# ხელოვნური ინტელექტი

**ხელოვნური ინტელექტი** (ინგლ. artificial intelligence, შემოკლებით **AI**) — კომპიუტერული მეცნიერების დარგი, რომელიც მიზნად ისახავს ინტელექტუალურ კომპიუტერულ მანქანის/პროგრამის შექმნას რომელსაც ექნება უნარი მიაღწიოს ადამიანის ინტელექტის გაგებას. ინტელექტუალობის დონის განსაზღვრება მეტწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ამოცანის გადაჭრა დაისახება. ეს არის კომპიუტერული მეცნიერების კვლევის სფერო, რომელიც ავითარებს და სწავლობს მეთოდებსა და პროგრამულ უზრუნველყოფას, რომელიც საშუალებას აძლევს მანქანებს აღიქვან თავიანთი გარემო და გამოიყენონ გამოცდილება და ინტელექტი ისეთი ქმედებების განსახორციელებლად, რომლებიც მაქსიმალურად გაზრდის მათ შანსებს განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად. ხელოვნური ინტელექტის წარმოქმნის თარიღად მიიჩნევენ 1956 წელს.

ხელოვნური ინტელექტის ფართოდ ცნობილი გამოყენებები მოიცავს მოწინავე ვებ-საძიებო სისტემებს (მაგ., Google Search); რეკომენდაციის სისტემებს (რომლებსაც იყენებენ YouTube, Amazon და Netflix); ვირტუალურ ასისტენტებს (მაგ., Google Assistant, Siri და Alexa); ავტონომიურ მანქანებს (მაგ., Waymo); გენერაციულ და კრეატიულ ინსტრუმენტებს (მაგ., ენობრივი მოდელები და ხელოვნური ინტელექტის ხელოვნება); და ზებუნებრივ თამაშსა და ანალიზს სტრატეგიულ თამაშებში (მაგ., ჭადრაკი და Go). თუმცა, ხელოვნური ინტელექტის მრავალი გამოყენება ასეთად არ აღიქმება, „უახლესი ხელოვნური ინტელექტი ზოგად გამოყენებაში შევიდა, ხშირად ხელოვნურ ინტელექტს არ უწოდებენ, რადგან როგორც კი რაღაც საკმარისად სასარგებლო და გავრცელებული ხდება, მას ხელოვნურ ინტელექტ აღარ მიაკუთვნებენ“.

ხელოვნური ინტელექტის კვლევის სხვადასხვა ქვე-სფერო ორიენტირებულია კონკრეტულ მიზნებსა და კონკრეტული ინსტრუმენტების გამოყენებაზე. AI-ის კვლევის ტრადიციულ მიზნებს მიეკუთვნება სწავლება, მსჯელობა, ცოდნის წარმოდგენა, დაგეგმვა, ბუნებრივი ენის დამუშავება და აღქმა, აგრეთვე რობოტიკის მხარდაჭერა. ამ მიზნების მისაღწევად, ხელოვნური ინტელექტის მკვლევარები ადაპტირდნენ ტექნიკის ფართო სპექტრის, მათ შორის ძიების და მათემატიკური ოპტიმიზაციის, ფორმალური ლოგიკის, ხელოვნურ ნეირონულ ქსელებსა და სტატისტიკაზე, ოპერაციულ კვლევასა და ეკონომიკაზე დაფუძნებული მეთოდების გამოყენებით. ხელოვნური ინტელექტი ასევე ეყრდნობა ფსიქოლოგიას, ლინგვისტიკას, ფილოსოფიას, ნეირომეცნიერებასა და სხვა სფეროებს. ზოგიერთი კომპანია, როგორიცაა OpenAI, Google DeepMind და Meta, მიზნად ისახავენ ხელოვნური ზოგადი ინტელექტის (AGI) შექმნას - ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც შეუძლია პრაქტიკულად ნებისმიერი კოგნიტური დავალების შესრულება, სულ მცირე, ისევე კარგად, როგორც ადამიანს.

ხელოვნური ინტელექტი, როგორც აკადემიური დისციპლინა, 1956 წელს დაარსდა და დარგმა თავისი ისტორიის განმავლობაში ოპტიმიზმის მრავალი ციკლი გაიარა, რასაც მოჰყვა იმედგაცრუებისა და დაფინანსების დაკარგვის პერიოდები, რომლებიც ცნობილია როგორც ხელოვნური ინტელექტის ზამთარი. დაფინანსება და ინტერესი მნიშვნელოვნად გაიზარდა 2012 წლის შემდეგ, როდესაც ნეირონული ქსელების დასაჩქარებლად გრაფიკული დამუშავების ერთეულების გამოყენება დაიწყო და ღრმა სწავლებამ წინა ხელოვნური ინტელექტის ტექნიკას გადააჭარბა. ეს ზრდა კიდევ უფრო დაჩქარდა 2017 წლის შემდეგ ტრანსფორმატორის არქიტექტურის გამო. 2020-იან წლებში ხელოვნური ინტელექტის ბუმი დაემთხვა გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის განვითარებას, რამაც შესაძლებელი გახადა მედიის შექმნა და მოდიფიცირება. ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოებისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებისგან გამოწვეული გაუთვალისწინებელი შედეგებისა და ზიანის გარდა, ეთიკურმა საზრუნავებმა, ხელოვნური ინტელექტის გრძელვადიანმა ეფექტებმა და პოტენციურმა ეგზისტენციალურმა რისკებმა გამოიწვია ხელოვნური ინტელექტის რეგულირების შესახებ დისკუსიები.

## იხილეთ აგრეთვე

* ხელოვნური ნეირონული ქსელი
* ბუნებრივი ენის დამუშავება

## ლიტერატურა

* *მაიკლ ვულდრიჯი*, ხელოვნური ინტელექტის მოკლე ისტორია: რა არის, სად ვართ და საით მივდივართ, ნიუ-იორკი: Flatiron Books, 2021.
* *ჯორჯ ლუგერი; უილიამ სტაბლფილდი*, Artificial Intelligence: Structures and Strategies for Complex Problem Solving (მე-5 გამოცემა), სან-ფრანცისკო: Benjamin/Cummings, 2004, ISBN 978-0-8053-4780-7.
* *ნილს ნილსონი*, Artificial Intelligence: A New Synthesis, სან-ფრანცისკო: Morgan Kaufmann, 1998, ISBN 978-1-5586-0467-4.
* *სტუარტ ჯ. რასელი; პიტერ ნორვიგი*, Artificial Intelligence: A Modern Approach (მე-4 გამოცემა), ჰობოკენი: Pearson, 2021, ISBN 978-0-1346-1099-3.
* *სტუარტ ჯ. რასელი; პიტერ ნორვიგი*, Artificial Intelligence: A Modern Approach (მე-2 გამოცემა), აპერ სედლ რივერი, ნიუ ჯერსი: Prentice Hall, 2003, ISBN 0-13-790395-2.
* *ელეინ რიჩი; კევინ ნაითი; შივაშანკარ ნაირი*, Artificial Intelligence (მე-3 გამოცემა), ნიუ დელი: Tata McGraw Hill India, 2010, ISBN 978-0-0700-8770-5.
* დუნდუა ა., ხელოვნური ინტელექტი, ჟურნ. „მეცნიერება და ტექნიკა“, N9, თბ., 1974, 35-37
* IV საერთაშორისო გაერთიანებული კონფერენცია ხელოვნურ ინტელექტში, ჟურნ. „მენიერება და ტექნიკა“, N12, თბ., 1975, გვ. 60-61

## სქოლიო