Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ცერერა

| 1 ცერერა  |
| --- |
|  |
| ეპონიმი |
ცერერა (ლათ. Cerēs) |
| სხვა სახელები |
A801 AA |
| აღმოჩენა |
| აღმომჩენი |
ჯუზეპე პიაცი |
| აღმოჩენის თარიღი |
1 იანვარი, 1801 |
| ორბიტალური მახასიათებლები |
| აფელიუმი | 7000298000000000000♠2.98 ა. ე. |
| პერიჰელიუმი | 7000254999999999999♠2.55 ა. ე. |
| დიდი ნახევარღერძი (a) | 7000277000000000000♠2.77 ა. ე. |
| ორბიტის ექსცენტრისიტეტი (e) |
0.0785 |
| გარშემოვლის სიდერული პერიოდი | 7003168000000000000♠1680 დღე |
| გარშემოვლის სინოდური პერიოდი | 7002466600000000000♠466.6 დღე |
| ორბიტალური სიჩქარე (v) |
17.9 კმ/წმ |
| საშუალო ანომალია ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) |
291.4° |
| დახრილობა (i) |
10.6° (ეკლიპტიკის მიმართ) |
| ამომავალი კვანძის გრძედი ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) |
80.3° |
| პერიასტრის დრო |
7 დეკემბერი, 2022 |
| პერიცენტრის არგუმენტი ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) |
73.6° |
| ფიზიკური მახასიათებლები |
| ზომები |
966.2×962.0×891.8 კმ |
| მოცულობა (V) | 7008434000000000000♠434000000 კმ³ |
| მასა (m) | 7020938390000000000♠9.3839×1020 კგ |
| საშუალო სიმკვრივე ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ) | 7000216160000000000♠2.1616±0.0025 გ/სმ³ |
| თავისუფალი ვარდნის აჩქარება ეკვატორზე (g) | 6999284000000000000♠0.284 მ/წმ² |
| მეორე კოსმოსური სიჩქარე ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 ) | 6999516000000000000♠0.516 კმ/წმ |
| ჩრდილოეთი პოლუსის პირდაპირი ასვლა ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ) |
291.42744° |
| ჩრდილოეთი პოლუსის გადახრა ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 ) |
66.76033° |
| ხილული ვარსკვლავიერი სიდიდე |
7.6 |
| აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე |
3.34 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |
| **ცერერა**  ვიკისაწყობში |

**1 ცერერა** (**1 Ceres** — მცპ-ის კატალოგის მიხედვით; სიმბოლო: ), ადრე *A801 AA* — მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტა. მდებარეობს ასტეროიდთა სარტყელში. ცერერა აღმოაჩინა იტალიელმა ასტრონომმა ჯუზეპე პიაციმ 1801 წლის 1 იანვარს. ეს არის ყველაზე მასიური სხეული. დიდი ხნის განმავლობაში ცერერა ითვლებოდა სრულყოფილ პლანეტად, თუმცა შემდგომ მოხდა მისი კლასიფიკაცია როგორც ასტეროიდის, ხოლო საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის 2006 წლის 24 აგვისტოს XXVI საკ-ის გენერალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით ცერერა ჩაითვალა ჯუჯა პლანეტად. მისი ეკვატორული დიამეტრია დაახლოებით 980 კმ-ია, ხოლო პოლარული დიამეტრი 910 კმ. მზის ირგვლივ ორბიტაზე 17 882 მ/წმ სიჩქარით მოძრაობს. მზის მხარეს (პერიფელიუმში) ზედაპირის მაქსიმალური ტემპერატურაა -34 °C (239 °K).

*
*
*
*

## ლიტერატურა

* Hilton, James L. (1999). „U.S. Naval Observatory Ephemerides of the Largest Asteroids“. *The Astronomical Journal*. **117** (2): 1077. Bibcode:1999AJ....117.1077H. doi:10.1086/300728. ISSN 0004-6256. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-23. ციტირების თარიღი: 2013-04-23. მითითებულია ერთზე მეტი `|archiveurl=` და `|archive-url=` (დახმარება); მითითებულია ერთზე მეტი `|archivedate=` და `|archive-date=` (დახმარება); მითითებულია ერთზე მეტი `|accessdate=` და `|access-date=` (დახმარება)
* Yeomans, Donald K. Horizons system. NASA JPL. ციტირების თარიღი: 2007-03-20.

## რესურსები ინტერნეტში

* Movie of one Ceres rotation (processed Hubble images) დაარქივებული 2006-01-03 საიტზე Wayback Machine.
* How Gauss determined the orbit of Ceres დაარქივებული 2008-04-14 საიტზე Wayback Machine.
* A simulation of the orbit of Ceres

## სქოლიო
# კელვინი

| კელვინი |
| --- |
|  თერმომეტრი, რომელიც ზომავს ცელსიუსსა (მარცხნივ) და კელვინს (მარჯვნივ) სკალას |
| სტანდარტი: |
SI სისტემის ძირითადი ერთეული |
| სიდიდე: |
თერმოდინამიკური ტემპერატურა |
| სიმბოლო (საერთ): |
K |
| **ეპონიმი:** |
უილიამ ტომსონი (ლორდ კელვინი) |
| ეკვივალენტები: |
|  სურათები ვიკისაწყობში |

**კელვინი** (აღნიშვნა: **K**) — თერმოდინამიკური ტემპერატურის ძირითადი საზომი ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში, რომელიც უდრის წყლის სამმაგი წერტილის ტემპერატურის 1/273.16-ს. შკალა იწყება აბსოლუტური ნულით (– 273.16 °C); ცელსიუსის კელვინის გრადუსში გადასაყვანი ფორმულა: K = C + 273.15

## ისტორია

შემოღებულია 1848 წელს. 1968 წლამდე უწოდებდნენ „კელვინის გრადუსს“ (°K). იყენებენ, როგორც საერთაშორისო პრაქტიკული ტემპერატურული სკალის ერთეულს. სიდიდის მიხედვით 1 K = 1 °C.

ერთეულს სახელი ეწოდა ინგლისელი ფიზიკოსის — უილიამ ტომსონის (შემდგომში ლორდი კელვინი) პატივსაცემად.

## ტემპერატურების გადაყვანის ტაბულა

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 463.
* დემურიშვილი ნ., ცაავა ი., ლეჟავა ნ., ბაბაჯანოვი ლ., კელვინის გრადუსი და მისი ეტალონები, ჟურნ. „მეცნიერება და ტექნიკა“, N3, თბ., 1971, გვ. 14-16
# ნიუტონი

1 კგ მასაზე მოქმედი ძალა
**ნიუტონი** (აღნიშვნა: **ნ**, **N**) — ძალის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. ნიუტონი უდრის ძალას, რომელიც 1 კგ მასის სხეულს ანიჭებს 1 მ/წმ2 აჩქარებას ძალის მოქმედების მიმართულებით. ერთეულს სახელი მიენიჭა ინგლისელი ფიზიკოსის ისააკ ნიუტონის პატივსაცემად.

## განზომილება და ერთეულები

SI სისტემაში ძალის განზომილებაა:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0   WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 . ძალის ამ ერთეულს ნიუტონი (ნ) ეწოდება.
ნიუტონმა შეცვალა ძალის ძველი სხვა ერთეულები: კილოგრამ-ძალა (1 კგძ≈9.80665 ნ), ტონა-ძალა (1 ტძ≈9806.65 ნ), დინი (1 დნ=10-5 ნ), ფუნტ-ძალა (1 lbf=4.45 ნ) და სხვა.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984. — გვ. 449.

## რესურსები ინტერნეტში

* The International System of Units (SI)
# საშინელებათა ფილმი

**საშინელებათა ფილმი** — კინემატოგრაფიული ჟანრი, რომლის მიზანია მაყურებელში შიშისა და მღელვარების გამოწვევა. საყოველთაოდ ცნობილი საშინელებათა ფილმებია: „ფრანკენშტეინი“, „დრაკულა“, „კივილი“, „საშინელება თელების ქუჩაზე“, „პარასკევს 13-ში“ და სხვ.

## ისტორია

### მუნჯი კინო

საშინელებათა ფილმები კინოს შექმნის პირველივე წლებიდან იღებს სათავეს. პირველი მუნჯური საშინელებათა ფილმები იყო ჟორჟ მელიეს *ეშმაკის ციხე-სიმაგრე* (1896), რომელიც ვამპირებზე მოგვითხრობს. გერმანელმა პოლ ვეგენერმა 1913 წელს გადაიღო ფილმი Der Golem, რომელმაც 1930-იანი წლებიდან შთააგონა ჰოლივუდს მონსტრებზე ფილმები.

მეორე ფილმი, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა საშინელებათა ფილმების განვითარებაზე არის ისევ გერმანული ფ.ვ. მურნოს *ნოსფერატუ ვამპირი* (1922), რომელიც ვამპირებზე შექმნილი ერთ-ერთი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმია. რობერ ვეინის *დოქტორ კალიგარის კაბინეტს* კინორეჟისორები დღესაც მოდელად მიიჩნევენ.

### ხმოვანი კინო

1930-იან წლებში Universal Pictures-მა აშშ-ში რამდენიმე საშინელებათა ფილმი აწარმოა, რომლებშიც „გოთური“ ატმოსფერო იყო გამეფებული. ამ ფილმებს შორისაა *დრაკულა* და *ფრანკენშტეინი*.

1950-იანი წლებიდან საბჭოთა კავშირსა და აშშ-ს შორის ცივი ომისა და ატომური ბრძოლის შიშმა გავლენა იქონია საშინელებათა ფილმებზე, რომლებშიც ჩნდებიან უცხოპლანეტელები, რადიაციით ან მეცნიერული ექსპერიმენტებით მიღებული მუტანტები და გიგანტი მწერები.

1960-იანი წლებიდან საშინელებათა ფილმები უფრო შოკისმომგვრელი ხდება. ხშირად ურჩხულების მაგივრად ფსიქიკურად არასტაბილური ადამიანებია გამოყვენილი, როგორც ეს ხდება *ფსიქოში*. 60-იანი წლების დასასრულისთვის საშინელებათა ფილმების ბიუჯეტი საგრძნობლად გაიზარდა.

1990-იანი წლებიდან ამ ჟანრის ფილმებში ჩნდება პაროდიული და ირონიული ტონი, ამის მაგალითია *კივილი*.

## რესურსები ინტერნეტში

* საშინელებათა ფილმების ისტორია დაარქივებული 2006-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* კინემატოგრაფიის ჟანრების ვირტუალური ენციკლოპედია
# ევრაზია

ევრაზიის კონტინენტი
**ევრაზია** — დედამიწის ყველაზე დიდი კონტინენტი, მდებარეობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში (გარდა ზოგიერთი კუნძულისა). საერთო ფართობი მიმდებარე კუნძულებიანად შეადგენს 53,4 მლნ კვ.კმ-ს, მოსახლეობა - 4,1 მილიარდს. კონტინენტს გარს აკრავს ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე, წყნარი, ატლანტის და ინდოეთის ოკეანეები და მათი ზღვები. კუნძულების ფართობი 3,75 მლნ კმ²-ია.

ევრაზიაში შედის ორი კონტინენტური ნაწილი: ევროპა და აზია. მათ შორის საზღვარი გადის შემდეგ ხაზზე: ურალის მთები, მდინარე ვოლგა, მდინარე ემბა, მდინარე კუმა, კუმა-მანიჩის ღრმული, მდინარე მანიჩი, კავკასიონის ჩრდილოეთ დაბოლოება, შავი ზღვა, ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეები.

**იხილეთ აგრეთვე ევროპა
* აზია
* ევროპა-აზიის საზღვარი

## სქოლიო
# ბრუნვა (გრამატიკა)

**ბრუნვა** — სახელის გრამატიკული კატეგორია, რომელიც გამოხატავს სახელის მიმართებას საგნის, თვისების ან პროცესის გამომხატველ სხვა სიტყვასთან და ამის კვალობაზე გარკვეული ფორმის მეშვეობით აკავშირებს წინადადების სხვა წევრებთან. ამასთანავე, სახელის ლექსიკური მნიშვნელობა უცვლელია. ენაში ბრუნვის კატეგორიის დასადასტურებლად აუცილებელია სახელს ჰქონდეს ორი განსხვავებული ფორმა.

## ბრუნვა სხვადასხვა ენაში

„ბრუნვა“, ანუ „კაზუსი“ ეტიმოლოგიურად უკავშირდება ლათინურ სიტყვა cāsus-ს (‚ვარდნა‘, ‚ცემა‘; cadere, ‚და-ცემა‘, ‚და-ვარდნა‘), რომელიც, თავის მხრივ, ბერძნული ნასესხობაა, აღნიშნავს πτῶσις-ს (ლათინური და ქართული ტრანსკრიფციით [ptō̂sis] ან [პტო:სის] - ‚დაცემა‘, ასევე ‚დაჰყრა‘) და გამოიყენებოდა სიტყვა „კამათლის“ კოლოკაციურ მეწყვილედ (ზედმიწევნით თარგმანში „კამათლის ყრა“). ბერძენი გრამატიკოსი დიონისიოს თრაქსი (Dionysios Thrax) მას იყენებდა ზმნისგან განსასხვავებელი მნიშვნელობით (ანუ დაახლოებით ისე, როგორც დღეს დეპენდენციურ გრამატიკაშია მიღებული) და, ამდენად, მის მიმართ იყენებდა ფორმას „პტოსის“, რაც ქართულად სრულიად სხვა ზმნით, არსებითი (სახელისგან) „ჩამოცილებულად“ ითარგმნება.

## იხილეთ აგრეთვე

* ბრუნება

## სქოლიო
# ცოფიანი ძაღლები

| „ცოფიანი ძაღლები“ |
| --- |
|  |
| დამდგმელი რეჟისორი |
კვენტინ ტარანტინო |
| პროდიუსერი |
ლოურენს ბენდერი |
| სცენარის ავტორი |
კვენტინ ტარანტინო |
| როლებში |
ჰარვი კეიტელი ტიმ როთი მაიკლ მედსენი |
| ოპერატორი |
ანჯეი სეკულა |
| მონტაჟი |
სალი მენკე |
| სტუდია |
LIVE America |
| დისტრიბუტორი |
Miramax Films |
| გამოსვლის თარიღი |
23 ოქტომბერი, 1992 |
| ხანგრძლივობა |
99 წთ. |
| ქვეყანა |
აშშ |
| ენა |
ინგლისური |
| ბიუჯეტი |
$1 200 000 |
| შემოსავალი |
$14 661 007 |

**ცოფიანი ძაღლები** (ინგლ. Reservoir Dogs) — კვენტინ ტარანტინოს სადებიუტო ფილმი. მასში აღწერილია მძარცველთა ბანდის მოქმედება მარგალიტების გატაცებამდე და მის შემდეგ. მისი სცენარი ტარანტინომ სამ-ნახევარ კვირაში დაწერა. სცენარი წაიკითხა და მოიწონა ჰარვი კეიტელმა, რომელიც ფილმის მსახიობი და თანაპროდიუსერი იყო და ფილმისთვის სახსრების მოძიებაზე მუშაობდა. ეპიზოდურ როლს თავად ტარანტინო ასრულებს. პრემიერა გაიმართა სანდენსის კინოფესტივალზე. კრიტიკოსებმა კინო აღიარეს. ფილმის თემები და სტილისტიკა: ძალადობა, მინიშნებები პოპ-კულტურაზე, არათანმიმდევრული თხრობა, განმეორდა ტარანტინოს სხვა ნამუშევრებში.

## როლებში

* ჰარვი კეიტელი — ლარი დიმიკი, მისტერ თეთრი
* მაიკლ მედსენი — ვიკ ვეგა, მისტერ ქერა
* სტივ ბუშემი — მისტერ ვარდისფერი
* კრის პენი — ედი კებოტი
* ლორენს ტირნეი — ჯო კებოტი
* კვენტინ ტარანტინო — მისტერ ყავისფერი
* ტიმ როთი — ფრედი ნევანდაიკი, მისტერ ნარინჯისფერი

## რესურსები ინტერნეტში

* „Reservoir Dogs“ — Box Office Mojo-ზე
* „Reservoir Dogs“ — Rotten Tomatoes
* „Reservoir Dogs“ — Metacritic-ზე
# იტალიური ნეორეალიზმი

პოსტერი ფილმიდან „ველოსიპედების გამტაცებლები“.
კინოფილმის „ცდუნება“ პოსტერი.
**იტალიური ნეორეალიზმი** -- მიმდინარეობა კინემატოგრაფიაში, რომელიც დაიწყო 1943 წელს ფილმით „შეპყრობილობა“ და დასრულდა 1952 წელს „უმბერტო დ.“-თი.

მიმდინარეობისთვის დამახასიათებელი იყო ისტორიები ღარიბი და მუშა კლასის შესახებ, არაპროფესიონალი მსახიობების მონაწილეობით მეორეხარისხოვან და ხშირად მთავარ როლებშიც. იტალიური ნეორეალიზმის ფილმების ძირითადი თემა ომისშემდგომი იტალიის მძიმე ეკონომიკური და მორალური ვითარება იყო, რაც აისახა იტალიელების კოლექტიური ფსიქოლოგიაზე. ყოველიდღიური ცხოვრების მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა, რაც განპირობებული იყო დამარცხებით, სიღარიბითა და უკიდურესი გაჭირვებით. ჩინეჩიტა (კინოსტუდიათა კომპლექსი რომში - იტალიის კომერციული კინოს ცენტრი 1936 წლიდან) ლტოლვილთა მიერ იყო დაკავებული. მიუხედავად ამისა და განადგურებული ინფრასტრუქტურისა, კინოფილმების გადაღება სტუდიის გარეთ მაინც მიმდინარეობდა,

მიმდინარეობა განვითარდა კინოკრიტიკოსთა წრეში, რომელიც ჟურნალ „სინემას“ ირგვლივ ტრიალებდა, მათ შორის იყვნენ მიქელანჯელო ანტონიონი, ლუკინო ვისკონტი, ჯანი პუჩინი, ჯუზეპე დე-სანტისი და პეტრო ინგრაო. ვინაიდან პოლიტიკაზე წერა აკრძალული იყო (ჟურნალის მთავარი რედაქტორი თავად ვიტორიო მუსოლინი - ბენიტო მუსოლინის ვაჟი იყო), კრიტიკოსები თავს ესხმოდნენ ე.წ. „ტელეფონო ბიანკო“ ფილმებს, რაც იმ დროინდელ კინოინდუსტრიაში დომინირებდა. პოპულარული ფილმების მდარე ხარისხის დასაპირისპირებლად ზოგიერთი კრიტიკოსი თვლიდა, რომ იტალიური კინო საუკუნის დასაწყისის რეალისტ ავტორებს უნდა მიბრუნებოდა.

ნეორეალისტები ფრანგი პოეტური რეალისტების ძლიერ გავლენას განიცდიდნენ. მიქელანჯელო ანტონიონი და ლუკინო ვისკონტი მჭიდროდ თანამშრომლობდნენ ჟან რენუართან. ამასთან, მრავალი ნეორეალისტი კინორეჟისორი საკუთარ ხელწერას ავითარებდა კალიგრაფისტურ ფილმებზე მუშაობისას (ეს ხანმოკლე მიმდინარეობა აღმოჩნდა, თუმცა ნეორეალიზმისგან საკმაოდ განსხვავდებოდა). ნეორეალიზმის ელემენტები შეინიშნება ალესანდრო ბლასეტის ფილმებში და ფრანჩესკო დე რობერტისის დოკუმენტურ ფილმებში. ნეორეალიზმის ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი წინამორბედი იყო „ტონი“ (რენუარი, 1935) და „1860“ (ბლასეტი, 1934).

კინოფილმის„უმბერტო დ.“ პოსტერი.
## წინამორბედები და გავლენა

* ჯოვანი ვერგას ნამუშევრები
* „1860“ (ალესანდრო ბლასეტი, 1934)
* „ტონი“ (ჟან რენუარი, 1935)
* „თეთრი გემი“ (ფრანჩესკო დე რობერტისი, 1941)

## მნიშვნელოვანი ნამუშევრები

* ცდუნება (ლუკინო ვისკონტი, 1943)
* რომი - ღია ქალაქი (რობერტო როსელინი, 1945)
* ფეხსაცმლის მწმენდავი (ვიტორიო დე სიკა, 1946)
* პაიზა (როსელინი, 1946)
* გერმანია, ნულოვანი წელი (როსელინი, 1948)
* ველოსიპედების გამტაცებლები (დე სიკა, 1948)
* მიწის ცახცახი (ვისკონტი, 1948)
* მწარე ბრინჯი (ჯუზეპე დე სანტისი, 1949)
* სტრომბოლი, ღმერთის მიწა (როსელინი, 1950)
* უმბერტო დ. (ვიტრიო დე სიკა, 1952)

## იხილეთ აგრეთვე

* იტალიური კინემატოგრაფია.
# კამელია

| კამელია |
| --- |
|  Camellia japonica |
| მეცნიერული კლასიფიკაცია |
|

|  |  |
| --- | --- |
| სამეფო:  |
მცენარეები |
| ოჯახი:  |
ჩაისებრნი |
| გვარი:  |
კამელია |

 |
| ლათინური სახელი |
|
Camellia |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **სისტემატიკა ვიკისახეობებში** |  **სურათები ვიკისაწყობში** |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 500689 |
| NCBI   | 4441 |
| IPNI  |  39017-1 |
| FW   | 414759 |

 |

 |

*Camellia japonica*
**კამელია** (Camellia) — მარადმწვანე ხეებისა და ბუჩქების გვარი ჩაისებრთა ოჯახისა. მისი 80-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. იაპონური კამელია (Camellia japonica) და მისი ჰიბრიდული ფორმები მოჰყავთ ოთახებსა და ორანჟერეებში (კავკასიასა და სამხრეთ ყირიმში — ღია გრუნტში).

ჩინური კამელიის ანუ ჩაის ბუჩქის (Camellia sinensis და Camellia assamica) ნორჩი ყლორტებისაგან ამზადებენ ჩაის. ზეთის ანუ ევგენოლის კამელიის (Camellia sasaqua) ფოთლებისაგან იღებენ ეთეროვან ზეთს. დეკორატიული მცენარეებია. მოშენებულია საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე ბაღებსა და პარკებში.

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 346.
# ტენიანობა

ტროპიკული ტყე მაღალი ტენიანობით
**ტენიანობა** — წყლის შემცველობა ფიზიკურ სხეულებში. ტენიანობა დამოკიდებულია გარემოს ფარდობითს ტენიანობაზე, ნივთიერების გვარობაზე, ხოლო მყარ სხეულებში — მის დაქუცმაცებულობაზეც და ფორიანობის ხარისხზეც, უფრო ზუსტად სხეულის გარე და შიგა ზედაპირების საერთო ზომებზე.

ქიმიურად ბმული, ე. წ. კონსტიტუციური წყლის (მხოლოდ ქიმიური დაშლის დროს გამოყოფილი წყლის), აგრეთვე კრისტალოჰიდრატული წყლის შემცვლელობა ტენიანობის ცნებაში არ შედის. ტენიანობას ახასიათებენ ტენშემცველობით – წყლის რაოდენობით, რომელიც მოდის მასალის მშრალი ნაწილის ერთეულ მასაზე და ფარდობითი ტენიანობით – სითხის შემცველობით, რომელიც მოდის, ტენიანი მასალის ერთეულ მასაზე. მრავალი პროდუქტის, მასალისა და სხვ. ტენიანობის ხარისხის დადგენას დიდი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს. ბევრი სხეული (მარცვალი, ცემენტი და სხვ.) იმ მიზნისათვის, რომლისთვისაც იგი განკუთვნილია, ვარგისია მხოლოდ განსაზღვრული ტენიანობის დროს.

ცხოველებისა და მცენარეული ორგანიზმების ცხოველმოქმედება შესაძლებელია მხოლოდ გარემომცველი ატმოსფეროს ტენიანობისა და აბსოლუტური ტენიანობის გარკვეულ საზღვრებში.

## იხილეთ აგრეთვე

* ჰაერის ტენიანობა
* წყალი

## ლიტერატურა

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 694.
# The Guardian

| The Guardian |
| --- |
|  |
| ტიპი: |
ყოველდღიური გაზეთი |
| მფლობელ(ებ)ი: |
Guardian Media GroupDaily |
| გამომცემელი: |
Guardian News and Media |
| რედაქტორი: |
ალან რასბრიჯერი |
| დაარსდა: |
1821, ჯონ ედვარდ ტეილორის მიერ, „The Manchester Guardian-ის” სახელწოდებით |
| პოლიტიკური ერთგულება: |
მემარცხენე-ცენტრისტული, ლიბერალისტური |
| ენა: |
ინგლისური |
| სათავო ოფისი: |
კინგს-პლეისი, იორკ-ვეის #90, ლონდონი N1 9GU |
| პერიოდულობა: |
189 ათასი ეგზემპლარი (აგვისტო, 2013) |
| დობილი გაზეთ(ებ)ი: | *The Observer* *The Guardian Weekly* |
| ISSN: |
0261-3077 |
| საიტი: | theguardian.com |

The Guardian (**გარდიანი**) — ინგლისური ყოველდღიური გაზეთი. დაარსდა 1821 წელს, მანჩესტერში The Manchester Guardian-ის (მანჩესტერ გარდიანი) სახელწოდებით. 1959 წელს გადაერქვა სახელწოდება და *The Guardian* ეწოდა. 1964 წელს გაზეთის რედაქცია ლონდონში გადავიდა. გაზეთის საკვირაო გამოშვებას *The Observer* ეწოდება, რომელიც *Guardian Media Group*-ს 1993 წელს შეუერთდა. გაზეთის ოფიციალური საიტი ყველაზე პოპულარულია ბრიტანული გაზეთების საიტთა შორის და ბევრ ისეთ სტატიასაც შეიცავს, რომელიც თავად *The Guardian*-ის ფურცლებზე ვერ ხვდება.

*The Guardian*-ის ლონდონის ოფისი.
*The Guardian* ეკუთვნის *Guardian Media Group*-ს.

## მთავარი რედაქტორები

* ალან რასბრიჯერი (Rusbridger, 1995 — დღემდე)
* ჯონ ედვარდ ტეილორი (1821—1844)
* ჯერემი გარნეტი (1844—1861) (совместно с Расселлом Скоттом Тэйлором с 1847 по 1848)
* ედუარდ ტეილორი (1861—1872)
* ჩარლზ პრესტვიჩ სკოტი (1872—1929)
* ტედ სკოტი (1929—1932)
* უილიამ პერსივალ კროზე (1932—1944)
* ალფრედ პაუელ უოდსვორთი (1944—1956)
* ელესტერ ჰიზერნიგნტონი (1956—1975)
* პიტერ პრესტონი (1975—1995)

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
The Guardian ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* ჟურნალ *Private Eye*-ს ოფიციალური საიტი
* *Manchester Guardian*-ის დაარსება დაარქივებული 2009-02-02 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# Box Office Mojo

ოფიციალური ლოგო
**Box Office Mojo** — საიტი, რომელიც სისტემატურად და ალროგითმულად თვალს ადევნებს კინოფილმების შემოსავალს. საიტი 1999 წელს ბრენდონ გრეის მიერ დაარსდა. 2002 წელს ავტორმა თანამშრომლობა დაიწყო შონ სოულსბერისთან და საიტის აუდიტორია 2 მილიონ მკითხველამდე გაიზარდა , როდესაც 2008 წლის ივლისში Amazon.com-მა „Box Office Mojo“ შეიძინა IMDB-ს შუამავლობით.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# Internet Speculative Fiction Database

| Internet Speculative Fiction Database |
| --- |
| საიტი | isfdb.org |
| კომერციულობა |
არა |
| საიტის ტიპი |
ონლაინ მონაცემთა ბაზა |
| მფლობელი |
ელ ფონ რაფი |
| შემქნელი |
ელ ფონ რაფი |
| Alexa-ს რეიტინგი |
129,270 (გლობალური 06/2017) |
| ამჟამინდელი სტატუსი |
აქტიური |

**Internet Speculative Fiction Database** (ISFDB) — სამეცნიერო ფანტასტიკის და მასთან დაკავშირებული ჟანრების, ფენტეზის და საშინელებათა ლიტერატურის ბიბლიოგრაფიული მონაცემთა ბაზა. ISFDB წარმოადგენს მოხალისეთა ძალისხმევის შედეგს, სადაც დარეგისტრირებულ მომხმარებლებსაც შეუძლიათ რედაქტირების განხორციელება.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
* Other General & Regional Databases List (from ISFDB website wiki)
* Comparison of Internet Book Databases on Slashdot.
* The Eaton Collection of Science Fiction & Fantasy დაარქივებული 2018-02-02 საიტზე Wayback Machine.

## სქოლიო
# ვიგო მორტენსენი

| ვიგო მორტენსენი |
| --- |
|  |
| დაბადების სახელი | ვიგო პიტერ მორტენსენ უმცროსი |
| დაბადების თარიღი |
20 ოქტომბერი, 1958 (1958-10-20) ნიუ-იორკი, აშშ |
| საქმიანობა |
მსახიობი, პოეტი, მუსიკოსი, ფოტოგრაფი, მხატვარი |
| აქტიური |
1984-დღემდე |

**ვიგო მორტენსენი** (ინგლ. Viggo Mortensen; დ. 20 ოქტომბერი, 1958, ნიუ-იორკი) — დანიური წარმოშობის ამერიკელი მსახიობი, პოეტი, მუსიკოსი, მხატვრი და ფოტოგრაფი. მიღებული აქვს მონაწილეობა „ბეჭდების მბრძანებელის“ ტრილოგიაში.

## ფილმოგრაფია

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1985 | ფ |  *მოწმე*  |  *Witness*  | მოსეს ჰოხლაიტნერი |
| 1991 | ფ |  *გაქცეული ინდიელი*  | *The Indian Runner*  | ფრენკ რობერტსი |
| 1993 | ფ |  *კარლიტოს გზა*  | *Carlito's Way*  | ლალინი |
| 1998 | ფ |  *ფსიქო*  | *Psycho*  | სემმუელ ლუმსი |
| 2000 | ფ |  *28 დღე*  | *28 Days* | ედი ბუნი |
| 2001 | ფ |  *ბეჭდების მბრძანებელი: ბეჭდის საძმო*  | *The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring* | არაგორნი |
| 2002 | ფ |  *ბეჭდების მბრძანებელი: ორი ციხე-კოშკი*  |  *The Lord of the Rings: The Two Towers* | არაგორნი |
| 2003 | ფ |  *ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება*  |  *The Lord of the Rings: The Return of the King* | არაგორნი |
| 2005 | ფ |  *ძალადობის ისტორია*  | *A History of Violence* | ტომ სტალი |
| 2007 | ფ |  *აღმოსავლური დაპირებები*  | *Eastern Promises* | ნიკოლაი ლუჟინი |
| 1998 | ფ |  *გზა*  | *The Road* | კაცი |
| 2011 | ფ |  *სახიფათო მეთოდი*  | *A Dangerous Method*  | ზიგმუნდ ფროიდი |
| 2012 | ფ |  *გზაზე*  | *On the Road* | უილიამ ბეროუზი |
| 2014 | ფ |  *შორს ადამიანებისგან*  | *Loin des hommes* | დარუ |
| 2018 | ფ |  *მწვანე წიგნი*  | *Green Book* | ტონი ლიპი |

## რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
ვიგო მორტენსენი ვიგო მორტენსენი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ვიგო მორტენსენი საიტზე Curlie
# ალექს გარლანდი

| ალექს გარლანდი |
| --- |
| დაბადების სახელი | ალექსანდერ მედეუერ გარლანდი |
| დაბადების თარიღი |
1970 (1970) ლონდონი, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო |
| განათლება |
მანჩესტერის უნივერსიტეტი |
| საქმიანობა |
მწერალი, სცენარისტი, რეჟისორი |
| აქტიური |
1996–დღემდე |
| მეუღლე(ები) |
პალომა ბეიზა |
| შვილ(ებ)ი |
2 |

**ალექსანდერ "ალექს" მედეუერ გარლანდი** (დ. 1970) — ინგლისელი მწერალი, სცენარისტი, კინოპროდიუსერი და რეჟისორი. პოპულარობა მოიპოვა 90-იანი წლების ბოლოს თავისი რომანით *პლაჟი*, რომლის კინოადაპტაციაც 2000 წელს დენი ბოილმა გადაიღო. შემდეგ გარლანდი სცენარისტიც გახდა და დაწერა ბოილის ფილმები: *28 დღის შემდეგ* (2002) და *მზის ნათება* (2007). მისი სცენარის მიხედვით გადაიღეს ასევე *არასოდეს გამიშვა* (2011) და *დრედი* (2012). 2016 წელს გამოვიდა გარლანდის სარეჟისორო დებიუტი *მანქანიდან*, სამეცნიერო ფანტასტიკა ადამიანისა და ხელოვნური ინტელექტის ურთიერთობის შესახებ. ფილმმა ოსკარის 2 ნომინაცია დაიმსახურა, მათ შორის საუკეთესო სცენარისთვის.

## ფილმოგრაფია

| წელი | ფილმი | რეჟისორი | პროდიუსერი | სცენარისტი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 | *28 დღის შემდეგ* |  |  | დიახ |
| 2007 | *მზის ნათება* |  |  | დიახ |
| 2007 | *28 კვირის შემდეგ* |  | დიახ |  |
| 2010 | *არასოდეს გამიშვა* |  | დიახ | დიახ |
| 2012 | *დრედი* |  | დიახ | დიახ |
| 2015 | *მანქანიდან* | დიახ |  | დიახ |
| 2016 | *განადგურება* | დიახ |  | დიახ |
| - | *ჰალო* |  |  | დიახ |

## რესურსები ინტერნეტში

* ალექს გარლანდი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

## სქოლიო
# ტომ ჰიდლსტონი

| ტომ ჰიდლსტონი |
| --- |
|  San Diego Comic Con-ზე, 2017 წელს. |
| დაბადების სახელი | ტომას უილიამ ჰიდლსთონი |
| დაბადების თარიღი |
9 თებერვალი, 1981 (1981-02-09) ვესტმინსტერი, ლონდონი |
| საქმიანობა |
მსახიობი |
| აქტიური |
2001–დღემდე |

**ტომ ჰიდლსტონი** (ინგლ. Tom Hiddleston; დ. 9 თებერვალი, 1981) — ინგლისელი მსახიობი, პროდიუსერი და მუსიკალური შემსრულებელი. თავდაპირველად გამოდიოდა ლონდონის უესტ-ენდის თეატრის მიერ დადგმულ „ივანოვში“ და „ციმბელინში“. უკანასკნელში განსახიერებული როლისთვის მან მიიღო ლორენს ოლივიეს სახელობის ჯილდო, როგორც საუკეთესო ახალბედა მსახიობმა. აგრეთვე ნომინირებული იყო იგივე ჯილდოზე „ოტელოში“ კასიოს როლისთვის.

კინოში პირველად ცნობილი გახდა Marvel-ის კინოსამყაროს პერსონაჟ ლოკის როლის შესრულებით. იგი გამოჩნდა ფილმებში „თორი“ (2011), „შურისმაძიებლები“ (2012), „თორი: ბნელი სამყარო“ (2013) და „თორი: რაგნაროკი“ (2017). 2011 წელს მიიღო Empire-ის ჯილდო საუკეთესო ახალი მსახიობი მამაკაცისთვის და ნომინირებული იყო იგივე BAFTA-ზე.

## ფილმოგრაფია

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | ფ |  *თორი*  |  *Thor*  | ლოკი |
| 2011 | ფ |  *შუაღამე პარიზში*  | *Midnight in Paris* | ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი |
| 2012 | ფ |  *შურისმაძიებლები* | *The Avengers* | ლოკი |
| 2013 | ფ |  *თორი: ბნელი სამყარო*  |  *Thor: The Dark World*  | ლოკი |
| 2015 | ფ |  *შურისმაძიებლები: ულტრონის ეპოქა*  |  *Avengers: Age of Ultron*  | ლოკი |
| 2017 | ფ |  *კონგი: თავის ქალის კუნძული* | *Kong: Skull Island* | ჯეიმზ კონრადი |

## რესურსები ინტერნეტში

* ტომ ჰიდლსტონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ტომ ჰიდლსტონი Facebook-ზე
* ტომ ჰიდლსტონი Instagram-ზე