Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lyf

Margar lyfjategundir má gefa á töfluformi.
**Lyf** er náttúrulegt eða tilbúið efnasamband sem notað er til að greina, koma í veg fyrir, meðhöndla eða draga úr einkennum sjúkdóms, þar á meðal sársauka, í mönnum og dýrum. Læknir (þar með talinn tannlæknir eða dýralæknir) þarf að tiltaka flestar tegundir lyfja fyrir sjúklinga með lyfseðli.

Algengasta flokkun lyfja er ABC-kerfið sem þróað var af Alþjóðaheilbrigðismálastofnunininni árið 1976. Í þeirri flokkun er lyfjum skipt í 14 hópa eftir líkamshlutum (þ.e. þeim líkamshluta sem lyfið verkar á).

Lyf eru til á mismunandi formum og því eru til ýmsar leiðir til að gefa lyf. Lyf má gefa munnleiðis sem töflur, hylki eða vökva; með sprautu í æð, vöðva eða undir húðina; sem áburður á viðkomandi svæði, t.d. á húðina eða í augun, eyrun, endaþarminn eða leggöngin; um nefið eða í lungun (innöndunarlyf).

## Lyfjategundir

* Bólgueyðandi lyf
* Geðvirk lyf
* Getnaðarvarnalyf
* Hitasóttarlyf
* Statín
* Sýklalyf
* Verkjalyf

## Tengt efni

* Apótek
* Eiturlyf
* Lyfjafræði

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Lægemiddel*“ á dönsku útgáfu Wikipedia. Sótt 3. febrúar 2019.

  *Þessi heilsugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Umferð

Lögregla stjórnar umferð í Róm á Ítalíu. Pallurinn fellur ofan í götuna þegar hann er ekki í notkun.
**Umferð** á við um ferðir gangandi, hjólandi, ríðandi og akandi vegfarenda á opinberum vegum. **Umferðarlög** eru lög sem ná yfir umferð og farartæki en **umferðarreglur** eru reglur sem hafa þróast með tíð og tíma og fela líka í sér óskráðar reglur sem eiga að auðvelda umferð og tryggja öryggi vegfarenda. Skipuleg umferð felur í sér skýrar reglur um forgang („réttinn“), umferðarstefnu og umferðarstjórn á gatnamótum. Stjórna má umferð með umferðarljósum og skiltum.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fjölmiðill

**Fjölmiðill** er miðill sem ætlaður er miklum fjölda fólks til afnota, lesturs eða áhorfs. Hugtakið varð til á 3. áratug 20. aldar vegna tilkomu útvarpsþáttagerðar, en fram að því var útvarpið fyrst og fremst notað sem samskiptatæki milli einstaklinga. Nokkru áður var farið að fjöldaframleiða dagblöð og tímarit í gríðarstórum upplögum með nýrri prenttækni.

Hugtakið er oft skilgreint með vísun í tilkomu fjöldasamfélaga sem sumir menntamenn (t.d. Frankfurt-skólinn) töluðu um sem einkenni iðnvæðingarinnar í upphafi aldarinnar og einkenndust að þeirra mati af einangrun einstaklinga og skorti á félagslegum tengslum og samfélagsvitund, sem gerði fólk berskjaldað fyrir auglýsingum og áróðri í fjölmiðlum. Umræður um áhrif fjölmiðla og rannsóknir á þeim hafa verið áberandi frá upphafi 20. aldar.

Stundum er talað um að fjölmiðlar séu fjórða valdið, við hlið dómsvaldsins, framkvæmdavaldsins og löggjafarvaldsins með vísun til hlutverks þeirra sem einnar af stoðum lýðræðisins.

## Tegundir fjölmiðla

* Dagblöð
* Tímarit
* Útvarp
* Sjónvarp
* Nýmiðlar

  *Þessi samfélagsgrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Geimfar

Geimflaugin Columbia í flugtaki
**Geimfar** eða **geimskip** er farartæki sem hannað er fyrir geimflug. Geimför eru notuð í mismunandi tilgangi, meðal annars til samskipta, jarðarathugunar, veðurfræði, siglingafræði, reikistjörnukönnunar og flutninga manna og farms. Í undirsporbrautarflugi (e. *sub-orbital flights*) fer geimfar út í geiminn og kemur svo aftur til jarðar án þess að fara á sporbraut. Í sporbrautarflugum (e. *orbital flights*) fer geimfarið á sporbaug um Jörðina eða önnur stjarnfræðileg fyrirbæri.

Geimför notuð til mannaðra geimferða flytja fólk annaðhvort sem starfsmenn eða farþega. Tölvustýrð geimför (e. *robotic spacecraft*) eru ómönnuð og er stjórnað á sjálfvirkan hátt frá Jörðinni. Ómönnuð geimför notuð til rannsókna heita könnunarhnettir (e. *space probes*). Nokkur geimför eru á leiðinni út úr sólkerfinu, til dæmis Pioneer 10 og 11, Voyager 1 og 2 og New Horizons.

Vinsælt er að ræða um geimför í vísindaskáldskap.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Anton Bruckner

Anton Bruckner
**Anton Bruckner** (4. september 1824 – 11. október 1896) var austurrískur höfundur sem er þekktastur fyrir sinfóníur, messur og mótettur.

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Samningur

**Samningur** er samkomulag milli tveggja einstaklinga eða fyrirtækja. Sé ekki orðið við efni samnings eða ósátt er um hvað samningur gengur út á er hægt að grípa til ýmissa lögfræðilegra aðgerða. Samningar falla undir einkamálarétt, sem er það svið lögfræði sem fjallar um rétti og skyldur milli aðila.

Samningur má vera munnlegur eða skriflegur og eru þeir í flestum tilfellum jafngildir, þó stundum er lagaskylda um að gera skriflegan samning. Samningar eru jafnan bindandi þeim ákvæðum (skilyrðum) sem samið hefur verið um, þó ekki ef annar aðili er undir fjárræðisaldri eða ef ákvæði samnings brjóta í bág við lög.

## Tengt efni

* Kaupsamningur
* Kjarasamningur
* Framvirkur samningur
* Valréttarsamningur

## Heimildir

  *Þessi lögfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Englendingar

**Englendingar** (enska *English people*) eru þjóð og þjóðarbrot sem búa á Englandi og hafa ensku að móðurmáli. Þjóðernisvitund Englendinga á rætur að rekja til miðalda þegar fólkið var þekkt á fornensku sem *Anglecynn*. England er nú eitt fjögurra landa sem tilheyra Bretlandi og meginhluti Englendinga eru líka Bretar.

Upprunalega voru Englendingar komnir af nokkrum ættflokkum með svipuð gen, það er að segja Fornbretum, germönsku ættflokkunum Engilsaxar, Saxar og Jótar, sem stofnuðu England (fornenska: *Englaland*), og síðar af Víkingum og Normönnum. Undir Sambandslögunum 1707, þar sem Konungsríkið England varð hluti Konungsríkisins Stóra-Bretland, varð þjóðernisvitund og menningu Englendinga blandað saman við þær Breta.

Í dag eiga margir Englendingar rætur að rekja til annarra evrópskra landa og landa í Breska samveldinu. Sem stofnendur Breska heimsveldisins eru Englendingar uppruni enska tungumálsins, þingræðis, fordæmisréttar í mörgum löndum og margra vinsæla íþrótta.

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*English people*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 15. október 2010.
# Fjarkönnun

**Fjarkönnun** er landfræðilegt hugtak um rafseguls mælingu á lofthjúpi og yfirborði jarðar, ásamt myndrænni framsetningu þeirra.

## Heimildir

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Dharma

**Dharma** (á sanskrít: धर्म) eða **Dhamma** (á palí: धम्म) er trúarlegt og heimspekilegt hugtak í flestum trúarbrögðum af indverskum uppruna svo sem hindúisma, búddisma og jaínisma. Hugtakið hefur þó mismunandi þýðingu í hinum ýmsu trúarhefðum.

Orðið er upprunnið úr indóevrópsku rótinni *dher-* sem þýddi að halda fast í eða styðja. Það er meðal annars sama rót í gríska orðinu *þronos* sem varð *throne* (hásæti) á ensku.

Í hindúisma er ætíð notað sanskrítarorðið *dharma* (eða á hindí, eintala *daruma*, fleirtala *darm*). Þar er hugtakið notað um:

* grundvallarlögmál allra hluta, veraldlegra sem andlegra
* félagslegar og siðferðilegar reglur þjóðfélagsins, þar á meðal stéttaskipting, andlegt og veraldlegt réttarfar.
* hegðun og skyldur einstaklingsins gagnvart þjóðfélaginu

Búddistar í suður og suðaustur Asíu nota ætíð palíorðið *dhamma*, búddistar annars staðar nota *dharma*. Í búddisma er hugtakið notað yfir:

* kenningar Búdda um eðli tilverunnar og leiðina úr þjáningu lífsins
* grunneiningar hins áþreifanlega heims

## Neðanmálsgreinar

## Heimildir

* Coogan, Michael D. (ritstj.), *The Illustrated Guide to World Religions* (Oxford: Oxford University Press, 2003). ISBN 1-84483-125-6.
# Bangalore

Svipmyndir
**Bangalore** (opinberlega þekkt sem **Bengaluru**) er borg í suðurhluta Indlands og höfuðborg fylkisins Karnataka. Í borginni og nágrenni hennar búa yfir tíu milljón manns og borgin þriðja fjölmennasta borg Indlands og fimmta fjölmennasta borgarsvæðið. Bangalore er þekkt sem í „Silicon Valley Indlands“ vegna lykilhlutverks síns í upplýsingatækniiðnaði Indlands. Borgin er á Deccan sléttunni og er 900 m yfir sjávarmáli.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Leonardo DiCaprio

| Leonardo DiCaprio |
| --- |
| DiCaprio (2025). |
| Upplýsingar |
| Fæddur | Leonardo Wilhelm DiCaprio 11. nóvember 1974 (1974-11-11) Los Angeles í Kaliforníu í Bandaríkjunum |
| Ár virkur | 1989–nú |
| Vefsíða | leonardodicaprio.com |

**Leonardo Wilhelm DiCaprio** (fæddur 11. nóvember 1974) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur hlotið fjölda viðurkenninga, þar á meðal Golden Globe-verðlaun fyrir besta leikara eftir frammistöðu sína í *The Aviator* (2004). Þar að auki hefur hann meðal annars unnið Silfurbjörn á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín, Chlotrudis-verðlaun og Satellite-verðlaun og verið tilnefndur af Screen Actors Guild og BAFTA. Hann vann Óskarsverðlaun fyrir aðalhlutverki í myndinni *The Revenant* (2015).

DiCaprio, sem var fæddur og upp alinn í Los Angeles í Kaliforníu, hóf leikferil sinn á því að koma fram í sjónvarpsauglýsingum áður en hann landaði hlutverki í sápuóperunni *Santa Barbara* og gamanþættinum *Growing Pains* snemma á tíunda áratugnum. Fyrsta kvikmyndahlutverk hans var í grín-hryllingsmyndinni *Critters 3* (1991) en hann vakti fyrst markverða athygli fyrir frammistöðu sína í *This Boy's Life* (1993). DiCaprio hlaut svo vaxandi frægð með aukahlutverkum í myndunum *What's Eating Gilbert Grape* (1993), *Marvin's Room* (1995), *The Basketball Diaries* (1996) og loks með aðalhlutverki í *Romeo + Juliet* (1996). Árið 1997 lék hann í tekjuhæstu kvikmyndinni fram til ársins 2010, *Titanic* undir leikstjórn James Cameron, sem gerði DiCaprio þekktan um heim allan.

Fleiri myndir sem hafa hlotið jákvæða umfjöllun gagnrýnenda eru *Catch Me If You Can* (2002), *Gangs of New York* (2002), *The Aviator* (2004), *Blood Diamond* (2006), *The Departed* (2006) og *Revolutionary Road* (2008). Spennumyndirnar *Shutter Island* (2010) og *Inception* (2010) vöktu mikla athygli og þénuðu vel. DiCaprio er eigandi framleiðslufyrirtækisins Appian Way Productions.

## Tenglar

* Opinber vefsíða Leonardo DiCaprio Geymt 3 ágúst 2009 í Wayback Machine
* Leonardo DiCaprio á Internet Movie Database
# Skyndibiti

KFC-auglýsing í Kópavogi.
**Skyndibiti** er smáréttur sem er matreiddur á einfaldan hátt og yfirleitt gerður úr fjöldaframleiddu stöðluðu hráefni, seldur tilbúinn og oftast snæddur án hnífapara. Dæmi um skyndbita sem skyndibitastaðir bjóða eru hamborgari, pylsa, kebab og pítsa. Skyndibitamatur er mishollur, en sumir grænir veitingastaðir hafa tekið upp á því að selja fljótlega og holla rétti, og bera fram sem skyndibita. Götubiti líkist skyndibita, en er yfirleitt ekki fjöldaframleiddur, heldur matreiddur á staðnum í matarvagni.

Skyndibitastaðir nýta sér oftast stærðarhagkvæmni með keðju veitingastaða sem starfa undir sama sérleyfi og bjóða allir sama matseðil. Einstaka skyndibitakeðjur starfa um allan heim, en margar eru bundnar við tiltekin lönd eða héruð. Oftast eru skyndibitastaðir staðsettir í alfaraleið, gjarnan við fjölfarnar umferðargötur. Árið 2018 var skyndibitamarkaðurinn metinn á 570 milljarða dala á heimsvísu.

Þekktar alþjóðlegar skyndibitakeðjur eru meðal annars McDonald's, KFC, Domino's Pizza og Popeyes. Dæmi um íslenska skyndibitastaði eru Aktu taktu og Hlöllabátar.

## Tilvísanir

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Baybayin

**Baybayin** eða **alibata** (þekkt sem **tagalog-letur** í Unicode kerfinu) er fyrrum spænskt filipeykst skriftarkerfi sem upprunnið er frá java-letri (forn Kawi). Skriftarkerfið er þekkt sem hluti af brahmic fjölskyldunni (og einnig sem angi af vatteluttu stafrófinu) og er það talið hafa verið fyrst notað á 14. öld. Það hélt áfram að vera í notkun á nýlendutíma Spánverja á Filipseyjum allt til seinni hluta 19. aldar.

Filippeyska baybayin-skriftarkerfið er eitt af nokkrum sjálfstæðum stafrófum frá suðaustur asískum eyjum svo sem Súmötru, Java og Sulawesi sem flest eru abúgídur og sem að eiga uppruna sinn að rekja til forn Indlands og deila sömu sanskrít einkennum, þar sem hver samhljóði er borin fram með sérhljóða endingu-kommur eru notaðar sem einkenni fyrir aðra sérhljóða (sá tiltekni sérhljoði bregður oft fyrir í Sanskrít og líklega einnig í öðrum Filippeyskum tungumálum). Samt sem áður eiga ekkert af þessum filippeysku baybayin-skriftum sínar ýtarlegu sögulegar heimildir sem hafa verið útbreiddar í aldar raðir.

Baybayin skriftarkerfið tilheyrir abugida-kerfinu sem notar samsetningu samhljóða og sérhljóða. Hver bókstafur, skrifaður á sínu venjubundna formi, hefur samhljóðaendingu með sérhljóðanum A. Til að búa til aðra samhljóða endingar en með öðrum sérhljóðum er tákni komið fyrir, annaðhvort fyrir ofan samhljóðann (til að búa til E eða I sérhljóða) eða fyrir neðan samhljóðann (til að búa til O eða U). Táknið kallast *kudlit*. *Kudlit* kemur ekki fyrir á sérhljóðum sem standa stakir. Sérhljóðar hafa sitt eigið tákn.

Orðið baybayin merkir bókstaflega atkvæði.

  *Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Connecticut

| Connecticut |
| --- |
| Fylki |
| FániInnsigli |
| Viðurnefni: * The Constitution State (opinbert)
* The Nutmeg State
* The Provisions State
* The Land of Steady Habits
 |
| Kjörorð: Qui transtulit sustinet (latína) (enska: He who transplanted still sustains) |
| Staðsetning Connecticut í Bandaríkjunum |
| Land |  Bandaríkin |
| Varð opinbert fylki | 9. janúar 1788 (1788-01-09) (5. fylkið) |
| Höfuðborg | Hartford |
| Stærsta borg | Bridgeport |
| Stjórnarfar |
|  • Fylkisstjóri | Ned Lamont (D) |
|  • Varafylkisstjóri | Susan Bysiewicz (D) |
| Þingmenn öldungadeildar | * Richard Blumenthal (D)
* Chris Murphy (D)
 |
| Þingmenn fulltrúadeildar | 5 Demókratar |
| Flatarmál |
|  • Samtals | 14.357 km2 |
|  • Land | 12.542 km2 |
|  • Vatn | 1.816 km2  (12,6%) |
|  • Sæti | 48. sæti |
| Stærð |
|  • Lengd | 113 km |
|  • Breidd | 177 km |
| Hæð yfir sjávarmáli | 150 m |
| Hæsti punktur (Suðurhlíð Mount Frissell) | 725 m |
| Lægsti punktur (Long Island-sund) | 0 m |
| Mannfjöldi (2023) |
|  • Samtals | 3.617.176 |
|  • Sæti | 29. sæti |
|  • Þéttleiki | 251,95/km2 |
|   • Sæti | 4. sæti |
| Heiti íbúa | Connecticuter, Connecticutian |
| Tungumál |
|  • Opinbert tungumál | Ekkert |
| Tímabelti | UTC−05:00 (EST) |
|  • Sumartími | UTC−04:00 (EDT) |
| Póstnúmer | CT |
| ISO 3166 kóði | US-CT |
| Stytting | Conn. |
| Breiddargráða | 40°58'N til 42°03'N |
| Lengdargráða | 71°47'V til 73°44'V |
| Vefsíða | ct.gov |

**Connecticut** er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Massachusetts í norðri, Rhode Island í austri, Long Island-sundi í suðri og New York í vestri. Connecticut er 14.357 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg fylkisins heitir Hartford en stærsta borg fylkisins heitir Bridgeport. Um 3,6 milljónir manns búa í Connecticut (2023).

## Myndir

*
*
*

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Kúsjanaveldið

Búddamynd frá Kúsjanaríkinu.
**Kúsjanaveldið** var ríki sem stóð á 1. öld til 3. aldar og var á hátindi veldis síns um 105-250. Það náði frá Tadsjikistan að Kaspíahafi til Afganistan og teygði sig niður eftir Gangesfljóti. Ríkið var stofnað af Kúsjönum, ættkvísl úr Júesí þjóðflokknum frá Sinkíang í Kína, sem hugsanlega voru skyldir Tokkörum. Ríkið átti í viðskiptum við Rómverja, Sassanída í Persíu og Kína og var um skeið miðstöð samskipta milli austurs og vesturs.
# Maharashtra

Kort sem sýnir Maharashtra
**Maharashtra** er fylki í vesturhluta Indlands. Það er annað fjölmennasta fylki Indlands, á eftir Uttar Pradesh, og það þriðja stærsta að flatarmáli. Maharashtra er auk þess auðugasta fylki landsins og leggur til 15% af iðnframleiðslu þess og 13,3% af vergri landsframleiðslu.

Maharashtra á strönd að Arabíuhafi í vestri. Það á landamæri að Gújarat og Dadra og Nagra Haveli í norðvestri, Madhya Pradesh í norðaustri, Chhattisgarh í austri, Karnataka í suðri, Andhra Pradesh í suðaustri og Góa í suðvestri. Fylkið nær yfir 307.731 km² sem er 9,84% af Indlandi. Höfuðstaður fylkisins er borgin Mumbai sem er jafnframt efnahagsleg höfuðborg ríkisins.

Maharashtra var heimaland Marattaveldisins sem reis gegn Mógúlveldinu á 17. öld. Marattaveldið náði hátindi sínum eftir miðja 18. öld en féll eftir röð stríðsátaka við Breska Austur-Indíafélagið sem lagði landið endanlega undir sig árið 1818. Maharashtra var ásamt Gújarat hluti af Bombay-fylki til 1960.

Opinbert tungumál fylkisins er Marathi. Yfir 80% íbúa þess eru hindúatrúar.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# WWE

|  |
| --- |
| WWE |
|  |
| Rekstrarform | Afþreyingarfyrirtæki |
| Stofnað | 7. janúar 1953 |
| Staðsetning | Stamford, Connecticut, Bandaríkin |
| Starfsemi | Atvinnuglímufyrirtæki |
| Vefsíða | Opinber vefsíða |

**World Wrestling Entertainment, Inc.** (Skammstafað sem **WWE**) er bandarískt atvinnuglímufyrirtæki og afþreyingarfyrirtæki. WWE hefur einnig tekið þátt í öðrum sviðum, þar á meðal kvikmyndum, amerískum fótbolta og fleira. Fyrirtækið tekur að auki þátt í að veita fyrirtækjum leyfi fyrir hugverkum sínum til að framleiða tölvuleiki og ofurhetjukallar. Fyrirtækið var stofnað þann 7. janúar 1953 sem *Capitol Wrestling Corporation*. Það er stærsta atvinnuglímufyrirtæki í heimi með starfsfólki sínu skipt í tvo aðalferðahópa og tvo þroskahópa. WWE er í boði fyrir 1 milljarð heimila um allan heim á 30 tungumálum. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru staðsettar í Stamford, Connecticut með skrifstofur í New York, Los Angeles, Mexíkóborg, Mumbai, Sjanghæ, Singapúr, Dúbaí og München.

## Saga fyrirtækisins

Mynd af Vincent J. McMahon (2006)
Ekki er vitað hver stofnandinn var, sumar heimildir segja að það hafi verið Vincent J. McMahon á meðan aðrar heimildir segja að faðir hans McMahon, Jess McMahon, hafi verið stofnandi Capitol Wrestling Corporation. Fyrirtækið gekk síðar til liðs í National Wrestling Alliance (Skammstafað sem NWA) og hinn frægi New York verkefnisstjóri Toots Mondt gekk fljótlega til liðs við fyrirtækið. Vincent J. McMahon og Toots Mondt voru mjög farsælir og stjórnuðu fljótlega um það bil 70% af bókunarvaldi NWA*.* Árið 1963 lentu McMahon og Mondt í rifrildi við NWA vegna þess að *Buddy Rogers* var bókaður til að halda *NWA World Heavyweight Championship*. *World Wide Wrestling Federation* var endurnefnt í World Wrestling Federation (Skammstafað sem WWF) árið 1979.

Sonur Vincent J. McMahon, Vincent K. McMahon, og eiginkona hans Linda, stofnuðu *Titan Sports, Inc.* árið 1980 í South Yarmouth, Massachusetts og notuðu vörumerki fyrir upphafsstafina „WWF“.

Árið 1982 keypti McMahon *Capitol Sports* móðurfyrirtæki WWF af föður sínum. Þegar McMahon tók við fyrirtækinu vann hann strax að því að fá WWF í sjónvarpi um öll Bandaríkin. Þetta vakti reiði annarra forvígismanna og truflaði rótgróin mörk mismunandi glímufyrirtæki Að auki notaði fyrirtækið tekjur af auglýsingum, sjónvarpssamningum og segulbandssölu til að tryggja hæfileika frá samkeppnisaðilum.

*Capitol Sports* stjórnaði þegar mestu norðaustursvæðinu, en McMahon vildi að WWF væri landsglímufyrirtæki, eitthvað sem NWA samþykkti ekki. Skömmu síðar yfirgaf hann fyrirtæki sitt frá NWA, líkt og American Wresting Alliance, sem stjórnaði Norður-Miðvesturríkjum Bandaríkjanna. Til að verða landsfyrirtæki þurfti WWF að vera stærra en nokkurt NWA fyrirtæki sem til var.

Höfuðstöðvar WWE árið 2024
## Tilvísanir

  *Þessi fyrirtækjagrein  sem tengist Bandaríkjunum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Dúbaí

Gervihnattamynd af Jumeirah-eyju við ströndina í Dúbaí.
**Dúbaí** (arabíska:دبيّ, alþjóðlega hljóðstafrófið: /ðʊ-'bɪ/) er heiti á furstadæmi í Sameinuðu arabísku furstadæmunum og stærstu borg þess. Flatarmál furstadæmisins er 4.114 km² en heildarflatarmál ríkisins er um 83.600 km². Íbúar furstadæmisins eru 1.141.959 og þar af búa 1.137.376 í borginni. Dúbaí er einn dýrasti staður í heimi að búa á. Meðalverð íbúða er 250 milljónir íslenskra króna en meðalverðið í landinu öllu er aðeins 20-25 milljónir íslenskra króna. Sett hafa verið upp ýmis sérhæfð frísvæði í borginni, eins og Dubai Internet City fyrir fyrirtæki í upplýsingatækni. Borgin er þekkt fyrir manngerðar eyjar, eins og Pálmaeyjarnar og Heiminn.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Henrik Pontoppidan

Henrik Pontoppidan (1913)
**Henrik Pontoppidan** (24. júlí 1857 – 21. ágúst 1943) var danskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1917.

## Ævi og störf

Henrik Pontoppidan fæddist á Jótlandi, af grónum presta- og rithöfundaættum. Hann hóf nám í verkfræði en flosnaði upp úr því og gerðist blaðamaður og rithöfundur. Skrif hans einkenndust af róttæku uppgjöri við íhaldssemi og titlatog. Hann aðhylltist raunsæisstefnuna í bókmenntum og fjallaði einkum um líf blásnauðs alþýðufólks og gekk þannig fyrstur allra á hólm við glansmyndir danskra rithöfunda af fegurð sveitalífsins.

Veigamestu skáldsögur Pontoppidan komu út á árunum 1890-1920 og leituðust við að draga upp stórar myndir af dönsku þjóðfélagi í anda höfunda á borð við Balzac og Zola. Þeirra kunnust var *Pétur heppni* (danska: *Lykke-Per*) sem hafði sjálfsævisögulega undirtóna um ungan mann sem reynir að verða verkfræðingur til að slíta sig undan ægivaldi fjölskyldunnar en er að lokum brotinn niður og gefst að lokum upp.

Árið 1917 hlaut Pontoppidan Nóbelsverðlaunin ásamt landa sínum Karl Adolph Gjellerup, en verk hans hafa lifað öllu betur með dönsku þjóðinni en hins síðarnefnda. Clara Pontoppidan, ein frægasta kvikmyndaleikkona Dana fyrr og síðar, var bróðurdóttir Henriks Pontoppidan.

Fáeinar smásögur eftir Pontoppidan hafa verið þýddar á íslensku.
# Rökhyggja

René Descartes var einn öflugasti málsvari rökhyggjunnar, málverk eftir Frans Hals frá því um 1649
**Rökhyggja** er það viðhorf í þekkingarfræði sem leggur áherslu á hlutverk skynseminnar í öflun þekkingar. Rökhyggja var einkum fyrirferðamikil í heimspeki 17. og 18. aldar. Helstu málsvarar rökhyggjunnar voru heimspekingarnir René Descartes, Benedikt Spinoza og Gottfried Wilhelm Leibniz en einnig Antoine Arnauld, Marin Mersenne, Blaise Pascal, Nicholas Malebranche og Christian Wolff. Rökhyggjan hafði einnig umtalsverð áhrif á heimspeki þýska heimspekingsin Immanuels Kant.

## Heimildir og frekari fróðleikur

* Cottingham, John, *The Rationalists* (Oxford: Oxford University Press, 1988).

## Tengt efni

* *A priori*
* Noam Chomsky
* Raunhyggja
* Húsið við Como-vatn (5. Tvíæringur í Mílanó)

## Tenglar

* „Hver er munurinn á raunhyggju og rökhyggju?“. *Vísindavefurinn*.
* „Hvað er hugmynd?“. *Vísindavefurinn*.
* *Stanford Encyclopedia of Philosophy:* „Continental Rationalism“
* *Stanford Encyclopedia of Philosophy:* „Rationalism vs. Empiricism“
# Sumarólympíuleikarnir

Ólympíueldurinn á opnunarhátíð Sumarólympíuleikanna í London 2012
**Sumarólympíuleikarnir** eru alþjóðlegt íþróttamót sem er haldið á fjögurra ára fresti. Á sumarleikunum er keppt í um 300 íþróttagreinum og yfir 200 lönd taka þátt. Leikarnir eru skipulagðir af Alþjóðaólympíunefndinni.

Fyrstu Sumarólympíuleikarnir voru haldnir árið 1896.