# 1905

Árið **1905** (**MCMV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Atburðir

* 1. apríl - Gullæðið í Reykjavík: Fréttir af gullfundi voru í landi höfuðborgarinnar.
* 26. júní - Fyrsta loftskeyti erlendis frá barst til Íslands. Það var Marconi-skeyti frá Englandi og var tekið á móti því í loftskeytastöð við Rauðará í Reykjavík.
* 1. ágúst - Bændur mótmæltu lagningu ritsímans í miðbæ Reykjavíkur. Þeir töldu að Marconi-félagið væri með betri kost í loftskeytasendingum.
* 29. ágúst - Þjóðræðisflokkurinn stofnaður og Framsóknarflokkurinn (fyrri) lagður niður.
* 12. október - Verzlunarskóli Íslands settur í fyrsta sinn.
* 18. október - Alliance hf., fyrsta togaraútgerðarfélag Íslands stofnað.
* 20. október - Konungur undirritaði lög um stofnun Kleppsspítala í Reykjavík.
* 28. nóvember - Gosdrykkjagerðin Sanitas stofnuð.

### Ódagsett

* Baðhús Reykjavíkur hóf starfsemi.
* Laugardalshreppur stofnaður þegar Grímsneshreppi var skipt í tvennt.
* Ægir, tímarit um fiskveiðar og sjávarútvegsmál stofnað.
* Fyrstu blágreni og fjallaþinir voru ræktaðir á landinu.

**Fædd 12. desember - Alfreð Gíslason, læknir og stjórnmálamaður (d. 1990).

**Dáin**

## Erlendis

### Atburðir

* 1. janúar - Stríð Rússlands og Japans: Rússneski hershöfðinginn Anatolí Stessel, lét af hendi Port Arthur við Kína, til Japana.
* 5. janúar - Fótboltafélagið Central Español var stofnað í Úrúgvæ.
* 14. janúar - Jens Christian Christensen varð forsætisráðherra Danmerkur.
* 22. janúar - Friðsælir mótmælendur voru myrtir við vetrahöllina í Sankti Pétursborg. Það leiddi til uppreisnar síðar á árinu sem er bæld niður.
* 2. mars - Trúfrelsi var komið á í Rússlandi.
* 19. mars - Takmarkaða afstæðiskenningin var sett fram af Albert Einstein.
* 20. mars - Játvarður 7. Bretlandskonungur viðurkenndi embætti forsætisráðherra Bretlands.
* 23. apríl - Þýski hershöfðinginn Lothar von Trotha fyrirskipaði hermönnum sínum í þýsku nýlendunni *Südwestafrika* (í Namibíu) að útrýma Nama-þjóðflokknum.
* 27. maí - 28. maí - Stríð Rússlands og Japans: Rússneski flotinn beið mikinn ósigur í orrustunni við Tsushima og missti 14.000 menn. Japanir misstu aðeins 800.
* 7. júní - Sænsk-norska sambandið leið undir lok. Noregur hlaut sjálfstæði.
* 10. júní - Alþjóða lyftingasambandið var stofnað.
* 13. júní - Þeódoros Diligiannis forsætisráðherra Grikklands var ráðinn af dögum.
* 1. september - Alberta og Saskatchewan urðu að fylkjum innan Kanada.
* 5. september - Rússar og Japanir sömdu um frið. Rússland gaf eftir Sakalín-eyju og svæði í Mansjúríu.
* 8. september - Jarðskjálfti varð á Kalabría-skaga á suður-Ítalíu; allt að 2.500 létust.
* 1. september - Knattspyrnuliðið Crystal Palace F.C. var stofnað á Englandi.
* 5. október - Wright-bræður flugu flugvél í 39 mínútur; fyrsta flugið þar sem flugtími fór yfir hálftíma.
* 2. desember – Norsk Hydro var stofnað.

**Fædd 1. janúar - Roberto Gayón, mexíkóskur knattspyrnumaður.
* 17. janúar - Guillermo Stábile, argentínskur knattspyrnumaður og -þjálfari (d. 1966).
* 18. janúar - Enrique Ballesteros, úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. 1969).
* 2. febrúar - Ayn Rand, rithöfundur (d. 1982)
* 8. febrúar - Preguinho, brasilískur knattspyrnumaður (d. 1979).
* 24. maí - Míkhaíl Sholokhov, sovéskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1984).
* 21. júní - Jean-Paul Sartre, heimspekingur, rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi 1964 (d. 1980)
* 24. september - Severo Ochoa, spænskur og bandarískur lífefnafræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1993).

**Dáin 9. janúar - Louise Michel, frönsk byltingarkona (f. 1830).

## Nóbelsverðlaunin

* Eðlisfræði - Philipp Eduard Anton von Lenard
* Efnafræði - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer
* Læknisfræði - Robert Koch
* Bókmenntir - Henryk Sienkiewicz
* Friðarverðlaun - Bertha Sophie Felicitas Baronin von Suttner,