Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# nanca

le si'o nanca cu gradu lo veldetri lo niltei seki'i lo zu'o la terdi cu carna la solri kei terdikni po'u 365pi25ji'i djetei i le sizna'a pu'i se sucta lo zu'o lo plini cu carna lo tarci kei terdikni

## e'u tertcidu

* nanca klesi
# terdi

la **terdi** (snile'u: ) goi ko'a cu cimoi lo'i plini be la solri gi'e terdi lo remna .i ko'a se mluni la lunra .i no drata terdi cu te facki

ni'o la terdi se vacri fi loi trano .e loi kijno .e loi navni

|   kensa gismu |
| --- |
|
lunra · mluni · plini · solri · tarci · terdi |
# snidu

ni'o lo si'o **snidu** cu gradu lo temci .i lo snidu cu mentu li fi'uxano .ije lo mentu cu cacra li fi'uxano .i lo si'o frinu fi li xano cu se finti lo xaldaio .iku'i ri na finti lo si'o snidu .i gau lo xaldaio lo cacra cu frinu lo donri .a lo nicte li pare .i lo xelso kesyskepre cu finti lo si'o frinu lo cacra li xano

## ni'o vlacitri

.i zo snidu cu se zbasu fi zoi gy. second .gy .e zoi sy. segundo .sy .e lo simsa .e zoi xy. thanit .xy vu'o se smuni lu remoi li'u .i pamei lo mentu cu pagbu lo cacra .i remei lo snidu cu pagbu lo mentu

## ni'o tersnidu

.i xelso kesyske snidu fi lo nunkanji po'o .i xy. kanji lo se snidu be lo masti .e lo nanca be'o lo vreji tcika be lo nu lo lunra cu mipri ja se mipri lo terdi lo solri .i pu le nu finti lo dadysli kei na kakne lo nu merli lo snidu

ni'o de'i li 1956 loi mu'erskepre cu pensi le du'u le nu le terdi cu carna kei na raumei dikni .i ca'edai *lo snidu cu citsi nanca li 1/31,556,925.9747 de'i li 1900-01-00* .iku'i le 1900moi pu purci .i pilno lo solri cartu be la niukym. lo nu kanji lo snidu lo cabna nanca

ni'o ba le nu finti lo ratni julna kei jdice lo nu pilno ri lo tersnidu .i caku *lo sodnrcezi ratni cu slilu 9,192,631,770roi ca'o lo snidu ca'edai be li pa*
# masti

le si'o masti cu gradu lo veldetri lo niltei seki'i lo zu'o la lunra cu carna la terdi kei terdikni po'u 29piji'i53 djetei i lo na'artei cu masti li 12boi so'a veldetri

ni'o dei liste lo'i masti seldei vede'i la gregori,an

* i la pavma'i cu djedi li 31
* i la relma'i cu djedi li 28 fa'u 29 ca lo cnano fa'u djeze'a na'artei
* i la cibma'i cu djedi li 31
* i la vonma'i cu djedi li 30
* i la mumyma'i cu djedi li 31
* i la xavma'i cu djedi li 30
* i la zelma'i cu djedi li 31
* i la bivma'i cu djedi li 31
* i la sozma'i cu djedi li 30
* i la pavnonma'i cu djedi li 31
* i la pavypavma'i cu djedi li 30
* i la pavrelma'i cu djedi li 31
# nicte

**na mulnoni'o ti poi papri na mulno .i do zifre lo ka ce'u mulgau ri no'i*

nicte
lo nicte cu manku .i ny temci lo solnuncanci lo solnuntolcanci .ije ca ny lo solri cu zvati ni'a lo tankoi .i ny dukti lo vanci

|   djedi gismu |
| --- |
|
donri · cerni · murse · nicte · vanci |
# solri

solri
ro **solri** (snile'u: ) cu tarci gi'e se plini lo terdi

.i la solri goi ko'a cu tarci gi'e se srusli la terdi .e so'o drata plini poi ke'a du la merkuris. .e la venus. .e la mars. .e la .iupiter. .e la saturn. .e la .uranos. .e la neptun. .i ko'a cu se sefta lo kelvo be li 5780 .i le midju be la sol. cu megyke'o li ji'i 15

## e'u tcidu

* solri ciste

|   kensa gismu |
| --- |
|
lunra · mluni · plini · solri · tarci · terdi |
# kamji'e

.i lo **kamji'e** cu frica lo nu morsi .i ri klesi lo spati .e lo danlu .e lo mledi .e lo jurme .e lo tceprujurme .i lo du'u lo vidru na jmive cu jetnu lo se jinvi be so'a saske
# detri

di'e liste lo'i manri detcme mupli

* i la 2000moi cu na'artei
* i la relma'i cu ma'irtei
* i la djetei 29moi cu djetei
* i la 2000moi relma'i ku jo'u
* la relma'i co 2000moi cu mintu ma'irtei
* i la relma'i 29moi ku jo'u
* la 29moi co relma'i cu cumki drata djetei
* i la 2000moi relma'i 29moi ku jo'u
* la 29moi co relma'i co 2000moi ku jo'u
* la relma'i 29moi co 2000moi cu mintu djetei
* i lai 200xy moi ku jo'u
* la 201moi dekna'a cu mintu dekna'a
* i lai 20xyxy moi ku jo'u
* la 21moi ctona'a cu mintu ctona'a
* i lai 2xyxyxy moi ku jo'u
* la 3moi ki'orna'a cu mintu ki'orna'a
# ctemidju

.i le **ctemidju** cu temci le nu le detri cu se stika

## solri ctemidju

.i le **solri ctemidju** cu temci le nu le solri cu satci gapru le sraji terdi linji .i le solri ctemidju cu na cafne mintu le ctemidju .i ku'i le solri ctemidju cu cafne jibni le ctemidju

## stika be le detri

.i ro detri cu vasru re le ctemidju .i le to'e fanmo be le detri .e le fanmo be le detri cu ctemidju
# lunra

la lunra
ni'o **la lunra** (snile'u: ) cu mluni le terdi gi'e mumoi lo solri ciste lunra lo traji barda

|   kensa gismu |
| --- |
|
lunra · mluni · plini · solri · tarci · terdi |
# kesyske

ni'o lo **kesyske** ca zgana je tadni lo plini .e lo tarci .e lo barda tarci bo girzu .e lo drata dacti fi'o facki lo kensa .i my cu me le tcesau saske pe ro le remna .i my clani purci le temci be le vreji citri le cabna

## tcesau kesyske

ni'o le clira mu'eske cu selgasnu le darno vecnu je bloti gidva noi ke'a lacri le nu le solri cu gidva be ke'a ti'u le nicte kei .e le tercange noi ke'a djuno le flecu be fa le rirxe fi le bancu korbi ku .e le crepu .e le nu ke'a nenri punji le tsiju le dertu sefta ri'a le murse solri tsani bo pixra .i ji'a le tcesau natmi cu zbasu la stonxeng. .e le mikce saske xislu pe le krasi merko prenu ri'a na djuno lakne ritli krinu

## pagbu le kesyske

## ckini sidbo

## bancu seltcana
# treci'e

ni'o lo **treci'e** goi **sy.ibu** cu ciste lo nu pilji lo gradu .e lo tenfa be li pano .i lu sy.ibu li'u cu sinxa zoi fy. Système International d'Unités .fy. noi se fanva fu lu rolnai ke gradu ciste li'u

## ni'o cmugradu

.i sy.ibu se jicmu ze gradu

* .i lo si'o **mitre** cu gradu fi lo nilcla
* .i lo si'o **ki'ogra** cu gradu fi lo niltilju
* .i lo si'o **snidu** cu gradu fi lo temci
* .i lo si'o **xampo** cu gradu fi lo dicfle
* .i lo si'o **kelvo** cu gradu fi lo nilgla
* .i lo si'o **molro** cu gradu fi lo majlai
* .i lo si'o **delno** cu gradu fi lo ni gusycai

.i ro drata gradu cu se zbasu fi le ze di'u .imu'a lo **niutni** noi nilca'e cu ki'orgratrefi'unidysnidu .iva'i lo nu catke lo stodi ki'ogra be li pa sela'u lo niutni be li pa cu rinka lo nu lo bi'unai ki'ogra bazi lo snidu be li pa cu muvdu sela'u lo trefi'usnidu be li pa

## ni'o tefrafsi

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **zoi ry.** | **.ry. rafsi zoi** | **noi selsmu li pano te'a** | **gi'e se sinxa me'o** |
| got | gotro | 24 | Y |
| zet | zetro | 21 | Z |
| xex | xexso | 18 | E |
| pet | petso | 15 | P |
| tet | terto | 12 | T |
| gig/gi'o | gigdo | 9 | G |
| meg | megdo | 6 | M |
| ki'o | kilto | 3 | k |
| xet/cto | xecto | 2 | h |
| dek | dekto | 1 | da |
| dec | decti | -1 | d |
| cen | centi | -2 | c |
| mil | milti | -3 | m |
| mik | mikri | -6 | µ |
| nav | nanvi | -9 | n |
| pic | picti | -12 | p |
| fem | femti | -15 | f |
| xat | xatsi | -18 | a |
| zep | zepti | -21 | z |
| goc | gocti | -24 | y |

## ni'o citri

.i lo skepre cu darlu tu'a lo dekcmu mreci'e co'a lo 1640moi .iku'i noda flalu ra pu lo fraso trununga'i noi cfari'a lo dekydei jeftu detci'e ji'a .i la dizgug. noi vasru la belgium. gi'e darlu tu'a la letseberg. ku'o cu te flalu tu'a lo treci'e ca lo 1820moi .ije la jexygug. go'i ca lo 1840moi .ibabo loi drata gugde cu sutra te flalu ra

ni'o ca'o lo 1812moi bi'i 1840moi la napoleon. cadgau le flalu be tu'a lo treci'e bei la fasygug .ija'ebo lei fraso cu kalsa lo nu merli .ibo le nu lo bunda cu grake li 498.6 .e li 500 cu cfipu .iseni'ibo ca'o lo 1820moi bi'i lo 1840moi la dizgug. po'o te flalu tu'a lo treci'e .i la fasygug. pamoi ke treci'e gugde .iku'i la dizgug. clamaure'i ke treci'e gugde

ni'o pamoi mitre fo piki'oki'opa lo jedji'o bi'i lo mijycukla