Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fonggos

**Fonggos** a heni memba a di gruup a yuukiaryuotik aaganizim we ingkluud yuuniseliula maikro-aaganizim laka iis ah muol, azwel moltiseliula fonggos we projuus familia fruutin faam nuo az moshruum. Demaya aaganizim klasifai az wah kindom, Jonjo, we sepret frah ada yuukiaryuotik laif kindom a plaant ah animal.
# Aakyea

Di **Aakyea** kanstityuut wah domien ah kindom a singgl-sel maikro-aaganizim. Demaya maikruob a pruokiaryuot, miinin se deh no ab no sel nyuuklios ar heni hada membrien-bain aaganel ina deh sel.
# Baktiiria

Baktiiria Escherichia Coli
**Baktiiria** kanstityuut wah laaj domien a pruokiaryuotik maikro-aaganizim. Tipikali fyuu maikromiita ina lent, baktiiria ab a nomba a shiep, rienj frah sfier tu rad ah spairal. Baktiiria wena mongx di fos laif faam fi hapier pah Oert, ah deh prezant ina muos abitat. Baktiiria inabit sail, waata, hasidik at spring, riedioaktiv wies, ah di diip puoshan a di hOert kros. Baktiiria azwel lib ina simbiatik ah parasitik rilieshanship wid plaant ah animal.
# Pruotis

Di Pruotis dem a wahn gruup a yuukyariatik maikroaaganizm. Di onggl ting we di pruotis dem av ina kaman a di simpl aaganizieshan we dem av- dem a aida yuuniselila, ar dem moltiselila an naav no tisyu we speshalaiz. Dehn simpl selila aaganizieshan mek dem difrent frahn ada yuukariuot, laka fonggi, animal, an plaant.

Di Pruotis dem liv ina aalmuos eni envaironment, so lang az waata di de. Nof pruotis, laka alji, fuotosintetik an a impuotant praimeri projuusa ina iikosistim we dem liv, espeshali ina di sii az paat a di plangtan. Ada puotis, laka di Kinetoplastids an Apicomplexa rispansibl fi nof yuuman diziiz, laka malieria an sliipin siknis.

---
# Batani

**Batani**, aalso kaal **plaant sayans**, **plaant bailoji** ar **faitalaji**, a di sayans a plaant laif an wah branch a bailoji. Batanis ar plaant sayantis a sayantis uu speshalaiz ina dis fiil. Di toerm "batani" koh frah di Ienshent Griik wod *βοτάνη* (botanē) miinin "paascha", "graas", ar "fada"; *βοτάνη* iself diraiv frah *βόσκειν* (boskein), "fi fiid" ar "fi griez". Chadishanali, batani aalso ingkluud di todi a jonjo ah alji bai maikalajis ah faikalajis rispektivli, wid di todi a demaya chrii gruup a aaganizim lef widin di sfier a inchres a di Intanashinal Batanikal Kanggres. Nowadiez, batanis todi apraximetli 400,000 spiishiz a libm aaganizim outa we soh 260,000 spiishiz a vaskiula plaant ah bout 248,000 a blazamin plaant.
# Maatiniik

|  |
| --- |
| **Maatiniik *Martinique |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
|  |
|  |
| **Jinaral Infamieshan** |
| Kiapital: | Fort-de-France |
| Ofishal langwij: | French |
| **Adminischrieshan** |
| Govament: | Uobasiiz Dipaatment a Frans |
| • {{{taikl1}}}: | {{{taikl\_1}}} |
| • {{{taikl2}}}: | {{{taikl\_2}}} |
| • Manak: | {{{Manak}}} |
| • Gobna-Jinaral: |  |
| • Praim Minista: |  |
| Ieria: | 1128 km² |
| Papiulieshan: | 388 364 |
| Densiti: | 344 |
| **Adaels sitn** |
| Koransi: |  |
| Kaalin kuod: | +596 |
| ISO 3166 kuod: | 474 / MTQ / MQ |
| Intanet TLD: | .mq |

**Maatiniik** (French: *Martinique*) a wan a di ailan we de ina di iistan Kiaribiyan Sii an ab lan ieria a 1,128 km²; ia wah uobasiiz paat a Frans. Daminiika de tu di naatwes, ah Sin Luusha de tu di sout. Maatiniik a wan a Frans twenti-six uobasiiz terichri an a speshal paat a di Ripoblik. Sens Maatiniik a paat a Frans, ia paat a Yuurop, di Yuropian Yuunian, ah di moni we deh yuuz a di Yuuro. Di ofishal languij a di ailan a French, bot wuoliip a di piipl we di de chat Antilian Kryuol.