# Cooks-eyjar

|  |
| --- |
| **Cooks-eyjar** |
| *Cook Islands* |
|  |  |
| Fáni  | Skjaldarmerki  |
|  |
| **Þjóðsöngur:Te Atua Mou E* |
|  |
| **Höfuðborg** | Avarúa |
| **Opinbert tungumál** | enska, cooks-eysk maóríska |
| **Stjórnarfar** | Þingbundin konungsstjórn
 |
| Konungur | Karl 3. |
| Konungsfulltrúi | Tom Marsters |
| Forsætisráðherra | Mark Brown |
| **Samstarfsríki Nýja-Sjálands** |  |
|  • Sjálfstjórn | 4. ágúst, 1965  |
| **Flatarmál**  • Samtals  • Vatn (%) |  236,7 km² ~0 |
| **Mannfjöldi**  • Samtals (2016)  • Þéttleiki byggðar |  17.459 42/km² |
| **VLF** (**KMJ**) | áætl. 2010 |
|  • Samtals | 0,2441 millj. dala |
|  • Á mann | 12.300 dalir |
| **Gjaldmiðill** | nýsjálenskur dalur (NZD) |
| **Tímabelti** | UTC -10 |
| **Þjóðarlén** | .ck |
| **Landsnúmer** | +682 |

**Cooks-eyjar** eru eyríki í Suður-Kyrrahafi, með sjálfstjórn en í frjálsu sambandi við Nýja-Sjáland. Eyjarnar eru fimmtán talsins og samtals um 240 km² að stærð. Landhelgi þeirra nær yfir tæpar 2 milljónir ferkílómetra. Eyjarnar heita eftir James Cook skipstjóra sem sá þær árið 1770. Þær voru gerðar að bresku verndarsvæði árið 1888, en árið 1900 var stjórn eyjanna færð undir Nýja-Sjáland.

Nýja-Sjáland fer með utanríkis- og varnarmál eyjanna í samráði við stjórn þeirra. Síðustu ár hafa eyjarnar í vaxandi mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum. Cookseyingar hafa ríkisborgararétt á Nýja-Sjálandi auk Cooks-eyja, en Nýsjálendingar njóta ekki sömu réttinda á Cooks-eyjum. Cooks-eyjar hafa verið aðilar að Kyrrahafssambandinu frá 1980.

Helstu byggðirnar á Cooks-eyjum eru á Rarotonga, þar sem um 13.000 íbúar eru og þar sem Alþjóðaflugvöllurinn á Rarotonga er. Fleiri Cookseyingar búa á Nýja-Sjálandi en Cooks-eyjum, en rúmlega 60.000 íbúa Nýja-Sjálands töldu sig vera Cookseyinga árið 2013.

Ferðaþjónusta er höfuðatvinnuvegur eyjanna sem tóku á móti um 170.000 ferðamönnum árið 2018. Aðrar útflutningsgreinar eru fjármálaþjónusta, perlur, sjávarfang og ávextir.

## Landfræði

Cooks-eyjar eru í Suður-Kyrrahafi, norðaustan við Nýja-Sjáland, á milli Frönsku Pólýnesíu og Bandarísku Samóa. Helstu eyjarnar eru 15, en auk þeirra eru tvö rif. Eyjarnar eru dreifðar um 2,2 milljón ferkílómetra hafsvæði og skiptast í tvo meginhópa: Norður-Cooks-eyjar og Suður-Cooks-eyjar.

Norðureyjarnar eru eldri. Þær eru sokkin eldfjöll með kóröllum sem hafa myndað hringrif umhverfis toppinn. Loftslag er blanda af úthafsloftslagi og hitabeltisloftslagi. Frá mars til september eru eyjarnar í leið fellibylja. Þeir helstu síðustu ár eru Martin 1997 og Percy 2004 sem ollu miklu tjóni á eyjunum. Á eyjunum eru tvö vistsvæði: miðpólýnesísku hitabeltisrakaskógarnir og cookseysku hitabeltisrakaskógarnir.

| Hópur | Eyja | Stærð km² | Íbúar | Þéttleiki |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Norður | Penrhyn | 10 | 226 | 22,6 |
| Norður | Rakahanga | 4 | 80 | 20,0 |
| Norður | Manihiki | 5 | 213 | 42,6 |
| Norður | Pukapuka | 1 | 444 | 444.0 |
| Norður | Tema-rif (sokkið) | 0 | 0 | - |
| Norður | Nassau | 1 | 78 | 78,0 |
| Norður | Suwarrow | 0 | 0 | 0,0 |
| Suður | Palmerston | 2 | 58 | 28,0 |
| Suður | Aitutaki | 18 | 1.928 | 107,1 |
| Suður | Manuae | 6 | 0 | 0,0 |
| Suður | Takutea | 1 | 0 | 0,0 |
| Suður | Mitiaro | 22 | 155 | 7,1 |
| Suður | Atiu | 27 | 437 | 16,2 |
| Suður | Mauke | 18 | 297 | 16,5 |
| Suður | Winslow-rif (sokkið) | 0 | 0 | - |
| Suður | Rarotonga | 67 | 13.044 | 194,7 |
| Suður | Mangaia | 52 | 499 | 9,6 |
| Alls | Alls | 237 | 17.459 | 73,7 |

## Stjórnmál

### Stjórnsýslueiningar

Á Cooks-eyjum eru eyjaráð á öllum byggðu eyjunum nema Nassau sem heyrir undir Pukapuka (Suwarrow, þar sem aðeins einn umsjónarmaður býr, er ekki talin með byggðum eyjum). Bæjarstjóri fer fyrir hverju ráði.

Ráðin á tíu ytri eyjunum eru:|  |  | Aitutaki (þar með talin hin óbyggða Manuae) |
|  |  | Atiu (þar á meðal hin óbyggða Takutea) |
|  |  | Mangaia |
|  |  | Manihiki |
|  |  | Ma'uke |
|  |  | Mitiaro |
|  |  | Palmerston |
|  |  | Penrhyn |
|  |  | Pukapuka (þar á meðal Nassau og Suwarrow) |
|  |  | Rakahanga |

Neðsta stig stjórnsýslunnar eru þorpsnefndir. Nassau, sem heyrir undir Pukapuka, er með sérstakt eyjaráð sem hefur ráðgefandi hlutverk gagnvart ráðinu á Pukapuka.

## Tilvísanir

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*