Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sesanti

**Sesanti** iku tembung utawa rangkeyan tembung kang ngandung ajakan kanggo nyemangati, nambah motivasi, uga kadhang dadi ancas organisasi. Sing nganggo sesanti iki racaké oraganisasi, nagara, kutha, universitas, uga kulawarga-kulawarga priyayi. Lumrahé sesanti iku ditulis nganggo basa kuna utawa basa laladan. Ing Indonésia racaké sesanti ditulis nganggo basa Kawi, basa Sansekerta, basa iki uga kadhang kanggo nulis sesanti ing laladan liya ing Nusantara.

## Uga delengen

* Pratélan sesanti nagara
* Pratélan sesanti provinsi Indonésia
* Pratélan sesanti kabupatèn Indonésia
# Pangepungan

Pangepungan Konstantinopel karya Turki Utsmani taun 1453.
Sawijining **pangepungan** (Basa Inggris: siege) iku blokade militèr marang siji kutha utawa bètèng kanthi tujuan ngrebut kutha/bètèng mau, mawa kekuwatan langsung, utawa kanthi nimbulaké karugèn gedhé marang mungsuh (*attrition*). Sawijining pangepungan asring dibacutaké déning siji panyerbuan. Sawijining pangepungan racaké dumadi nalika siji kutha utawa bètèng nulak kanggo nyerah, lan angèl direbut liwat siji serangan frontal. Pangepungan dilakokaké kanthi cara nglilingi sasaran, nutup jalur metu lan lumebu bala uga barang-barang kabutuhan, bebarengan karo upaya kanggo ngurangi pertahanan mungsuh liwat senjata pangepungan, serangan artileri, pangedhukan, utawa sok-sok mawa apus goroh utawa *pengkhianatan*. Yèn asil siji pangepungan ora bisa ditemtokaké kanthi militèr, racaké asil pangepungan ditemtokaké déning luwé, ngelak, utawa panyebaran penyakit sing bisa dialami pihak panyerang utawa pihak sing kakepung.

Pangepungan gedhé dhéwé lan paling nggetih suwéné sajarah ya iku Pangepungan Leningrad déning Jerman Nazi sing suwéné 29 sasi, lan niwasaké 1,2 warga sipil.
# Enemy at the Gates

| Enemy at the Gates |
| --- |
| Barkas:Enemy at the gates ver2.jpgFilm poster |
| Disutradarani | Jean-Jacques Annaud |
| Diprodhuseri | Jean-Jacques Annaud John D. Schofield |
| Ditulis déning | Jean-Jacques Annaud Alain Godard **Book** William Craig |
| Dibintangi | Jude Law Ed Harris Rachel Weisz Joseph Fiennes Bob Hoskins Gabriel Thompson |
| Dimusiki | James Horner |
| Sinématografi | Robert Fraisse |
| Dibesut déning | Noëlle Boisson Humphrey Dixon |
| Perusahaan prodhuksi | Mandalay Pictures |
| Dibabar déning | Paramount Pictures (USA) Pathé (UK) |
| Tanggal metu | 16 Maret 2001 (2001-03-16) |
| Suwéné | 131 minutes |
| Nagara | Amérika Sarékat
 Cithakan:Filem Germany Cithakan:Filem UK Cithakan:Filem Ireland |
| Basa | English German Russian |
| Rantaman | $68,000,000 |
| Kalarisan | $96,976,270 |

Enemy at the Gates iku sawijining filem sing disutradarani déning Jean-Jacques Annaud ing taun 2001, lan diadhaptasi saka sawijining buku sing ditulis déning William Craig sing nyritakaké kadadéan-kadadéan lan prastawa-prastawa saubengé Perang Donya II. Sawijining penémbak jitu ya iku Vasily Zaitsev saka kubu Uni Soviet nglawan rival Jermanné, Mayor Heinz Thorvald, ing Perang Stalingrad, 1942.

Maksud filem iki ya iku kanggo nggambaraké peran propagandha ing kaloro kubu sajeroning perang iki lan migunakaké paprangan panémbak jitu (*sniper-warfare*) minangka metafora pertempuran dahsyat antara kaloro wadyabala bala.

Film iki akèh dikritik ing Ruslan lan ing Éropa amarga dianggep ora akurat kanthi historis. Sanadyan mangkono, filem iki cukup suksès.

**Semboyan**: *A hero never chooses his destiny. His destiny chooses him*. ("Seorang pahlawan tidak memilih nasibnya. Nasiblah yang memilihnya").

## Tokoh-tokoh

* Jude Law - Vasily Zaitsev sang panémbak jitu.
* Rachel Weisz - Tania Chernova, pejuang wanita katurunan Yahudi sing tresna karo Vasily Zaitsev
* Joseph Fiennes - Kommissar Danilov, komissar Yahudi sing nyenengi Tania kanthi sesidheman lan butarepan (*cemburu*) marang Vasily Zaitsev
* Bob Hoskins - Nikita Khrushchev
* Ed Harris - Mayor König, rival Vasily Zaitsev

## Pranala njaba

* Situs Web Resmi Archived 2005-03-24 at the Wayback Machine.

## Cathetan suku
# Malam (dat)

**Malam** (basa Inggris: *wax*) iku sawijining dat padhet sing diprodhuksi kanthi alami. Sajeroning istilah saben dina wong ngarani "lilin". Lilin (kandhil) dhéwé pancèn bisa migunakaké malam minangka bahan bakaré.

Akèh-akèhé malam diéntuki saka èkskrèsi tetuwuhan, wujud damar utawa resin. Sajeroning tetuwuhan, malam iku asil metabolisme sekunder sing diwetokaké déning pambuluh resin. Sumber kéwani kanggo malam asalé saka susuh tawon lan *lebah*.

Malam digunakaké kanthi wiyar sajeroning indhustri. Sajeroning gawé bathik, malam duwé peran minangka panutup pérangan kain supaya ora kena warna suwéné panyelupan.

Sacara kimiawi, malam kagolong minangka lipid.
# Guwa

*Hall Speleothem Mountain Kings*, Ogof Craig a Ffynnon, Wales Selatan.
Guwa.
**Guwa** yaiku bolongan alami ing lemah kang lumayan gedhé lan jero. Sapérangan ilmuwan njlentrehake manawa guwa iku kudu lumayan gedhé saéngga sapérangan pérangan ing jerone ora nampa cahya srengéngé; nanging ing kagunan racaké pangertene lumayan gedhé, kalebu parlindungan watu, guwa laut.

Tembung "guwa" asalé saka basa Sanskerta *guha*.

## Rekor

Amarga guwa anyar terus dijelajahi, mula rekor ukuran guwa terus *diperbaharui*.

Sistem guwa gedhé dhéwé (ing jarak) yaiku Guwa Mammoth (Kentucky, Amérikah Sarékat) kanthi panjang 579 km. Rekor iki kaya-kaya ora bakal diliwati kanthi wektu cedhak amarga guwa paling dawa kaping lorone kang dingerteni ana ing Pechera Optymistychna Ukraina kang dawane 214 km.

Taun 2005, guwa paling jero kang wis dingerteni (diukur saka panggonan lumebu nganti titik paling cethèke) yaiku Guwa Voronya (Abkhazia, Georgia, kanthi kajeronan 2.080 m. Iki minangka guwa pisanan kang tau dijlajahi nganti kajeronan punjul 2 km. Guwa pisanan kanthi kajeronan punjul 1 km kang tau dijlajahi yaiku Gouffre Berger kang misuwur ing Perancis. Gouffre Mirolda - Lucien Bouclier guwa ing Perancis lan Lamprechtsofen Vogelschacht ing Ostenrik minangka guwa kaping loro lan kaping telu paling jero kanthi kajeronan 1733 m lan 1632 m, runtut. Rekor iki wis ganti nganti kaping pirang-pirang ing taun-taun pungkasan.

Rekor kajeronan guwa njorok mangisor kacekel déning guwa Vrtoglavica ing Slowén kanthi 603m, diéloni déning guwa Velebit ing gunung Velebit ing Kroasia kanthi kajeronan 553m.

Guwa gedhé dhéwé kang wis tinemu yaiku Sarawak Chamber, ing Taman Nasional Gunung Mulu (Sarawak, Borneo, Malaysia), kang ambané 600 m x 400 m lan dhuwure 80 m.

Dunya jaba dideleng saka jero guwa.
## Cathetan sikil

## Deleng uga

* Pratélan guwa
* Pratélan guwa paling jero ing donya
* Guwa Maria
* Fakta géografi donya
* *Caving*. ulah raga panjelajahan guwa
* pertunjukan guwa, guwa kang wis didekorasi supaya narik wisatawan
* Perumpamaan gua Plato
* Spéléologi. Ilmu kang nyinaoni lingkungan guwa
* Téyori klasik perkembangan paguwanan
* Téyori terbaru perkembangan paguwanan

## Pranala njaba

* Komunitas Karst, Speleologi dan Caving Indonésia (INA):  Archived 2020-09-25 at the Wayback Machine.
* Indonésian Caver Society (INA):  Archived 2017-06-19 at the Wayback Machine.
* Kelompok Penelusur Gua Yogyakarta (INA):
* About Gua Niah Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine.
* British Caving Association (BCA), UK
* Classification of Caves Very detailed list of cave types with links to further information
* National Speleological Society (NSS), US
* NSS Geo2 Committee on Long and Deep Caves Archived 2006-04-24 at the Wayback Machine. A website with numerous pages on cave world records, *e.g.,* the longest and deepest caves; compiled by Bob Gulden
* Ogof Ffynnon Ddu A virtual tour of Ogof Ffynnon Ddu, the deepest cave in the UK
* The Virtual Cave A site with exceptional photography by Dave Bunnell, the editor of the NSS News. Make a virtual caving trip!
* Kapsia Cave - Exploration of a Sinkhole in Arkadia (Southern Greece) Archived 2021-06-12 at the Wayback Machine.
# H.G. Wells

| H. G. Wells |
| --- |
| Poto déning George Charles Beresford, 1920 |
| Lair | Herbert George Wells (1866-09-21)21 Sèptèmber 1866 Bromley, Kent, England |
| Pati | 13 Agustus 1946(1946-08-13) (umur 79) Regent's Park, London, Inggris |
| Pakarya | Cithakan:Cslist |
| Almamater | Royal College of Science (Imperial College London) |
| Gènre | Cithakan:Cslist |
| Subyèk | Cithakan:Cslist |
| Karya gedhé | * *The Outline of History*
* *The Country of the Blind*
* *The Red Room*
* Novels:
* *The Time Machine*
* *The Invisible Man*
* *The War of the Worlds*
* *The Island of Doctor Moreau*
* *The First Men in the Moon*
* *The Shape of Things to Come*
* *Ann Veronica*
* *When the Sleeper Wakes*
 |
| Taun akarya | 1895–1946 |
| Bojo | * Isabel Mary Wells (o. 1891; peg. 1894)
* Amy Catherine Robbins (o. 1895; died 1927)
 |
| Anak | 4, including George Phillip "G. P." Wells and Anthony West |
| Dulur | * Joseph Wells (father)
* Simon Wells (great-grandson)
 |
|

---

 |
| Tandha tangan |  |
|  |
|  |
| President of PEN International |
| **Linggih** October 1933 – October 1936 |
| Kang sadurungé | John Galsworthy |
| Kang sawisé | Jules Romains |
|  |
|  |

**Herbert George Wells** yaiku pelopor fiksi ilmiah kang lair ana ing Bromléy-Kènt, Inggris. Dhèwèke nyianoni babagan biologi ing Universitas London. Bukune kang sepisan yaiku *Select Conversations with an Uncle* (1895), banjur dietutaké buku liyané kanthi sesirah *The Time Machine* (1895), bukune kang paling dawa sing ngemu fiksi ilmiah. Buku kang nyritakaké ngenani lumakuné manungsa kang nemokaké mesin ing ngendi dhèwèké bisa sasenengé dhéwé migunakaké wektuné kanggo lumaku-lumaku. *The Time Machine* ora mung ngemu basa-basa anyar, nanging uga ana atusan malah nganti éwon basa tiron liyané.

Sasuwéné abad 20, wektu lelungané iku dianggo dadi ilham kang ana sajroné buku, pilem, lan adicara tipi. Amèh kabèh kahanan ing sajroné ilmu pisika saka wektu lelungané kang digunakaké sasuwéné abad 20 déning panulis piksi ilmiah iki uga dilebokaké ana ing taun 1895

Buku kondhang piksi ilmiah, The Invisible Man (1897) lan The War of The Worlds (1898) kang karipta saka ontran-ontran nasional kajupuk saka radio déning Orson Welles ana ing tahun 1938.

Sajrone buku The Shape of Things to Come (1933), Wells nyoba ngramal kedadéyan lan kahanan ana ing pungkasané abad 20 lan pawitan abad 21. Paningalé tumuju ana Perang Donya II, kang isih durung kedadèn, ing ngendi ing jeroné ana perkara-perkara kang nengsemaké, nanging sabanjure dhèwèké luwih milih ngentèkaké wektuné ing lelungan nggolèki pilosopi. Lumrah, apa kang dadi penggawéané ora adoh saka objèk kendaraan miturut pangingalé kaum sosialis lan militan.

## Kapustakan
# MiG-19

| MiG-19 |
| --- |
|  |
| MiG-19 |
| **Tipe** | Fighter |
| **Produsen** | Mikoyan-Gurevich OKB |
| **Pisanan mabur** | 18 September 1953 |
| **Dikenalaké** | Maret 1955 |
| **Status** | salah sijiné isih dioperasikake |
| **Pemakai** | Soviet Air Force People's Liberation Army Air Force |
| **Cacah digawé** | 2,172 (excl. China) |
| **Varian** | Shenyang J-6 Nanchang Q-5 |

**MiG-19** (basa Ruslan:Микоян и Гуревич МиГ-19) (kodhe NATO "**Farmer**") iku pesawat tempur jèt Uni Sovyet. Iki pesawat pisanan Uni Soviyet sing bisa mabur kanthi kacepetan supersonik. Pesawat iki pisanan mabur ing taun 1953.

Indonesia tau duwé pesawat jinis iki sing pungkasané disumbangaké marang Pakistan lan minangka ngadhepi India sajeroning perang India-Pakistan bebarengan karo banntuan siji kapal silem kelas Whiskey lengkap kanthi awak kapal silem TNI-AL.

## Pesawat Produksi Mikoyan Gurevich

* MiG-15
* MiG-17
* MiG-19
* MiG-21
* MiG-25
* MiG-29
* MiG-33

MiG 19

Cithakan:Pesawat militèr-stub
# Geni

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

Geni
**Geni** (krama: **latu**; Kawi: **apuy**, **api**) yaiku dat panas kang ditimbulaké saka barang-barang kang kobong. Warnané kuning, rada abang nganti biru. Asalé geni iku saka prosès oksidhasi gas kang kasimpen ing bahan bakar.

Geni digunakaké manungsa kanggo akèh kapreluan, saka kang nguntungaké nganti ngrugèkaké.

## Ètimologi

Tembung *geni* iku dijupuk saka basa Sangskreta *Agni*. **Agni** iku asmané Déwa Api.

## Uga delengen

* Pletiking geni

## Rujukan

* Adams, C. (2002). The Straight Dope: What exactly is fire?. Retrieved Dec. 19, 2004.

## Pranala njaba

* What exactly is fire? (from The Straight Dope)
* Early human fire mastery revealed BBC article on archeological discoveries
* Parts of a candle flame Archived 2005-04-03 at the Wayback Machine.
* Flames in microgravity Archived 2004-02-15 at the Wayback Machine.
* Spiral flames in microgravity Archived 2010-03-19 at the Wayback Machine.

*
*
*
# Zaire

| Républik Zaire *République du Zaïre*
*Repubuliki ya Zaïre* *Jamhuri ya Zaïre* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Gendéra | Lambang |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **1971-1997** |  → |

 |
| **Motto** | Paix – Justice – Travail *(Tentrem-Kadilan-Kerja Keras)* |
| **Basa resmi** | Basa Prancis Basa Kongo Basa Lingala Basa Tshiluba Basa Swahili |
| **Kutha krajan** | Kinshasa |
| **Pamaréntah** | Républik |
| **Wewengkon** | 2.345.410 km² |
| **Padunung** –1996 |  46.498.539 |
| **Kapadhetan** | 19,8 /km² |
| **Valuta**  | Zaire |
| **Didegaké** | 27 Oktober, 1971 |
| **Dibubaraké** | 16 Mei 1997 |
| **Lagu kabangsan** | *La Zaïroise* |
| **Kodhe nagara** | +243 |
| **TLD** | .zr |
| **Présidhèn** | Mobutu Sese Seko |
| **Peta** |
|  |

**Zaire** iki jeneng Républik Dhémokratik Kongo antara taun 1971 nganti taun 1997. Wektu iku nagara iki dibawahi Présidhèn Mobutu Sese Seko.
# Ilustrasi

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

Ilustrasi wong maca karya Jessie Willcox Smith.
**Ilustrasi** ya iku kasiling karya seni kang digawé saka tulisan kanthi cara drawing utawi nggambar, lukisan, karikatur, fotografi, utawa tèhnik seni rupa liyané kang awujud gambar. Ilustrasi uga kagolong gambar kang duwé mupangat kanggo mènèhi wedharan utawa katerangan maksud lan tumuju kanthi *visual*. Ilustrasi uga bisa didadèkaké sarana pandukung ing carita lan ngisi panggonan kang kosong ing kalawarta, koran lan tabloid kang tumuju kanggo nerangake tulisan supaya gamblang lan cetha.

## Mupangat

Mupangat mirunggan ilustrasi antarané ya iku:

* Menehi bayangan ing sajeroning tema utawa konsèp kang ana ing carita.
* Menehi bayangan utawa piranti-piranti digunakaké ing tulisan ilmiah.
* Menehi bayangan lan tata krama makarya.
* Critakake carita kanthi alurkan seksama.
* Menehi lelucon tartamtu kanggo ngurangi rasa bosen.
* Bisa nerangake konsèp utawa gagasan.

## Pranala njaba

* American Artists - Top Illustrators in the World
* Children's Illustrators
* TheIspot - 1,100 illustrators, 16 countries
* CartoonStock comprehensive database of cartoon illustrations and illustrators
* Illustration Mundo - A searchable database of illustrators
* ICONIC - "The Illustration Podcast" Archived 2006-07-10 at the Wayback Machine.

Wiktionary
Pirsani informasi ngenani Ilustrasi ing KamusWiki.