Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Walt Disney-fyrirtækið

Walt Disney Studios - höfuðstöðvar fyrirtækisins
**Walt Disney-fyrirtækið** (enska: *The Walt Disney Company* (NYSE: DIS) er eitt af stærstu fjölmiðlafyrirtækjum heims. Það var stofnað 16. október 1923 af bræðrunum Walt og Roy Disney og hefur orðið eitt af stærstu kvikmyndaverum í Hollywood. Ellefu skemmtigarðar eru í eigu fyrirtæksins til viðbótar eru nokkrar sjónvarpsstöðvar í eigu Disney, þar á meðal ABC og ESPN. Höfuðstöðvar Disney eru Walt Disney-kvikmyndaverin í Burbank í Kaliforníu.

  *Þessi fyrirtækjagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Rafþéttir

**Rásatákn þétta**| Þéttir | Pólaður þéttir | Stillan- legur þéttir |
| --- | --- | --- |
|  | Tákn pólaðs þéttis
Tákn pólaðs þéttis 2
Tákn pólaðs þéttis 3
Tákn pólaðs þéttis 4 |  |

Mismunandi gerðir af þéttum
**Rafþéttir** (yfirleitt aðeins *þéttir*) er íhlutur (rásaeining) sem geymir raforku í rafsviði, sem myndast milli tveggja planleiðara. Þegar rafspenna er sett á þétti safnast rafhleðsla fyrir á leiðarana, jafnmikil en af gagnstæðu formerki á hvorri plötu.

Þéttar eru notaðir sem orkugeymandi rásaeiningar í rafrásum, en þeir hafa einnig tíðniháða eigninleika og eru mikið notaðir í hliðrænar síur fyrir há- eða lágtíðnimerki. Þéttir myndar launviðnám í rafrás.

Rafrýmd þéttis er mælikvarði á hversu mikla raforku hann getur geymt og er mæld með SI-mælieiningunni farad, táknuð með *F*.

## Heimildir

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Capacitor*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 6. desember 2006.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Múrsía

Brú yfir Segura-fljót.
Dómkirkjan.
**Múrsía** (spænska: *Murcia*) er spænsk borg í samnefndu sjálfstjórnarhéraði. Borgin er sjöunda stærsta borg landsins með rúmlega 443 þúsund íbúa (2017).
Borgin stendur við fljótið Segura og samnefndan dal. Loftslag í Múrsíu er þurrt og eru 320 sólardagar þar á ári að meðaltali.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Parkinsonsveiki

Ljósmynd frá 1892 af sjúklingi með parkinson.
**Parkinsonsveiki** eða **Parkinsonssjúkdómur** er taugasjúkdómur sem kemur fram sem stífleiki í vöðvum, skjálfta og skertri hreyfigetu hjá fólki og er algengasti taugasjúkdómurinn sem legst á eldra fólk. Sjúkdómurinn er kenndur við enska lækninn James Parkinson sem uppgötvaði hann árið 1817.

Hrörnun verður í miðtaugakerfi aðallega á þær taugafrumur í heilanum sem stjórna hreyfingum. Þessar taugafrumur mynda taugaboðefnið dópamín sem flytur boð frá einni taugafrumu til annarrar. Einkenni sjúkdómsins koma hægt og sígandi á mörgum árum og fyrstu einkennin eru oft þau að viðkomandi dregur aðeins annan fótinn við gang, er stirður í útlimum eða hefur vægan handskjálfta.

Þegar sjúkdómurinn versnar eru einkennin oft: Svipbrigðalaust andlit, augnlokum er sjaldan deplað, munnur er oft svolítið opinn og munnvatnsmyndun aukin, útlimir eru stífir og sjúklingurinn stendur álútur, margir eiga erfitt með gang og ganga með stuttum óöruggum skrefum og sumir hafa handskjálfta. Skjálfti versnar við spennu og þreytu en hverfur í svefni. Sérstakt form af handskjálfta við Parkinsonsveiki er að þumli og vísifingri er stöðugt nuddað saman.

Parkinsonsveiki getur komið á öllum aldri en byrjar sjaldan fyrir fertugt og meðalaldur þegar fólk veikist er talinn vera um 60 ár. Þeir sem veikjast geta þó átt framundan fjöldamörg góð ár áður en sjúkdómurinn fer að há þeim að nokkru marki. Talið er að um 1% fólks 65 ára og eldri sé með Parkinsonsveiki.
Ekki er vitað hvað veldur sjúkdómnum en hann orsakast af því að fram kemur skortur á boðefninu dópamín í heilanum. Sjúkdómurinn er ólæknandi en með lyfjum má halda honum niðri nokkuð lengi (einkum levódópa sem eykur framboð dópamíns) og eins er farið með góðum árangri að setja rafskaut á þá staði í heilanum sem sjúkdómurinn á upptök sín. Á Íslandi fær um það bil einn af hverjum fimm þúsund fá Parkinsonsveiki árlega.

## Heimildir

* „Hvað er Parkinsonssjúkdómur?“. *Vísindavefurinn*. (Skoðað 28.11.2013).
* „Parkinsonsveiki“, grein á Doktor.is. Geymt 8 júlí 2014 í Wayback Machine (Skoðað 28.11.2013).

## Tilvísanir
# Barnsley

Ráðhús Barnsley.
**Barnsley** er bær í South Yorkshire, Englandi, á milli Leeds og Sheffield. Í manntali árið 2011 voru þar um 91.000 íbúar. Barnsley er fyrrum vefnaðar- og kolabær.

* Barnsley F.C. er knattspyrnulið bæjarins.
* Meðlimir hljómsveitanna Arctic Monkeys, The Darkness og Saxon hafa búið í bænum.

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Barnsley*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 9. ágúst. 2019.
# Guangdong

Kort sem sýnir legu **Guangdong héraðs** í sunnanverðu Kína.
Þéttbýli við Perlufljót. Þar búa meira en 126 milljónir manna.
**Guangdong(kínverska:;* 广东*; rómönskun: Guǎngdōng)* er fjölmennasta héraðið í Kína. Í manntali Kína sem framkvæmt var 2020 bjuggu yfir 126 milljónir manna í þessu fjölmennasta héraði Kína. Héraðið er þekkt fyrir mikla iðnframleiðslu, sérstaklega við mynni Perlufljót sem er eitt þéttbýlasta svæði jarðar. Iðnaðurinn laðar að mikinn fjölda verkamanna frá öðrum héruðum og talið er að íbúafjöldinn sé að jafnaði 30 milljónum hærri af þeim sökum. Höfuðborg héraðsins er Guangzhou. Önnur stór borg er Foshan.

Héraðið inniheldur þrjú sérstök efnahagssvæði: Shenzhen, Shantou og Zhuhai.

Hagkerfi Guangdong er gríðaröflugt og hefur verið í miklum vexti í meira en þrjá áratugi verið það langefnaðasta í Kína. Árið 2021 var það 13 stærsta hagkerfi heims. Árið 2021 var þjóðarframleiðsla Guangdong héraðs um $1,92 billjónir bandaríkjadala og óx um 8% á ári. Þetta gerir Guangdong að efnaðsta héraði Kína 33ja árið í röð. Til samanburðar, sé byggt á tölfræði ársins 2020, var þjóðarframleiðsla Guangdong hærri er Ítalíu ($1.89 billjónir bandaríkjadala), Kanada ($1.64 billjónir bandaríkjadala), og Suður Kóreu ($1.64 billjónir bandaríkjadala).

## Tengt efni

* Héruð í Kína

## Tilvísanir

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Hár

Nærmynd af mannshári
**Hár** kallast próteinútvextir úr hársekkjum í leðurhúð spendýra. Hár er aðallega úr hyrni, löngum amínósýrukeðjum. Jurtir, s.s. vallhæra, bera annars konar hár; en skordýr hafa hár úr kítíni. Einungis spendýrum vex hár og maðurinn er sú tegund spendýra sem lengst getur látið sér vaxa hár.

## Tengt efni

* Bringuhár
* Skapahár
* Skegg

## Heimild

* Árni Böðvarsson (1963). *Íslenzk orðabók- handa skólum og almenningi*. Bókaútgáfa Menningarsjóða.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*