# Jarðskjálfti

Kort af skjálftamiðjum allra jarðskjálfta sem mældust á árunum 1963–1998

**Jarðskjálfti** er titringur eða hristingur í skorpu jarðar. Upptök jarðskjálfta verða oftast á flekamótum eða flekaskilum. Við jarðskjálfta losnar spenna sem myndast vegna núnings milli jarðskorpufleka. Þessi spenna getur hafa verið að safnast upp í hundruð ára en losnar á einu augnabliki með fyrrgreindum afleiðingum.

## Einkenni

Á jörðu verða jarðskjálftar á hverjum degi, þó svo að við tökum ekkert eftir þeim. Þetta er mjög eðlilegt vegna jarðskorpuhreyfinga, einkum á mótum tveggja jarðskorpufleka. Meirihluti allra jarðskjálfta eru litlir og valda engu tjóni en aðrir eru stærri og í kjölfar þeirra geta fylgt margir smærri skjálftar, svokallaðir eftirskjálftar. Jarðskjálftum fylgir hinn kunnuglegi titringur auk þess sem sprungur geta komið í jörðina og mannvirki geta skemmst eða jafnvel hrunið, flóðbylgjur geta farið af stað og skriðuföll bæði í sjó og á landi geta farið af stað.

Flestum stórum skjálftum fylgja fyrirskjálftar og eftirskjálftar. Þetta er vegna spennunar sem byggist upp í skorpuflekanum og sú spenna hefur einmitt tilhneigingu til að hrinda af stað skjálftahrinu sem byggist upp af fyrir- og eftirskjálftum.
Þar sem allir flekar tengjast saman utan um jörðina geta jarðskjálftar á einum stað hrundið af stað keðjuverkun sem hægt er að sjá um allan hnöttinn.

## Manngerðir skjálftar

Jarðskjálftar geta orðið af manna völdum vegna sprenginga eða vökvabrots.

## Sjá einnig

* Jarðskjálftafræði
* Jarðskjálftakvarðar
* Suðurlandsskjálfti
* Jarðskjálftar á Íslandi

### Nokkrir af jarðskjálftum 21. aldarinnar

* 12. maí 2008 - Jarðskjálftinn í Sichuan 2008
* 29. maí 2008 - Jarðskjálftinn 29. maí 2008 (Ísland)
* Jarðskjálftinn á Haítí 2010
* Hamfarirnar í Japan 2011
* Jarðskjálftinn í Tyrklandi og Sýrlandi 2023

## Tenglar

### Almennir tenglar

* *Jarðskjálftar á Íslandi síðustu 48 klukkustundir*; af vef Veðurstofu Íslands
* *Allt Ísland - jarðskjálftar síðustu 48 klst.* (jarðskjálftakort); af vef Veðurstofu Íslands

### Vísindavefurinn

* „Hvar varð öflugasti jarðskjálfti sem mælst hefur á jörðinni?“. *Vísindavefurinn*.
* „Hvers vegna heyrist í jarðskjálfta áður en hann kemur?“. *Vísindavefurinn*.
* „Geta dýr skynjað jarðskjálfta áður en þeir verða?“. *Vísindavefurinn*.
* „Væri hægt að senda viðvörun um jarðskjálfta meðan bylgjurnar eru á leiðinni?“. *Vísindavefurinn*.

### Greinar úr blöðum

* *Jarðskjálftasvæðin*; 1. grein í Morgunblaðinu 1998[*óvirkur tengill*]
* *Stóru skjálftarnir*; 2. grein í Morgunblaðinu 1998 Geymt 28 júlí 2011 í Wayback Machine
* *Dropinn sem holar steininn*; 3. grein í Morgunblaðinu 1998[*óvirkur tengill*]
* *Mestu jarðskjálftar á fyrri helmingi þessarar aldar*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1956 Geymt 28 júlí 2011 í Wayback Machine
* *Jarðskjálftar og húsbyggingar*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961[*óvirkur tengill*]
* *Axarfjarðarskjálftinn með snörpustu kippum er hér koma*; grein í Morgunblaðinu 1976[*óvirkur tengill*]
* *Að búa á jarðskjálftasvæði*; grein í Morgunblaðinu 1971[*óvirkur tengill*]
* *Hægt er að spá fyrir um jarðskjálfta - en er mjög kostnaðarsamt*; grein í Morgunblaðinu 1976 Geymt 28 júlí 2011 í Wayback Machine
* *Gott eigum við íslendingar, en... (pistlar um jarðskjálfta)*; grein í Morgunblaðinu 1940[*óvirkur tengill*]
* *Jarðskjálftar og Kröfluvirkjun*; grein í Morgunblaðinu 1976 Geymt 28 júlí 2011 í Wayback Machine

  *Þessi jarðfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*