Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# სასაათო სარტყელი

მსოფლიო დროის ზონები
**სასაათო სარტყელი**, *სასაათო ზოლი* — თითოეული იმ 24 ზოლიდან , რომლებადაც დაყოფილია დედამიწის ზედაპირი ზოლური დროის აღრიცხვის სისტემაში.

დედამიწის ზედაპირი პირობითად დაყოფილია 24 სასაათო სარტყლად იმისათვის, რომ დედამიწის განედის ყოველი გრადუსისათვის (და ყოველი მინუტისათვის) არ შემოეღოთ ადგილობრივი დრო. ერთი სარტყელიდან მეორეში გადასვლისას იცვლება საათები, მაგრამ უცვლელი რჩება წუთები და წამები.

არსებობს ცალკეული რაიონები, სადაც ადგილობრივი დრო განსხვავდება მსოფლიო დროსაგან არა მხოლოდ საათების მთელი რიცხვით (1 საათი, 2 საათი და ა.შ.), არამედ წუთებითაც - 30 წუთი, 40 წუთი, 45 წუთი. თეორიულად ყველა სასაათო ზონა შემოსაზღვრული უნდა იყოს წრფეებით, რომლებიც გადის ზონის ცენტრალური მერიდიანიდან მარჯვნივ და მარცხნივ 7,5 გრადუსზე. მაგრამ, პრაქტიკაში ისინი კორექტირებულია ადმინისტრაციული თუ ბუნებრივი საზღვრების მიხედვით.

ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსებზე მერიდიანები ერთ წერტილში იყრის თავს, ამიტომ აქ სასაათო ზონის ცნება აზრს კარგავს. ტრადიციის თანახმად, პოლუსების დრო შეთანადებულია მსოფლიო დროსთან.

## ლიტერატურა

* Biswas, Soutik (February 12, 2019). „How India's single time zone is hurting its people“. BBC News. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* Maulik Jagnani, economist at Cornell University.  (January 15, 2019) PoorSleep: Sunset Time and Human Capital Production (Job Market Paper). ციტირების თარიღი: February 12, 2019
* Time Bandits: The countries rebelling against GMT (Video). BBC News (August 14, 2015). ციტირების თარიღი: February 12, 2019
* „How time zones confused the world“. *BBC News*. August 7, 2015. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* Lane, Megan (May 10, 2011). „How does a country change its time zone?“. BBC News. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* A brief history of time zones (Video). BBC News (March 24, 2011). ციტირების თარიღი: February 12, 2019

## სქოლიო
# ზაფხულის დრო

ზაფხულის დროის გამოყენება მსოფლიოში:   იყენებენ ზაფხულის დროს
  აღარ იყენებენ ზაფხულის დროს
  არასდროს იყენებდნენ ზაფხულის დროს
**ზაფხულის დრო** — დრო, რომელიც მოცემულ სასაათო სარტყელში მიღებულ დროსთან შედარებით ერთი საათით წინაა გადაწეული. ეს პრაქტიკა ბევრ ქვეყანაშია მიღებული და მისი მიზანია განათებაზე დახარჯული ელექტროენერგიის შემცირება. ზამთრის პერიოდში დროის უკან „გადაწევა“ ხდება და ესა თუ ის ქვეყანა უბრნუნდება „ზამთრის დროს“ (ეს ტერმინი არ არის ოფიციალური).

ქვეყნების უმეტესობაში ე. წ. „ზამთრის დრო“ დროითი სარტყლის სტანდარტულ ასტრონომიულ დროს ემთხვევა.

## ლიტერატურა

* Ian R. Bartky (2007). *One Time Fits All: The Campaigns for Global Uniformity*.  Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-5642-6.
* Ian R. Bartky; Elizabeth Harrison (1979). „Standard and daylight-saving time“. *Scientific American*. **240** (5): 46–53. ISSN 0036-8733.
* Michael Downing (2005). *Spring Forward: The Annual Madness of Daylight Saving Time*.  Shoemaker & Hoard. ISBN 1-59376-053-1.
* David Prerau (2005). *Seize the Daylight: The Curious and Contentious Story of Daylight Saving Time*.  Thunder’s Mouth Press. ISBN 1-56025-655-9.  The British version, focusing on the UK, is  (2005) *Saving the Daylight: Why We Put the Clocks Forward*.  Granta Books. ISBN 1-86207-796-7.

## რესურსები ინტერნეტში

* Sources for time zone and daylight saving time data დაარქივებული 2012-06-23 საიტზე Wayback Machine. —technical resources
* ITU LEGAL TIME 2011
* Information about the Current Daylight Saving Time (DST) Rules, U.S. National Institute of Standards and Technology (NIST.gov)
* Countries and territories operating Daylight Saving Time (2010/2011)
# FIPS

**FIPS, ინფორმაციის დამუშავების ფედერალური სტანდარტები** (ინგლ. Federal Information Processing Standards, FIPS) — ამერიკის შეერთებული შტატების ხელისუფლების მიერ შემუშავებული ღიად გამოქვეყნებული სტანდარტები, რომლებსაც აშშ-ში იყენებს ყველა სამოქალაქო სახელისუფლებო დაწესებულება და კონტრაგენტი. FIPS-ის სტანდარტებიდან ბევრი წარმოადგენს სხვა ფართედ გავრცელებული სტანდარტების შეცვლილ ვერსიებს (ANSI, IEEE, ISO და სხვა).

FIPS-ის ზოგიერთი სტანდარტი შეიმუშავა აშშ-ის ხელისუფლებამ. მაგალითად ქვეყნების კოდები, ასევე ისეთი კრიპტოგრაფიული სტანდარტები, როგორიცაა DES (FIPS 46) და AES (FIPS 197).

ქვეყნების და რეგიონების დასახელებების კოდირებისთვის FIPS-ის სტანდარტები მსგავსია ISO 3166-ის და NUTS-ის სტანდარტებისა.

## რესურსები ინტერნეტში

* FIPS-ის ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* FIPS homepage at NIST
* Computer Security Division დაარქივებული 2007-02-16 საიტზე Wayback Machine.  NIST

## სქოლიო
# გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა

**გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა** (ინგლ. Geographic Names Information System; GNIS) — მონაცემთა ბაზა, რომელიც შეიცავს აშშ-ის ტერიტორიაზე არსებულ 2 მლნ.-ზე მეტ ფიზიკური თუ კულტურული ობიექტის სახელწოდებასა და ინფორმაციას. წარმოადგენს გეოგრაფიულ ცნობარს. გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა აშშ-ის გეოგრაფიული სახელწოდებების საბჭოსთან თანამშრომლობით შემუშავებულია აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მიერ, ობიექტების სახელწოდებების სტანდარტიზაციის მიზნით.

## რესურსები ინტერნეტში

* გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა (ინგლისური)
* აშშ-ის გეოგრაფიული სახელწოდებების საბჭო (ინგლისური)
# ოჰაიო (მდინარე)

| ოჰაიო ინგლ. Ohio |
| --- |
|  სათავე პიტსბურგში |
|  |
| ქვეყანა |  აშშ |
| ტერიტორიული ერთეულები |
პენსილვანია, დასავლეთი ვირჯინია, კენტუკი, ინდიანა, ილინოისი |
| ქალაქები |
პიტსბურგი, ამბრიჯი, სტიუბენვილი, უილინგი, მარიეტა, პარკერსბერგი, ჰანინგტონი, პორტსმუთი, ცინცინატი, მადისონი, ლუისვილი, ოუენსბორო, ევანსვილი, პადიუკა, კეირო |
|  |
| მარჯვენა შენაკადები |
მასკინგემი, ჰოკინგი, საიოტო, გრეიტ-მაიამი, უაიტუოტერი, უობაში, სალინი |
| მარცხენა შენაკადები |
ლიტლ-კანოვა, კანოვა, გაიანდოტი, ბიგ-სანდი, ლიკინგი, კენტუკი, გრინ-რივერი, ტრეიდუოტერი, კამბერლენდი, ტენესი |
|  |
| სათავე |
მდინარეების ალეგეინისა და მონოგლაჰილის შეერთება ﻿ / ﻿ |
| სათავის მდებარეობა |
პიტსბურგი |
| სათავის სიმაღლე |
220 მ |
| შესართავი |
მისისიპი ﻿ / ﻿ |
| შესართავის მდებარეობა |
კეირო |
| შესართავის სიმაღლე |
88 მ |
|  |
| სიგრძე |
1580 კმ |
| აუზის ფართობი |
528,1 ათ. კმ² |
| მდინარის სისტემა |
მისისიპი → ატლანტის ოკეანე |
| წყლის ხარჯი (საშ.) |
7750 მ³/წმ |
|  ოჰაიოს აუზი |
|
 — სათავე,  — შესართავი |
|  ოჰაიო ვიკისაწყობში |

**ოჰაიო** (ინგლ. Ohio) — მდინარე აშშ-ში; მდ. მისისიპის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1579 კმ, აუზის ფართობი 528.200 კმ². წარმოიქმნება ქალაქ პიტსბურგთან მდინარეების ალეგეინისა და მონოგლაჰილის შეერთების შედეგად. ქალაქ ლუისვილამდე მიედინება აპალაჩების პლატოზე, შემდეგ — ცენტრალურ ვაკეებზე. ქალაქ კეიროსთან ჩაედინება მდინარე მისისიპიში. ძირითადი შენაკადებია: მასკინგემი, ჰოკინგი, საიოტო, გრეიტ-მაიამი, უაიტუოტერი, უობაში, სალინი (მარჯვენა); ლიტლ-კანოვა, კანოვა, გაიანდოტი, ბიგ-სანდი, ლიკინგი, კენტუკი, გრინ-რივერი, ტრეიდუოტერი, კამბერლენდი, ტენესი (მარცხენა). ოჰაიოს აუზი ძირითადად მდებარეობს ზომიერი კლიმატის სარტყელში, ქვემო წელი — სუბტროპიკულში. იკვებება შერეულად, უპირატესად თოვლისა და წვიმის წყლებით. მისისიპის ყველაზე წყალუხვი შენაკადია, მასზე მოდის მთელი მდინარის წყლის დაახლოებით 42%. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქვემო წელზე (ქალაქ მეტროპოლისთან) 7750 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 244 კმ³). წყალდიდობა ახასიათებს დეკემბრიდან მაისამდე (წლიური ჩამონადენის 74%), წყალმცირობა — ივნის-ნოემბერში (26%). ყველაზე უხვწყლიანი თვეა მარტი (წლიური ჩამონადენის 16%), მცირეწყლიანი — სექტემბერი (3%). პერიოდულად იცის ძლიერი წყალმოვარდნები; 1884, 1913, 1933, 1937, 1945, 1964, 1977 წლებში მათ კატასტროფული ხასიათი ჰქონდათ. 1937 წლის ექსტრემალური წყალმოვარდნის შემდეგ ოჰაიოზე აშენდა მისგან დამცავი ჯებირები.

მდინარეზე აგებულია რაბები, სანაოსნოა მთელ სიგრძეზე. ოჰაიოს აუზში წყლის გზების საერთო სიგრძე დაახლოებით 4000 კმ-ია. ქალაქ ლუისვილის მიმდებარე რაიონში არსებული ჭორომების გამო გაყვანილია შემოვლითი არხები. მდინარის აუზში მდებარეობს დიდი წყალსაცავები, რომელთა დიდი ნაწილი არის ტენესიზე, კამბერლენდზე, გრინ-რივერის შენაკადებზე. წყალი დაბინძურებულია საწარმოთა ჩანადენებით. ოჰაიოზეა დიდი ქალაქები (სათავიდან ქვემოთ): პიტსბურგი, ამბრიჯი, სტიუბენვილი, უილინგი, მარიეტა, პარკერსბერგი, ჰანინგტონი, პორტსმუთი, ცინცინატი, მადისონი, ლუისვილი, ოუენსბორო, ევანსვილი, პადიუკა. მდინარე აღმოაჩინა და თითქმის მთელ სიგრძეზე გამოიკვლია ფრანგმა მოგზაურმა რენე-რობერ კავალიე დე ლა სალმა 1669 წელს.

## გალერეა

* ლუისვილი
* ცინცინატი

* კეიროსთან ახლოს
* მდინარის ყველაზე ფართო მონაკვეთი (1,6 კმ) და ხიდი (ლუისვილი)

## სქოლიო
# კოლუმბუსი (ოჰაიო)

| ქალაქი |
| --- |
| კოლუმბუსი ინგლ. Columbus |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
ოჰაიოს შტატიოჰაიო |
| ქაუნთი |
ფრანკლინი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი | Andrew Ginther  |
| დაარსდა | 1812 |
| პირველი ხსენება |
1797 |
| ფართობი |
550,5 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
275 მ |
| ოფიციალური ენა | ინგლისური ენა |
| მოსახლეობა | 733 203 კაცი (2006) |
| სიმჭიდროვე |
1306,4 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
1 754 337 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-5, ზაფხულში UTC-4 |
| სატელეფონო კოდი |
614 |
| საფოსტო ინდექსი | 43085, 43201, 43202, 43203, 43204, 43205, 43206, 43207, 43209, 43210, 43211, 43212, 43213, 43214, 43215, 43216, 43217, 43218, 43219, 43220, 43221, 43222, 43223, 43224, 43226, 43227, 43228, 43229, 43230, 43231, 43232, 43234, 43235, 43236, 43240, 43251, 43260, 43266, 43268, 43270, 43271, 43272, 43279, 43287 და 43291 |
| ოფიციალური საიტი | columbus.gov |
|

აშშოჰაიოყველას ჩვენება |
| **კოლუმბუსი** ვიკისაწყობში |

**კოლუმბუსი** (ინგლ. Columbus) — ქალაქი აშშ-ში, ოჰაიოს შტატის დედაქალაქი. მოსახლეობის რაოდენობით აშშ-ში მე-15 უდიდესი ქალაქია.

დაფუძნდა 1812 წელს და დაერქვა ქრისტეფორე კოლუმბის პატივსაცემად. 1816 წელს გახდა შტატის დედაქალაქი.

## რესურსები ინტერნეტში

* ქალაქის ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
# კლივლენდი

| ქალაქი |
| --- |
| კლივლენდი Cleveland |
|  კლივლენდის პანორამა |
|

|  |
| --- |
| დროშა |
|  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
ოჰაიოოჰაიოს შტატი |
| ოლქი |
კაიაჰოგა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი | Justin Bibb  |
| დაარსდა |
1796 |
| ფართობი |
213.4 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
199 მ |
| მოსახლეობა | 396,815 კაცი (2010) |
| სიმჭიდროვე |
1971,8 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
1, 780, 673 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-5, ზაფხულში UTC-4 |
| სატელეფონო კოდი |
216 |
| საფოსტო ინდექსი | 44101, 44102, 44103, 44104, 44105, 44106, 44108, 44109, 44110, 44111, 44112, 44113, 44114, 44115, 44118, 44119, 44120, 44121, 44124, 44125, 44126, 44127, 44128, 44129, 44130, 44134, 44135, 44143, 44144, 44181, 44188, 44190, 44191, 44192, 44193, 44194, 44195, 44197, 44198 და 44199 |
| ოფიციალური საიტი | city.cleveland.oh.us |
|  |
| **კლივლენდი** ვიკისაწყობში |

**კლივლენდი** (ინგლ. Cleveland) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოჰაიოს შტატში, ნავსადგური ერის ტბის სამხრეთ ნაპირზე, მდინარე კაიაჰოგის შესართავთან.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური საიტი
# გერმანელი ამერიკელები

გერმანული წარმოშობის ამერიკელები ძალიან ხშირია აშშ-ში; ღია ლურჯისფრად აღნიშნულია ოკრუგები, რომლებშიც 2000 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით დომინირებს გერმანული წარმოშობის მოსახლეობა
**გერმანელი ამერიკელები** (ინგლ.  German Americans, გერმ.  Deutschamerikaner) — ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეები, რომლებიც გერმანელ ემიგრანტთა ჯგუფებს მიეკუთვნებიან, თვითონ ან თავიანთი წინაპრები წარმოშობით არიან გერმანიიდან, ან ცხოვრობდნენ გერმანელებით დასახლებულ მიწებზე ევროპაში.

2010 წელს აშშ-ში ჩატარებულ სახალხო აღწერაში 47 911 129-მა ადამიანმა, ანუ ამერიკის მოსახლეობის 17,1%-მა აღნიშნა რომ ის გერმანელია, ან ჰყავს გერმანელი წინაპრები.

## ისტორია

გერმანელმა ემიგრანტებმა ამერიკის ტერიტორიაზე დასახლება XVII საუკუნის მიწურულს დაიწყეს. თავდაპირველად გერმანული დასახლებები წარმოიშვა პენსილვანიის შტატში, რომლის მოსახლეობის 2/3 1775 წელს გერმანულენოვანი იყო. პენსილვანიაში ჩამოყალიბდა გერმანული ენის ერთ-ერთი ფორმა ე.წ. პენსილვანიური გერმანული (Pennsylvania Dutch), რომელზეც დღესაც ლაპარაკობენ ამერიკაში მცხოვრები გერმანელების ნაწილი.

1848 წელსა და პირველ მსოფლიო ომს შორის დაახლოებით 6 000 000-მა გერმანელმა მიაშურა ამერიკას. ემიგრაციის მთავარი მიზეზი ეკონომიური სიდუხჭირე იყო.

გერმანელი ემიგრანტების დისკრიმინაციას ამერიკაში არ ჰქონია ადგილი. მათი ინტეგრაცია ამერიკულ საზოგადოებაში ადვილად ხდებოდა. გერმანელებს დიდი გავლენა ჰქონდათ განსაკუთრებით ფინანსურ, პოლიტიკურ და კულტურულ სფეროებზე.

მას შემდეგ, რაც გერმანიაში ჰიტლერის მეთაურობით ნაციონალურ-სოციალისტური რეჟიმი დამყარდა, კიდევ ასი ათასობით გერმანელმა დატოვა სამშობლო და ამერიკაში ემიგრანტად იქცა.

დღესდღეობითაც საკმაოდ ბევრი გერმანელი მიდის ყოველ წლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში საცხოვრებლად.

## დემოგრაფია

შტატების მიხედვით რაოდენობრივად ყველაზე მეტი გერმანელი ამერიკელი ცხოვრობს კალიფორნიაში, ტექსასსა და პენსილვანიაში.

**პროცენტულად** (მოცემულია ამერიკის 10 შტატი, რომლებშიც პროცენტულად ყველაზე მეტი გერმანელი ამერიკელი ცხოვრობს):

ჩრდილოეთი დაკოტა - 46,9%

სამხრეთი დაკოტა - 44,5%

უისკონსინი - 43,9%

ნებრასკა - 42,7%

მინესოტა - 38,4%

აიოვა - 35,7%

მონტანა - 27%

ოჰაიო - 26,5%

უაიომინგი - 25,9%

კანზასი - 25,8%

## ამერიკის შეერთებული შტატების ქალაქების გერმანული სახელები

ამერიკაში არსებული უამრავი დასახლება ატარებს გერმანულ სახელებს,მათ შორის: ჰამბურგი (ნიუ-იორკი), შტუტგარტი (არკანზასი), აუგსბურგი (არკანზასი), ბისმარკი (ჩრდილოეთი დაკოტა), ფლენსბურგი (მინესოტა), ფრანკფორტი (კენტუკი), დრეზდენი (ოჰაიო), ახალი ბერლინი (უისკონსინი), კილი (უისკონსინი), ახალი ჰოლშტაინი (უისკონსინი), ჰანოვერი (პენსილვანია), ბერლინი (ნიუ-ჰემფშირი), ჰანოვერი (ნიუ ჰემფშირი), კარლსრუე (ჩრდილოეთი დაკოტა), ახალი ულმი (მინესოტა), ახალი ტრიერი (მინესოტა), ბრემენი (ჯორჯია), ვაიმარი (ტექსასი) და ა.შ.
# ნაციონალური საფეხბურთო ლიგა

ნაციონალური საფეხბურთო ლიგა| **მიმდინარე სეზონი:2020 NFL სეზონი* |
|  NFL ლოგო |
| სპორტი |
ამერიკული ფეხბურთი |
| დაარსდა |
17 სექტემბერი, 1920 |
| გუნდების რაოდ. |
32 |
| ქვეყანა |
აშშ |
| ამჟ. გამარჯვებული |
ნიუ ინგლანდ პატრიოტზსი (6) |
| ყველაზე ტიტულოვანი |
გრინ ბეი პეკერსი (13) |

**ნაციონალური საფეხბურთო ლიგა** (ინგლ. National Football League, NFL) — ყველაზე მაღალი ამერიკული ფეხბურთის ლიგაა აშშ ტერიტორიაზე, ასევე აღიარებულია ყველაზე ძლიერ პროფესიონალურ ამერიკის საფეხბურთო ლიგად მსოფლიოს მასშტაბით. 1920 წელს, თავდაპირველად 11 გუნდი იყო ამერიკის პროფესიონალურ საფეხბურთო ასოციაციაში, 1922 წელს კი ლიგამ სახელი შეცვალა და ნაციონალური საფეხბურთო ლიგად წარდგა. ამჟამად ლიგაში 32 გუნდია, რომელთაგანაც ყველა გუნდი აშშ ტერიტორიაზე მდებარეობს. ლიგა გაყოფილია ორ კონფერენციად: ამერიკის ფეხბურთის კონფერენცია (AFC) და ნაციონალური ფეხბურთის ასოციაცია (NFC). ორივე კონფერენციაში ასევე 4 დივიზიონია, სადაც თითოეულ მათგანში ასევე 4 გუნდია განთავსებული, ტოტალურად კი თითო კონფერენციაში 16 გუნდია.

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნაციონალური საფეხბურთო ლიგა“** ვიკისაწყობში.
* ამერიკული ფეხბურთის, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
# კონტინენტური არმია

კონტინენტალური არმია, 1799–1783
**კონტინენტალური არმია** იყო გაერთიანებული სამხედრო სტრუქტურა, რომელსაც მართავდა 13 კოლონია, ბრიტანეთთან ბრძოლისას, ამერიკის რევოლუციის დროს. არმია შეიქმნა კონტინენტალური კონგრესის რეზოლუციის თანახმად 1775 წლის 14 ივნისს. არმიის უმეტესი ნაწილი დათხოვნილი იქნა პარიზის ზავის შემდეგ 1783 წლის 3 ნოემბერს. არმიის მცირე ნარჩენი იდგა ვესტ პოინტთან და სხვა სასაზღვრო პოსტებზე, ვიდრე კონგრესმა 1784 წლის 3 ივნისის რეზოლუციის თანახმად არ შექმნა აშშ-ის არმია.

## შექმნა, ორგანიზაცია და რეორგანიზაცია

7 ივნისს კონტინენტალურმა კონგრესმა გადაწყვიტა შეექმნა კონტინენტალური არმია, რათა უზრუნველეყო საკუთარი თავდაცვა. 15 ივნისს, ფარული კენჭისყრით არმიის მთავარსარდლად არჩეულ იქნა ჯორჯ ვაშინგტონი. ვაშინგტონმა მიიღო თანამდებობა ყველანაირი ანაზღაურების გარეშე, მან მხოლოდ თავისი შემდგომი დანახარჯების ანაზღაურება ითხოვა.

შემდგომ დღეებში დაინიშნა ოთხი გენერალ–მაიორი (არტემას უარდი, ჩარლზ ლი, ფილიპ შილერი და ისრაელ პუტნამი) და რვა გენერალ–ბრიგადირი (სეთ პომერი, რიჩარდ მონტგომერი, დევიდ ვუსტერი, უილიამ ჰითი, ჯოზეფ სპენსერი, ჯონ სალივანი და ნათანიელ გრინი).

პირველი ფაზა გადალახული იყო, შეიქმნა არმია რომელიც იდგა ამერიკელების გვერდით. მაგრამ იყო მეორე ფაქტორიც, ბრიტანეთთან ომისთვის არმიას ესაჭიროებოდა მკაცრი დისციპლინა და კარგი ორგანიზაცია, ამისთვის გატარდა მრავალი რეფორმა და რეორგანიზაცია.

## ძირითადი ბრძოლები

* ბოსტონის აღება
* ლონგ აილენდის ბრძოლა
* ტრენტონის ბრძოლა
* პრინსტონის ბრძოლა
* სარაგოტას ბრძოლა
* იორკთაუნის ბრძოლა

## დაშლა

ჯორჯ ვაშინგტონი
ვაშინგტონი გადადგა, პარიზის ზავის ხელმოწერის შემდეგ, 1783 წელს. მაშინ როდესაც, ხალხი მზად იყო ვაშინგტონი მეფედ ეღიარებინა, მან დათმო ძალაუფლება და ამერიკის მთავრობას დაეხმარა შეექმნა დემოკრატიული ქვეყანა.

ომის შემდეგ, 1783 წლის მაისში, ოფიცრებმა შექმნეს ცინცინატის საზოგადოება. მათ საზოგადოების პრეზიდენტად აირჩიეს ჯორჯ ვაშინგტონი, რომელიც ამ საზოგადოების პრეზიდენტი სიცოცხლის ბოლომდე იყო.
# სენტ-ლუისი

| ქალაქი |
| --- |
| სენტ-ლუისი St. Louis |
|  სენტ-ლუისი |
|

|  |
| --- |
| დროშა |
|  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
მისური (შტატი)მისური |
| ოლქი |
დამოუკიდებელი ქალაქი |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი | Tishaura Jones  |
| დაარსდა | 1764 |
| ფართობი |
171.3 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
138.7 მ |
| მოსახლეობა | 353,837 კაცი  |
| სიმჭიდროვე |
2,207.1 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
2,803,707 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-6, ზაფხულში UTC-5 |
| სატელეფონო კოდი |
314 |
| საფოსტო ინდექსი | 63101, 63102, 63103, 63104, 63105, 63106, 63107, 63108, 63109, 63110, 63111, 63112, 63113, 63114, 63115, 63116, 63117, 63118, 63119, 63120, 63121, 63122, 63123, 63124, 63125, 63126, 63127, 63128, 63129, 63130, 63131, 63132, 63133, 63134, 63135, 63136, 63137, 63138, 63139, 63140, 63141, 63143, 63144, 63145, 63146, 63147, 63150, 63151, 63155, 63156, 63157, 63158, 63160, 63163, 63164, 63166, 63167, 63169, 63171, 63177, 63178, 63179, 63180, 63188, 63195, 63197 და 63199 |
| ოფიციალური საიტი | stlouis.missouri.org |
|

აშშმისურიყველას ჩვენება |
| **სენტ-ლუისი** ვიკისაწყობში |

**სენტ-ლუისი** (ინგლ. Saint Louis) — ქალაქი აშშ-ში, მისურის შტატში. მდებარეობს შტატის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების მისურისა და მისისიპის შესართავთან. სახელი დაარქვეს ფრანგმა კოლონიზატორებმა საფრანგეთის მეფე ლუი IX-ის პატივსაცემად.

## იხილეთ აგრეთვე

* აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
# ახალი ორლეანი

| ქალაქი |
| --- |
| ახალი ორლეანი New Orleans La Nouvelle-Orléans |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
ლუიზიანალუიზიანა |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
რეი ნაგინი |
| დაარსდა |
1718 |
| ფართობი |
907 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
–2-დან 6-მდე მ |
| მოსახლეობა | 239,124 კაცი (2007) |
| სიმჭიდროვე |
973 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
1,030,363 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-6, ზაფხულში UTC-5 |
| სატელეფონო კოდი | 985 და 504 |
| საფოსტო ინდექსი | 70112, 70113, 70114, 70115, 70116, 70117, 70118, 70119, 70121, 70122, 70123, 70124, 70125, 70126, 70127, 70128, 70129, 70130, 70131, 70139, 70141, 70142, 70143, 70145, 70146, 70148, 70150, 70151, 70152, 70153, 70154, 70156, 70157, 70158, 70159, 70160, 70161, 70162, 70163, 70164, 70165, 70166, 70167, 70170, 70172, 70174, 70175, 70176, 70177, 70178, 70179, 70181, 70182, 70183, 70184, 70185, 70186, 70187, 70189, 70190 და 70195 |
| ოფიციალური საიტი | cityofno.com |
|

აშშლუიზიანაყველას ჩვენება |
| **ახალი ორლეანი** ვიკისაწყობში |

**ახალი ორლეანი** (ინგლ. New Orleans, ფრანგ. La Nouvelle-Orléans) — ამერიკის შეერთებული შტატების უდიდესი ნავსადგური, რომელიც მდებარეობს ლუიზიანას შტატში. ახალი ორლეანის მეტროპოლიტის (ინგლ. New Orleans–Metairie–Kenner) აგლომერაციის მოსახლეობა შეადგენს მილიონზე მეტ ადამიანს, რითიც ის აშშ-ში სიდიდით 54-ეა.

## რესურსები ინტერნეტში

* ქალაქ ახალი ორლეანის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-11-08 საიტზე Wayback Machine.
* ახალი ორლეანის ოფიციალური ტურისტული საიტი
* ახალი ორლეანის ტურისტული მეგზური
* ახალი ორლეანის ისტორია
* ახალი ორლეანის ჯაზის და ისტორიული მემკვიდრეობის ფესტივალი
# ერის ტბა

| ერის ტბა
  |
| --- |
|  ერის ტბა |
| კოორდინატები: ﻿ / ﻿  |
| **მდებარეობა** |  კანადა  აშშ
 |
| **სიმაღლე ზღვის დონიდან** | 173 მ
 |
| **სიგრძე** | 388 კმ
 |
| **სიგანე** | 92 კმ
 |
| **ფართობი** | 25 700 კმ²
  |
| **მოცულობა** | 480 კმ³
  |
| **სანაპირო ზოლის სიგრძე** | 1370 კმ
 |
| **საშუალო სიღრმე** | 19 მ
 |
| **მაქსიმალური სიღრმე** | 64 მ
 |
| **ჩამდინარე მდინარეები** | დეტროიტი
 |
| **გამომდინარე მდინარე** | ნიაგარა |
|  |

**ერის ტბა** (ინგლ. Lake Erie) — ტბა ჩრდილოეთ ამერიკაში, დიდი ტბების სისტემაში. ჩრდილოეთი ნაწილი ეკუთვნის კანადას, სამხრეთი — აშშ-ს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 173 მ სიმაღლეზე. ფართობი 25 700 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 64 მ. ნაპირები მაღალია, სუსტად დანაწევრებული, ტბას ერთვის მდინარე დეტროიტი, გამოედინება მდინარე ნიაგარა. სანაოსნოა. გადაჭიმულია დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთიდან აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 388 კილომეტრზე, სიგანე 92 კილომეტრი. ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის მრავალრიცხოვანი კუნძულები. დეკემბრიდან დაწყებული მარტისა და აპრილის ჩათვლით ტბის სანაპირო ნაწილი იყინება. უელენდის არხით შეერთებულია ონტარიოს ტბასთან. მთავარი ნავსადგურებია: ტოლიდო, ბუფალო, კლივლენდი (აშშ), პორტ-კოლბორნი (კანადა).

ტბას სახელი ეწოდა მის სანაპიროზე მცხოვრები ერთ-ერთი ტომის მიხედვით.

1960-1970 წლებში განიცადა წყლის ხარისხის ცვლილება, რაც წყალში ფოსფორიტების დონის მატებასთან და ფსკერულ დანალექებთან იყო დაკავშირებული. წყალმცენარეების გახრწნამ ხელი შეუწყო ტბაში მკვდარი ზონების გაფართოებას. წყალმცენარეების გახრწნილი მასები და დაბინძურებული სანაპირო ხაზები გახდა საბაბი იმისა, რომ ერის ტბის დიდი ნაწილი „მკვდარ ზონად“ გამოაცხადეს. კანადა-აშშ-ის შეთანხმებამ (1972) შესამჩნევად შეამცირა გადმოცლა და ფოსფორიტების ჩადენა ტბაში.

1813 წლის 10 სექტემბერს ერის ტბასთან გაიმართა ბრძოლა ინგლისურ ფლოტილიასა და ამერიკულ ესკადრას შორის. მთელი ბრიტანული ფლოტილია განადგურდა, მოკვდა ან დაიჭრა 134 ადამიანი. ამერიკელებმა დაკარგეს 27 ადამიანი, ხოლო დაიჭრა 96. ინგლისელები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვათ დეტროიტი.

## იხილეთ აგრეთვე

* დიდი ტბები

## რესურსები ინტერნეტში

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ერის ტბა“** ვიკისაწყობში.
* ერის ტბა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ერის ტბა — ინფორმაცია (რუსული)
# ფილადელფია

| ქალაქი |
| --- |
| ფილადელფია Philadelphia |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| დროშა | გერბი |
|  |  |

 |
| ქვეყანა |  აშშ |
| შტატი |
პენსილვანიაპენსილვანია |
| ქაუნთი |
ფილადელფია (ქაუნთი) |
| კოორდინატები | ﻿ / ﻿ |
| ქალაქის მერი |
მაიკლ ნატერი |
| დაარსდა |
1682 |
| ფართობი |
349.6 კმ² |
| ცენტრის სიმაღლე |
12 მ |
| მოსახლეობა | 1 560 297 კაცი (2014) |
| სიმჭიდროვე |
4,201.8 კაცი/კმ² |
| აგლომერაცია |
5,823,233 |
| სასაათო სარტყელი |
UTC-5, ზაფხულში UTC-4 |
| სატელეფონო კოდი |
215, 267 |
| საფოსტო ინდექსი | 19019, 19092, 19093, 19101, 19102, 19103, 19104, 19105, 19106, 19107, 19108, 19109, 19110, 19111, 19112, 19113, 19114, 19115, 19116, 19118, 19119, 19120, 19121, 19122, 19123, 19124, 19125, 19126, 19127, 19128, 19129, 19130, 19131, 19132, 19133, 19134, 19135, 19136, 19137, 19138, 19139, 19140, 19141, 19142, 19143, 19144, 19145, 19146, 19147, 19148, 19149, 19150, 19151, 19152, 19153, 19154, 19155, 19160, 19161, 19162, 19170, 19171, 19172, 19173, 19175, 19176, 19177, 19178, 19179, 19181, 19182, 19183, 19184, 19185, 19187, 19188, 19190, 19191, 19192, 19193, 19194, 19195, 19196, 19197, 19244 და 19255 |
| ოფიციალური საიტი | phila.gov |
|
აშშ

პენსილვანია |
| **ფილადელფია** ვიკისაწყობში |

**ფილადელფია** (აგრეთვე **ფილი**, ბერძნულიდან - „*ძმური სიყვარულის ქალაქი*“) — რიგით მეხუთე ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი აშშ-ში და ამასთან პენსილვანიის უდიდესი აგლომერაცია, ტერიტორიიულად და მოსახლეობის რაოდენობით. 2004 წლის 1 ივლისის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 1 470 151-ს შეადგენს.

ფილადელფია აშშ-ის ერთ-ერთი უძველესი და ისტორიულიად უმნიშვნელოვანესი ქალაქია. მან ამერიკის ისტორიაში კრიტიკული მნიშვნელობა შეასრულა. XVII საუკუნის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის მეორე დედაქალაქი და აშშ-ის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი იყო. ამ პერიოდში ის უსწრებს ბოსტონსა და ნიუ-იორკს პოლიტიკური და სოციალური მნიშვნელობით, ბენჯამინ ფრანკლინის ფილადელფიის აღმასვლაში გაწეული განსაკუთრებული წვლილის გამო.

ქალაქის ფარგლები ამავე სახელწოდების ქაუნტის არეს ემთხვევა კონსოლიდაციის აქტის მიღების შემდეგ 1854 წელს. მანამდე კი ქალაქი შემოიფარგლებოდა საუზ-სტრიტის, ვაინ-სტრიტისა და მდინარეები დელავერისა და შუილკილის შემოგარენით. ქალაქის ექსპანსიის შედეგად მან მოიცვა დასავლეთ ფილადელფიის, სამხრეთ ფილადელფიის, ჩრდილოეთ ფილადელფიისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფილადელფიის უბნები, ისევე როგორც გერმანტაუნი და ისეთი მცირე უბნები როგორიცაა როქსბორო, მანაიუნკი, მაუნტ-აირი და ჩესნატ-ჰილი.

ფილადელფია ასევე ერთ-ერთი უდიდესი საუნივერსიტეტო ქალაქია აშშ-ში 120.000-ზე მეტი სტუდენტით მხოლოდ ქალაქის ფარგლებში, ხოლო მის მეტროპოლიაში არსებული კოლეჯებისა და უნივერსიტეტების ჩათვლით კი 300.000-ზე მეტი სტუდენტით.

## რესურსები ინტერნეტში

* ოფიციალური სამთავრობო საიტი
* დიდი ფილადელფიის ტურიზმის მარკეტინგის კორპორაცია
* ფილადელფიის კონვენციებისა და ვიზიტორთა ბიურო
* ფილადელფიის სავაჭრო პალატა დაარქივებული 2006-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* სენტერ-სიტი