Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kanji

**Aksara Kan Jepang (Kanji)rungokna**  (漢字, ?), tegesé aksara Kan, iku aksara Cina kang dipigunakaké sajeroning basa Jepang. Kanji minangka salah siji saka papat sèt aksara kang dipigunakaké sajeroning tulisan modhèren Jepang saliyané aksara kanah ( katakanah, hiraganah) lan romaji.
Kanji biyèné uga karan *mana* (真名, **mana**?) utawa *shinji* (真字, **shinji**?) kanggo mbédakaké saka kana. Aksara kanji dianggo nglambangaké citakara (Ind: konsep) utawa idhep (tembung aran, akar tembung kriya, akar tembung sipat, lan tembung katrangan). Sauntara iku, hiraganah lumrahé dianggo minangka *okuriganah* kanggo nulisaké inflèksi tembung kriya lan tembung-tembung kang wod tembungé ditulis nganggo kanji, utawa tembung-tembung asli basa Jepang. Saliyané iku, hiraganah dianggo nulis tembung-tembung kang angèl ditulis lan diéling-éling yèn ditulis nganggo aksara kanji. Kajaba tembung silihan, aksara kanji dianggo nulis amèh kabèh tembung kang asal saka basa Cina lan basa Jepang.

## Rujukan

## Wacan

* DeFrancis, John (1990). *The Chinese Language: Fact and Fantasy*. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1068-6.
* Hadamitzky, W., and Spahn, M., (1981) *Kanji and Kana*, Boston: Tuttle.
* Hannas, William. C. (1997). *Asia's Orthographic Dilemma*. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1892-X (paperback); ISBN 0-8248-1842-3 (hardcover).
* www.japan-guide.com
* Kaiser, Stephen (1991). Introduction to the Japanese Writing System. In *Kodansha's Compact Kanji Guide*. Tokyo: Kondansha International. ISBN 4-7700-1553-4.
* Morohashi Tetsuji, 大漢和辞典/Daikanwajiten (Comprehensive Chinese-Japanese Dictionary) 1984-1986. Tokyo: Taishukan *(generally regarded as the most authoritative kanji dictionary)*
* Mitamura, Joyce Yumi and Mitamura, Yasuko Kosaka (1997). *Let's Learn Kanji*. Tokyo: Kondansha International. ISBN 4-7700-2068-6.
* Unger, J. Marshall (1996). *Literacy and Script Reform in Occupation Japan: Reading Between the Lines*. ISBN 0-19-510166-9

## Pranala njaba

* The Kanji Site
* Kanji Dictionary
* (ing basa Jepang) Daftar karakter *kokuji*
* (ing basa Jepang) Urutan coretan sewaktu menulis kanji
* Kamus Jepang Archived 2009-08-30 at the Wayback Machine.
# Kulawarga Basa Ryukyu

Traffic safety slogan signs in Kin, Okinawa, written in Japanese (center) and Okinawan (left and right).
**Basa Ryukyuan** 琉球語派 *Ryūkyū-goha*, uga karan 琉球諸語 *Ryūkyū-shogo* utawa しまくとぅば *Shima kutuba* "Basa-basa Kapulauan") ya iku basa-basa asli KapuloanRyukyu, bagian paling kidul kapuloanJepang. Basa-basa Ryukyu lan Basa Jepang kalebu ing kaluwarga basa Japonik. Walaupun basa iki kadang-kadang dianggep salah sawijining dhialèk Basa Jepang, tetembungan ing basa iki ra ana sangkutpaute blas karo Basa Jepang, bahkan antara siji basa Ryukyuan karo liyané duweni tetembungan kang béda, walaupun tegesé sami. Jumlah panutur basa-basa iki ora dingerteni, nanging amargi samsaya akehe wong nganggo Basa Jepang Standar (dhialèk Tokyo) lan dhialèk-dhialèk kaya ta Basa Jepang Okinawa, basa-basa iki terancam; UNESCO ngelompokake patang basa sing "terancam", lan loro basa sing "paling terancam punah".

## Pranala njaba

Informasi tambahan saka perpustakaan Basa Ryukyu Archived 2009-05-05 at the Wayback Machine.

## Rujukan
# Basa Hachijo

| Hachijo |
| --- |
| Dituturaké ing | Jepang |
| Wilayah | Kapuloan Izu iring kidul |
| Gunggung panutur | *Ora dingertèni*; kang ndunungi kapuloan iku ana wong 10.000 |
| Rumpun basa |
| * bahasa manusia (id)
	+ Japonik (id)
		- Basa Jepang
			* Hachijo
 |
| Kodhe basa |
| ISO 639-1 | *None* |
| ISO 639-2 | `–` |
| ISO 639-3 | – |
|

Cithakan:Infobox Language/IPA notice |

Golongan cilik dhialèk-dhialèk **Hachijo** utawa *Hachijōjima* iku wujud basa Jepang kang paling mbédani. Sagolongan dhialèk iki dicaturaké ing iring kidul Kapuloan Izu ing wewengkon Tokyo, Pulo Hachijō lan Pulo Aogashima, dalah Kapuloan Daitō ing Préfèktur Okinawa. Kapuloan Daitō iku didunungi wong saka Pulo Hachijo nalika Jaman Méiji. Adhedhasar paugeran silih sumurup (*mutual intelligibility*), dhialèk-dhialèk Hachijo bisa ingaran basa Japonik kang kapisah saka basa Jepang.

Basa Hachijo isih nguri-uri ciri kuna saka basa Jepang Wétan, kaya kang kacathet ing serat *Man'yōshū* abad ping wolu. Basa iki uga ana irib-iriban lèksikal karo dhialèk-dhialèk Kyushu dalah basa-basa Ryukyu. Nanging, durung bisa diwatara apa iring kidul Kapuloan Izu uga didunungi wong-wong saka laladan iku, apa lèksikon kang sairib iku minangka tembung silihan kang digawa déning para mantrus kang ngambah kapuloan kidul, utawa apa lèksikon kang sairib iku minangka rètènsi swatantra saka basa Jepang Kuna.

## Dhialèk

Dhialèk Aogashima iku paling mbédani. Ana uga sawenèh dhialèk ing Pulo Hachijo kang saben désa béda caturané. Bokmanawa sawatara panyatur dhialèk Pulo Hachijo Cilik uga isih ana. Pulo iki ditinggal suwung nalika taun 1969.

## Paramasastra

Basa Hachijo nganggo tembung kriya *aru,* kang kaya *to be* ing basa Inggris, tumrap kabèh purusa tanpa mbédakaké barang urip utawa mati (*iru–aru*). Iki béda karo basa Jepang ing dharatan kang mbédakaké purusa saka barang urip lan mati. Basa Hachijo mbédakaké endi wujud atributif (連体形 rentaikei) lan endi wujud terminal (終止形 shūshikei) tumrap tembung kriya lan tembung kaanan. Ciri mangkono ana ing basa Jepang Tengahan Wiwitan nanging ora lestari tumeka basa Jepang saiki.

## Kosa

Basa Hachijo memetri sawenèh pitembungan kang wis musna ing laladan-laladan liya ing Jepang, kaya ta まぐれる *magureru* ateges 'sumaput'. Ing basa Jepang, pitembungan mau bakuné 気絶する *kizetsu suru*. Uga ana tembung kang padha karo tembung baku basa Jepang, nanging béda tegesé:

| Basa Hachijo | Basa Jepang | Tegesé | Kognat ing basa Jepang  |
| --- | --- | --- | --- |
| *yama* | *hatake* | sawah | *yama* 'gunung' |
| *ureshi naru* | *byōki ga naotte kuru* | mari  | *ureshiku naru* 'mongkog' |
| *kowai* | *tsukareru* | kesel | *kowai* 'mangkel' |
| *gomi* | *takigi* | kayu bakar  | *gomi* 'uwuh' |

## Rujukan

## Wacan lanjutan

* (ing basa Jepang) Cuplikan swara lan transkripsi basa Hachijo
# Hanja

| Hanja |
| --- |
|  |
| Hangul | 한자  |
| Hanja | 漢字  |
| Alihaksara Koréa Kang Sinampurna | **Masalah skrip: Fungsi "xlit" ora ana.** |
| McCune–Reischauer | **Masalah skrip: Fungsi "xlit" ora ana.** |

**Aksara Kan Koréa** utawa **Hanja** (漢子, 한자), utawa *Hanmun* (漢文, 한문, tegese tulisan Kan), iku sebutan marang aksara Cina sajeroning basa Koréa kang kanthi mligi tegesé aksara-aksara sing disilih déning basa Korya lan didadèkaké péranganing basa Korya mau liwat owahing pocapan.

Bédane karo Kanji sajeroning basa Jepang sing wis ngowahi lan mrasajakaké (Ind: menyederhanakan) akèh aksara, Hanja wujude salumrahe ora béda saka Aksara Cina Lawas sanadyan ana sapérangan saka aksara baku Hanjah wujud parijinis (Ind: varian) liya sing uga tinemu sajeroning aksara Kanji baku.
# Bopomofo

Zhuyinbaike, tembung bauwarna ing basa Tyonghwa (百科全書) sing ditulis nganggo Bopomofo
Pratélan aksara Bopomofo
Zhuyin fuhao utawa Cuin (Mandharin: 注音符號), Zhuyin (Mandarin: 注音), Bopomofo (ㄅㄆㄇㄈ) utawa **Aksara Pocap Cina** iku siji tatalaku alihaksara swarajati kanggo basa Mandharin Taiwan. Tatalaku iki uga ditrapaké kanggo anulis basa-basa Cina liyané, lumrahé ya basa-basa Cina liyané lan basa Hogkyen ing Taiwan. *Bopomofo* uga bisa ditrapaké kanggo nulis laras basa ing basa-basa Cina.

## Basa Cina Liya

Aksara Pocap Cina kanggo basa Cina liya uga ana ing *Bopomofo Extended Block* ing *Unicode*.

### Basa Hogkyen ing Taywan

Ing Taywan, Bopomofo kanggo sarana amulang basa Hogkyen utawa basa Mandharin lan kanggo anulis kanthi swarajati ing toko, karaoke, sarta pilêm.

Têlung aksara iki sadurunge uga. dinggo ing basa Mandharin Baku taun 1913 M.

| Bopomofo | IPA | Gwoyu Romazi | Pinyin |
| --- | --- | --- | --- |
| ㄪ | v | v | v |
| ㄫ | ŋ | ng | ng |
| ㄬ | ɲ | gn | ny |

### Basa Kwongtung (Kwangtung)

Aksara-aksara sangisor iki kanggo ana ing basa Kwongtung.

| Bopomofo | IPA | Jyutping |
| --- | --- | --- |
| ㆼ | kʷ | gw |
| ㆽ | kʷʰ | kw |
| ㆾ | ɵ | eo |
| ㆿ | ɐ | a |

## Sawang uga

* Basa Cina
* Aksara Kan (Cina)
# Aksara Cinten tradhisional

**Aksara Cina tradhisional** (正體字, pinyin: zhèngtǐ zì) punika salah satunggaling saking kalih sèt aksanten standar basa Cinten sinerat kontèmporèr. Sèt sanèsipun inggih punika Hanzi prasaja. Aksanten Cinten (Hanzi) tradhisional kathah dipunginakaken wonten ing Hong Kong, Makau, Taiwan, kaliyan komunitas Cina ing njaban rangkah.

Salebeting lingkungan tiyang-tiyang Cinten, Hanzi tradhisional ugi karan **Aksanten sisah** utawi **Aksanten komplèks** (繁體字/fantizì), utawi kanthi lésan **Aksanten lami** (老字/laozi).

Salebeting program-program pangetikan komputer, Hanzi Tradhisional paling kerep diwakili nganggé skéma pengkodhean aksanten Big5.

Hanzi tradhisional ugi dipunginakaken salebeting basa Koréa (Hanja), kaliyan aksanten-aksanten ingkang sampun dipunprasajakaken wonten ing basa Jepang (Kanji).

## Pirsani ugi

* Aksara Cina
* Hanzi prasaja

## Pranala njawi

* Ajar Panulisan Aksara Cina
# Hanzi prasaja

**Aksara Tionghoa prasaja** (Tionghoa Prasaja: 简体字; Tionghoa Tradisional: 簡體字; pinyin: jiǎntǐzì; utawa **Basa Tionghoa Prasaja**, uga sinebat 简化字/簡化字, jiǎnhuà zì) yaiku siji saka rong set aksara standar basa Tionghoa katulis kontemporer. Set kang liyané yaiku Hanzi tradhisional/Basa Tionghoa Tradisional. Hanzi tradhisional yaiku aksara Tionghoa kang diprasajakake kanthi resmi déning pamaréntah Républik Rakyat Cina ing upaya ningkatake keprigelan maca tulis. Nanging ing perkembangane prasajan iki malah akèh nuwuhaké karancuan karo pamaca tradhisional lan ngilangaje kaendahan artistik hurupe.
# Aksara Nom

| Aksara Nom 𡨸喃 Chữ Nôm |
| --- |
|  |
| Jinis | Cihnaksara |
| Basa | Basa Vyetnam |
| Kala | Abad kaping 13 M – 20th century |
| Aksara babon | Aksara Cinten* Aksara Nom
 |
| Aksara sadulur | Idhu, Sawndhip |
|

**Aksara Nom** ( 𡨸喃, Chữ Nôm, IPA: [cɨ̌ˀ nom], têgêse 'aksara kidul') ya iku tatatulis cihnaksara (Ing: logographic) kang biyene kanggo anulis basa Vyetnam. Tatatulis iki anggunakake aksara Kan silihan kanggo têtêmbungan Cina Vyetnam lan saperangan têtêmbungan Vyetnam wiwitan. Dene, aksara-aksara kang anyar kagawe saka tuladha aksara Kan kanggo anulis têtêmbungan liyane.

Sanadyan tulisan jawatjati ing Vyetnam anganggo sastrabasa Cina anganti wiwitan abad kaping 20 M, aksara Nom wis akeh kanggo antaraning abad kaping 15 lan 19 M dening priyayi Vyetnam, kalêbu wong wadon, kanggo riripta lumrah. Salah sawiji kasusastran Vyetnam kang kondhang ya iku Carita Kyu kang katulis ing aksara Nom.

Aksara Latin Vyetnam kang kagawe dening Yesuwit (Ing: Jesuit) saka Portugis anggantekake aksara Nom saemper aksara kanggo anulis kasusastran Vyetnam wiwit taun 1920 M. Dene aksara Kan isih kanggo ing babagan rêrênggan, babadjati, lan upacara, aksara Nom wis arang kanggo ing Vyetnam modheren. Pasinau lan piñjarwaning tulisan Vyetnam kang katulis ing aksara Nom mênyang aksara Latin Vyetnam kalakon dening Insêtitut Pasinau Han Nom ing Hanoy.

## Sawang Uga

Basa Vyetnam

Basa Cina

Aksara Kan

## Paripustaka