# Jakabélék

**Mars**  | Mars dilihat olèh teleskop luar angkasa Hubble |
| Penamaan
 |
| Adjektif | Martian |
| Tetenger kalangan |
| Epos J2000 |
| Durasurya | 249.209.300 km
1,665 861 SA |
| Upasurya | 206.669.000 km
1,381 497 SA |
| Indhén semu-tama | 227.939.100 km
1,523 679 SA |
| Eksentrisitas | 0,093 315 |
| Periode orbit | 686,971 dina
1,8808 taun Julian
668,5991 sol |
| Periode sinodis | 779,96 dina
2,135 taun Julian |
| Kecepatan orbit rata-rata | 24,077 km/s |
| Inklinasi | 1,850° menyang Ekliptika5,65° marang ekuator srengéngé1,67° marang babagan Invariabel |
| Bujur node menaik | 49,562° |
| Argumen perihelion | 286,537° |
| Satelit | 2 |
| Ciri-ciri fisik
 |
| Jari-jari khatulistiwa | 3.396,2 ± 0,1 km0,533 Bumi |
| Jari-jari kutub | 3.376,2 ± 0,1 km0,531 Bumi |
| Kepepatan | 0,005 89 ± 0,000 15 |
| Luas permukaan | 144.798.500 km²0,284 Bumi |
| Volume | 1,6318×1011 km³0,151 Bumi |
| Massa | 6,4185×1023 kg0,107 Bumi |
| Kepadatan rata-rata | 3,934 g/cm³ |
| Gravitasi permukaan di khatulistiwa | 3,69 m/s²0,376 *g* |
| Kecepatan lepas | 5,027 km/s |
| Hari sideris | 1,025 957 hari24,622 96 h |
| Kecepatan rotasi | 868,22 km/jam |
| Kemiringan sumbu | 25,19° |
| Asensio rekta bagi kutub utara | 21 j 10 m 44 d317,681 43° |
| Deklinasi | 52,886 50° |
| Albedo | 0,15 |
| Suhu permukaan    Kelvin    Celsius |

| min | rata-rata | maks |
| --- | --- | --- |
| 186 K | 227 K | 268 K |
| −87 °C | −46 °C | −5 °C |

 |
| Magnitudo tampak | +1,8 hingga −2,91 |
| Ukuran sudut | 3,5—25,1" |
| Atmosfer
 |
| Tekanan permukaan | 0,6–1,0 kPa |
| Komposisi | 95,72% Karbon dioksida
2.7% Nitrogen
1.6% Argon
0.2% Oksigen
0.07% Karbon monoksida
0.03% Uap air
0.01% Nitrogen monoksida
2.5 ppm Neon
300 ppb Krypton
130 ppb Formaldehida
80 ppb Xenon
30 ppb Ozon
10 ppb Metana |
|  |

**Jakabélék** utawa **Anggara** yaiku graha kaping papat saka srengéngé. Jenengé dijupuk saka jinis lelara arupa mata kang abang lan perih. Graha iki asring diarani "lintang abang" amarga yén dideleng saka kadohan katon semu abang. Iki amarga anané wesi (III) oksida ing palumahané jakabélék. Jakabélék iku graha kang isiné watu kanthi tawang-panawang kang tipis. Ing lumahing Jakabélék ana tlawah, gunung geni, lebak, ara-ara, lan tudung ès. Kalpaning ngingser lan jantraning mangsa jakabélék méh padha karo Bumi. Ing Jakabélék ana Gunung Olimpus, gunung kang paling dhuwur ing Suryamandala. Bar Kuwi ana *Valles Marineris*, lebak paling amba ing Suryamandala. Saliyané iku, ing sisih lor ana ledokan Borealis kang ambané nganti tekan 40% lumahing Anggara.

Paryantaning Jakabélék luwih bisa kanggo manggon urip tinimbang kahanane lintang wuluh. Sanajan mangkono, kaanan kayaiku ora cukup sidi kanggo uripé manungsa. Hawa kang rada adhem lan seregané kang asor, ditambah manéh karo caruban hawa ing kang isiné karbondioksida, ndadékaké manungsa kudu nganggo piranti ambegan yén kepéngén manggon ing kana. Misi-misi menyang planit abang iki, nganti tekan pungkasané abad kaping 20, durung bisa kasil nemu tipak panguripan ing kana, sanajan kang paling prasaja.

Planit duwé 2 satelit, yaiku Phobos lan Deimos. Planit iki mbutuhaké 686 dina kanggo ngubengi srengéngé. Planit iki uga nindakaké rotasi. Suwe rotasiné yaiku 25,62 jam.

Ing planit Mars, ana fitur unik ing laladan Cydonia Mensae. Fitur iki wujudé kaya bukit yèn dideleng saka dhuwur katon kaya rai manungsa. Akèh kang nganggep yèn bukit iku bukti saka peradaban kang wis suwé musnah ing Mars, sanajan saiki wis kabukti yèn fitur iku mung kenampakan alam biyasa.

Ing mitologi Yunani, planit iki idhéntik karo déwa perang, yaiku Aries, putra Zeus lan Hera.

## Ciri fisik

Perbandhingan ukuran Bumi lan Mars.
Mars duwé jari-jari kira-kira setengahé jari-jari Bumi kurang luwih 6000 m. Planit iki kurang madhet yèn dibandhingaké karo Bumi. Volume Planit Mars mung watara 15% lan massané mung 11% saka massa Bumi. Ambané luwih ciyut saka ambané laladan panggonan garing ing Bumi. Mars luwih gedhé tinimbang Merkurius, nanging Merkurius luwih padhet. Mula rong planit iki nduwé tarikan gravitasi kang meh mirib ing permukaané. Gravitasi Mars luwih kuwat kira-kira kurang saka 1%. Ukuran, massa, lan gravitasi lumah Mars ana ing watarané Bumi lan Bulan (diaméter Bulan mung separoné diaméter Mars, yèn Bumi kaping pindhané; Bumi kaping sangané Mars, lan Bulan siji para sangané). Kenampakan lumah Mars wernané abang semu kuning téla amarga ana wesi(III) oksida, kang luwih misuwur kanthi aran hematite.

### Géologi

Miturut pengamatan orbit lan priksanan kumpulan meteorit Mars, lumah Mars kaisi basalt. Sapérangan bukti nuduhaké yèn sapérangan lumah Mars ngandhut silika kang luwih akèh tinimbang basalt biyasa, mirib watu andesit ing Bumi. lumah Mars akèh kang ditutupi awu besi(III) oksida kang marakake katon abang.

Saiki Mars ora duwé medan magnet global, nanging asil pengamatan nuduhaké yèn sapérangan kerak planit termagnetisasi, medan magnet global tau ana ing jaman biyèn. Salah siji téyori kang dibiwara taun 1999 lan diperiksa ulang ing Oktober 2005 (kanthi direwangi *Mars Global Surveyor*) nuduhaké yèn 4 miliyar taun kepungkir, dinamo Mars mandheg fungsine lan ndadèkaké medan magnete ilang. Uga ana téyori yèn ana asteroid kang gedhé banget tau nabrak Mars lan matèni medan magnete.

Inti Anggara, yang jari-jarinya diperkirakan sebesar 1.480 km, terdiri dari besi dan 14-17% sulfur. Inti besi sulfida ini cair. Lapisan di atas inti Anggara yaiku mantel silikat yang membentuk banyak objek tektonik dan vulkanik di Anggara, tetapi saat ini mantel tersebut wis tidak aktif. Di atas lapisan mantel yaiku kerak, yang ketebalan rata-ratanya sakiwa-tengené 50 km, dan ketebalan maksimumnya 125 km.

Aktivitas géologi isih kadadéan Mars. Athabasca Valles iku panggonan miline lava wiwit 200 yuta taun kapungkur. Aliran banyu ing graben Cerberus Fossae ana watara 20 yuta taun kapungkur, kang dadi pratandha anané intrusi vulkanik. Nalika 19 Fèbruari 2008, gambar kang diabadhikake déning *Mars Reconnaissance Orbiter* nuduhukae bukti anané longsor ing tebing kang dhuwuré 700 m.

### Lemah

Adhedhasar dhata saka wahana *Phoenix*, lemah Mars kapérang saka unsur magnesium, sodium, potasium, lan klorida. Nutrien iku bisa tinemu ing kebun Bumi lan wigati kanggo thukulé tuwuhan. Percobaan kang dilakoni wahana Phoenix yèn lemah ing Mars ngandhut pH 8,3, lan uyah perklorat.

Cerat bisa tinemu ing Anggara. Cerat anyar asring ana ing pèrèng curam kawah, palung, lan lembah. Cerat wiwitane wernané peteng saya suwé warna cerat dadi tansaya padhang. Kadhang-kadhang cerat methungul kanthi ukuran kang cilik banjur tambah amba nganti tekan atusan mèter. Cerat uga nututi pinggiran watu. Miturut téyori kang ana, cerat iku lapisan lemah awarna peteng ing ngisor kang ana amarga longsor utawa anané badhé awu. Ana penjelasan liyané kang ana gegayutane karo banyu lan thukulé organisme.

## Cathetan sikil

## Pranala njaba

* Semburan Karbon Dioksida ing Planet Anggara