Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# spati

| ?**spati** |
| --- |
|   |
| **saske terganzu** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Domain: | Eukaryota  |
| baljutsi: | **Plantae** Haeckel, 1866 |

 |
| xadytaijutsi |
| * **crino .alga**
	+ Chlorophyta
	+ Charophyta
* **tarbyspa (tumlyspa)**
	+ **Bryophyta**
		- Marchantiophyta - livgyspa
		- Anthocerotophyta
		- Bryophyta - clikyspa
	+ **bluspa**
		- †Rhyniophyta
		- †Zosterophyllophyta
		- Lycopodiophyta
		- †Trimerophytophyta
		- Equisetophyta - xiryrebyspa
		- Pteridophyta
		- Psilotophyta
		- Ophioglossophyta
		- tsispa †Pteridospermatophyta
			* Pinophyta - fadni ckunu
			* Cycadophyta - ricrcikade
			* Ginkgophyta - ricrginko
			* Gnetophyta - spatrgneta
			* Magnoliophyta - rulspati
 |

lo **spati** goi ko'a cu jmive gi'e drata lo danlu .e lo mledi .e lo jurme .i de'i li 2004 boi 287ki'o655 lo frejutsi be le baljutsi poi la'o ly. Plantae .ly. cmene ke'a cu selfacki gi'e selskicu .i piso'a lo spati cu zbasu lo sakta noi vo'a nitcu ke'a lonu jmive ku'o .e lo kijno lo djacu joi tabrelkijno sepi'o lo gusni befi le solri

ni'o ko'a cu vajni lonu jmive kei lonu vo'a zbasu lo kijno noi lo danlu cu vasxu ke'a ku'o gi'e cidja lo danlu gi'e lumci lo vacri .i lo mudri cu terzba lo dinju .e lo nilce .e lo pelji gi'e selfagri .i piso'i loi remna cu punji ko'a lo purdi .a lo kumfa mu'i lenu vo'e melbi vo'a
# uikipedi'as:ralju

lanci la .lojban. noi logji bangu

|  |
| --- |
| **fi'ilo vitke be la .uikipedi'as.ju'i cnino pilno** ni'o .e'u do zukte la'e di'e
* .i tu'e tcidu lo selti'i pe lo nu fanva lo cmene la .lojban.
* .i finti lo papri pe lo liste pe lo vaitce te tavla ge'u .a lo pixra liste be lo gismu
* .i cipcta lo se cusku be do lo ka gendra kei se pi'o la .camxes. tu'u

ni'o la .uikipedi'as. cu zifre vricyjuncku .i do ka'e jmina fi .ubu .i ko troci ne'i lo ciptumla .i .e'u ko sidju fi lo ka jdice lo du'u xu kau vimcu lo na'e cmimapti ci'arvelski
ni'o la .uikipedi'as. pe lo jbobau cu cfari de'i li 2004 pi'e 8 pi'e 8 gi'e ca se pagbu 1,350 ci'arvelski
 |

## ni'o lo klesi be lo ci'arvelski

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

cmaci jo'u rarske

* cmaci
* mivyske
* mu'eske
* saske
* tedyske
* xumske
* termu'eske
 |

kulnu

* bangu
* cidja
* dansu
* gugde
* kelritli
* lanzu
* larcu
* lijda
* purdi
* prenu
* ranmi
* skina
* tivni
* zgike
 |

preske

* bauske
* citri
* ctuske
* dzeremske
* plajva
* menske
* remske
* tutske
 |

selpliske

* cagyske
* di'upla
* flalu
* ka'oske
* mi'irlarcu
* mreske
* samske
 |

## ni'o ro lerfu zo'u lo ci'arvelski poi ri portolfa'o lo cmene be ke'a

• a
• b
• c
• d
• e
• f
• g
• i
• j
• k
• l
• m
• n
• o
• p
• r
• s
• t
• u
• v
• x
• y
• z

---

## ni'o lo drata uitki pe la uitkimedja

* la cmetyuitki
* la uitkivlaste
* la uitkicukta
* la uitkisitna
* la uitkisitkra
# carl. daruin.

**na mulnoni'o ti poi papri na mulno .i do zifre lo ka ce'u mulgau ri no'i*

|  |
| --- |
| la carl. daruin. |
| [[datnyvei:pixra be la carl. daruin.|frameless]] |
| .i jbena de'i | li 12 pi'e 2 pi'e 1809 |
| .i gugde fa | la ritygu'e |
| .i jibri fa | lo ka mivyskepre kei |

ni'o la .**carl. daruin.**. goi ko'a pu glico skepre je mivyskepre gi'e jbena fi li 12 pi'e 2 pi'e 1809 .i ko'a mrobi'o de'i li 19 pi'e 4 pi'e 1882 .i ko'a litru lo braxamsi la bigyl. zei bloti gi'e finti le cukta be me'e lo krasi pe lo jutsi .i ko'a lonu lo jutsi cu farvi cu jarco gi'e ciksi
# mivyske

lo **mivyske** goi ko'a cu saske lo jmive zasti noi ke'a cu vasru lo jmive .e lo cecmu joi vanbi frati .i ko'a skegau cu preti je danfu casnu lo stura joi jmive bo selmi'i joi ke jmive farvi joi fatro

ni'o ko'a se jimca

* lo dalske .e
* lo spaske .e
* lo ledyske .e
* lo mikmivyske .e
* lo jutske .e
* lo ginske .e
* lo tarbyske .e
* lo mivysleske .e
* lo xadypauske

## * Animalia - Bos primigenius taurus
* Planta - Triticum
* Fungi - Morchella esculenta
* Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
* Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
* Archaea - Halobacteria
* Virus - Gamma phage
# saske pau

.i lo **saske pau** cu pau be lo ka zbasu lo saske gi'e se catni lo ka zgana .e lo ka cipra. .i ri cu se pilno lo ka vimcu lo ka xlali je binxo lo ka jetnu gi'e se vajni lo ka zmadu lo ka djuno. .i lo saske pau cu se frica lo drata pau lo ka se catni lo ka cipra gi'e na se catni lo ka se djica.
# saske

ni'o le **saske** cu ciste le nu le cpacu djuno cu jicmu le troci je zgana .e le cipra .u le nalrarna zasti mu'i le jetnu facki .i le rarna velciksi noi le smadi cu balvi xusra cu sampu gradu .i le saske cu ganzu djuno fi'o lebna le nalsnuti facki .i

|   saske |  |
| --- | --- |
|
cmaci · cagyske · dinske · ka'oske · mivyske · termu'eske · mu'eske · pijyske · rarske · kesyske · samske · tedyske · tutske · xumske · selpliske · remske · citri |
# jmive

ni'o lo **jmive** cu selcmi le danlu .e le spati .e le jurme

## stura

ni'o ro le jmive cu kantu selpau le ji'esle .i fendi le jmive le pavmei ji'esle jmive .e le semau pavmei ji'esle jmive
# tutske

tcepru je jungo tumxra
ni'o lo **tutske** to bau le xesybau cu cusku zoi xy *γεωγραφία* xy noi se smuni lu selciska sera'a le terdi li'u toi cu saske le terdi e le ri tutra je xabju je fasnu .i le pamoi prenu poi pilno zoi xy γεωγραφία xy no'u zo tutske cu se cmene la'o xy Ἐρατοσθένης xy no'u la eratostenes. .i ci citri te saske cu zasti fi'o canlu nu lanli be le rarna ja remna fasnu be'o je nu lanli be lo remna je tutra ki'irsi'o be'o je nu tadni be lo terdi saske

## ni'oni'o du'o
# dalske

### dalske

lo **dalske** noi ke'a cu jimca lo mivyske cu saske lo danlu

ni'o lo dalske pruce bo tadji cu vasru jimca

* lo xadni stura velkarbi .e
* lo jmive minji tarti .e
* lo jgina .e
* lo danlu tarti .e
* lo jmive vanbi .e
* lo jutsi farvi .e
* lo kampu jutsi rirni .e
* lo tolsau danlu bo xadni stali
# spaske

spaske
loi **spaske** cu saske lo spati .e leka spati .i so'i selkai belo spati cu se saske loi spaske .i ckaji lo puvba'o .e lo puvyfarvi .e lo nunginga'i .e lo terbi'a .e le'i selspa .e le nunynenpli

## ni'oni'o mukti

so'i de cu mukti lenu saske lo spati .i pamai ro remna cu nitcu loi spati lenu citka kei .e lenu vasxu