# Sambandslýðveldi

**Sambandslýðveldi** er sambandsríki þar sem stjórnarfarið er í formi lýðveldis. Bókstafleg grunnmerking hugtaksins lýðveldis á við ríki sem stýrt er af kjörnum fulltrúum og kjörnum þjóðhöfðingja (til dæmis forseta) fremur en af konungi eða drottningu.

Í sambandslýðveldi er ríkisvaldinu dreift milli alríkisstjórnarinnar og ríkisstjórna sambandslandanna. Sérhvert sambandslýðveldi hagar valddreifingunni á sinn hátt en yfirleitt eru sameiginleg málefni á borð við öryggis- og varnarmál og peningastefnu í verkahring alríkisins. Stjórnir sambandslandanna og sveitarfélaganna sjá gjarnan um málefni á borð við viðhald innviða og menntastefnu. Skiptar skoðanir eru þó um það hvaða málefni ættu að lúta stjórn alríkisstjórna og sambandslönd hafa yfirleitt nokkra stjórn í málefnum sem ekki lúta lögsögu alríkisins. Andstæðan við sambandslýðveldi er því einingarlýðveldi þar sem ríkisstjórn alls landsins nýtur fullveldis í öllum pólitískum málefnum. Ómiðstýrðara stjórnarfar sambandslýðvelda er algengt í fjölmennum ríkjum. Í flestum sambandslýðveldum er skipting ríkisvaldsins milli stjórna alríkis og sambandsríkjanna formfest í ritaðri stjórnarskrá.

Pólitískur munur á sambandslýðveldum og öðrum sambandsríkjum, sér í lagi konungsríkjum sem lúta sambandsstjórn, felst gjarnan í lagabókstaf fremur en í verulegum stjórnarfarslegum mun þar sem flest sambandsríki lúta lýðræðislegu stjórnarfari, að minnsta kosti að nafninu til. Sumar sambandsstjórnir í einveldisríkjum, til dæmis Sameinuðu arabísku furstadæmin, byggjast þó ekki á lýðræðislegu stjórnarfari.

## Sambandslýðveldi í dag

| Sambandsríki | Opinbert heiti | Stjórnsýslueiningar | Þjóðhöfðingi |
| --- | --- | --- | --- |
|  Argentína | Argentínska lýðveldið | Sjálfsstjórnarhéruð og ein sjálfsstjórnarborg | Forseti |
|  Austurríki | Lýðveldið Austurríki | Sambandsríki | Forseti |
|  Bandaríkin | Bandaríki Ameríku | 50 fylki eða ríki, hundruð þjóðflokkaeininga, eitt alríkisumdæmi og nokkur yfirráðasvæði | Forseti |
|  Bosnía og Hersegóvína | Bosnía og Hersegóvína | Einingar, kantónur og eitt alríkisumdæmi | Forsetaráð |
|  Brasilía | Sambandslýðveldið Brasilía | Sveitarfélög, fylki og eitt alríkisumdæmi | Forseti |
|  Eþíópía | Sambandslýðstjórnarlýðveldið Eþíópía | Héruð | Forseti |
|  Indland | Lýðveldið Indland | Fylki og alríkishéruð | Forseti |
|  Írak | Lýðveldið Írak | Landstjóraumdæmi | Forseti |
|  Kómorur | Kómorsambandið | Eyjar | Forseti |
|  Mexíkó | Mexíkóska ríkjasambandið | Fylki og ein sjálfsstjórnarborg | Forseti |
|  Míkrónesía | Sambandsríki Míkrónesíu | Fylki | Forseti |
|  Nepal | Sambandslýðstjórnarlýðveldið Nepal | Héruð | Forseti |
|  Nígería | Sambandslýðveldið Nígería | Hefðbundin fylki, fylki og eitt alríkisumdæmi | Forseti |
|  Pakistan | Íslamska lýðveldið Pakistan | Héruð, sjálfsstjórnarsvæði og alríkissvæði | Forseti |
|  Rússland | Rússneska sambandsríkið | Sjálfstjórnarlýðveldi | Forseti |
|  Sómalía | Sambandslýðveldið Sómalía | Sambandshéruð | Forseti |
|  Suður-Súdan | Lýðveldið Suður-Súdan | Fylki | Forseti |
|  Súdan | Lýðveldið Súdan | Fylki | Forseti |
|  Sviss | Svissneska ríkjasambandið | Kantónur | Alríkisráð |
|  Venesúela | Bólivarska lýð­veldið Ven­esúela | Fylki, eitt höfuðborgarumdæmi og nokkur alríkisumdæmi | Forseti |
|  Þýskaland | Sambandslýðveldið Þýskaland | Sambandslönd | Forseti |

## Fyrrum sambandslýðveldi

| Sambandsríki | Opinbert heiti | Tímabil | Stjórnsýslueiningar |
| --- | --- | --- | --- |
|  Hollenska lýðveldið | Lýðveldi sjö sameinaðra Niðurlanda | 1581–1795 | Héruð |
|  Stóra-Kólumbía | Lýðveldið Kólumbía Bandaríki Kólumbíu | 1819–1831 1863–1886 | Fylki |
|  Sambandslýðveldi Mið-Ameríku | Hin sameinuðu héruð Mið-Ameríku Sambandslýðveldi Mið-Ameríku | 1823–1838 |  |
|  Mexíkó | Bandaríki Mexíkó | 1824–1835 |  |
|  Kína | Lýðveldið Kína | 1912–1928 | Héruð |
|  Fjallalýðveldið Norður-Kákasus | Bandalag fjallaþjóða Kákasus | 1917–1922 1989–2000 | Lýðveldi |
|  Þýskaland | Þýska ríkið | 1919–1933 | Fylki |
|  Austur-Þýskaland | Alþýðulýðveldið Þýskaland | 1949–1952 | Fylki |
|  Rússneska sovétlýðveldið | Rússneska sósíalíska sovét-sambandslýðveldið | 1917–1991 | Alríkisumdæmi |
|  Sovétríkin | Sambandsríki sósíalískra sovétlýðvelda | 1922–1991 | Lýðveldi |
|  Júgóslavía | Alþýðlega sambandslýðveldið Júgóslavía Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía | 1945–1992 | Lýðveldi |
|  Serbía og Svartfjallaland | Sambandslýðveldið Júgóslavía Ríkjasamband Serbíu og Svartfjallalands | 1992–2006 | Lýðveldi |
|  Búrma | Bandalagið Búrma | 1948–1962 | Fylki |
|  Indónesía | Lýðveldi bandaríkja Indónesíu | 1949–1950 | Fylki |
|  Kongó-Léopoldville | Lýðveldið Kongó | 1960–1964 |  |
|  Kamerún | Sambandslýðveldið Kamerún | 1961–1972 |  |
|  Suður-Afríka | Suður-afríska sambandsríkið | 1961–1994 |  |
|  Tansanía | Sameinaða lýðveldið Tansanía | 1964–1965 |  |
|  Tékkóslóvakía | Tékkóslóvakíska sósíalistalýðveldið Tékkneska og slóvakíska sambandslýðveldið | 1969–1990 1990–1992 | Lýðveldi |

## Tilvísanir