Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Abad ping 21

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

Pratelan taun-taun lan dasawarsa ing Abad ping 21

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1990-an** | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| **2000-an** | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| **2010-an** | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| **2020-an** | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
| **2030-an** | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 | 2036 | 2037 | 2038 | 2039 |
| **2040-an** | 2040 | 2041 | 2042 | 2043 | 2044 | 2045 | 2046 | 2047 | 2048 | 2049 |
| **2050-an** | 2050 | 2051 | 2052 | 2053 | 2054 | 2055 | 2056 | 2057 | 2058 | 2059 |
| **2060-an** | 2060 | 2061 | 2062 | 2063 | 2064 | 2065 | 2066 | 2067 | 2068 | 2069 |
| **2070-an** | 2070 | 2071 | 2072 | 2073 | 2074 | 2075 | 2076 | 2077 | 2078 | 2079 |
| **2080-an** | 2080 | 2081 | 2082 | 2083 | 2084 | 2085 | 2086 | 2087 | 2088 | 2089 |
| **2090-an** | 2090 | 2091 | 2092 | 2093 | 2094 | 2095 | 2096 | 2097 | 2098 | 2099 |
| **2100-an** | 2100 | 2101 | 2102 | 2103 | 2104 | 2105 | 2106 | 2107 | 2108 | 2109 |

Abad ping 20 - **Abad ping 21** - Abad kaping 22

## Uga delengen

* Kalèndher Kadadéan
# Bertrand Russell

| Bertrand Russell |
| --- |
| Russell ing 1949 |
| Lair | 18 Mei 1872 Trellech, Monmouthshire, Wales |
| Pati | 2 Februari 1970 (usia 97) Penrhyndeudraeth, Merionethshire, Wales |
| Bangsa | Britania Raya |
|  |
| Kala | Filsafat abad 20 |
| Tlatah | Filsafat Barat |
| Aliran | Filsafat analitik |
| Karsa pokok | Logika, Matematika |
|
Maribawani
* Gottlob Frege, G. E. Moore, A. N. Whitehead,
 |
|  |

**Bertrand Arthur William Russell**, 3rd Earl Russell, OM, FRS punika matematikawan, filsuf, lan pamikir umum kelairan Britania Raya. Piyambak kagungan pangaribawa ing bidhang matematika, logika, teori himpunan, sarta mapinten-pinten cabang filsafat analitis. Piyambak dipunanggep salah satunggaling pamikir logika ingkang misuwur ing permulaning abad kaping 20. Piyambak ugi panjangkaring aliran filsafat analitis sesarengan kaliyan Gottlob Frege, kancamitra piyambak G. E. Moore, sarta muridipun Ludwig Wittgenstein.

Sesarengan kaliyan tiyang ingkang rumiyin dados gurunipun, inggih punika A. N. Whitehead, Russell nyerat Principia Mathematica, karya ingkang nggadhahi peran wigati ing perkembangan logika klasik sarta salah satunggaling usaha ingkang ancik kangge ngringkes sedaya bidhang matematika dhateng logika (logisisme). Tulisan Russell kanthi irah-irahan "On Denoting" kaanggep paradigma ing filsafat.

Russell punika sami kaengga pasifis ingkang nganjuraken pamuangan dhateng imperialisme sarta ndherekaken Liga India. Piyambak dipundhawahi jalaran pamanggihipun pasifis ing Perang Donya I, saha rumiyin ndhukung kebijakan nyenengake Nazi Jerman anggitanipun Adolf Hitler, sadherekipun nggantos pamanggihipun ing tahun 1943 bilih perang punika punapa ingkang sampun kedah dipunlampahi minangka pilihan ingkang awon piyambak. Sasampunipun Perang Donya II, Russell ngakeni hegemoni global Amerika Serikat, dipunmangertosi begja tinimbang hegemoni Soviet utawi boten wonten kapemimpunan global ingkang efektif, ngantos dipuncakupun ngangge senjata nuklir. Salajengipun piyambak ngecam totalitarianisme gaya Stalin, kengingandhatengaken kaplongipun Amerika Serikat ing Perang Vietnam, sarta dados salah satunggaling pamikir ingkang malih ageng nganjuraken pelucutan senjata nuklir.

Ing warsa 1950, Russell pikantuk Hadiah Nobel ing Bidhang Sastra "minangka pengakuan dhumateng karya-karyamipun ingkang maneka werni saha wigati, ing mriki piyambak nganjuraken cita-cita kemanusiaan sarta kamerdhikaan mikir". Piyambak ugi nampi Medal De Morgan (1932), Sylvester Medal (1934), Kalinga Prize (1957), sarta Jerusalem Prize (1963).

## Sitiran
# Militèr

Barkas:Foto PDI warna.jpgFoto bewarna prajurit Prancis sajeroning Perang Doya I kang diabadèkaké nganggo filem warna kang dipatènaké déning Lumière sasadulur.
**Militèr** yakuwi angkatan bersenjata saka sawjining nagara lan sakabèhané kang magepokan karo angkatan bersenjata.

Padanan kata liyané yakuwi **bala** utawa **angkatan bersenjata**. Militèr racaké dumadi saka para prajurit utawa saradhadhu.

Tembung liya kang cedhak karo militèr yakuwi militèrisme, kang tegesé kurang luwih perilaku tegas, kaku, agrèsif lan otoritèr "kaya militèr". Kamangka pelakuné bisa waé pamimpin sipil.

Amarga lingkungan tugasé mligi ing palagan perang, militèr pancèn dilatih lan dituntut supaya duwé sikap tegas lan dhisiplin. Sajeroning kauripan militèr pancèn dituntut anané hirarki kang jelas lan para atasan kudu bisa tumindak tegas lan wani amarga kang kabawah iku wadyabala mawa sanjata.

## Militer Indonésia

Tentara Indonésia diorganisasèkaké sajeroning wadhah **Tentara Nasional Indonésia** dicekak TNI.

## Uga delengen

* Sanjata
* Junta militèr
* Kontraktor Militer
* Tentara Bayaran
* Supremasi Sipil
* Hirarki Militèr
* Tandha Kapangkatan
# Artacihna

**Artacihna** (Carakan: ꦲꦂꦠꦕꦶꦃꦤ, Pégon: ارتاچيهنا), uga diarani **valuta** iku piranti pambayaran transaksi ékonomi kang dipigunakaké ing siji nagara. Kanggo Indonésia, artacihnané rupiah.

Ing jaman biyèn, manungsa primitif durung migunakaké dhuwit, utawa piranti silih ganti. Iki amarga ing wektu iku manungsa bisa nyukupi kabèh pepénginané saka alam sakiteré. Nalika sumber daya alam sing dipigunakaké entèk, banjur padha pindhah lan wiwit migunakaké sumber daya alam sing ana ing sakiteré manèh. Nalika muncul kabudayan kuna, manungsa wiwit ngijolaké barangé karo barangé wong liya, sing ingaran barter. Banjur sawisé jaman luwih maju, manungsa wiwit migunakaké piranti silih ganti, sanajan durung wujud dhuwit. Piranti iki ingaran dhuwit barang. Sawisé manungsa nguwasani panggunaan tulisan lan huruf, banjur misuwur dhuwit utawa ingaran dhuwit kapitayan (uang fiduciair).

## Uga delengen

* ISO 4217.

## Pranala njaba

* RatesFX currency resources
* Monetary-unit.com Archived 2006-11-14 at the Wayback Machine.
* World Paper Money Homepage Archived 2007-03-20 at the Wayback Machine.
# Pulo

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

Sawijning pulo cilik ing Sagara Adriatik
Sawijining **pulo**, **nusa**, utawa **nuswa** iku babagan lemah kang luwih cilik tinimbang bawana lan luwih gedhé tinimbang karang, kang dikupengi banyu. Gugusan pulo dijenengi kapuloan (basa Inggris: *archipelago*).

Dhéfinisi "pulo" miturut konvénsi PBB bab Hukum Laut Internasional taun 1982 (UNCLOS ’82), pasal 121 nelaaké:

Puloyaiku dharatan kang diwangun kanthi alami lan dikupengi banyu, lan mesthi ana ing sakdhuwuring lumahing banyu kang dhuwur.
Kanthi tembung liya, siji pulo ora éntuk kleleb nalika banyu pasang.

## Pirsanana uga

* Pratélan pulo miturut wiyar wewengkon
* Kanyatan géografi donya
* Kapuloan

Cithakan:Pratélan Pulo ing Indonésia