Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Batur tukon ing Yunani kuna

Kirti pakuburaning Mnesarete, putrining Sokrates; batur enom (kiwa) lagi séba marang majikané kang wis mati. Attica, udakara 380 SM. (Glyptothek, Munich)
Perkara batur tukon iku umum banget ing sujarah Yunani Kuna, kaya ta ing papan-papan liyané ing jaman samana. Diwatara, akèh-akèhé warga Athéna nalika ika duwé saorané batur tukon siji. Pangripta nguni akèh-akèhé nganggep yèn prakara batur tukon iku lumrah tur prelu. Paradhigma iki dadi rembug ing dhialog Sokrates. Stoisme mono mbabar cathetan kapisan kang ngutuk prakara batur tukon.

Praktèk historiografis modhèren mbédakaké batur tukon catèl (deduwèn priangga) saka golongan kang kauger awit palemahan kaya ta pénésté ing Thessaly utawa hélot ing Sparta, kang luwih sairib sèrvus (prangkat tambahan tumrap palemahan) ing jaman tengahan. Hélot catèl mono wong kang winates kabébasané lan pineksa supaya manut marang majikané, kang kena nuku, ngedol, ngamardika dhèwèké kaya déné catèl liyané.

Kajian akadhemis bab **batur tukon ing Yunani kuna** nandhang prakara métodhologis kang wigati. Cathetan bab iki tan silih gegayutan lan kapérang-pérang, sarta nyungku mligi ing kukuban Athéna. Ora ana prajanjian kang mirunggan ngrembug jejer iki, déné yurisprudhènsi migatèkaké bab batur tukon mung nalika ana pametuné. Kumedhi lan tragédhi merlambangi stéréotip, déné ikonografi ora mbédakaké antaraning batur tukon karo tukang.

## Pratélan tetembungan

Ana ing ngisor iki tembung-tembung Jawa kang dianggo ing artikel iki, dikanthèni jarwané ing basa Indonésia lan Inggris.

1. akèh-akèhé - *majority*
2. batur tukon - *slave*
3. catèl - *chattel*
4. deduwèn priangga - *personal possession*
5. diwatara - *to be estimated*
6. hélot - *helot*
7. jejer - *subject*
8. kabébasan - *liberty*
9. kapérang-pérang - *fragmented*
10. kauger awit palemahan - *land-bonded*
11. kirti - *stele*
12. merlambangi - *represent*
13. mirunggan - *specifically*
14. mligi - *particularly*
15. nguni - *ancient*
16. nyungku - *to focus*
17. palemahan - *real estate*
18. pametu - *revenue*
19. pangripta - *author*
20. pénésté - *penestae*
21. prakara batur tukon - *slavery*
22. prajanjian - *treaty*
23. prangkat tambahan - *enhancement*
24. sèrvus - *serf*
25. tan silih gegayutan - *disjointed*
26. tukang - *craftsman*
27. udakara - *circa*
28. warga - *citizen*
29. winates - *deprived*
30. yurisprudhènsi - *jurisprudence*

## Cathetan
# 1982

|  |  |
| --- | --- |
| Milénium: | Milénium ping 2 |
| Abad: | * Abad ping 19
* **Abad ping 20 Abad ping 21
 |
| Dasawarsa: | * 1960-an
* 1970-an
* **1980-an 1990-an
* 2000-an
 |
| Taun: | * 1979
* 1980
* 1981
* **1982 1983
* 1984
* 1985
 |

## Prastawa

* Pembantaian Sabra lan Shatila ing Lebanon.
* Rajapati 143 wong Singah ing Dujail, Irak.
* Pisanané Majalah Tempo dibredhel.
* Gunung Galunggung njeblug lan anané udan awu ing kutha Bandung. Ebiet G. Ade nglestarèkaké ing lagu *Untuk Kita Renungkan*.
* Piala Donya FIFA 1982 ing Spanyol.
* 1 Maret-Lambda Indonésia, organisasi gay pisanan ing Indonésia, ngadeg.
* 9 Juni-Insiden Lembah Beka'a.
* 14 Juni-Prejurit Argentina nyerah marang wadyabala Inggris nalika rebutan KapuloanFalkland.
* 18 September-Ir. Mario Viegas Carascalao dilantik Mendagri dadi Gubernur Timor-Timur.
* Maradona didol menyang FC Barcelona kanthi rega 3 yuta poundsterling, sawjining rekor donya.

## Lair

* 16 Maret-Dian Sastrowardoyo, artis Indonésia
* 24 April-Kelly Clarkson, penyanyi AS
* 21 Juni-Pangeran William
* 13 Oktober-Ian Thorpe, juru nglangi Australia
* 15 Oktober - Amanda Coulson, juru tinju Inggris
* 10 November-Anya Dwinov, artis Indonésia
* 11 November-Asafa Powell, pelari Jamaika, nyekel rekor donya lumayu 100m
* 26 November-Natasha Bedingfield, penyanyi Inggris
* 30 Dhésèmber-Kristin Kreuk, aktris Kanada

## Séda

* 18 Fèbruari-Ngaio Marsh, penulis Selandia Baru (l. 1895)
* 10 Juni-Rainer Werner Fassbinder, aktor, sutradara Jerman (l. 1945)
* 14 September-Grace Kelly, aktris AS (l. 1929)
* 8 Oktober-Philip Noel-Baker, Baron Noel-Baker, aktivis bedhamen Inggris, panampa Nuhraha Bedhamen Nobel (l. 1889)
* 10 November-Leonid Brezhnev, pemimpin Uni Soviet (l. 1906)
# Agama

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aksara Latin |   | ꦗꦮ |   |   |

**Agama**, uga diarani **gama**, iku tata utawa prinsip kapitayan kang manthep marang sang Gusti Pangéran, utawa uga diarani nganggo asma liyané kaya ta; Allah, Déwa, Sang Hyang Widi, lan sabanjuré. Agama uga ajaran-ajaran kabaktèn lan kuwajiban-kuwajiban kang ana gèndhèng-cènèngé karo kapitayan iku.

Tembung "agama" asalé saka basa Sansekerta kang tegesé "tradhisi". Banjur tembung liyané iku religi kang asalé saka basa Latin lan dhedhasar saka tembung verba "re-ligare". Iki tegesé "nalèni manèh". Karepé siji wong kang nduwé agama iku nalèni awaké karo sang Pangéran.

Ning Tanah Jawa lan uga Indonésia, ana limang agama kang paling akèh penganuté, yaiku: agama Islam, Kristen Protèstan lan Katulik, Hindhu, Ayyavali, lan Buda. Nanging ing Tanah Jawa uga ora sithik kang ngrasuk agama Jawa utawa lumrahé diarani Kajawèn. Agama iki lair saka pamikir asli wong jawa nanging uga ana pangaribawané saka prinsip-prinsip ajaran Hindhu lan Buda.

Kajaba iku wong-wong kang katurunan Tionghoa ya akèh kang ngrasuk ajaran Konghucu utawa Konfusianisme. Panganut agama Yahudi ing Tanah Jawa uga ana, sanadyan mung sithik cacahé. Semono uga ana wong-wong kang ora percaya karo salah sijining agama babar pisan. Golongan kang kaya mangkéné lumrahé diarani atheis, nanging sajatiné durung mesthi atheis amarga ana wong kang ora percaya agama nanging percaya karo Allah utawa Hyang Widi.

## Pirsani uga

* Alkitab
* Pratélan Agama
* Omah ngibadah
* Pratélan kitab suci
* Pratélan dina riyaya
# 20 Januari

**20 Januari** punika dinten ingkang kaping 20 miturut Kalèndher Grégorius.

## Kadadosan Wigati

## Wiyosan

* 1911-Gino Birindelli
* 1991-Kartika Putri, siji aktris Indonésia

## Séda

## Riyaya

* *Inauguration Day* ing Amérika Sarékat utawi dinten Palantikan Présidhèn angger sekawan taun pisan wiwit taun 1933.

## Uga delengen

* Kalèndher kadadéan
# Mia Hamm

Mia Hamm|  |
| Katrangan priangga |
| Jeneng dawa | Mariel Margaret Hamm |
| Dhuwur |
1.63 m (5 ft 4 in) |
| Posisi main |
Penyerang |
| Karir klub\* |
| Taun | **Tim** | **Main (Gul)** |  |
| 1989–1993 2001–2003 | Carolina Utara Tar Heels Washington Freedom |  0095 (103) 049 0(25) |  |
| Karir tim nasional‡ |
| 1987–2004 | Cithakan:Tnw | 275 (158) |  |
|
\* Gunggung main lan gul ing klub sénior tumrap liga dhomèstik iki mligi lan patitis per pukul 28 Juni 2007.

‡ Gunggung main lan gul ing tim nasional iki patitis per pukul 29 Juni 2007 |

**Mia Hamm** (lair ing Selma, Alabama, Amérika Sarékat, 17 Maret 1972; umur 54 taun) ya iku sawijining mantan juru main bal-balan Amérika Sarékat kang posisi dadi penyerang. Pungkasan dhèwèké main kanggo klub Washington Freedom lan uga tau main kanggo Tim nasional Amérika Sarékat.

## Karier

### Klub

Mia Hamm tau main kanggo klub Carolina Lor Tar Heels wiwit taun 1989 nganti tekan taun 1993, sadurungé mbela Washington Freedom taun 2001 2003.

### Internasional

Mia Hamm wis main kaping 275 kanggo klub Cithakan:Tnw, lan wis gawé gol cacahé 158 gol sadawané karier internasionale wiwit taun 1987 nganti tekan taun 2004.

## Pranala njaba

* Statistik padha situs web resmi FIFA.
# 1639

|  |  |
| --- | --- |
| Milénium: | Milénium ping 2 |
| Abad: | * Abad ping 16
* **Abad ping 17 Abad ping 18
 |
| Dasawarsa: | * 1610-an
* 1620-an
* **1630-an 1640-an
* 1650-an
 |
| Taun: | * 1636
* 1637
* 1638
* **1639 1640
* 1641
* 1642
 |

## Prastawa

## Lair

## Séda
# Imperium Britania

Imperium Britania nalika taun 1897 ditengeri karo warna abang nom, warna tradhisional kakuwasaan imperium Britania ana ing peta
**Imperium Britania** ya iku imperium paling amba kang ana ing sajarah donya lan tau dadi kekuwatan utama ing donya. Imperium iki kalebu asil saka era penemuan Éropah kang diwiwiti saka panjelajah maritim global nagara-nagara Iberia ing akir abad ke-15 kang saka era karajan global Éropah. Ing taun 1921, Imperium Britania duwé populasi kira-kira 458 yuta wong. Laladan-laladan iku saiki wis dadi Nagara-Nagara Persemakmuran, prabawa Britania tetep kuwat ing seantero donya: ékonomi, hukum lan sistem papréntahan, masarakat, ulah raga (kaya ta kriket lan bal-balan), sarta panganggo basa Inggris dhéwé.
Imperium Britania tau dijuluki *kraton srengéngé kang ora tau keleb* amarga wewengkone *membentang sepanjang bola donya* lan ndadèkaké sumunare srengéngé, saora-orane ing salah sijiné saka akèhé *koloni*.

Patung John Cabot ing Newfoundland, koloni seberang lautan pisanan Inggris.
## Cathetan suku
# Namibia

| Republic of Namibia |
| --- |
|
Gendéra

Aditamèng

 |
| **Motto:Unity, Liberty, Justice (Inggris: "Persatuan, Kabebasan, Keadilan")* |
| **Gunagita:Namibia, Land of the Brave* |
|  |
| Kuthagaralan Kutha paling gedhé | Windhoek |
| Jawatbasa | Inggris1 |
| Papréntahan | Républik |
| Kamardikan |
| • Banyu (%) | bisa *dihiraukan* |
| Population |
| • Pikira-kira 2006 | 1.830.330 (141) |
| • Cacahjiwa - | - |
| GKK  (ITK) | Pikira-kira 2005 |
| • Gunggung | US$13,35 miliar (127) |
| • Saben wong | US$6.449 (91) |
| Artacihna | Dolar (NAD) |
| Laladan wektu | UTC+1 |
| • Mangsa ketiga (AKK) | UTC+2 |
| Kodhé bèl | 264 |
| TLD internèt | .na |
| 1 Mayoritas sing ndunungi kulit putih nganggo basa Jerman utawa Afrikaans. Kaloroné ora dadi basa resmi manèh wiwit Namibia mardika taun 1990. |

**Républik Namibia** iku nagara ing Afrika pérangan kulon-lor, ing pasisir Atlantik. Negeri iki wewatesan karo Angola lan Zambia ing sisih lor, Botswana ing sisih wétan, lan Afrika Kidul ing sisih kidul. Namibia mardika saka Afrika Kidul taun 1990 saéngga dadi salah siji nagara paling enom ing donya. Kutha krajané yaiku Windhoek.

Namibia kapérang dadi 13 wewengkon: Caprivi, Erongo, Hardap, Karas, Kavango, Khomas, Kunene, Ohangwena,Omaheke, Omusati, Oshana, Oshikoto, lan Otjozondjupa.

## Sajarah

Jeneng nagara iki njupuk saka jeneng sagara wedhi Ara-ara Namib, sing dianggep sagara wedhi tuwa dhéwé ing donya. Sadurungé kamardikan ing taun 1990, tlatah iki ditepungi minangka Afrika Kidul-kulon Jerman (*Deutsch-Südwestafrika*), banjur Afrika Kidul-kulon, nuduhaké panjajahan kolonial Jerman (kanthi tèknis makili Kakaisaran Inggris).

## Dhémografi

Watara 75% rakyat Namibia manggon ana ing padésan lan 25% manggon ing laladan urban utawa ing kutha. Ètnis kulit ireng ana 90% populasi lan wong kulit putih sakiwa-tengené 7%. Golongan masarakat kulit ireng Namibia kapérang dadi pirang-pirang golongan ètnis. Populasi kang gedhé dhéwé yaiku suku Ovambo. Suku Ovambo duwèni persèntase ngancik separo populasi Namibia. Wong-wong mau manggon ing pérangan lor, cedhak tapel wates karo Angola kang diarani Ovamboland utawa Ovambo. Suku-suku kang manggon ing laladan lor liyané yaiku Kavango, kang manggon ana ing panggonan saubengé Kali Okavango. Suku Caprivi manggon ing sisih wétan. Déné suku Damara lan Herero manggon ing tlatah sisih tengah Namibia. Suku Bushmen (San) lan Tswana manggon ing laladan tapel wates sisih wétan. Rong golongan masarakat kang campuran diarani Suku Baster lan Suku Nama manggon ing sisih kidul. Wong kulit putih Namibia yaiku wong saka Afrika Kidul yaiku ètnis keturunan Walanda, Inggris lan Jerman.

## Rujukan

## Deleng uga

* Pratélan nagara
* Pratélan nagara miturut bawana

## Pranala njaba

* Situs resmi
# Lenga

Struktur trigliserilda kanthi gliserol minangkai ranté utama
**Lenga** iku istilah umum kanggo kabèh cuwèran organik kang ora larut sajeroning banyu (hidrofobik) nanging larut sajeroning pelarut organik. Ana sipat tambahan liya kang dikenal awam: krasa lunyu yèn dicekel. Sajeroning teges kang ciut tembung 'lenga' racaké ngacu marang lenga patra (*petroleum*) utawa produk olahané: lenga gas (kerosena). Sanadyan mangkono, tembung iki sabeneré duwé makna luwih jembar kalebu bahan panganan (lenga goreng), minangka bahan bakar (kaya lenga gas), minangka pelumas (kaya lenga rèm), minangka mèdium pamindahan ènergi, utawa minangka wangèn-wangèn (kaya lenga nilam).

## Rujukan

## Uga delengen

* OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries).
* Lenga patra
* Kilang lenga
* Lenga gorèng
# Madeira

Peta Madeira
**Madeira** iku pulo lepas pasisir kidul-kulon Portugal lan duwèké nagara iki.

Kapuloan Madeira, wiwitané dikenal minangka *Pulo Ungu* déning wong Roma, tinemu manèh (kanthi ora sengaja) déning pelayar Portugis lan dipanggoni déning Portugal ing taun 1418. Saiki tlatah iki minangka wewengkon otonom / *region autonomous*.

Dumunung ing Samodra Atlantik, watara 360 mil kuloné Maroko, lan 540 mil kidul-kulon Lisbon. Madeira lan Porto Santo minangka pulo-pulo kang dipanggoni.

Kapuloan iki minangka siji resort kang populèr sepanjang taun, misuwur bab anggur Madeira, bordiran utawa *embroidery artisan*, sesawangan lan kembang kang éndah.

## Pulo-pulo

* Pulo Madeira
* Pulo Porto Santo
* Pulo Deserta Grande
* Pulo Selvagem Grande (Pulo-pulo Savage)
* Pulo Bugio
* Pulo Selvagem Pequena (Pulo-pulo Savage)
* Pulo Cilik Selvagens, Fora Islet
* Pulo Cilik Desertas, Chão Islet

## Pranala njaba

* Photos of Madeira archipelago Archived 2011-10-29 at the Wayback Machine.
* Madeira's Official Tourism Website
* Information, Genealogy & History of Madeira & Portugal
* Natural Park of Madeira
* Madeira Trip Report: information on more than just tourist topics
* Madeira Hotèl & Travel Guide
* Madeira Guide