# ასტრობიოლოგია

ნუკლეინის მჟავები შეიძლება არ იყვნენ ერთადერთი ბიომოლეკულები, რომლებსაც სასიცოცხლო პროცესების დაპროგრამება შეუძლიათ**ასტრობიოლოგია** (ადრე ცნობილი, როგორც ეგზობიოლოგია) — მრავალმხრივი მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის სიცოცხლის წარმოშობას (აბიოგენეზი), ადრეულ ევოლუციას და ცხოვრებას სამყაროს მომავალში. ასტრობიოლოგია განიხილავს დედამიწის გარეთ სიცოცხლის არსებობის საკითხს და თუ ეს ასეა, როგორ შეუძლია ადამიანებს ამის დადგენა.

ასტრობიოლოგია იყენებს მოლეკულურ ბიოლოგიის, ბიოფიზიკის, ბიოქიმიის, ქიმიის, ასტრონომიის, ფიზიკური კოსმოლოგიის, ეგზოპლანეტოლოგიის და გეოლოგიის ინფორმაციას, რათა გამოიკვლიოს სიცოცხლის შესაძლებლობა სხვა სამყაროებში და აღმოაჩინონ დედამიწისგან განსხვავებული ბიოსფეროები. სიცოცხლის წარმოშობა და ადრეული ევოლუცია ასტრობიოლოგიის დისციპლინის განუყოფელი ნაწილია. ასტრობიოლოგია არსებულ სამეცნიერო მონაცემების ინტერპრეტაციით კავდება და ეხება ჰიპოთეზებს, რომლებიც დაფუძნებულია სამეცნიერო თეორიებზე.

ეს მრავალმხრივი სფერო მოიცავს პლანეტარული სისტემის წარმოქმნას, კოსმოსური ნაერთების წარმოქმნას, ქვა-წყლის და ნახშირბადის ურთიერთქმედებას, დედამიწაზე ბიოგენეზს, პლანეტების საცხოვრებლად ვარგისიანობას და ცოცხალი ორგანიზმის ადაპტაციის უნარს დედამიწასა და სხვა პლანეტებზე.

ბიოქიმია წარმოიშვა დიდი აფეთქებიდან მალევე, 13.8 მილიარდი წლის წინ, სავარაუდოდ, ეპოქის დროს, როდესაც სამყარო მხოლოდ 10-17 მილიონი წლის იყო. პანსპერმიის ჰიპოთეზის მიხედვით, მიკროსკოპული სიცოცხლე ვრცელდება მეტეოროიდებით, ასტეროიდებით და სხვა მცირე მზის სისტემური ორგანოებით, რომლებიც შეიძლება არსებობდეს სამყაროში. 2015 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ძალიან დიდი გალაქტიკები შეიძლება უფრო ხელსაყრელი იყოს დასახლებადი პლანეტების შექმნისა და განვითარებისათვის, ვიდრე ისეთი პატარა გალაქტიკა, როგორიც ირმის ნახტომია. მიუხედავად ამისა, დედამიწა რჩება სამყაროში ერთადერთ ადგილად, სადაც ადამიანს სიცოცხლე შეუძლია. მიახლოებითი გამოთვლებით, სამყაროში უნდა არსებობდეს სასიცოცხლო ზონები (ხანდახან მოხსენიებული, როგორც "ოქროს გრავირებული ზონები").

დედამიწის მსგავსი სხვა პლანეტების სიცოცხლის ძიებისას, ზოგიერთი მარტივი ვარაუდი ასტრობიოლოგების სამუშაოს ამარტივებს. არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ ჩვენს გალაქტიკაში სიცოცხლის დიდი უმრავლესობის განუყოფელი ნაწილია ნახშირბადი, ისევე როგორც დედამიწის ყველა სიცოცხლის ფორმისთვის. ნახშირბადი არის მეოთხე ყველაზე გავრცელებული ელემენტი სამყაროში და ენერგია, რომელიც აუცილებელია მისი მოლეკულებისთვის, საკმარისია ისეთი მოლეკულების ფორმირებისთვის, რომლებიც არა მხოლოდ სტაბილურია, არამედ რეაქტიული. ის ფაქტი, რომ სხვა ნახშირბადის ატომები ადვილად ერთდებიან და ქმნიან ძლიერ ბმას, იძლევა უკიდურესად გრძელი და რთული მოლეკულების წარმოქმნის საშუალებას.

მიმდინარეობს კვლევები პლანეტა მარსზე მარსმავალების საშუალებით, სადაც მეცნიერები ცდილობენ გაიგონ მარსზე არსებული უძველესი სიცოცხლის და უძველესი მდინარეების ან ტბების შესახებ. მარსზე სიცოცხლის, ნამარხების, და ორგანული ნივთიერებების არსებობის მტკიცებულებების პოვნა NASA-ს მთავარი ამოცანაა.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დედამიწის გარეთ სიცოცხლე არ იარსებებს, ასტრობიოლოგიის მრავალფეროვანი ხასიათი და მასში ჩართული კოსმოსურმა და ევოლუციურმა პერსპექტივებმა შესაძლოა დედამიწას სარგებელი მოუტანოს.

## ლიტერატურა

* The *International Journal of Astrobiology* დაარქივებული 2008-07-25 საიტზე Wayback Machine. , published by Cambridge University Press, is the forum for practitioners in this interdisciplinary field.
* *Astrobiology*, published by Mary Ann Liebert, Inc., is a peer-reviewed journal that explores the origins of life, evolution, distribution, and destiny in the universe.
* Catling, David C. (2013). *Astrobiology: A Very Short Introduction*. Oxford:  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-958645-5.
* Cockell, Charles S. (2015). *Astrobiology: Understanding Life in the Universe*. NJ:  Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-118-91332-1.
* (2015) *Astrobiology: An Evolutionary Approach*. Boca Raton:  CRC Press. ISBN 978-1-4665-8461-7.
* Dick, Steven J. (2005). *The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology*. Piscataway, NJ:  Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-3733-7.
* Grinspoon, David [2003] (2004). *Lonely planets. The natural philosophy of alien life*. New York:  ECCO. ISBN 978-0-06-018540-4.
* Mautner, Michael N. (2000). *Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future*. Washington D. C.. ISBN 978-0-476-00330-9.
* Jakosky, Bruce M. (2006). *Science, Society, and the Search for Life in the Universe*. Tucson:  University of Arizona Press. ISBN 978-0-8165-2613-0.
* Lunine, Jonathan I. (2005). *Astrobiology. A Multidisciplinary Approach*. San Francisco:  Pearson Addison-Wesley. ISBN 978-0-8053-8042-2.
* Gilmour, Iain (2004). *An introduction to astrobiology*. Cambridge:  Cambridge Univ. Press. ISBN 978-0-521-83736-1.
* Ward, Peter (2000) *Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe*. New York:  Copernicus. ISBN 978-0-387-98701-9.
* Chyba, C. F.; Hand, K. P. (2005). „ASTROBIOLOGY: The Study of the Living Universe“. *Annual Review of Astronomy and Astrophysics*. **43** (1): 31–74. Bibcode:2005ARA&A..43...31C. doi:10.1146/annurev.astro.43.051804.102202.

## რესურსები ინტერნეტში

* Astrobiology.nasa.gov
* Spanish Centro de Astrobiología
* UK Centre for Astrobiology დაარქივებული 2012-10-20 საიტზე Wayback Machine.
* Astrobiology Research at The Library of Congress
* Astrobiology Survey – An introductory course on astrobiology
* Astrobiology Magazine Exploring Solar System and Beyond