Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ananda Marga

**Ananda Marga** er skráð trúfélag á Íslandi. Félagsmenn iðka hindúisma. Meðlimir voru fimm árið 2018 en hafði fjölgað í 10 árið 2022.

## Tilvísanir

  *Þessi trúarbragðagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Pólitískur rétttrúnaður

**Pólitískur rétttrúnaður** (e. *political correctness*, gjarnan skammstafað *PC*) er hugtak notað um vilja fólks til að nota mál sem útilokar ekki minnihlutahópa eða jaðarsett fólk. Gjarnan er talað um pólitískan rétttrúnað í tengslum við tungutak um minnihlutahópa og átt við varfærni gagnvart niðrandi orðfæri, svo sem um kynþætti, konur, meðlimi trúarhópa, fatlaða, hinsegin fólk og svo framvegis. Þó á hugtakið ekki aðeins við um tungutak heldur einnig gjörðir, pólitísk stefnumál, hugmyndafræði og hegðun, alla viðleitni til að lágmarka móðganir og mismunun gagnvart hópum sem eiga undir högg að sækja.

Sjá einnig

* Dygðaskreyting

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Frjáls vilji

**Frjáls vilji** er sú hugmynd að (sumar) lífverur stjórni eigin hegðun, að ákvarðanataka þeirra sé ekki nauðsynlega háð lögmálum náttúrunnar heldur ráði hvernig þær bregðist við ytra áreiti. Áhangendur þessarar hugmyndar kenna sig við frjálshyggju en þeir sem álíta að öll hegðun sé háð áreiti og kringumstæðum aðhyllast löghyggju.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Móðurmál

**Móðurmál** er hugtak sem getur hvortveggja þýtt tungumál sem einhver hefur lært sem barn og er alinn upp við en er einnig haft um ríkismál í heimalandi þess sem um er rætt. Móðurmálið er oft sagt hluti af manninum sjálfum og sjálfsvitund hans. Finnski rithöfundurinn, Antti Tuuri, sagði eitt sinn: „Á móðurmáli mínu get ég sagt hvað sem ég vil, en á öðrum málum aðeins það sem ég hef lært“.

## Tilvísanir

  *Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Greindarvísitala

Árið 1912 kom þýski sálfræðingurinn William Stern fram með þá hugmynd að hægt væri að reikna út greindarvísitölu út frá greindarprófum. Hann reiknaði greindarvísitölu út frá prófi sem franski sálfræðingurinn Alfred Binet hafði búið til. Þetta gerði Stern með ákveðinni formúlu; með því að deila í aldursstig (greindaraldur) sem prófið sýndi með lífaldri próftakans. Talan sem kom út átti að sýna hæfni fólks til að læra og hvar það stóð miðað við jafnaldra sína.

## Tilvísanir

  *Þessi sálfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Landbúnaðarbyltingin

Býli eða íverustaður á Orkneyjum frá því 3.500 - 3.000 f.Kr.
**Landbúnaðarbyltingin** hófst við lok ísaldar eða fyrir um 10–12 þúsund árum (10.000 - 8.000 f kr.). Hún markar upphaf nýsteinaldar. Þá fóru menn að stunda akuryrkju og húsdýrahald en fram að því höfðu menn stundað veiðimennsku og söfnun.

Um þetta leyti fóru menn að framleiða mat í stað veiða og söfnunar. Þetta gerðist líklega fyrst í Austurlöndum nær og á Balkanskaga. Þetta hófst á svipuðum tíma í Asíu, Ameríku og Suðaustur-Evrópu, án þess að nokkur tengsl væru þar á milli. Talið er að útbreiðslan frá þessum meginstöðum hafi orðið með fólksflutningum og verslun. Þarna var mikið plöntulíf og dýralíf sem hægt var að rækta og temja.

Orsök landbúnaðarbyltingunnar eru umhverfisbreytingar við lok ísaldar. Gróður- og veðurfar breyttist þegar hlýnaði. Stórum veiðidýrum, s.s. mammútum sem lifðu á ísöld fækkaði og fólk leitaði í fiskveiðar og í jurtaríkið. Menn stunduðu sviðurækt, sem þýðir að skógar voru höggnir og síðan brenndir til að að rækta land, þ.e. síðan er sáð í öskuna og þykir góð uppskera úr henni. Jarðarbúum fjölgaði vegna staðbundinnar búsetu sem leiddi svo aftur af sér hærri fæðingartíðni. Fólk tamdi hjarðdýr sem nýttust einkar vel.

Nýjungar voru nauðsynlegar svo sem

* sigðir til að skera korn.
* myllusteinar
* leirker
* glergerð

Landbúnaður er talinn sjálfsprottinn í Nýju-Gíneu í Kyrrahafi.

## Tilvísanir
# Levkippos

| Levkippos |
| --- |
| Levkippos |
| Svæði | Vestræn heimspeki |
| Tímabil | Fornaldarheimspeki |
| Skóli/hefð | Fjölhyggjan |
| Helstu viðfangsefni | Frumspeki |

**Levkippos** eða **Λευκιππος** (5. öld f.Kr.) var upphafsmaður eindahyggjunnar eða atómismans í grískri heimspeki, þ.e. þeirri kenningu að allt samanstandi af óforgengilegum ódeilanlegum frumþáttum sem kallast ódeili (eða atóm).

Ekkert af ritum Levkipposar er varðveitt, en kenningar hans eru varðveittar m.a. í ritum nemanda hans og samstarfsmanns Demókrítosar frá Abderu (Sjá grein um Demókrítos fyrir frekari umfjöllun um eindahyggjuna.) Í raun er ógerningur að benda með neinni vissu á efnisleg atriði sem Demókrítos og Levkippos voru ósammála um.

Levkippos fæddist í Míletos (sumar heimildir segja í Eleu þar sem heimspeki hans var sögð tengjast kenningum heimspekinganna frá Eleu). Hann var samtímamaður Zenons frá Eleu, Empedóklesar og Anaxagórasar sem tilheyrðu jónísku heimspekihefðinni. Hann féll í skuggann af Demókrítosi sem setti eindahyggjuna fram á kerfisbundinn hátt og samkvæmt Díogenesi Laertíosi (D.L., X. 7) dró Epikúros í efa að hann hefði verið til. Á hinn bóginn eigna Aristóteles og Þeófrastos honum skýrt og greinilega heiðurinn af því að hafa verið upphafsmaður eindahyggjunnar.

## Tengt efni

* Demókrítos
* Eindahyggja
* Epikúros
* Forverar Sókratesar

## Tenglar

* Grein um Levkippos á Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Grein um Demókrítos og Levkippos Geymt 29 október 2005 í Wayback Machine á Vísindavefnum

|  |
| --- |
| **Forverar Sókratesar** |
| **Míletosmenn** :
Þales ·
Anaxímandros ·
Anaxímenes
**Pýþagóringar** :
Pýþagóras ·
Alkmajon frá Króton ·
Fílolás ·
Arkýtas
**Efesosmenn** :
Herakleitos —
**Eleumenn** :
Xenofanes ·
Parmenídes ·
Zenon frá Eleu ·
Melissos
**Fjölhyggjan** :
Anaxagóras ·
Empedókles —
**Eindahyggjan** :
Levkippos ·
Demókrítos
**Fræðarar** :
Prótagóras ·
Pródíkos ·
Hippías ·
Krítías ·
Þrasýmakkos
Díogenes frá Apolloníu
 |
# Örbylgjukliðurinn

Mynd af örbylgjukliðnum tekin yfir 9 ára tímabil.
**Örbylgjukliðurinn** er dauf rafsegulgeislun sem mælist sífellt frá öllum áttum í alheiminum og er merki um heiminn eins og hann var stuttu eftir miklahvell. Rafsegulgeislunin er sterkust á örbylgjurófinu og er elsta rafsegulgeislun í heiminum.

Það voru bandarísku stjörnufræðingarnir Arno Penzias og Robert Wilson sem uppgötvuðu örbylgjukliðinn fyrir slysni árið 1964 og fyrir það hlutu þeir Nóbelsverðlaunin árið 1978.

## Tenglar

*Örbylgjukliðurinn.* Stjörnufræðivefurinn.

  *Þessi stjörnufræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# COVID-19

Starfsemi COVID-19
Einkenni COVID-19
Tölvugerð mynd af kórónuveirunni í rafeindasmásjá.
**COVID-19** er smitsjúkdómur af völdum kórónuveirunnar SARS-CoV-2. COVID-19 kom upp í Wuhan-héraði, í Kína, síðla árs 2019 og varð að kórónaveiruheimsfaraldri árið 2020.

Veiran sem veldur COVID-19 breiðist aðallega út í gegnum úðadropa sem myndast þegar smitaður einstaklingur hóstar, hnerrar eða andar frá sér og smitast í gegnum augu, nef, munn eða kynfæri. Sjúkdómurinn hefur mismunandi áhrif eftir einstaklingum. Flestir þeir sem sýkjast fá væg eða miðlungsmikil einkenni. Sumir eru í meiri hættu á að veikjast alvarlega en aðrir, hættan eykst með aldri. Þeir sem eru 60 ára og eldri eru í aukinni hættu á að fá alvarleg einkenni. Alls hafa um 7 milljónir látist úr sjúkdóminum, svo staðfest sé, og 775 milljónir smitast í faraldrinum, en þessar tölur eru vissulega vanmetnar. Í þróunarlöndum er illa haldið utan um smit og dauðsföll.

Á meðan faraldurinn gekk yfir var mikil áhersla lögð á hreinlæti, svo sem handþvott, spritt og grímunotkun eða félagsforðun. Barir og líkamsræktarstaðir lokuðu ásamt fleiru. Einnig var sett samkomubann fyrir stærri viðburði. Þá var mælt með því að almenningur héldi 2 metra fjarlægð milli sín. Sóttkví var einnig beitt fyrir þá sem annaðhvort voru í návígi við smitaðan einstakling eða fyrir þá sem komu frá hættusvæðum.

Fyrsta tilvik sjúkdómsins á Íslandi greindist þann 28. febrúar 2020. Þann 17. mars voru smitin 199 á Íslandi. Um miðjan ágúst voru greind smit á Íslandi orðin um 2000 og dauðsföll vegna veirunnar 10 talsins. Sjúkdómurinn var í rénun frá lok apríl og aðeins 8 smit greindust í maí. Hins vegar fjölgaði smitum aftur um mitt sumar og aftur um haustið. Þriðja bylgja faraldursins hófst þann 11. september 2020. Um miðjan október lést fyrsta manneskjan í þriðju bylgjunni úr Covid-19. Hópsmit kom upp á Landakotsspítala og létust 13 af völdum þess. 250 hafa alls látist á Íslandi og um 209.000 smitast eða um 56% landsmanna.

Í Bretlandi, þann 8. desember 2020, fékk fyrsti einstaklingurinn í heiminum bólusetningu, sú sprauta kom frá Pfizer. Á Íslandi fékk fyrsti einstaklingurinn sprautu þann 29. desember 2020. Önnur samþykkt bóluefni ásamt Pfizer voru m.a. Moderna og AstraZeneca.

## Tengt efni

* Kórónaveirufaraldurinn 2019–

## Tenglar

* Hvaðan kom COVID-19 veiran? - Vísindavefurinn
* Upplýsingasíða embættis landlæknis og almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra um COVID-19 Geymt 2 apríl 2020 í Wayback Machine
* Spálíkan um fjölda tilvika og álag á heilbrigðisþjónustu
* Kórónaveira (Upplýsingasíður Landlæknisembættis) Geymt 28 febrúar 2020 í Wayback Machine

## Tilvísanir
# Blaðamennska

Fréttastofa NBC sjónvarpsstöðvarinnar í Washington.
**Blaðamennska** eða **fréttamennska** er fag sem gengur út á að safna, skrifa og miðla fréttum og öðrum upplýsingum um samtímaatburði. Blaðamennska er starfssvið innan fjölmiðla og sá sem hana stundar nefnist blaðamaður eða fréttamaður. Blaðamenn starfa á ýmsum fjölmiðlum s.s. dagblöðum, útvarpi, sjónvarpi, netmiðlum, sem fjölmiðlafulltrúar fyrirtækja og á fleiri stöðum.

Blaðamennska er kennd sem fag í háskólum og sérstökum blaðamannaskólum.

## Tenglar

* *Um íslenska blaðamennsku*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958[*óvirkur tengill*]

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Norwich

| City of Norwich |
| --- |
| Ráðhús í Norwich |
| Skjaldarmerki |
| Norwich í Norfolk |
| Land | England |
| Svæði | Austur-Anglía |
| Sýsla | Norfolk |
| Stofnun | Ómunatíð |
| Stjórnarfar |
|  • Þingmaður | Charles Clarke og Ian Gibson |
| Flatarmál |
|  • Samtals | 39,02 km2 |
| Mannfjöldi (2019) |
|  • Samtals | 143.135 |
|  • Þéttleiki | 3.440,9/km2 |
| Póstnúmer | NR |
| Svæðisnúmer | 01603 |
| Tímabelti | GMT |
| Vefsíða | www.norwich.gov.uk/ |

**Norwich** (enska **City of Norwich**) er borg í Austur-Anglíu á Englandi. Hún er höfuðborg sýslunnar Norfolk. Á 11. öldinni varð Norwich önnur stærsta borg Englands og var einn af mikilvægustum stöðum í konungsríkinu. Árið 2019 var mannfjöldi borgarsvæðis 143 þúsund og er þéttbýli 3.440,9 manns á ferkílómetra. Í Norwich er byggingarlist margvísleg og eru til margar sögulegar byggingar í dag.

## Íþróttir

Knattspyrnulið borgarinnar er Norwich City sem hefur spilað í tveimur efstu deildum Englands síðustu ár.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Édith Piaf

Édith Piaf árið 1939.
Árið 1946.
**Édith Piaf** (19. desember 1915 – 10. október 1963) var frönsk söngkona, og er einna þekktust fyrir lög eins og: „La vie en rose“ (1946), „Hymne à l'amour“ (1949), „Milord“ (1959) og „Non, je ne regrette rien“ (1960).

## Uppvaxtarár

Margar ævisögur hafa verið gefnar út um ævi Piaf en samt er ævi hennar enn að miklu leyti óþekkt. Hún fæddist sem Édith Giovanna Gassion í Belleville, París. Hún var nefnd eftir Edith Cavell, sem var bresk hjúkrunarkona í fyrri heimstyrjöldinni, og var tekin af lífi fyrir að hjálpa frönskum hermönnum að flýja þýskar herbúðir. Seinna nafn Édith, Piaf, þýðir á frönsku „Lítill fugl“ sem hún tók sér þegar hún var um tvítugt.

## Tenglar

* *Í þjáningu sinni söng fegurst um ástina*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980[*óvirkur tengill*]
* *Situr þarna á sama steini...*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985[*óvirkur tengill*]
* *Ég gæti ekki lifað í líkingu við Piaf*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985[*óvirkur tengill*]

  *Þessi æviágripsgrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sameignarfélag

**Sameignarfélag** (sf.) er tegund fyrirtækis, sambærileg hlutafélagi (hf.). Þegar um sameignarfélag er að ræða á hópur fólks fyrirtækið saman, til dæmis starfsfólk þess. Þessi tegund fyrirtækja var algeng á Íslandi á tímum Samvinnuhreyfingarinnar.

  *Þessi hagfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Hlutafélag

**Hlutafélag** er félag sem stofnað er í kringum fyrirtæki. Einkenni félagaformsins eru að félagið telst lögaðili sem er aðskildur frá eigendum sínum (hluthöfum) og hluthafar bera ekki persónulega ábyrgð á skuldbindingum félagsins umfram það fé sem þeir lögðu inn í upphafi. Í samþykktum hlutafélags er hlutafé þess skilgreint og skiptist það niður í hluti sem dreifast á eigendur. Hlutabréf er ávísun á hlut í félagi og má yfirleitt framselja, t.d. í kauphöllum ef félagið er skráð á markað.

Hluthafafundur fer með æðsta vald innan hlutafélags og tekur allar meiriháttar ákvarðanir sem varða félagið. Hluthafafundur velur einnig stjórn sem getur tekið aðrar ákvarðanir. Stjórnarformaður fer fyrir stjórninni og stýrir fundum hennar. Framkvæmdastjóri er æðsti starfsmaður hlutafélagsins (stjórnarmenn teljast ekki til starfsmanna), hann er valinn af stjórninni og stýrir daglegum rekstri félagsins.

## Sjá einnig

* Byggðasamlag (bs.)
* Einkahlutafélag (ehf.)
* Opinbert hlutafélag (ohf.)
* Sameignarfélag (sf.)

## Tenglar

* Lög um hlutafélög nr. 2/1995
# Breska ríkisstjórnin

**Breska ríkisstjórnin** (**Ríkistjórn hins sameinaða konungsríkis Stóra-Bretlands og Norður-Írlands hennar hátignar** að fullu nafni) er það vald sem sér um stjórn Bretlands. Leiðtogi bresku ríkistjórnarinnar er forsætisráðherrann en hann er sá sem skipar aðra ráðherra í embætti. Saman mynda forsætisráðherran og hinir efstu ráðherrarnir ráðuneyti sem heitir *Cabinet* á ensku. Allir ráðherrarnir eru þingmenn og eru ábyrgir fyrir þinginu. Ríkisstjórnin reiðir sig á þingið til þess að setja lög og þess vegna verður ríkisstjórnin að halda kosninga á fimm ára fresti. Þjóðhöfðinginn, það er að segja drottningin eða konungurinn, skipar leiðtoga þess stjórnmálaflokks sem nálægstur er meirihluta í embætti forsætisráðherrans.

Samkvæmt stjórnskipun Bretlands hefur þjóðhöfðinginn framkvæmdarvald en í rauninni er þetta vald einkum notað með ráði forsætisráðherrans og meðlima ráðuneytisins. Meðlimir í ráðuneytinu ásamt sérnefnd sem kallast Privy Council ráðleggja þjóðhöfingjanum um hvenær þetta vald skyldi vera notað.

Núverandi forsætisráðherrann er Keir Starmer en hann er líka leiðtogi Verkamannaflokksins. Hann var skipaður í embætti af Karli 3. Bretakonungi árið 2024 eftir sigur flokksins í þingkosningum daginn áður.

  *Þessi stjórnmálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Feðraveldi

**Feðraveldi** er félagslegt kerfi þar sem karlmenn fara með helstu völd, njóta ákveðinna félagslegra sérréttinda og stjórna eignum. Andstæðan er mæðraveldi.

Félagsfræðingar líta ekki svo á að þetta valdakerfi komi fram vegna munar milli kynjanna, heldur að það sé afleiðing félagslegra þátta.

## Tengt efni

* Jafnréttisstefna

## Tilvísanir

  *Þessi félagsfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Angela Davis

Angela Davis árið 2010.
**Angela Yvonne Davis** (fædd 26. janúar 1944) er bandarískur aðgerðasinni, heimspekingur og fræðimaður. Hún er prófessor við Kaliforníuháskóla í Santa Cruz.

## Æviágrip

Davis fæddist í afrískri-amerískri fjölskyldu í Birmingham í Alabama og nam frönsku við Brandeis-háskóla og heimspeki við háskólann í Frankfurt í Vestur-Þýskalandi. Davis lærði hjá heimspekingnum Herbert Marcuse í Frankfurtskólanum. Davis varð á þessum árum virk í róttækum vinstrisinnuðum stjórnmálum. Þegar hún snéri aftur til Bandaríkjanna stundaði hún nám við Kaliforníuháskóla í San Diego áður en hún flutti til Austur-Þýskalands þar sem hún lauk doktorsprófi við Humboldt-háskólann í Berlín. Eftir heimkomu til Bandaríkjanna gekk hún til liðs við kommúnistaflokkinn og tók þátt í fjölmörgum málum, þar á meðal seinni bylgju femínistahreyfingarinnar og herferðinni gegn Víetnamstríðinu. Árið 1969 var hún ráðin sem lektor í heimspeki við Kaliforníuháskóla í Los Angeles (UCLA). Háskólaráð UCLA rak hana fljótlega úr starfi vegna aðildar hennar að kommúnistaflokknum. Eftir að dómstóll úrskurðaði það ólöglegt rak háskólinn hana aftur, í þetta sinn fyrir eldfimt orðalag.

Davis hefur hlotið ýmis verðlaun, þar á meðal Lenín-friðarverðlaun Sovétríkjanna. Hún var sökuð um að styðja pólitískt ofbeldi og hefur hefur verið gagnrýnd af æðstu ráðafólki Bandaríkjastjórnar. Hún hefur einnig verið gagnrýnd fyrir að styðja Sovétríkin og gervitungl þeirra. Davis hefur verið tekinn inn í frægðarhöll kvenna. Árið 2020 var hún skráð sem „Kona ársins 1971“ í tölublaði „100 konur ársins“ tímaritsins *Time*, sem nær yfir 100 ár sem hófst með kosningarétti kvenna árið 1920. Davis er á lista *Time* yfir 100 áhrifamestu einstaklinga 2020.

## Heimildir

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Brennisteinsvetni

|  |
| --- |
|   |

**Brennisteinsvetni** eða **vetnissúlfíð** (H2S), er litlaus eitruð gastegund. Megn lykt er af brennisteinsvetni þó magn þess sé lítið í andrúmsloftinu, það er brennisteinsvetni sem veldur lykt af fúleggjum og jöklafýlu sem gjarnan fylgir hlaupum í jökulám.

Lyktin hverfur hins vegar þegar styrkur brennisteinsvetnis í andrúmslofti eykst og það verður lífshættulegt. Það eykur einnig á hættu að brennisteinsvetni er þyngra en andrúmsloftið og getur því lagst í dældir eða safnast fyrir í botnum á geymum og tönkum.

Brennisteinsvetni myndast oft þegar bakteríur brjóta niður lífrænt efni án þess að súrefni sé til staðar svo sem í mýrum og í sorp- og mykjutönkum. Brennisteinsvetni er einnig sums staðar að finna í gufu á háhitasvæðum og í vatni.

Um 10% af losun á H2S í heiminum er af mannavöldum. Í iðnaði er það einkum í olíuhreinsunarstöðvum. H2S finnst þar sem brennisteinn kemst í samband við lífrænt efni, sérstaklega ef um er að ræða hátt hitastig. Sýnt hefur verið fram á að framkalla má dvala hjá músum með brennisteinsvetni.

## Brennisteinsvetni og örverur

Brennisteinsvetni er þýðingarmikið í hringrás brennisteins á jörðinni. Sumar örverur vinna orku með því að breyta brennisteini í brennisteinsvetni með því að oxa vetni eða lífrænar sameindir. Aðrar örverur losa brennistein frá amínósýrum sem innihalda brennistein. Nokkrar tegundir af bakteríum geta notað brennisteinsvetni sem orkugjafa. Sumar bakteríur nota brennisteinsvetni við ljóstillífun og framleiða með því brennistein. Þessi tegund af ljóstillífun er eldri en sú sem jurtir nota með því að taka inn vatn og losa súrefni.

## Tilvísanir

  *Þessi efnafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Persónuhlífar

Hópur manna búinn öryggishjálmum, sýnileikavestum og fallavarnarvestum á byggingastað í Kína.
**Persónuhlífar**, **hlífðarbúnaður** eða **öryggisbúnaður**, eru til dæmis hlífðarfatnaður, hjálmar og öryggisgleraugu, sem eiga að verja líkama fólks fyrir áverkum og sýkingum. Sérstakar persónuhlífar eru notaðar til að verjast hættu á höggum, hita, rafmagni, skaðlegum efnum, líffræðilegum hættum og rykmengun. Notkun persónuhlífa getur verið hluti af vinnuvernd í tengslum við ákveðin störf eða vinnustaði, en getur líka tengst afþreyingu og íþróttaiðkun.

Persónuhlífar eiga sér margra alda sögu. Dæmi um aldagamlar persónuhlífar er búningur býflugnaræktenda sem ver þá fyrir stungum. Nýleg dæmi um persónuhlífar eru FFP2-öndunargrímurnar sem gerð var krafa um í Evrópusambandinu sem vörn gegn útbreiðslu COVID-19. Persónuhlífar eru ýmist flokkaðar eftir því hvaða hluta líkamans þær eiga að verja, eða gegn hvaða hættu.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*