Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Patologi

Patologi
**Patologi** iku cawang kadhokteran sing magepokan karo ciri-ciri lan perkembangan lelara liwat analisis owah-owahan fungsi utawa kaanan pérangan awak.

Babagan patologi dumadi saka patologi anatomi lan patologi klinik. Ahli patologi anatomi gawé kajian kanthi neliti organ déné ahli patologi klinik neliti owah-owahan fungsi sing nyata ing fisiologi awak.

Cithakan:Kadhokteran
# Farmakologi

**Farmakologi** iku èlmu kawruh sing magepokan karo obat-obatan. Biyasa sajeroning èlmu iki disinaoni:

1. Panelitèn ngenani lelara-lelara
2. Kemungkinan pangobatan
3. Panelitèn obat-obat anyar
4. Panelitèn èfèk samping usada lan utawa tèknologi anyar marang sawatara lelara gegandhèngan karo perjalanan obat sajeroning awak sarta réaksi awak marang obat iku.

## Pranala njaba

|  |  |
| --- | --- |
|  | Portal Kimia |

* Pharmaceutical Business Review
* International Conference on Harmonisation
* US Pharmocopea
# Virologi

**Virologi** inggih punika ngèlmu ingkang nyinauni babagan makhluk suborganisme virus. Sapunika sanèsipun virus uga dpuntemukaken viroid lan prion. Viroid lan prion uga minangka kajian saking virologi.

* Virus
# Ranunculaceae

| Ranunculaceae |
| --- |
|  |
| *Ranunculus auricomis* |
| Klasifikasi ngèlmiah |
| Karajan: | Plantae |
| Dhivisi: | Magnoliophyta |
| Unranked: | Eudikotil |
| Ordho: | Ranunculales |
| Famili: | **Ranunculaceae** |
| Genera |
|
Lihat teks |

**Ranunculaceae** iku salah siji saka suku anggota saka tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II suku iki dilebokaké menyang bangsa Ranunculales, superorder **saka dikotil sejati** (**Eudikotil**) nanging ora klebu dadi rong kelompok gedhé, **Rosidae** lan **asteridae**.
# Ciliata

| Ciliates |
| --- |
|  |
| "Ciliata" saka buku Ernst Haeckel kanthi irah-irahan *Kunstformen der Natur* (1904) |
| Klasifikasi ngèlmiah |
| Dhomain: | Eukaryota |
| Karajan: | Chromalveolata |
| Superfilum: | Alveolata |
| Filum: | **Ciliophora** Doflein, 1901 *emend.* |
| Classes |
|
Karyorelictea
Heterotrichea
Spirotrichea
Litostomatea
Phyllopharyngea
Nassophorea
Colpodea
Prostomatea
Oligohymenophorea
Plagiopylea |

Ciliata (latin, *cilia* = rambut cilik) utawa *Ciliophora/Infosoria* sawijining jinis protozoa kang obah nganggo **silia** (rambut getar). Ciliata duwé ukuran mikroskopis, nanging spésies kang gedhé dhéwé ukurane bisa nganti 3 mm saéngga bisa dideleng langsung tanpa nganggo mikroskop. Silia ing awak ciliata digunaake kanggo piranti obah lang golèk pangan.

## Struktur Awak Ciliata

1. Ciliata racaké wujudé asimetris kajaba primitif, simetrinya radial.
2. Awake diperkuat déning pelikel, yaiku lapisan jaba kang disusun déning sitoplasma padet.
3. Awake diselimuti silia. Silia kang nyelubungi awak utama karan silia somatic.
4. Ciliata duwé loro tipe inti (Nukleus), yaiku makronukleus (inti gedhé) kanggo pertumbuhan lan perkemabangbiakan, lan mikronukleus (inti cilik) minangka bahan inti kang diijolake nalika konjungsi.
5. Ciliata duwé organel kang fungsine kanggo njaga kaseimbangan banyu ing njero awake, yaiku vakuola kontraktil.

Tuldhane anggota Ciliata kang paling dikenal yaiku Paramecium.Paramecium Caudatum yaiku jinis ciliata kang duwé loro vakuola (vakuola makanan lan vakuola kontraktil) uga loro neukleus (makronukleus lan mikronukleus). Makronukleus karan uga inti generatif. Reproduksi dilakoni kanthi loro cara yaiku kanthi cara vegetatif lan generatif. Reproduksi kanthi cara vegetatif biyasa racaké dilakoni kanthi cara pembelahan biner. Paramecium bisa nyigar kaping siji nganti kaping papat ing sadina. minangka reproduksi generatife kanthi cara konjungsi.

Anggota kelas Ciliata laine yaiku Didinum, Stentor, Vorticella, Stylonechia, lan Balantidium coli.

## Cathetan sikil
# Kacang woh

Chestnut minangka kacang botani lan kuliner.
 Sawetara " kacang kuliner " umum: hazelnut, sing uga kacang botani; Kacang Brasil, sing dudu kacang-kacangan botani, nanging wiji kapsul ; lan kenari, pecan, lan kacang almond (sing dudu kacang-kacangan botani, nanging luwih wiji drupes )
Kacang sing didol ing pasar
Kacang punika woh dumadi saka inedible Nihan hard lan wiji, kang umume becik ditonton. Ing panggunaan umum lan ing rasa kuliner, macem-macem wiji garing diarani kacang, nanging ing konteks botani "kacang" tegese cangkang kasebut ora mbukak kanggo ngeculake wiji ( indehiscent ). Terjemahan "nut" ing basa tartamtu asring mbutuhake parafrasa, amarga tembung kasebut ora jelas .

Umume wiji asale saka woh-wohan sing alami bebas saka cangkang, ora beda karo kacang kaya ta hazelnut, chestnut, lan acorn, sing ana tembok cangkang keras lan asale saka ovary senyawa. Panggunaan umum lan asli saka istilah kasebut kurang diwatesi, lan akeh kacang-kacangan (ing pangertene kuliner), kaya ta kacang almond, pecan, pistachios, kenari, lan kacang Brasil, dudu kacang-kacangan kanthi arti botani. Panggunaan umum saka istilah kasebut asring diarani kernel sing bisa tembok lan ora dingerteni minangka kacang. Kacang minangka sumber panganan sing padhet energi lan nutrisi .

## Rujukan
# Kebon botani

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

**Kebon botani** (utawa **taman botani**) iku sawijining lahan sing ditanduri wiwitan warna-warna dienggo koleksi, panalitèn, lan konservasi *ex-situ* (ing njobone habitat). Selain iku, kebon iki uga digawé kanggo sarana wisata lan pendidikan marang pengunjung. **Arboretum** iku semacam kebun botani sing ngoleksi wiwitan.

Ing sak jeroné kebon iki, wiwitan koleksi dipelihara lan diwènèhi keterangan jenenge uga informasi-informasi liyané sing berguna marang pengunjung. Biasane ing kebon iki uga duwé pabukon lan herbarium. Keduanya diperluake kanggo panalitèn lan dokumentasi. Identifikasi/klasifikasi iku hal sing umum dilakuake ing kebun botani. Kebun botani uga duweno yasan mirunggan kanggo nguripi wiwitan sing ora bisa urip dengan keadaan iklim alami papan itu utawa merluake perawatan mirunggan. Wangunan iku bisa kawujut rumah kaca utawa klimatron lan iklim buatan bisa diatur sesuai kebutuhan.

Lumrahé kebon botani bisa dikunjungi kabèh. Biasane sing duwé kebon botani bisa suatu lembaga tertentu, nagara, utawa perorangan. Nanging ora kabèh kebon botani dibuka kanggo umum, contohne *Chelsea Physic Garden*.

Kebon botani ing Indonesia cacah-e ora okeh. Kebon botani duwek-e nagara ing Indonesia ngawé istilah "Kebon Raya" amergo jembar tenan. Di bawah LIPI/nagara ana papat kebon botani, ya iku Kebon Raya Bogor, Kebon Raya Cibodas, Kebon Raya Purwodadi (ing Lor kutha Malang), lan Kebun Raya Bali ing Bedugul, Bali. Puspiptek Serpong uga duwé Kebun Botani Puspiptek Serpong. Taman Buah Mekarsari iku kebon botani sing mirunggan gawéi taneman woh-wohan. Ing Tawangmangu uga ana taman koleksi taneman usada duweke Balittro.

## Pranala njaba

* Kebon Raya Bogor Archived 2012-12-22 at the Wayback Machine.
* Brooklyn Botanic Garden
* Royal Botanic Gardens, Kew Archived 1996-12-23 at the Wayback Machine.
* New York Botanical Garden
* Royal Botanical Gardens, Burlington, Ontario
* Royal Gardens of Herrenhausen, Hannover
* Chicago Botanic Garden
* Hortus Botanicus Leiden Archived 2008-06-09 at the Wayback Machine.
* United States Botanic Garden
* Frederik Meijer Gardens and Sculpture Park
* Botanic Gardens Conservation International
* Fort Worth Botanic Garden
# Kebon Kewan

**Kebon Kéwan** iku enggon kéwan-kéwan sing dipelihara ing lingkungan buatan kanggo tontonan masarakat umum.

* Gembira Loka
* Ragunan

## Mangga Pirsani

* Taman Safari
* Suaka Margasatwa
# Tetanduran runjung

| Tetuwuhan runjung (*Pinophyta*) |
| --- |
|  |
| Tumbuhan *Araucaria heterophylla* (*Araucariaceae*) |
| Klasifikasi ngèlmiah |
| Karajan: | Plantae |
| Subkarajan: | Gymnospermae |
| Dhivisi: | **Pinophyta** |
| Klas: | **Pinopsida** |
| Ordo & Suku |
|
.
* Cordaitales (*wis cures*)
* Vojnovskyales (*wis cures*)
* Voltziales (*wis cures*)
* Pinales
	+ Pinaceae
* Araucariales
	+ Araucariaceae
* Podocarpalles
	+ Podocarpaceae
	+ Sciadopityaceae
* Cupressales
	+ Cupressaceae
* Taxales
	+ Cephalotaxaceae
	+ Taxaceae
 |

**Tetumbuhan runjung** utawa **Pinophyta**, utawa kondhang kanthi jeneng **konifèr** (**Coniferae**), minangka saklompok tetuwuhan wiji kabukak (Gymnospermae) kanthi ciri sing paling jelas ya iku nduawèni runjung ("cone") minangka sing gawa wiji. Golongan iki biyèn sajeroning klasifikasi ana ing takson "kelas" nanging saiki dadi divisio dhéwé sawisé diweruhi yèn pamisahan Gymnospermae lan Angiospermae kanthi kladistik ya iku *polifiletik*.

Kurang luwih ana 550 spésies anggota divisio iki, wujud grumbul, perdhu utawa wit. Akèh-akèhé anggota golongan iki duwé tajuk awangun krucut lan ndarbèni godhong sing dawa (lanset) utawa awangun dom (saéngga dikenal uga minangka **tetuwuhan agodhong dom). Wangun godhong kaya iku dianggep adhaptasi marang habitat mèh kabèh anggotané sing akèh urip ing wewengkon sing hawané adhem, kaya ing saubengé kutub (*circumpolar*) utawa ing pagunungan.**

## Gladri gambar

* Strobili (runjung) pembawa serbuk sari (sel kelamin lanang)Strobili (runjung) pembawa serbuk sari (sel kelamin lanang)
* Runjung wadon tahap sangat mudhaRunjung wadon tahap sangat mudha
* Runjung wadon mudha siyap membesarRunjung wadon mudha siyap membesar
* Dua tahap perkembangan runjung wadonDua tahap perkembangan runjung wadon
* Runjung wadon yang hampir masak.Runjung wadon yang hampir masak.
* Runjung Pinus mugo yang telah masak.Runjung *Pinus mugo* yang telah masak.
# Lamiaceae

| Lamiaceae |
| --- |
|  |
| Klasifikasi ngèlmiah |
| Karajan: | Plantae |
| Dhivisi: | Magnoliophyta |
| Klas: | Magnoliopsida |
| Ordho: | Lamiales |
| Famili: | **Lamiaceae** |
| Genera |
|
lihat teks. |

**Lamiaceae** iku suku anggota tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II suku iki kalebu sajeroning bangsa Lamiales.
# Andhès

Pagunungan Andes mbentuk rangkéyan pagunungan paling dawa ing donya
Cono de Arita, Salta (Argentina)
Antizana, Ekuador
**Pagunungan Andes** (Basa Quechua, *anti*, "jènggèr dhuwur") iku pagunungan paling dawa ing donya kang mbentuk rangkéyan dhataran dhuwur sadawané pasisir kulon Amérika Kidul. Pagunungan iki dawané punjul 7.000 km, ambané tekan 500 km ing sapérangan nggon (paling amba ing 18° tekan 20° LS), lan duwé kadhuwuran rata-rata watara 4.000 m. Pagunungan iki mbentang liwat pitung nagara: Argentina, Bolivia, Chili, Kolombia, Ekuador, Peru, lan Venezuela, kang sok karan "Nagara-Nagara Andean" (*Andean States*).

Rangkéyan pagunungan Andes mligi kapérang saka loro pagunungan gedhé Cordillera Oriental lan Cordillera Occidental, kang asring dipisahaké karo depresi antara kang njero, ing ngendi tumuli muncul rangkéyan pagunungan minor, kayataCordillera de la Costa ing Chili. Cordillera de la Costa awalé saka pojok kidul bawana lan terus ngalor, paralèl karo pasisir, kapecah dadi sapérangan pulo ing pérangan awalé lan sabanjuré mbentuk wates kulon lembah tengah gedhé Chili. Nuju arah lor, rangkéyan ing pasisir iki terus minangka rangkéyan pabukitan utawa bukit-bukit kapencil sadawané Samodra Pasifik nganti tekan Venezuela, kanthi menthi mbentuk lembah ing pérangan kulon rangkéyan gedhé.

Gunung paling dhuwur ing Andes ya iku Aconcagua kang dhuwuré 6.962 m dpl. Pucuk Chimborazo ing wewengkon Ekuador ya iku titik ing lumahing bumi kang paling adoh saka pusat bumi amarga anané gelembung khatulistiwa (*equatorial bulge*). Andes ora bisa madhani Himalaya ing prakara kadhuwuran, nanging nguwihi ing babagan amba lan tikel loro luwih dawa tinimbang Himalaya.

## Pranala njaba

* Andes geology (University of Arizona) Archived 2005-09-22 at the Wayback Machine.
* Climate and animal life of the Andes Archived 2007-12-14 at the Wayback Machine.
* Civilizations of Ancient Peru Archived 2006-05-01 at the Wayback Machine.
* Complete list of separate mountains in the Andes over 6000 m Archived 2009-07-16 at the Wayback Machine.
* Complete list of mountains in South America with a prominence of at least 1500 m
* PhotoGlobe: Andes around Mt. Mercedario
# Petrus Camper

Petrus Camper
**Peter**, **Pieter**, utawi **Petrus Camper** (11 Mèi 1722 ing Leiden – 7 April 1789 ing The Hague) punika ahli anatomi, panlit alam lan antropologis Walanda, lan ugi pendamel furnitur, pendamel skulptur lan seni. Piyambakipun kepranan marang anatomi komparatif lan paleontologi. Piyambakipun ugi nemokaken pangukuran "sudut fasial" kanggé ngukur kapinteran kéwan.

## Ugi pirsani

* Comparative anatomy
* Craniometry
* Scientific racism

## Pranala njawi

* Rijksuniversiteit Groningen
* Painting by Tibout Regters with Camper and collegues in the Guild Archived 2007-05-17 at the Wayback Machine.
* University of Groningen on Camper Archived 2012-12-20 at Archive.is