# 1914

Árið **1914** (**MCMXIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 14. janúar - Eimskipafélag Íslands var stofnað.
* 26. febrúar - Skíðafélag Reykjavíkur var stofnað.
* 4. maí - Fótboltafélag Ísafjarðar var stofnað.
* 13. júlí - Dýraverndunarfélag Íslands var stofnað.
* 21. júlí - Sigurður Eggerz tók við embætti Íslandsráðherra.
* 25. október - Verkakvennafélagið Framsókn stofnað í Reykjavík.

### Ódagsett

* Alþingiskosningar voru haldnar.
* Knud Zimsen kjörinn borgarstjóri Reykjavíkur.
* Fyrstu röntgentækin komu til Íslands.
* Benedikt G. Waage þreytti Viðeyjarsund á 1 klst og 56 mín.
* Sambandsflokkurinn lagðist af.
* Fossafélagið Títan var stofnað.
* Fótboltafélagið Hvöt var stofnað, fyrsta knattspyrnufélag kvenna á Íslandi.
* Hafnarfjarðarbíó hóf starfsemi.
* Leikritið Galdra-Loftur eftir Jóhann Sigurjónsson var frumsýnt.
* Hagstofa Íslands tók til starfa.
* Mímir gosdrykkjagerð var stofnuð.

### Fædd

* 12. ágúst - Gísli Halldórsson, arkitekt. (d. 2012)
* 31. desember - Gils Guðmundsson, íslenskur rithöfundur og stjórnmálamaður (d. 2005)

### Dáin

## Erlendis

* 1. janúar - Fyrsta farþegaflugið fer á milli St. Petersburg og Tampa í Flórída.
* 21. apríl - Bandaríkjamenn hertaka höfnina í Veracruz, Mexíkó, með 2.300 hermönnum. Borginni er haldið í 6 mánuði. Mexíkó slítur stjórnmálatengslum við Bandaríkin.
* 29. maí - Farþegaskipið RMS Empress of Ireland sekkur í St. Lawrence-flóa í Kanada; 1.012 láta lífið.
* 28. júní - Franz Ferdinand erkihertogi, ríkisarfi Austurríkis-Ungverjalands og kona hans Sophie vegin af serbneska þjóðernissinnanum Gavrilo Princip.
* 28. júlí - Í kjölfar morðsins á Franz Ferdinand lýsir Austurríki-Ungverjaland stríði á hendur Serbíu. Upphaf fyrri heimsstyrjaldarinnar.
* 1. ágúst - Stríðsyfirlýsing Þýskalands á hendur Rússlandi. Herútboð í Þýskalandi og Frakklandi.
* 2. ágúst - Þjóðverjar hernema Lúxemborg.
* 2. ágúst - Tyrkjaveldi skuldbindur sig til hlutleysis í leynisamningi við Þjóðverja.
* 3. ágúst - Þjóðverjar lýsa stríði á hendur Frökkum.
* 4. ágúst - Þýskur her ræðst inn í Belgíu. Í kjölfar þess lýsir Bretland stríði á hendur Þýskalandi. Bandaríkin lýsa yfir hlutleysi.
* 5. ágúst - Orrustan við Liège hefst, Þjóðverjar bera sigurorð af Belgum 11 dögum síðar.
* 15. ágúst - Panamaskurðurinn opnaður fyrir skipaumferð.
* 20. ágúst - Þjóðverjar ná Brussel á sitt vald.
* 23. ágúst - Japan lýsir stríði á hendur Þýskalandi.
* 5.-9. september - Orrustan við Marne. Herir Breta og Frakka stöðva sókn Þjóðverja til Parísar. Um 2 milljónir hermanna taka þátt í orrustunni, um 100 þúsund falla.
* 9. október - Umsátri Þjóðverja um Antwerpen lýkur með uppgjöf borgarinnar.
* 29. október - Tyrkneski flotinn ræðst á rússneskar hafnir við Svartahaf. Í kjölfar þess lýsa Rússar, Frakkar og Bretar stríði á hendur Tyrkjaveldi.
* 5. nóvember - Bretar taka Kýpur af Tyrkjum.
* 15. desember - Um 700 látast í gassprengingu í kolanámu í Kyūshū, Japan.
* 18. desember - 19. desember: Þriggja konunga fundurinn í Malmö: Lýst var yfir hlutleysi Skandinavíu í heimsstyrjöldinni.
* 24. desember - Jólavopnahlé á víglínu og skotgröfum fyrri heimsstyrjaldar.
* Konungsríkið Kongó er lagt niður.

### Fædd

* 22. febrúar - Renato Dulbecco, ítalskur veirufræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. 2012)

### Dáin

* 25. mars - Frédéric Mistral, franskur Nóbelsverðlaunahafi sem orti á oksítönsku (f. 1830).
* 2. apríl - Paul Heyse, þýskur rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. 1830).
* 6. júlí - Otto Bumbel, brasilískur knattspyrnuþjálfari (d. 1998).
* 10. október - Karl I., konungur Rúmeníu.

## Nóbelsverðlaunin

* Eðlisfræði - Max von Laue
* Efnafræði - Theodore William Richards
* Læknisfræði - Robert Bárány
* Bókmenntir - Voru ekki veitt þetta árið
* Friðarverðlaun - Voru ekki veitt þetta árið

## Tilvísanir