Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rwanda

**Républika y'u Rwanda**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| *Sesanti: Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu* (Kabébasan, Kerja sama, Kamajon) |
|  |
| Basa resmi  | Basa Prancis, Basa Kinyarwanda |
| Kutha krajan  | Kigali |
| Présidhèn  | Paul Kagame |
| Perdana Mantri  | Bernard Makuza |
| Wewengkon  -Total  -% banyu | Urutan kaping 144 26.338 km² 5,3%  |
| Padunung
  -Total
  -Kapadhetan | Urutan kaping 91
 7.312.756
 281/km²  |
| Kamardikan
  -Proklamasi
 | Saka Bèlgi
 1 Juli 1960
 |
| Valuta  | Franc Rwanda |
| Zona wektu  | UTC +2 |
| Lagu kabangsan  | Rwanda rwacu |
| TLD  | .RW |
| Kodhe telepon | 250 |

Peta Rwanda
**Rwanda** iku nagara ing Afrika pérangan tengah kang mawatesan karo Républik Dhemokratik Kongo, Uganda, Burundi lan Tanzania. Genosidha Rwanda ing taun 1994 ngasilaké kurban nganti 1 yuta jiwa.

Padunung pribumi iku ana telung suku: Tutsi, wong-wong désa kang angon kéwan trenak kang teka ing kéné wiwit abad kaping 15; Hutu, kang mayoritas kang ndunungi, lan lumrahé tani asal Bantu. Nganti taun 1959, suku Hutu nduwé strata dhominan nganggo sistim féodhal kang dhedhasar kapamilikan trenak. Banjur uga ana wong Twa, suku pigmé kang kaanggep kang ndunungi tuwa dhéwé ing Rwanda.

## Pranala njaba

* CIA World Factbook - Rwanda Archived 2006-01-30 at the Wayback Machine.
* Konflik ing Rwanda
* Warta aktual bab Rwanda saka AllAfrica.com
# Bartolomeo Rastrelli

Kedhaton Mangsa Asrep ing Saint Petersburg (1754-62).
**Francesco Bartolomeo Rastrelli** (Ruslan: Франче́ско Бартоломе́о Растре́лли) (1700 - 29 April 1771) iku arsitèk Ruslan sing asalé saka Italia. Dhèwèké ngembangaké gaya arsitèktur baroque pungkasan sing gampang dikenali. Karya mligi, kalebu Kedhaton Mangsa Asrep ing Saint Petersburg lan Kedhaton Katarina ing Tsarskoye Selo, misuwur bab keméwahan lan dékorasiné.
# Basa Dhénemarken

| Basa Dhènemarken |
| --- |
| dansk |
| Dituturaké ing | Dhènemarken, Jerman, Kapuloan Pharur, Grunlan |
| Wilayah | Dhènemarken, Kapuloan Pharur, Grunlan, Schleswig Kidul |
| Gunggung panutur | 6 juta |
| Ranking | *Ora kalebu top 100* |
| Rumpun basa |
| * bahasa manusia (id)
	+ Basa Indo-Eropah
		- Jermanik (id)
			* Jermanik Utara (id)
				+ Scandinavian languages (en)
					- Skandinavia Timur (id)
						* Basa Dhènemarken
 |
| Status resmi |
| Basa resmi ing | Dhènemarken, Grunlan, lan Kapuloan Pharur. Diakoni lan dilindungi kanthi resmi ing Jerman. |
| Regulated by | Dansk Sprognævn(Dewan Basa Dhènemarken) |
| Kodhe basa |
| ISO 639-1 | `da` |
| ISO 639-2 | `dan`Cithakan:Infobox Language/SIL14 |
| ISO 639-3 | – |
|

Cithakan:Infobox Language/IPA notice |

**Basa Dénmark** iku basa Jérmanik Lor sing panyaturé watara 5,5 yuta wong ing Dhènemarken lan ing Grunlan, Jérman, Nurwègen, Swèdhen, Kanadha, Uni Émirat Arab lan Amérika Sarèkat. Basa Dénmark dadi basa resmi ing Nurwègen nganti taun 1830-an lan ing Èslan nganti taun 1944. Saiki basa Dhènemarken minangka basa asing pisanan sing disinau ing Èslan.

## Aksara

Aksara Dhènemarken padha karo aksara Latin lumrahé, nanging duwé huruf-huruf sing ora ana sajeroning tulisan Latin kaya æ, ø, lan å. Abjad kaya C, Q, W, X lan Z mung dianggo ing serapan tembung manca.

## Pranala njaba

Wiktionary
Pirsani informasi ngenani Basa Dhénemarken ing KamusWiki.

* Basa Denmark di Omniglot
* Learn Danish online

Cithakan:Basa resmi Uni Éropa
# Wungu Dalem Yésus

|  |
| --- |
|
Bagéan saka seri babagan **Yésus Kristus** Barkas:Kölner Maler um 1450–1460 001.jpg |
| **Asma lan sesebutan**
Yésus • Kristus • Mesias • Isa Almasih • Juruwilujeng  |
| **Yésus Kristus** lan **Kakristenan**
Kronologi • Kalairan • Silsilah Pambaptisan • Pelayanan • Mukjizat Perumpamaan • Bujana Akir • Panyekelan Pangadilan • Panyaliban • Pati Panguburan • Wungu • Mékrad Rawuh kapindho • Penghakiman |
| **Ajaran utama Yésus Kristus**
Mesias • Kotbah ing Bukit Donga Rama Kawula • Ukum Katresnan Bujana Wengi • Amanat Agung |
| **Pandhangan marang Yésus**
Pandhangan Kristen
Pandhangan Islam
Pandhangan Yahudi
Yesus jroning sajarah
Yesus jroning karya seni  |
| This box: * deleng
* rembug
* besut
 |

Miturut Prajanjian Énggal, mliginipun Injil, Yésus Kristus, nglampahi sangsara lan salajengipun séda kakisas ing saandhaipun papréntahan gubernur Yudéa, Pontius Pilatus, nalika tanggal 14 Nisan (~wulan April) watawis taun 30-33 M. Miturut murid-murid-Dalem lan sapérangan cathetan sanès, Panjenenganipun wungu malih saking séda ing dinten ingkang kaping tiga, inggih punika sasampunipun tanggal 17 Nisan. Dinten punika wujud dinten sepindhah salebetipun minggu. Saréyan panggènan Panjenenganipun dipunsarèkaken sasampunipun sédanipun kabikak kosong. Watawis 500 tiyang mirsani Panjenenganipun gesang malih sasampunipun séda-Dalem punika lan sapérangan saking tiyang-tiyang wau mirsani-Panjenenganipun kaangkat minggah dhumateng langit ngantos ical katutup méga. Dhisin ugi pasaréan-Dalem ingkang kaping kalih boten naté kapanggih.

## Réferènsi

## Pranala njawi

* FF Bruce, The New Testament Documents: Are They Reliable? Archived 2011-07-18 at the Wayback Machine. (Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1985)
* Gary Habermas, The Historical Jesus: Ancient Evidence for the Life of Christ (College Press: Joplin, MI 1996).
* Josh McDowell, New Evidence that Demands a Verdict, Thomas Nelson, Inc, Publishers, 1999
* Paskah: Kebangkitan Yesus Archived 2021-04-10 at the Wayback Machine.
* The Resurrection Of Jesus Christ: Fact or Fable?
* Perspectives on the Resurrection Archived 2011-07-23 at the Wayback Machine.-ABC News 20/20

Pandhukung Wungu Dalem
* "The Historical Veracity of the Resurrection Narratives"
* The resurrection of Jesus Christ From the *Catholic Encyclopedia*
* Carm.org

Anti-Wungu Dalem
* Infidels.org Columbia University Historian Richard Carrier
* Suggested parallels between pagan and Christian account of resurrection
* Crucifixion or crucifixion
# Carl Friedrich Gauss

| Carl Friedrich Gauss |
| --- |
| Carl Friedrich Gauss (1777–1855), painted by Christian Albrecht Jensen |
| Lair | (1777-04-30)30 April 1777 Braunschweig, Duchy of Brunswick-Wolfenbüttel, Holy Roman Empire |
| Pati | 23 Fèbruari 1855(1855-02-23) (umur 77) Göttingen, Kingdom of Hanover |
| Padunungan | Kingdom of Hanover |
| Bangsa | German |
| Alma mater | Universitas Helmstedt |
| Kondhang ing | See full list |
| Bebungah | Copley Medal (1838) |
| **Karièr ngèlmiah** |
| Babagan | Mathematics and Physics |
| Institutions | Universitas Göttingen |
| Juru pamrayogya dhoktoral | Johann Friedrich Pfaff |
| Juru pamrayoga liyané | Johann Christian Martin Bartels |
| Mahasiswa dhoktoral | Friedrich Bessel Christoph Gudermann Christian Ludwig Gerling Richard Dedekind Johann Encke Johann Listing Bernhard Riemann Christian Peters Moritz Cantor |
| Mahasiswa dhoktoral liyané | Gotthold Eisenstein Gustav Kirchhoff Ernst Kummer Johann Dirichlet August Ferdinand Möbius Julius Weisbach L. C. Schnürlein |
| Kaprabawan | Sophie Germain |
|  |
| Tandha tangan |
|  |

**Johann Carl Friedrich Gauss (Gauß)** (30 April 1777 - 23 Fèbruari 1855) punika matématikawan, astronom, lan fisikawan Jerman legendaris ingkang maringaken manéka kontribusi; piyambakipun dipunpirsani minangka salah satunggiling matématikawan paling ageng sasanèsipun Archimedes lan Isaac Newton.

Dipunwiyosaken ing Braunschweig, Jerman, nalika yuswanipun dèrèng jangkep 3 taun, piyambakpipun sampun saged ngorèksi kalepatan pratélan gaji tukang watu ramanipun. Miturut satunggiling cariyos, ing yuswa 10 taun, piyambakipun ndamel ara-araipun rumaos éram kanthi maringaken rumus kanggé ngétang cacahing satunggiling deret aritmatika wujud pangétangan deret 1+2+3+...+100. Sanadyan cariyos punika mèh sedayanipun leres, soal ingkang dipunparingaken ara-araipun langkung awrat.

Gauss punika èlmuwan ing manéka babagan: matématika, fisika, lan astronomi. Babagan analisis lan geometri nyumbang kathah sanget sumbangan-sumbangan pikiran Gauss ing matématika. Kalkulus (kalebet limit) punika salah satunggiling babagan analisis ingkang ugi narik kawigatosanipun.

Gauss tilar donya Göttingen.

## Wacan terasan

* Simmons, J, *The giant book of scientists -- The 100 greatest minds of all time*, Sydney: The Book Company, (1996)
* Dunnington, G. Waldo, *Carl Friedrich Gauss: Titan of Science*, The Mathematical Association of America; (June 2003)

## Pranala njawi

* Carl Friedrich Gauss, situs komprehensif, kalebet biografi lan pratélan prestasinipun
* Biografi Gauss saking MacTutor Archived 2005-03-24 at the Wayback Machine.
* Carl Frederick Gauss, situs ingkang dipundamel déning katurunan langsung Gauss, kalebet pindaian layang ingkang dipunserat Gauss dhumateng putranipun, Eugene, lan pranala dhateng silsilah kulawarganipun.
* Gauss and His Children, situs kanggé perisèt lan keturunan Gauss.
* Gauss Archived 2018-08-07 at the Wayback Machine., informasi umum, Panjenengan saged ndaftaraken situs Panjenengangan ngenani Gauss ing mriki.
* MNRAS **16** (1856) 80
# Basel

**Basel** (basa Jerman: *Basel* ['ba:z@l], basa Prancis *Bâle* [ba:l], basa Italia *Basilea* [bazi'lE:a]) iku kutha gedhé dhéwé katelu ing Switserlan (188.000 kang ndunungi *kanton* Basel-City ing taun 2004; kang ndunungi pamukiman sadawaning tapel wates *kanton*, tapel wates nagara lan saubengé kang cacahé 690.000 nggawé Basel minangkai wewengkon urban gedhé dhéwé kaloro ing Switserlan taun 2003).

Dumunung ing sisih kulon-lor Switserlan ing pinggir Kali Rhine, Basel duwé fungsi minangka pusat indhustri kang gedhé tumrap indhustri kimia lan usada. Kutha iki wewatesan karo Jerman lan Prancis.

## Pranala njaba

* Situs resmi
# Stadion Roland Garros

| Stade Roland Garros |
| --- |
| Nikolay Davydenko menyervis ke David Nalbandian di Court Suzanne Lenglen, Prancis Terbuka 2006 |
| Lokasi | Arondisemen ke-16, Paris, Prancis |
| Dibuka | 1928 |
| Permukaan | "Clay" (see text) |
| Kapasitas | 14,840 (Court Philippe Chatrier) 10,068 (Court Suzanne Lenglen) 3,800 (Court 1) |
| Pemakai |
| Fédération Française de Tennis |

**Stadion Roland Garros** (Inggris: "Stade Roland Garros") iku komplek stadion tenis kang ana ing Paris, Prancis. Stadion iki asring minangka nggelar kompetisi tenis, mligi Prancis Terbuka (di ngerteni minangka Roland Garros saka Prancis). Turnamen Prancis Terbuka iku turnamen Grand Slam kang dianakake setaun sapisan ing sasi Mèi nganti Juni. Stadion iki dibangun taun 1928. Turnamen kang pisanan dianakake ing stadion iki ya iku Piyala Davis. Stadion iki dijenengi Roland Garros amarga kanggo mengeti marang wong kang duwé jeneng padha, Roland Garros kang pisannan bisa lumebu ing Laut Mediterania migunakaké pesawat. Dhèwèké iku insinyur kang nemu senapan mesin pesawat penembak maju kang pisannan, lan uga dadi pahlawan Perang Donya I. Dhèwèké kapundhut taun 1918 amarga perang.

Komplek iki ambané 21 acre (8,5 ha) ing jerone ana 20 lapangan. Ana telu lapangan kang kapasitase gedhé;

1. Les Jardins de Roland-Garros, ana restoran gedhé lan komplek *bar*.
2. Le Village, panggon pers lan VIP; papan pelatihan nasional Prancis (CNE)
3. Tenniseum, awujud musiyum bilingual kang isiné sajarah tenis.

## Cathetan suku
# Tlaga Titicaca

Tlaga Titicaca dideleng saka luar akasa.
**Tlaga Titicaca** iku tlaga paling dhuwur ing donya kanthi kadhuwuran 3821 m dpl. Tlaga Titicaca uga wujud tlaga gedhé dhéwé ing Amérika Kidul. Tlaga kang ana ing pagunungan Andes iki wiyaré 8300 kilomèter persegi. Nagara ing wétané tlaga Titicaca ya iku Peru sauntara nagara ing kuloné ya iku Bolivia.

Tlaga Titicaca duwé jero rata-rata watara 140 lan 180 m, kanthi jero maksimal 280 m. Luwih saka 25 kali mili lumebu menyang tlaga iki. Tlaga iki uga nduwé 41 pulo. Sapérangan pulo kang ndunungi padhet.

Asal jeneng Tlaga Titicaca ora diweruhi; wus dipertal dadi "Watu Puma" utawa uga minangka Curam Timah Ireng. Tlaga Titicaca duwé sapérangan jeneng setempat. Sisih kidul wétan tlaga nyambung karo tlaga utama déning selat Tiquina. Sisih kidul wétan tlaga cilik iku ditepungi minangka Tlaga Huinaymarca déning wong Bolivia, lan tlaga gedhé minangka tlaga Chucuito. Wong Peru uga nepungi tlaga cilik minangka tlaga Pequeño lan tlaga gedhé minangka tlaga Grande. Miturut carita sajarah, biyèn ana sawijining raja saka suku Indian Inca kang asmané Atahualpa kang nguwasani tlatah sakiwatengené tlaga iku. Sawijining dina raja Atahualpa olèh pitedah saka déwa kanggo numpuk bandha (emas) kagungané karajané uga duwèkané rakyaté ing njero tlaga Titicaca. Raja Atahualpa yakin yèn panjenengané kudu nuruti titah mau. Mila raja nitahaké rakyaté kanggo nglumpukaké kabèh bandhané kang kagawé saka emas. Rakyat kang setya tuhu marang rajané tanpa kabotan nuruti titah mau, lan kanthi dibawahi raja banjur padha nyemplungaké bandha emasé ing tlaga Titicaca.
# Pulo Bouvet

Foto Pulo Bouvet saka antariksa
**Pulo Bouvet** (Norwégia: Bouvetøya [bu.ˈʋɛ.øj.ɑ]) iku sawijining pulo subantarktika dhuwur sing suwung. Pulo jajahan Norwègia iku ora ana sing manggoni lan dunungé ana ing Samodra Atlantis Kidul mawa koordinat: 54°25.8′S 3°22.8′E, dadi dunungé saloring Sistém Prajanjèn Antarktika. Pulo iki pulo sing langut dhéwé sadonya, adohé 2.600 km saka pasisir kidul/kidul-kulon Afrika Kidul lan sakiwa-tengené 1.700 km saloring Pasisir Putri Astrid ing Tanah Ratu Maud, Antarktika. Pulo iki dunungé ya ing pungkasan kidulé Rabung Tengah Atlantis.
# Intèlijen

**Intèlijen** (basa Inggris: *intelligence*) iku informasi kang diregani amarga katepatan wektu lan relevansiné, dudu detil lan kaakuratané, béda karo "*data*", kang wujud informasi kang *akurat*, utawa "*fakta*" kang wujud informasi kang wis *diverifikasi*. Intèlijen kadhangkala ingaran "data aktif" utawa "intèlijen aktif", informasi iki lumrahé ngenani rencana, kaputusan, lan kagiyatan sawiji pihak, kang wigati kanggo ditindak-lanjuti utawa dianggep aji saka sisih organisasi pangumpul intèlijen. Sajeroning dinas intèlijen lan dinas kagandhèng liyané, intèlijen minangka data aktif, ditambah prosès lan asil saka pangumpulan lan analisa data mau, kang kadhapur déning jaringan kang kohèsif.

Tembung intèlijen uga kerep dianggo nyebut pelaku pangumpul informasi iki, miangka sawijining dinas intèlijen utawa agèn.

## Badan intelijen

Lumrahé saben nagara ndarbèni badan-badan utawa lembaga intèlijen, kang madeg dhéwé utawa ana ing sangisoré badan liya. Ana badan intelijen kang diweruhi publik utawa sipaté sesidheman (rahasia).

Sawetara badan Intèlijen kang kaloka ing donya antarané:

1. CIA (Cithakan:Country data amerika sarékat Amérikah Sarékat)
2. KGB (Cithakan:Country data uni soviet Uni Soviet)
3. FSB ( Ruslan)
4. MI5 ( Karajan Manunggal)
5. MI6 ( Karajan Manunggal)
6. Mossad ( Israèl)
7. BIN ( Indhonésia)
8. STASI (Jerman Wétan)
9. ASIO (Cithakan:Country data australia)
10. ASIS (Cithakan:Country data australia)
11. DIE (Cithakan:Country data rumania)

## Wacan terusan

* Maulani, Z.A. Letjen (Purn), Dasar-dasar Intelijen (Bagian 1) Archived 2022-01-26 at the Wayback Machine., 28 Fèbruari 2006
* Maulani, Z.A. Letjen (Purn), Dasar-dasar Intelijen (Bagian 2-Selesai) Archived 2022-01-26 at the Wayback Machine., 28 Fèbruari 2006
* Intelijen: Empat Konfigurasi Intel Archived 2006-05-04 at the Wayback Machine.
* *ISRIA*, PDF, Peran Sumber Terbuka dalam Intelijen, 31 December 2005.
# Resolusi Dewan Keamanan PBB

Cithakan:UNSCR

**Resolusi Dewan Keamanan PBB** (Inggris: **United Nations Security Council Resolution**) iku Resolusi PBB kang diputuské déning limolas anggota Dewan Keamanan PBB, organ paling kuwasa ing Perserikatan Bangsa-Bangsa. Piagam PBB mratélakaké sajeroning ( Pasal 27) yèn siji resolusi lolos yèn sanga utawa punjul limolas anggota setuju, lan ora di véto déning salah siji saka lima anggota tetep PBB. Anggota Tetep PBB yaiku Républik Rakyat China, Perancis, Federasi Ruslan, Inggris, lan Amérika Sarékat.

Ana loro perang gedhé kang didinaké déning PBB, yaiku Perang Koréa taun 1950 lan Perang Lempongan taun 1991.

## Deleng uga

* Dewan Keamanan PBB
* Piagam PBB
* Misi Damai PBB

## Pranala njaba

* Complete list and text of all resolutions
* UN Security Council Official Website including full text of all resolutions

Cithakan:United Nations
# Penyakit nular

**Lelara nular** utawa lelara infèksi ya iku siji lelara sing disebabaké déning siji agen biologi (kaya virus, baktèri utawa parasit), dudu disebabaké faktor fisik (kaya tatu obong) utawa kimia (kaya keracunan). Cara cara panularan lelara ya iku sepisanan liwat médhia langsung saka wong menyang wong (liwat lumahing kulit). Jinis lelara sing ditularaké antarané: 1.Lelara kelamin 2.Rabies 3.Trakoma 4. Skabies 5. Erisipelas 6. Antraks 7. Gas-gangren 8. Infeksi tatu aerobik 9. lelara ing sikil lan cangkem.

Lelara kelamin kaya GO, sifiis, lan HIV, agen lelara ditularaké langsung saka wong sing kainfèksi menyang wong liya liwat gegayutan intim. Cara medhot ranté panularané ya iku kanthi nambani wong sing ketaman lelara lan ora nglakoke gegayutan intim karo pasangan dudu bojo. Khusus kanggo HIV, aja nggunakaké piranti suntik tilas lan nggunakaké getih donor saka wong sing nandang lelara HIV. Cara panularan kaloro ya iku liwat hawa (udara).

Lelara sing bisa ditularaké lan nyebar kanthi langsung utawa ora langsung liwat udara pernapasan karan *airborne disease*. Jinis lelara sing ditularaké antarané: a. TBC Paru b. Varicella c. Difteri d. Influenza e.Variola f. Morbili g. Meningitis h. Demam skarlet i. Mumps j. Rubella k.Pertussis.

Cara pencegahan panularan lelara antarané nganggo masker,ngadohi kontak lan nambani panandang TBC sing sputum BTA-né positif.

Cara panularan katelu ya iku liwat médhia banyu. Lelara bisa nular lan nyebar kanthi langsung lan ora langsung liwat banyu. Lelara-lelara sing ditularaké liwat banyu karan *waterborne disease* utawa *water related disease*.
Agèn lelara antarané: 1. Virus : hepatitisvirus, poliomielitis 2. Baktèri : kolera, disentri, tifoid, diare 3. Protozoa :amubiasis, giardiasis 4. Helmintik : askariasis, lelara cacing cemethi, lelarahidatid 5. Leptospira: lelara Weil.

## Uga delengen

* Infeksi
* Mikrobiologi
* Pratélan lelara infeksi
* Konsensus Copenhagen
* Publikasi wigati dalam lelara infeksi
* Pembunuh besar

## Réferènsi

* Mandell's Principles and Practices of Infection Diseases Archived 2013-10-18 at the Wayback Machine. or this site Archived 2006-04-27 at the Wayback Machine.
* Manson's Tropical Diseases Archived 2005-09-11 at the Wayback Machine.
* Control of Communicable Diseases Manual edited by James B. Chin, APHA, 2000
* Encyclopedia of public health edited by Lester Breslow, Macmillan Reference 2002
* Table: The World Health Report - 2004 Annex Table 2 and 1995 Table 5
*  Archived 2012-05-24 at Archive.is
* H. Krauss, A. Weber, M. Appel, B. Enders, A. v. Graevenitz, H. D. Isenberg, H. G. Schiefer, W. Slenczka, H. Zahner: Zoonoses. Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans. 3rd Edition, 456 pages. ASM Press. American Society for Microbiology, Washington DC., USA. 2003. ISBN 1-55581-236-8

## Pranala njaba

* Pusat Informasi Penyakit Infeksi Indonésia
* GIDEON - Global Infectious Diseases and Epidemiology Network
* When Insects Spread Disease Archived 2005-11-03 at the Wayback Machine., discusses problem and offers tips for prevention
* Artikel tentang Infeksi & Penyakit Menular
# Kabiskopan Kumbo

| Kabiskopan Kumbo *Dioecesis Kumboensis* |
| --- |
|  |
|  |
| Lokasi |
| Nagara | Kamerun |
| Teritorial | Divisi Bui lan Donga-Mantung. |
| Provinsi grejawi | Bamenda |
| Metropolitan | Bamenda |
| Kadekanan | 6 |
| Statistik |
| Amba | 8.600 km2 (3.320 sq mi) |
| Populasi - Total - Katulik (kalebu non-anggota) | (ing 2011) 789,000 202,543 (25.7%) |
| Paroki | 27 |
| Informasi |
| Denominasi | Katulik Roma |
| Ritus | Ritus Latin |
| Didegaké | 18 Maret 1982 |
| Katedral | Greja Katedral Santa Teresa saka Kanak-Kanak Yesus |
| Imam sekuler | 83 |
| Kapemimpinan saiki |
| Paus | Leo XIV |
| Biskop | George Nkuo |
| Biskop Agung Metropolitan | Cornelius Fontem Esua |
| Vikar Jenderal | Roland Berngeh |
| Vikar Episkopal | Paul Verla, SD; Joseph Dufe, OFM.Cap |
| Situs web |
| kumbodiocese.org |

**Kabiskopan Kumbo** (Latin: *Dioecesis Kumboënsis*) yaiku Kabiskopan Katulik Roma ing provinsi grejawi Bamenda, Kamerun. Para pemukim Jerman kapisan menika Misionaris Ati Suci sing teka ing 1912 lan ngelakoni misine ing 1913. Kabiskopan Kumbo didegake dening Paus Yohanes Paulus II ing Kemis, 18 Maret 1982, karo wilayah sing dijupuk saka wektu iku Kabiskopan (saiki Kabiskopan Agung) Bamenda.

## Referensi

## Pranala jaba

* Tertiary Sisters of St. Francis - Cameroon
* GCatholic.org
* (This history of the Diocese of Kumbo is reproduced from: *Firm in the Faith: 75 Anniversary of the Catholic Church in Kumbo diocese,* printed by Grafiche Dehoniane Bologna in 1987, pp. 8 – 17).
# ꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁ

꧋ꦥꦶꦠ꧀ꦢꦶꦕꦺꦴꦭꦺꦴꦁꦭꦤ꧀ꦩꦸꦁꦫꦺꦴꦢꦤꦺꦱꦶꦁꦢꦶꦏꦸꦚ꧀ꦕꦶ
꧋ꦮꦺꦴꦁꦲꦼꦤꦺꦴꦩ꧀ꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁꦱꦼꦥꦠꦸꦧꦺꦴꦠ꧀꧈
꧋**ꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁ**ꦲꦶꦏꦸꦚ꧀ꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ꦲꦶꦭꦺꦒꦭ꧀ꦱꦏꦥꦿꦺꦴꦥꦼꦂꦠꦶꦏꦒꦸꦔꦤꦺꦮꦺꦴꦁꦭꦶꦪꦠꦤ꧀ꦥꦆꦢꦶꦤ꧀ꦱꦏꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦏ꧀꧈ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦲꦶꦏꦶꦲꦸꦒꦢꦶꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦩꦶꦤꦁꦏꦲꦶꦱ꧀ꦠꦶꦭꦃꦲꦺꦴꦫꦉꦱ꧀ꦩꦶꦏꦁꦒꦺꦴꦱꦮꦺꦠꦫꦏꦢꦸꦗꦤꦤ꧀ꦩꦫꦁꦥꦿꦺꦴꦥꦼꦂꦠꦶꦮꦺꦴꦁꦭꦶꦪ꧈ꦏꦪꦠꦫꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏꦤ꧀ꦲꦺꦴꦩꦃ꧈ꦥꦺꦁꦒꦺꦭꦥꦤ꧀꧈ꦥꦼꦚ꧀ꦕꦸꦫꦶꦪꦤ꧀꧈ꦗꦫꦃ꧈ꦫꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀꧈ꦩꦭꦶꦁꦠꦺꦴꦏꦺꦴ꧈ꦥꦼꦤꦶꦥꦸꦮꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦢꦁꦏꦭꦲꦶꦗꦺꦴꦭ꧀ꦲꦶꦗꦺꦴꦭꦤ꧀ꦥꦶꦢꦤ꧉ꦲꦶꦁꦪꦸꦫꦶꦱ꧀ꦝꦶꦏ꧀ꦱꦶꦠꦂꦠꦩ꧀ꦠꦸ꧈ꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁꦢꦶꦲꦁꦒꦼꦥ꧀ꦥꦝꦏꦫꦺꦴꦭꦂꦱꦺꦤ꧀;ꦢꦼꦤꦼꦭꦶꦪꦤꦺꦔꦺꦴꦩꦺꦴꦁꦩꦭꦶꦁꦮꦶꦱ꧀ꦔ꧀ꦒꦤ꧀ꦠꦶꦭꦂꦱꦺꦤꦶ꧉

꧋ꦠꦶꦪꦁꦲꦶꦁꦏꦁꦠꦸꦩꦶꦤ꧀ꦝꦏ꧀ꦲꦸꦠꦮꦶꦢꦩꦺꦭ꧀ꦏꦫꦶꦪꦺꦂꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦮꦱ꧀ꦠꦤꦶꦩꦭꦶꦁ꧈ꦱꦲꦠꦸꦩꦶꦤ꧀ꦝꦏꦶꦥꦸꦤ꧀ꦝꦶꦥꦸꦤ꧀ꦮꦱ꧀ꦠꦤꦶꦚꦺꦴꦭꦺꦴꦁ꧉
# Zambia

| Republic of Zambia |
| --- |
|
Gendéra

Aditamèng

 |
| **Motto:One Zambia, One Nation (Inggris: "Siji Zambia, Siji Bangsa")* |
| **Gunagita:Stand and Sing of Zambia, Proud and Free* |
|  |
| Kuthagaralan Kutha paling gedhé | Lusaka |
| Jawatbasa | Inggris |
| Papréntahan | Républik |
|  |
| • présidhèn  | Hakainde Hichilema |
| • Wakil présidhèn  | Mutale Nalumango |
|  |
| Kamardhikan |
| • Banyu (%) | 1% |
| Population |
| • Pikira-kira 2006 | 11.635.204 (71) |
| • Cacahjiwa 2003 | 9.582.418 |
| GKK  (ITK) | Pikira-kira 2005 |
| • Gunggung | US$9,85 miliar (136) |
| • Saben wong | US$870 (180) |
| Artacihna | Kwacha (ZMK) |
| Laladan wektu | UTC+2 |
| • Mangsa ketiga (AKK) | UTC+2 |
| Kodhé bèl | 260 |
| TLD internèt | .zm |

**Zambia**, resminé aran **Republik Zambia,** yaiku nagara kang kinupengan dharatan kang manggon ing Afrikah Kidul-Tengah (sapérangan sumber manggonaké Zambia ing Afrika Wétan). Nagara iki wewatesan ing sisih lor karo Républik Dhémokratik Kongo, Tanzania ing sisih lor-wétan, Malawi ing sisih wétan, Mozambik, Zimbabwé, Botswana, lan Namibia ing sisih kidul, lan Angola ing sisih kulon.

Kutha krajané nagara iki Lusaka, kang manggon ing sisih tengah rada kidul wewengkoné. Kang ndunungi nagara iki akèh-akèhé manggon ing kiwa-tengené Lusaka ing sisih kidul lan Provinsi Copperbelt nganti lor-kulon, kang dadi laladan punjeré ékonomi nagara iki.

## Géografi

Zambia yaiku nagara ing Afrika sisih kidul kanthi iklim tropis awujud dhataran dhuwur (gunung lang èrèng) lan kali. Nagara iki duwéni jembar 752.614 km2, nagara jembar ing donya kaping 39, luwih rada cilik saka Cilé. Nagara iki manggon antara garis lintang kidul 8° lan 18°, lan garis bujur wétan 22° and 34°.

### Iklim

Zambia kapernah ing tengahé buwana Afrika, kang manggon 1000-1600 mèter ing sadhuwuré banyu sagara. Dhuwur rata-rata yaiku 1200 m lan duwéni iklim kang sedhengan. Iklim Zambia yaiku tropis. Miturut iklim Köppen, sakèh-akèhé iklim nagara iki yaiku subtropis lembab utawa tropis teles lan garing, lan sithik laladan iklim stepa rada garing ing kidul-kulon lan ing sadawané èrèngé Zambezi.

Ana loro usum ing nagara iki, yaiku usum udan (Novèmber nganti April) kaya usum panas, lan usum garing (Mèi/Juni nganti Oktobèr/Novèmber) kaya usum salju. Usum garing dipérang minangka usum garing adhem (Mèi/Juni nganti Agustus), lan usum garing panas (Sèptèmber nganti Oktober/Novèmber). Perbawa dhuwuré panggon, nyebabaké negara iki duwé iklim subtropis kang luwih kepénak saka kahanan iklim tropis kang adhem ing sasi Mèi nganti Agustus. Negara iki duwé suhu rata-rata saben sasiné yaiku sadhuwuré 20 °C (68 °F) ing sakèhé nagara iki ing wolung sasi utawa luwih ing saben taun.

## Dhémografi

Miturut sènsus Zambia ing 2010, Zambia duwé padunung 13.092.666 cacah jiwa. Zambia duwéni manéka golongan bangsa yaiku 73. Nalika panjajahan Inggris, antara 1911 lan 1963, nagara iki narik wong saka Éropa lan Indian, kang teka sacara mligi minangka pegawé.

## Rujukan