# Yérusalem

**Yerusalemיְרוּשָׁלַיִם (Yerushalayim)القدس (al-Quds)**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Gendéra Yérusalem | Lambang Yérusalem |

 |
|  Jerusalem\_WBIL.jpg  Yérusalem ing Palestina |
| Katrangan cekak |
| Jembar: | 63,78 km² |
| Padunung: | 760.800 jiwa(2009) |
| Kapadhetan: | 5.768 jiwa per km² |
| Suku bangsa: | Wong Yahudi,Arab, Arménia lan liya-liyané |
| Agama: | Agama Yahudi, Islam, Kristen, lan liya-liyané. |
| Situs wèb resmi: |  |
| Pulitik |
| Walikutha: | Moshe Lion |

**Yérusalem** (basa Ibrani: **יְרוּשָׁלַיִםYerushalayim**; basa Arab: **القدسal-Quds**; iku kutha kuna ing Wétan Tengah kang wigati banget kanggo telung agama: Agama Yahudi, Kristen, lan Islam.

Kutha iki saiki kanthi *de facto* . Nanging wong Palestina uga nuntut pérangan wétan kutha iki kang arep didadekaké kutha krajan nagarané ing masa ngarep.

Wiwit taun 2008-2018 Walikutha Yerusalem iku Nir Barkat, sadurungé iku Uri Lupolianski, siji tokoh Yahudi Harédi utawa Yahudi Ultra Ortodoks. Saiki walikuthane yaiku Moshe Lion (wiwit 2018)

## Ètimologi

Tembung Semitik tumrap jeneng "Yerusalem" kang akèh disetujoni ya iku '**S-L-M'** kang jrdoning basa Arab utawa Ibrani tegesé *damai*, *kerukunan* utawa *kasampurnan*. Sawijining kutha kang karan *Rušalimum* utawa  *Urušalimum* muncul sajeroning cathetan Mesir kuna minangka siji rujukan pisanan tumrap Yerusalem. Wangun Mesir mau dikira-kira kaudhunaké saka jeneng lokal kang ana ing surat-surat Amarna, e.g: sajeroning EA 287 (ana sawatara wangun) *Urusalim*.
Wangun *Yerushalayim* (pelafalan Ibrani) pisanan muncul ing kitab Yosua. Wangun iki wujud sawiji portmanteau saka *yerusha* (pusaka) lan jeneng asli *Shalem* kang dudu wujud evolusi fonetik prasaja saka wangun iki sajeroning surat Amarna. Sapérangan kalangan yakin anaé gayutan tembung iki karo tembung *Shalim*, déwa pemurah saka mitologi Ugarit kang dadi personifikasi wektu wengi. Lumrahé panambang *-im* nuduhaké wangun jamak sajeroning tata basa Ibrani lan *-ayim* wangun gandha saéngga nuwuhaké anggepan yèn jeneng mau tegesé fakta kutha mau dumunung ing rong bukit. Sanajan mangkono, lafal tembung pungkasan *-ayim* mung muncul sajeroning perkembangan pungkasan, lan ora ana ing mangsa Septuaginta. Sajeroning basa Yunani lan Latin tembung iki ditulis *Hierosolyma.* Sajeroning basa Arab, Yerusalem karan *Ursalim al-Quds* utawa luwih populèr minangka *al-Quds* (Kudus). "Zion" wiwitané dianggep dadi péranganing kutha, nanging sabanjuré dadi tandha kutha kanthi sakabèhané. Ing periode kakuwasan Raja Daud, kutha iki dikenal minangka *Ir Daud* (Kutha Daud)..

## Sajarah

Tembok Yebus, Kutha Daud
Bukti-bukti keramik nuduhaké anané aktivitas ing Ofel, kang wektu iki dikenal kanthi jeneng Yerusalem ing Zaman Tembaga watara milenium angka 4 SM, kanthi bukti siji pemukiman tetep sajeroning awal Zaman Perunggu watara 3000–2800 SM. Teks Kebencian (watara abad ke-9 SM), ngrujuk marang kutha kang karan *Roshlamem* utawa *Rosh-ramen* lan surat Amarna (watara abad angka 14 SM) manawa dadi kang sepisanan nyebut kutha mau. Sawetara ahli arkéologi, kalebu Kathleen Kenyon, yakin Yerusalem minangka siji kutha kang diyasa masarakat Semitik Kulon karo pamukiman kang tumata watara 2600 SM. Miturut tradhisi Yahudi, kutha iki diyasa Shem lan Eber, leluhur Abraham.

## Cathetan

## Pratélan kampung-kampung in Yérusalem

* Beit Safafa
* Beit Shemesh
* Gilo

## Uga delengen

* Yad Vashem

## Kapustakan

**Buku Armstrong, Karen (2000). *The Battle for God: Fundamentalism in Judaism, Christianity and Islam*. New York: Harper Collins. ISBN 978-000-2555-23-4.`{{cite book}}`: CS1 maint: url-status (link)
* Armstrong, Karen (2000). *Islam: A Short History*. New York: Modern Library Chronicles. ISBN 978-081-2966-18-3.`{{cite book}}`: CS1 maint: url-status (link)
* Armstrong, Karen (2016). *Fields of Blood: Mengurai Sejarah Hubungan Agama dan Kekerasan*. Bandung: Mizan. ISBN 978-979-4339-69-5. `{{cite book}}`: Cite has empty unknown parameter: `|1=` (pitulung)CS1 maint: url-status (link)

## Pranala njaba

* Situs wèb resmi

Panorama Temple Mount, kalebu Masjidil Aksa, lan Dome of the Rock, dideleng saka Bukit Zaitun