Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ემი შუმერი

| ემი შუმერი |
| --- |
|  |
| დაბადების თარიღი |
1 ივნისი, 1981 მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ |
| ეროვნება |
ამერიკელი |
| მოქალაქეობა |
აშშ |
| ეთნიკურად |
უკრაინელი ებრაელი |
| საქმიანობა |
მსახიობი |
| აქტიური |
2004-დღემდე |
| მეუღლე(ები) |
კრის ფიშერი |
| შვილ(ებ)ი |
1 |

**ემი ბეტ შუმერი** (ინგლ. Amy Beth Schumer; დ. 1 ივნისი, 1981, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა ფილმში „შემთხვევით სექსუალური“ შესრულებული მთავარი როლით. ნომინირებული იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

## ბავშვობა

ემი შუმერი დაიბადა 1981 წლის 1 ივნისს მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. იგი არის სანდრა ჯეინ შუმერისა (ქალიშვილობის გვარია ჯონსი) და გორდონ დევიდ შუმერის შვილი. მამამისი საბავშვო ავეჯის მწარმოებელი კომპანიის მფლობელია. მას ჰყავს უმცროსი და, მწერალ კიმ შუმერის სახით. გარდა ამისა, ჰყავს ნახევარ-ძმა, ჯეისონ სტეინის სახით, რომელიც ჩიკაგოში ცხოვრობს და მუსიკოსია.

შუმერების ოჯახი წარმოშობით უკრაინელი ებრაელები არიან, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომს ამერიკაში გაექცნენ. ემის ბიძაშვილია ამერიკელი სენატორი ჩაკ შუმერი.

ემი შუმერმა ებრაული სკოლა დაამთავრა, რის შემდეგაც იგი ბალტიმორში, მერილენდში გადასახლდა, სადაც უმაღლეს განათლებას იღებდა ტოუსონის უნივერსიტეტში, რომელიც 2003 წელს დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი ნიუ-იორკში დაბრუნდა, სადაც თავიდან თავის სარჩენად მიმტანად მუშაობდა.

## კარიერა

ემი შუმერი ჟურნალის გარეკანზე, 2015 წლის ზაფხული.
ემი შუმერის სამსახიობო კარიერა 2004 წლის ივნისში დაიწყო გოთემის კომედიურ კლუბში დადგმული პატარა კომედიური წარმოდგენებით. უკვე 2006 წელს იგი გადაიღეს ფილმში „მოგონების გრძნობა“.

2007 წელს სერიალში „გოთემის ცხოვრება“ როლზე დაამტკიცეს, სადაც საკუთარ თავს განასახიერებდა. ასევე საკუთარი თავის როლს ასრულებდა შემდგომ სამ სერიალში.

მრავალი ეპიზოდური და პატარა როლის შესრულების შემდეგ, რომელთაგანაც ძირითადად საკუთარ თავს ასახიერებდა, 2013 წელს სერიალში „გოგონები“ დაამტკიცეს ენჯის როლზე. იგი სულ რამდენიმე ეპიზოდში გამოჩნდა, თუმცა 2014 წლამდე თამაშობდა სერიალში.

2013-16 წლებში გადაიღეს სერიალი „ემი შუმერის შიგნით“ სადაც იგი თავის თავს ასახიერებდა. ამ სერიალში თამაშობდნენ ისეთი ცნობილი მსახიობები, როგორებიც არიან: ნატაშა ლიონი, ჯეიკ ჯილენჰოლი და ა.შ. ემი შუმერი თავად იყო ამ სერიალის რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარის ავტორი და მთავარი მოქმედი პერსონაჟიც.

2016 წელს ემიმ ანიმაციურ სერიალში „სიმფსონები“ გაახმოვანა მისის ბარნსი. იმავე წელს სერიალში „ბობის ბურგერები“ შეასრულა ახალგაზრდა ქალის როლი.

2018 წელს ფილმში „შემთხვევით სექსუალური“ დაამტკიცეს მთავარ, რენე ბენეტის როლზე. ეს ფილმი მისთვის განსაკუთრებული პოპულარობისა და აღიარების მომტანი აღმოჩნდა.

## პირადი ცხოვრება

სხვადასხვა პერიოდში ემი შუმერს ურთიერთობა ჰქონდა დოლფ ზიგლერთან და კომიკოს ანტონი ჯესელნიკთან. 2018 წლის 13 თებერვალს მალიბუში, კალიფორნიაში ემი დაქორწინდა მზარეულ და ფერმერ კრის ფიშერზე. 2018 წლის ოქტომბერში მან პირველი ორსულობა დააანონსა. ფეხმძიმობის პერიოდში მან შიშველმა იპოზიორა ჟურნალისთვის *The New York Times**.* 2019 წლის 5 მაისს ემი შუმერბა ბიჭი გააჩინა.

## სქოლიო
# რონ ჰოვარდი

| რონ ჰოვარდი |
| --- |
|  |
| დაბადების სახელი | რონალდ უილიამ ჰოვარდი |
| დაბადების თარიღი |
1 მარტი, 1954 ოკლაჰომა, აშშ |
| საქმიანობა |
რეჟისორი, პროდიუსერი |
| აქტიური |
1959-დღემდე |
| ოსკარი |
საუკეთესო რეჟისორი
2001 — *ბრწყინვალე გონება* |

**რონ ჰოვარდი** (დ. 1 მარტი, 1954) — ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და მსახიობი. 8 წლის ასაკიდან თამაშობდა სატელევიზიო სერიალებში. პირველი ფილმი გადაიღო 1977 წელს. არის ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორი.

## ფილმოგრაფია

* 1989 - მშობლობა *(Parenthood)*
* 1995 - აპოლო 13 *(Apollo 13)*
* 2000 - როგორ მოიპარა გრინჩმა შობა *(Dr. Seuss' How the Grinch Stole Christmas)*
* 2001 - ბრწყინვალე გონება *(A Beautiful Mind)*
* 2003 - დაკარგული *(The Missing)*
* 2005 - ნოკდაუნი *(Cinderella Man)*
* 2006 - და ვინჩის კოდი *(The Da Vinci Code)*
* 2008 - ფროსტი ნიქსონის წინააღმდეგ *(Frost/Nixon)*
* 2009 - ანგელოზები და დემონები *(Angels & Demons)*
* 2013 - რბოლა *(Rush)*

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„რონ ჰოვარდი“** ვიკისაწყობში.
* რონ ჰოვარდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* „რონ ჰოვარდი“ — Allmovie-ზე
* Ron Howard: Imagining the Wonders of *Willow* – Article at StarWars.com
* Encyclopedia of Oklahoma History and Culture – Howard, Ron დაარქივებული 2010-10-18 საიტზე Wayback Machine.
# ლეონარდ ნიმოი

| ლეონარდ ნიმოი |
| --- |
|  |
| დაბადების სახელი | ლეონარდ საიმონ ნიმოი |
| დაბადების თარიღი |
26 მარტი, 1931 ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, აშშ |
| გაუჩინარდა |
ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ |
| გარდაცვალების მიზეზი |
ფილტვების ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების შედეგად გამოწვეული გართულებები |
| საქმიანობა |
მსახიობი, მწერალი, რეჟისორი, ფოტოგრაფი |
| აქტიური |
1951–2013 |
| მეუღლე(ები) | * სანდრა ზობერი (იქ. 1954; გყრ. 1987)
* სიუზან ბეი (იქ. 1989; დაქვრ. 2015)
 |
| შვილ(ებ)ი | * ადამ ნიმოი
* ჯული ნიმოი
 |
| საიტი | leonardnimoyphotography.com |

**ლეონარდ საიმონ ნიმოი** (დ. 26 მარტი, 1931 — გ. 27 თებერვალი, 2015) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, ფოტოგრაფი, მწერალი, მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ყველაზე მეტად ცნობილია *ვარსკვლავური გზის* სერიალებსა და მხატვრულ ფილმებში განსახიერებული მისტერ სპოკის როლით.

ნიმოის კარიერა ახალგაზრდობისას დაიწყო, როდესაც იგი დამწყებ მსახიობებს ჰოლივუდში ასწავლიდა და 1950-იან წლებში ეკრანზე ჩნდებოდა. მთავარი როლი ითამაშა ფილმში *Kid Monk Baroni*. სპოკამდე, 1952 წლის სერიალში *სტრატოსფეროს ზომბები* განასახიერა ნარაბი, მარსიანელი უცხოპლანეტელი.

1964 წლის დეკემბერში პირველად გამოჩნდა *ვარსკვლავური გზის* გაუქმებულ საპილოტო ეპიზოდში „გალია“ და სპოკის როლს ასრულებდა 1969 წლამდე, რასაც მოჰყვა ამ პერსონაჟის რვა სრულმეტრაჟიან ფილმსა და დამატებით სერიალებში განსახიერება. პერსონაჟს თანამედროვე კულტურაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა. სპოკის როლმა ნიმოის ემის სამი ნომინაცია მოუპოვა, ხოლო *TV Guide*-მა სპოკი ყველა დროის 50 უდიდეს სატელევიზიო პერსონაჟს შორის დაასახელა. *ვარსკვლავური გზის* ორიგინალური სერიალების შემდეგ ნიმოი თამაშობდა *შეუსრულებელი მისიის* ორ სეზონში, იყო დოკუმენტური სერიალის *ძიებაში* წამყვანი, კითხულობდა ტექსტს *ცივილიზაცია IV*-ში და რამდენიმეჯერ წარმატებულად გამოვიდა სასცენო დადგმებში. დროდადრო ჩნდებოდა სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *ზღვარში*.

ნიმოის მიერ შექმნილ სპოკს მიეძღვნა ორი ავტობიოგრაფია - „მე არ ვარ სპოკი“ (1975) და „მე ვარ სპოკი“ (1995). 2015 წლის 1 ივნისს ასტეროიდს, რომელიც 1988 წელს აღმოაჩინეს, მიენიჭა სახელი „4864 ნიმოი“.

## რესურსები ინტერნეტში

* ლეონარდ ნიმოის ფოტოგრაფია
* ლეონარდ ნიმოი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ლეონარდ ნიმოი საიტზე Curlie
* ლეონარდ ნიმოი — Find a Grave-ზე

## სქოლიო
# 1443

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | I · **II** · III |
| **საუკუნე:**  | XIV · **XV** · XVI |
| **წლები:** | 1440 · 1441 · 1442  **1443** 1444 · 1445 · 1446 |

**1443 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 1443 *MCDXLIII* |
| იულიანური კალენდარი | 1442—1443 (10 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 6951—6952 (10 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 5203—5204  |
| ისლამური კალენდარი | 846—847 |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 7046—7047 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 1443 (*ჩჳმგ*) |
| - *ქორონიკონით* | *XIII* მოქცევა და 131 (*რლა*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 3935—3936 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | 892 *ԹՎ* *ՊՂԲ*
 |
| ეთიოპური კალენდარი | 1435—1436 |
| რომის დაარსებიდან | 2195—2196 (30 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 1499—1500 |
| - *შაკა სამვატი* | 1365—1366 |
| - *კალი-იუგა* | 4544—4545 |
| ირანული კალენდარი | 821—822 |
| ბუდისტური კალენდარი | 1986 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 4139—4140 壬戌 — 癸亥 შავი ძაღლი — შავი ღორი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
14431443 (ათას ოთხას ორმოცდასამი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა სამშაბათი. ეს წელი არის XV საუკუნის მე-5 დეკადის მე-3 წელი.

## მოვლენები

* ნოემბერი : ნიშის ბრძოლაში იანოშ ჰუნიადმა ოსმალთა ჯარი დაამარცხა.

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

* 5 დეკემბერი : იულიუს II — რომის პაპი (გ. 1513)

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

* 5 ივნისი : ფერნანდო — პორტუგალიის ინფანტი (დ. 1402)

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია
# ბატაკი (დამწერლობა)

**ბატაკი** — მარცვლოვანი დამწერლობა, რომელიც გავრცელებულია კუნძულ სუმატრაზე და გამოიყენება ბატაკების ტომის სხვადასხვა ენების ჩასაწერად. ენათესავება "ბალავასა" და "კავი" დამწერლობებს. იწერება მარცხნიდან მარჯვნივ. არსებობს ბატაკი დამწერლობის რამდენიმე ვარიანტი: კარო, სიმალუნგუნი, პაკპაკი, ტობა და მანდაილინგი.

ბატაკი შეიცავს ნიშნებს, რომლებიც გადმოსცემენ თანხმოვნისა და ხმოვნის ორბგერიან კომბინაციებს. გარდა ამისა, ინდური წარმოშობის სხვა დამწერლობების მსგავსად, ბატაკსაც გააჩნია დამახასიათებელი /a/ ხმოვანი, რომელიც გამოიყენება, როგორც ხმოვნის ნიშანი, ანუ "ვირამა". არსებობს განსაკუთრებული წესები ხმოვნის პოზიციისათვის სიტყვაში, როდესაც სიტყვა თანხმოვანზე ბოლოვდება.

ბატაკის თანხმოვნები და ერთადერთი ხმოვანი – ა.
## რესურსები ინტერნეტში

* Batak alphabet
* Proposal for encoding the Batak script in the UCS დაარქივებული 2022-01-19 საიტზე Wayback Machine.  (PDF-Datei; 970 kB)
* Transtoba2 - Transliterations-Software (Latein zu Toba Batak), GNU GPL (von Uli Kozok und Leander Seige)
# შანდუნი

შანდუნის პროვინციის მდებარეობა
**შანდუნი** (ჩინ.: 山东 პინ. Shāndōng; ქართ. — მთების აღმოსავლეთი) — პროვინცია ჩინეთის აღმოსავლეთში დედაქალაქი — ძინანი; უმსხვილესი ქალაქი და პორტია ცინდაო. სხვა ისტორიულად და ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი ქალაქებია ტაიშანი, ბეიფანი, კურორტები ვეიჰაი და იანტაი, კონფუცის სამშობლო, ისტორიული ქალაქი ძიუფუ, მსხვილი სამრეწველო ცენტრი და სარკინიგზო კვანძი ძიბო და სხვა. პროვინციის მოსახლეობაა 91,800 მილიონი ადამიანი (მეორე ადგილზეა პროვინციათა შორის 2004 წ. მონაცემებით.) შანდუნი ჩინეთის რეგიონებს შორის პირველია ხორცის, ხორბლისა და ბრინჯის წარმოებით.

## გეოგრაფია

მდებარეობს შნადუნის ნახევარკუნძულსა და ნაწილობრივ ჩინეთის დიდ ვაკეზე, მდინარე ხუანხეს ქვემოთში, ყვითელი ზღვის სანაპიროზე. სანაპიროზე ბევრი უება. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს მთებს. ჰავა ზომიერი, მუსონურია. მთავარი მდინარეებია ხუანხე და ვეიხე. პროვინციის ტერიტორიაზე მდინარე ხუანხე უერთდება ბოჰაის ზღვას.

## ისტორია

ძვ. წ. VIII-III საუკუნეებში შანდუნის ტერიტორიის დიდი ნაწილი შედიოდა ცისა და ლუს სამეფოებში. შანდუნი ეწოდა X საუკუნეში. შანდუნის პროვინცია შეიქმნა XVII საუკუნის შუა წლებში. 1854-1855 წლებში შანდუნში იბრძოდნენ აჯანყებული ტაიპინელები, ხოლო 1864-1868 წლებში აჯანყებული ნიანძიუნები. 1894-1895 წლებში შანდუნის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა ჩინეთ-იაპონიის ომის საბრძოლო მოქმედებები. 1898 წელს შანდუნი იძულებითი იჯარით აიღო გერმანიის იმპერიამ, ხოლო ნავსადგური ვეიხაი გაერთიანებულმა სამეფომ. გერმანიამ შანდუნი საკუთარი გავლენის სფეროდ გამოაცხადა იქ მიიღო მთელი რიგი კონცესიებისა. პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში გერმანიის საიჯარო ტერიტორიები მიიტაცა იაპონიამ, მაგრამ ანტანტის ქვეყნებმა აიძულეს დაებრუნებინა ისინი ჩინეთისთვის. 1937-1945 წლებში შანდუნი ოკუპირებული ჰქონდა იაპონიას.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 682.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
შანდუნი პროვინციის მთავრობის საიტი (ჩინური)
# ფრიდრიხ II დიდი

| ფრიდრიხ II |
| --- |
|
Friedrich II |
|  |
|  |
| პრუსიის მეფე ბრანდენბურგის კურფიურსტი |
| მმართ. დასაწყისი: |
1740 |
| მმართ. დასასრული: |
1786 |
| წინამორბედი: |
ფრიდრიხ ვილჰელმ I |
| მემკვიდრე: |
ფრიდრიხ ვილჰელმ II |
| პირადი ცხოვრება |
| დაბ. თარიღი: |
24 იანვარი, 1712 |
| დაბ. ადგილი: |
ბერლინი |
| გარდ. თარიღი: |
17 აგვისტო, 1786 |
| გარდ. ადგილი: |
პოტსდამი |
| შვილები: |
ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელ-ბევერნელი |
| დინასტია: |
ჰოენცოლერნები |
| მამა: |
ფრიდრიხ ვილჰელმ I |
| დედა: |
სოფია დოროთეა ჰანოვერელი |
| **ფრიდრიხ II დიდი** ვიკისაწყობში |

**ფრიდრიხ II დიდი** (გერმ. Friedrich II der Große) *მეტსახელად* **ბებერი ფრიცი** (გერმ. der Alte Fritz; დ. 24 იანვარი, 1712, ბერლინი — გ. 17 აგვისტო, 1786, პოტსდამი) — პრუსიის მეფე და სამხედრო მოღვაწე, განათლებული აბსოლუტიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელი და გერმანული სახელმწიფოებრიობის ფუძემდებელი.

პრუსიის მეფე 1740 წლიდან 1786 წლამდე. ფრიდრიხის მეფობის 46 წელი იყო ჰოენცოლერნების დინასტიის წარმომადგენლის ყველაზე ხანგრძლივი მმართველობა. ფრიდრიხ დიდის ყველაზე დიდი მიღწევები იყო პრუსიის ჯარის რეორგანიზაცია, სამხედრო წარმატებები სილეზიის ომებსა და პოლონეთის დანაწილების დროს, ხელოვნების პატრონაჟი და განმანათლებლობის მხარდაჭერა. იგი იყო უკანასკნელი ჰოენცოლერნი, რომელიც ატარებდა ტიტულს *მეფე პრუსიაში*, რომელიც მან პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის ნაწილის ანექსიის შემდეგ შეცვალა *პრუსიის მეფის* ტიტულით. ფრიდრიხის მეფობის პერიოდში პრუსიამ გაზარდა საკუთარი ტერიტორია და ევროპის წამყვანი სამხედრო ძალა გახდა. მოგვიანებით გერმანელმა ერმა მას **ფრიდრიხ დიდი** (გერმ. Friedrich der Große) და ზედმეტსახელად გერმ. "Der Alte Fritz" („ბებერი ფრიცი“) შეარქვეს.

ფრიდრიხი საკუთარ თავს „სახელმწიფოს პირველ მსახურად“ მიიჩნევდა და არის განათლებული აბსოლუტიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. მან სრულიად განაახლა და გაათანამედროვა პრუსიის ბიუროკრატიული და საჯარო სამსახურები, ხოლო იურიდიული სისტემის რეფორმის მთავარი გამოხატულება გახდა არა-არისტოკრატიული წარმომავლობის ადამიანების დაშვება მოსამართლეთა და სხვა მაღალ თანამდებობებზე. გამოირჩეოდა მიგრანტებისადმი კეთილგაწნყობით და რელიგიური შემწყნარებლობით, თუმცა, ამავე დროს, უშვებდა მკაცრ რეპრესიულ ზომებს, რომლებიც მიმართული იყო პოლონელი კათოლიკეების წინააღმდეგ. ფრიდრიხი პატრონაჟს უწევდა ხელოვნებასა და ფილოსოფოსებს, ასევე უშვებდა პრესის თავისუფლებას.

ითვლება გერმანული კულტურის დამახასიათებელი ფრაზის *გერმ. Ordnung muß sein* ავტორად.

## იხილეთ აგრეთვე

* Ordnung muss sein

## ლიტერატურა

* Richard, Ernst (1913). *History of German Civilization. A General Survey*.  Macmillan Publishers. ISBN 978-1-330-40480-5.

## სქოლიო

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ფრიდრიხ II დიდი
# ფერნანდუ კარდოზუ

|  |
| --- |
| **ფერნანდუ კარდოზუ** |
|   |
| ბრაზილიის 34-ე პრეზიდენტი |
| თანამდებობაზე ყოფნის დრო |
| 1 იანვარი, 1995 – 1 იანვარი, 2003 |
| წინამორბედი | იტამარ ფრანკუ |
| მემკვიდრე | ლუის ინასიუ ლულა და სილვა |
|

---

 |
| დაბადებული | 18 ივნისი, 1931 (1931-06-18) რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია |
| ეროვნება | ბრაზილიელი |
| პოლიტიკური პარტია | სდპ |
| მეუღლე | რუთ ლეიტე კარდოზუ |
| შვილები | 3 შვილი |

**ფერნანდუ ენრიკე კარდოზუ** (პორტ. Fernando Henrique Cardoso; დ. 18 ივნისი, 1931, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეთოთხმეტე პრეზიდენტი 1995–2003 წლებში. ბრაზილიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დამაარსებელი.

დაიბადა რიო-დე-ჟანეიროში, სწავლობდა სოციოლოგიას სან-პაულუს უნივერსიტეტში. 1952 წელს მიიღო საზოგადოებრივი მევნიერების ბაკალავრის, ხოლო მოგვიანებით სოციოლოგიის მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხი.

* 1983–1992 — სან-პაულუს შტატის სენატორია.
* 1992–1993 — ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრი.
* 1993–1994 — ფინანსთა მინისტრის თანამდებობაზეა.
* 1994 — გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნების პირველივე ტურში.
* 1995–2003 —ასრულებს ბრაზილიის პრეზიდენტის მოვალეობას.

## რესურსები ინტერნეტში

* O primeiro governo Fernando Henrique Cardoso no sítio oficial da Presidência da República do Brasil
* O segundo governo Fernando Henrique Cardoso no sítio oficial da Presidência da República do Brasil
* Instituto Fernando Henrique Cardoso

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| წინამორბედი: იტამარ ფრანკუ | **ბრაზილიის პრეზიდენტი**  1995 – 2003  | შემდეგი: ლუის ინასიუ ლულა და სილვა |
# 305

|  |  |
| --- | --- |
| **ათასწლეული:**  | ძვ. წ. I · **I** · II |
| **საუკუნე:**  | III · **IV** · V |
| **წლები:** | 302 · 303 · 304  **305** 306 · 307 · 308 |

**305 წელი სხვა კალენდრებში**| გრიგორიანული კალენდარი | 305 *CCCV* |
| იულიანური კალენდარი | 304—305 (2 იანვარიდან) |
| იულიანური კალენდარი ბიზანტიურ ერასთან | 5813—5814 (2 სექტემბერიდან) |
| ებრაული კალენდარი  | 4065—4066  |
| ისლამური კალენდარი | 326 BH — 325 BH |
| ძველქართული კალენდარი | (21 მარტიდან) |
| - *სამყაროს შექმნიდან* | 5908—5909 |
| - *ქრისტეს შობიდან* | 305 (*ტე*) |
| - *ქორონიკონით* | *XI* მოქცევა და 57 (*ნზ*) წელი |
| ძველსომხური კალენდარი | 2797—2798 (11 აგვისტოდან) |
| სომხური საეკლესიო კალენდარი | *N/A* |
| ეთიოპური კალენდარი | 297—298 |
| რომის დაარსებიდან | 1057—1058 (22 აპრილიდან) |
| ძველინდური კალენდარი |  |
| - *ვიქრამ-სამვატი* | 361—362 |
| - *შაკა სამვატი* | 227—228 |
| - *კალი-იუგა* | 3406—3407 |
| ირანული კალენდარი | 317 BP — 316 BP |
| ბუდისტური კალენდარი | 848 |
| იაპონური წელთაღრიცხვა |  |
| ჩინური კალენდარი | 3001—3002 甲子 — 乙丑 მწვანე ვირთხა — მწვანე ხარი |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
305305 (სამას ხუთი) წელი** — იულიუსის კალენდრის არანაკიანი წელიწადი, რომლის პირველი დღეა ორშაბათი. ეს წელი არის IV საუკუნის 1-ლი დეკადის მე-5 წელი.

## მოვლენები

## დაიბადნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

## გარდაიცვალნენ

### იანვარი

### თებერვალი

### მარტი

### აპრილი

### მაისი

### ივნისი

### ივლისი

### აგვისტო

### სექტემბერი

### ოქტომბერი

### ნოემბერი

### დეკემბერი

### თარიღი უცნობია

* დიდმოწამე ეკატერინე — მართლმადიდებელი წმინდანი. (დ. 287)
* აგნია ქალწული — წმინდანი
* პორფირი სტრატილატი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
* წმინდა ავგუსტა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
# ნოტიო კონტინენტური კლიმატი

ნოტიო კონტინენტური ჰავის გავრცელების არეალი
**ნოტიო კონტინენტური კლიმატი** — ჰავა, რომელიც შუა განედებში, ტროპიკული და პოლარული ჰაერის მასების შეჯახების ადგილებში გვხვდება. ნოტიო კონტინენტური კლიმატი სხვადასხვაგვარი ამინდით და სეზონური ტემპერატურის ცვლილებით გამოირჩევა. სეზონური ტემპერატურული ცვლილება შეიძლება 33 °C-ც კი აღწევდეს, მაგრამ, მეტწილად 15-22 °C არის ხოლმე. ტემპერატურული ცვალებადობა იზრდება ყველაზე ცივ და ყველაზე ცხელ თვეებს შორის ჰაერის მასების შიდა ტერიტორიებზე გადმონაცვლებით, ანუ რაც უფრო იკლებს ოკეანის ზომიერი ჰავის გავლენა. ადგილები თვის ყველაზე მაღალი ტემპერატურით - 10 °C-ს ზემოთ - და თვის ყველაზე ცივი ტემპერატურით - -3 °C-ს ქვემოთ - და რომლებიც მშრალი კლიმატის პირობებს არ აკმაყოფილებენ, კლასიფიცირდებიან როგორც კონტინენტური კლიმატის ტერიტორიები. ნოტიო კონტინენტური კლიმატი ყველაზე გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილებში, აღმოსავლეთ ევროპის ნაწილში, ჩრდილო-დასავლეთ აზიის მხარეში, აგრეთვე ყვითელი ზღვის, კორეის ნახევარკუნძულისა და ჩრდილოეთის იაპონიის მომიჯნავედ. სამხრეთ ნახევარსფეროს მხოლოდ მცირე ნაწილებშია აღმოჩენილი.

## იხილეთ აგრეთვე

* კონტინენტური კლიმატი
* კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია

## რესურსები ინტერნეტში

* Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification". University of Melbourne.
# Netflix

| Netflix, Inc. |
| --- |
|  |
| საიტის ტიპი |
საჯარო |
| რეგისტრაცია |
აუცილებელია |
| მომხმარებელი |
221,6 მილიონი მსოფლიო მასშტაბით |
| დამფუძნებელი | * რიდ ჰასტინგზი
* მარკ რენდოლფი
 |
| გაეშვა |
29 აგვისტო, 1997 (1997-08-29) |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
აქტიური |

**Netflix** — ამერიკული კომპანია, დაარსებული რიდ ჰასტინგზის და მარკ რენდოლფის მიერ 1997 წლის 29 აგვისტოს, სკოტს-ველიში (კალიფორნია). იგი არის ნაკადოვანი მედიის და მოთხოვნილი ვიდეოს მიმწოდებელი. 2013 წელს მას დაემატა კინო და ტელე წარმოების ფილიალები, ისევე, როგორც ინტერნეტ-დისტრიბუცია. 2017 წელს კომპანიის შტაბ-ბინა განთავსდა ლოს-გატოსში (კალიფორნია).

2022 წლის 31 მარტის მდგომარეობით, Netflix-ს ჰყავს 221,6 მილიონზე მეტი გამომწერი მსოფლიო მასშტაბით, მათ შორის 74,6 მილიონი შეერთებულ შტატებსა და კანადაში, 74,0 მილიონი ევროპაში, ახლო აღმოსავლეთსა და აფრიკაში, 39,9 მილიონი ლათინურ ამერიკაში და 32,7 მილიონი ოკეანეთში. ის ხელმისაწვდომია მთელ მსოფლიოში, ჩინეთის, სირიის, ჩრდილოეთ კორეის, კოსოვოს, რუსეთისა და ყირიმის გარდა. Netflix-მა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა დამოუკიდებელი ფილმების დისტრიბუციაში და არის Motion Picture Association-ის წევრი.

Netflix თავდაპირველად ყიდდა და აქირავებდა DVD და დისკებს ფოსტის მეშვეობით აწვდიდა მომხმარებლებს. 2010 წელს Netflix ამუშავდა კანადაში, კანადას მოჰყვა ლათინური ამერიკა და კარიბის ზღვის აუზი. კომპანია 115-ე ადგილზეა Fortune 500-ში და 219-ე ადგილზეა Forbes Global 2000-ში. ის სიდიდით მეორე გასართობი/მედია კომპანიაა საბაზრო კაპიტალიზაციის მიხედვით, 2022 წლის თებერვლის მდგომარეობით. 2021 წელს Morning Consult-ის მიხედვით Netflix დასახელდა მერვე ყველაზე სანდო ბრენდად მსოფლიოში.

კომპანიის საერთაშორისო ფილიალები მდებარეობს აზიაში, ევროპასა და ლათინურ ამერიკაში, მათ შორის კანადაში, საფრანგეთში, ბრაზილიაში, ნიდერლანდებში, ინდოეთში, იტალიაში, იაპონიაში, სამხრეთ კორეასა და გაერთიანებულ სამეფოში, საწარმოო ცენტრები კი — ლოს-ანჯელესში, ალბუკერკეში, ლონდონში, მადრიდში, ვანკუვერსა და ტორონტოში.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Netflix“** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2032

XXXV ოლიმპიური თამაშები| მასპინძელი |
ბრიზბენი, ავსტრალია |
| გახსნა |
23 ივლისი, 2032 |
| დახურვა |
8 აგვისტო, 2032 |
| **ზაფხულის**← *ლოს-ანჯელესი 2028**2036* →
**ზამთრის**← *2030**2034* → |

**2032 წლის ოლიმპიური თამაშები** — ოფიციალურად ცნობილი როგორც **ზაფხულის XXXV ოლიმპიური თამაშები** იგივე „Brisbane 32“, რომლის გახსნაც 23 ივლისს არის დაგეგმილი. ოფიციალურად ოლიმპიური თამაშები დაიხურულად გამოცხადდება 8 აგვისტოს. რაც შეხება მასპინძელ ქვეყანას, ხმის მიცემით გაირკვა რომ 2032 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს ავსტრალიის ქალაქი ბრიზბენი უმასპინძლებს.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოლიმპიური კომიტეტი
* ოლიმპიადა 2032
# ბანდარ-სერი-ბეგავანი

| ქალაქი |
| --- |
| ბანდარ-სერი-ბეგავანი بندر سري بگاوان |
|  |
| ქვეყანა |  ბრუნეი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ფართობი |
100.36 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
14±1 მეტრი |
| მოსახლეობა | 27,285 კაცი (2008) |
| სიმჭიდროვე |
272 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
427,7,974 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC+8 |
| ოფიციალური საიტი | municipal-bsb.gov.bn |
|  |
| **ბანდარ-სერი-ბეგავანი** ვიკისაწყობში |

**ბანდარ-სერი-ბეგავანი** (ჯავი: بندر سري بڬاوان ; წარსულში ცნობილი როგორც **ქალაქი ბრუნეი**; მალ. بندر بروني) — ბრუნეის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქი. ოფიციალურად იმართება, როგორც მუნიციპალიტეტი (მალ. bandaran). ბანდარ-სერი-ბეგავანის მოსახლეობა 100 700 ადამიანს შეადგენს, ხოლო ბრუნეი-მურაის რაიონის ჩათვლით ― 279 924 ადამიანს, რაც მთელი ქვეყნის მოსახლეობის ნახევარზე მეტია.

## სქოლიო

}

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
Bandar Seri Begawan
# სილა

|  |
| --- |
| **სილა신라 (新羅)**  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←    ← | ძვ. წ. 57 — 935 |  →    → |

 |
|  სილა 576 წელს |
| **დედაქალაქი** | კიონჯუ |
| **ენა** | სილა |
| **რელიგია** | ბუდიზმი, კონფუციანიზმი, ტაოიზმი, შამანიზმი. |
| **მმართველობის ფორმა** | მონარქია |
| **მეფე** |
|  - ძვ. წ. 57 - 4 | ჰიოკესე (პირველი) |
|  - 927–935 | გიოსუნი (ბოლო) |
| **ისტორია** |
|  - დაარსება | 57 |
|  - კორიოს გავლენაში მოქცევა | 935 |
|  |

**სილა** (ძვ. წ. 57 – 935) — კორეის სამი სამეფოდან ერთ-ერთი და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად არსებული დინასტია. დინასტია დააარსა ჰიოკესემ და მან 992 წელი იარსება. მისი ისტორია იწყება როგორც შამჰანის კონფედერაციაში შემავალი ერთ ერთი ტომობრივი გაერთიანების. 660 წელს მან შეძლო მეზობელი ქვეყნების პექჩეს (660) და კოგურიოს (668) დაპყრობა. ამის შემდგომ სილამ კორეის ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი დაიმორჩილა. თითქმის ათასწლიანი არსებობის შემდეგ სილა დაიშალა გვიანდელ სამ სამეფოდ: სილა, გვიანდელი პექჩე და ტხებონი. 935 წელს სილა მოექცა კორიოს დინასტიის მმართველობაში.

## ლიტერატურა

* Connor, Mary E. (2009). *The Koreas*.  ABC-CLIO, LLC.

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
სილა Gyeongju National Museum

## სქოლიო
# კეროლ რიდი

| კეროლ რიდი |
| --- |
| დაბადების თარიღი |
30 დეკემბერი, 1906 ლონდონი |
| გარდაცვალების თარიღი |
25 აპრილი, 1976 ლონდონი |
| საქმიანობა |
რეჟისორი, პროდიუსერი |
| აქტიური |
1950-დღემდე |
| ოსკარი |
საუკეთესო რეჟისორი
1968 — *ოლივერ!* |

**კეროლ რიდი** (ინგლ. Carol Reed; დ. 30 დეკემბერი, 1906, ლონდონი — გ. 25 აპრილი, 1976, ლონდონი) — ინგლისელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი. მისი ცნობილი ფილმების უმრავლესობა გადაღებული აქვს 1940-იან წლებში. მიღებული აქვს ოსკარის ჯილდო.

## ფილმოგრაფია

* 1935 - ეს მოხდა პარიზში *(It Happened in Paris)*
* 1949 - დაცემული კერპი *(The Fallen Idol)*
* 1949 - მესამე ადამიანი *(The Third Man)*
* 1958 - გასაღები *(The Key)*
* 1962 - აჯანყება ბაუნტიზე *(Mutiny on the Bounty)*
* 1968 - ოლივერ *(Oliver!)*

## რესურსები ინტერნეტში

* Carol Reed კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* კეროლ რიდი — AllMovie
* კეროლ რიდი — Find a Grave-ზე