Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kindle

Kindle 2 frá Amazon.com
**Kindle** er heiti á lestölvu frá bandaríska fyrirtækinu Amazon.com. Lestölvan (stundum nefnd *lesbretti*) styðst við svokallað rafblek og svokallaðan rafpappír og líkir eftir bók um leið og orkunotkun er í lágmarki. Skjárinn er án baklýsingar og því þarf ljós, rétt eins og við hefðbundinn bóklestur, þegar lesin er rafbók af Kindle.
# Auglýsing

Strætisvagn í Kópavogi með augýsingu frá Landsbankanum
**Auglýsing** er samskiptaform þar sem reynt er að sannfæra hugsanlega kaupendur um að kaupa eða nota ákveðna vöru eða þjónustu. Margar auglýsingaherferðir ganga út á að selja ákveðin vörumerki sem eru tengd við ákveðna ímynd eða lífsstíl. Allir helstu miðlar eru notaðir af auglýsendum: sjónvarp, útvarp, bíó, tímarit, dagblöð, tölvuleikir, veraldarvefurinn og auglýsingaskilti. Auglýsingar eru gjarnan hannaðar af auglýsingastofum sem eru ráðnar af fyrirtækjum sem framleiða vöruna eða veita þjónustuna. Einnig er hugtakið notað yfir tilkynningar, svo sem atvinnuauglýsingar og í öðrum lögformlegum tilgangi, svo sem í Stjórnartíðindum eða í Lögbirtingablaðinu.

  *Þessi viðskiptafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Veraldlegur húmanismi

Alþjóðlegt tákn veraldlegs húmanisma: Hin hamingjusama manneskja
**Veraldlegur húmanismi** er lífsskoðun sem leggur áherslu á rökhyggju, efahyggju, gagnrýna hugsun, siðfræði, og hafnar trúarkreddum, yfirnáttúru, gervivísindum og hjátrú. Þekkingarfræði veraldlegra húmanista byggir á því að notast einungis við rökfræðilegar (vísindalegar) aðferðir og tilraunir á hinum þekkta efnisheimi til að afla staðreynda um heiminn, lífið og tilveruna.
Náttúruhyggja er einnig viðhorf sem byggt er á en hún hafnar greinarmuninum á því náttúrulega og yfirnáttúrulega.

Veraldlegir húmanistar aðhyllast enga ákveðna siðferðiskenningu umfram aðra en ýmsar stefnuyfirlýsingar hafa verið gerðar af húmanistasamtökum.
Þeir vilja meina að manneskjur geti verið siðlegar eða breytt siðferðislega rétt án trúarbragða. Þeir leggja áherslu á að hugsa sjálfstætt. Richard Norrman orðar það svo: „Þau sjónarmið sem ég stend fyrir eru mín eigin og ættu ekki að skiljast sem einhverjar kennisetningar húmanista eða réttrúnaður.“ Einnig er áhersla lögð á lífsskoðunarfrelsi, tjáningarfrelsi og lýðræði.

Húmanistar fagna margir hefðbundnum hátíðum eins og jólum eða sólstöðum og hafa skipulagt sínar eigin athafnir í gegnum félög sín: nafngiftir, fermingar, giftingar, jarðafarir og ákveðin tímamót.

## Rætur

Veraldlegur húmanismi er afsprengi upplýsingarinnar á 18 öld og rökhyggju 19.aldar.

## Félög

Húmanistafélög hafa verið stofnuð víða um heim. Á Vesturlöndum má t.d. nefna Human-Etisk Forbund í Noregi, British Humanist Association á Bretlandi, American Humanist Association í Bandaríkjunum og Siðmennt og Farsæld á Íslandi.

International Humanist and Ethics Union (IHEU) eru regnhlífarsamtök þeirra sem aðhyllast veraldlegan húmanisma. Það eru 3-4 milljónir meðlima í yfir 40 löndum og yfir 100 samtökum. IHEU hefur aðsetur í London.

## Tilvísanir

## Heimildir

* Richard Norrman (2012). *Um Húmanisma*. Ormstunga.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Hafnabolti

Séð yfir hafnaboltavöll í Chicago
**Hafnabolti** (eða **hornabolti**) er íþrótt sem fer fram með kylfu og hörðum smábolta. Tvö lið keppa og hefur hvort þeirra níu leikmenn. Leikurinn gengur út á að ná sem flestum stigum með því að slá boltann og hlaupa í hafnir. Stig fæst þegar leikmaður nær heimahöfn. Varnarleikmenn, sem eru í því liði sem ekki er að slá, reyna að koma í veg fyrir að leikmenn nái í höfn.

Leikmannaskipting á vellinum er þannig háttað að það lið sem er í vörn hefur níu leikmenn á vellinum; þrjá á ytri velli (hægri-, mið- og vinstrivallarleikmann), fjóra á innri velli (leikmann á fyrstu-, annarri- og þriðjuhöfn auk stuttstoppara), kastara og grípara. Það lið sem er að slá hefur einn leikmann sem slær fyrir liðið og 0-3 hlaupara á höfnum eftir því hvort sá/þeir sem hafa slegið á undan hafi komist í höfn. (ATH: í hverri höfn má aðeins vera einn leikmaður í einu).

Hver leikur er níu lotur og skiptist hver lota í fyrri og seinni hluta, svo alls eru 18 leikhlutar í hverjum leik. Í fyrri hluta lotu slær lið A á meðan lið B er í vörn en í seinni snýst þeta við svo lið A fer í vörn og lið B slær. Hver leikhluti endar þegar þrír menn eru úr í því liði sem er að slá. Nokkrar leiðir eru til að ná leikmanni úr leiknum t.d.:

a) kasta leikmann út, m.ö.o. að láta kylfing slá þrjú vindhögg.

b) grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og áður en hann snertir jörðina.

c) koma boltanum í fyrstu höfn áður en hlaupari nær í fyrstu höfn.

d) "tagga" leikmann úr með því að snerta hann með boltann í hanskanum.

Hlutverk leikmanna:

*kylfingur*

kylfingur þ.e. sá sem slær fyrir liðið sér um að hitta boltann eins langt og hann getur og á þann máta að varnarleikmenn
ná ekki að grípahann. þegar kylfingurinn hefur hitt boltann og boltinn komið út á völlinn þannig að hann sé "í leiknum"
breytist kylfingurinn í hlaupara og hleypur í fyrstu höfn, eða ef hann getur áfram í 2. 3. eða heimahöfn.

*kastari*

Kastari er staðsettur á miðjum innri vellinum og sér um að kasta boltanum til grípa þannig að "battarinn" nái ekki
að slá hann.

*grípari*

grípari er staðsettur fyrir aftan heimahöfn, örlítið aftar og til hliðar við kylfinginn.

*vallarleikmenn*

sjá um að grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og koma honum í viðeigandi höfn (oftast fyrstu höfn) eða "tagga"
leikmenn úr.

## Tenglar

* *Hafnabolti og helgisiðir*; grein í Morgunblaðinu 1997[*óvirkur tengill*]

  *Þessi íþróttagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Badaga

Eitt af hinum smærri dravídamálum. Talað af um 30 000 manns í fjallahéraði austur af Mangalore á Indlandi.

  *Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)

| Pétur Pan |
| --- |
| Peter Pan |
|  |
| Leikstjóri | Clyde Geronimi Wilfred Jackson Hamilton Luske |
| Handritshöfundur | Milt Banta William Cotrell Winston Hibler Bill Peet Erdman Penner Erdman Penner Joe Rinaldi Ted Sears Ralph Wright |
| Byggt á | *Pétur og Vanda* eftir J.M. Barrie |
| Framleiðandi | Walt Disney |
| Leikarar | Bobby Driscoll Kathryn Beaumont Hans Conreid Paul Collins Tommy Luske |
| Sögumaður | Tom Conway |
| Tónlist | Oliver Wallace (kvikmyndataka) Sammy Fain (tónlist-lög) Frank Churchill (tónlist-lög) Sammy Cahn (orð-lög) Edward H. Plumb Ed Penner (orð-lög) Winston Hibler (orð-lög) Ted Sears (orð-lög) |
| Dreifiaðili | Walt Disney Productions |
| Frumsýning | 5. febrúar 1953 |
| Lengd | 76 minútur |
| Land |  Bandaríkin |
| Tungumál | Enska |
| Ráðstöfunarfé | USD4 milljónir |
| Heildartekjur | USD87,5 milljónir |

Pétur Pan (enska: *Peter Pan*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1953.

## Íslensk talsetning

| Hlutverk | Leikari |
| --- | --- |
| Pétur Pan | Sturla Sighvatsson |
| Vanda | Álfrún Örnólfsdótir |
| Vanda (söngur) | Ragnheiður Edda Viðarsdóttir |
| Jón | Árni Örnólfsson |
| Mikki | Björn Ármann Júlíusson |
| Kobbi Kló | Arnar Jónsson |
| Starri | Karl Ágúst Úlfsson |
| Húni | Grímur Gíslason |
| Rebbi | Þorvaldur Kristjánsson |
| Kalli | Eiríkur Kristinn Júlíusson |
| Kanni | Eiríkur Kristinn Júlíusson |
| Tvíburarnir | Agnar Már Júlíusson |
| Höfðingi | Pétur Einarsson |
| Mamma | Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir |
| Pabbi | Arnar Jónsson |
| Sjóræningjar | Júlíus Agnarsson
Atli Rafn Sigurðarson
Einar Vilberg Hjartarson
Valur Freyr Einarsson |
| Hafmeyjar | Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir
Inga Valdimarsdóttir
Ragnheiður Edda Viðarsdóttir |

### Lög í myndinni

| Titill | Söngvari |
| --- | --- |
| Önnur stjarna í stjór | Stuðkórnum
Ragnheiður Edda Viðarsdóttir |
| Fljúgðu | Stuðkórnum |
| Ræningjalíf | Stuðkórnum |
| Tee-Dum Tee-Dee | Þorvaldur Kristjánsson
Grímur Gíslason
Árni Örnólfsson |
| Afhverju er rautt skinn rautt? | Pétur Einarsson
Stuðkórnum |
| Mamma ykkar og mín | Ragnheiður Edda Viðarsdóttir |
| Kobbi Kló | Arnar Jónsson
Stuðkórnum |
| Fljúgðu (endurtekning) | Stuðkórnum |

| Starf | Nafn |
| --- | --- |
| Leikstjórn | Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir |
| Þýðandi | Jón St. Kristjánsson |
| Kórstjórn | Vilhjálmur Guðjónsson |
| Textaþýðing | Jón St. Kristjánsson |
| Yfirumsjón | Kirsten Saabye |
| Upptökustjóri | Júlíus Agnarsson |
| Hljóðblöndun | Mads Eggert
- Sun Studio |
| Framkvæmdastjórn | Júlíus Agnarsson |
| Hljóðver | Stúdió eitt. |

## Tengill

* *Pétur Pan* á Internet Movie Database

## Tilvísanir

  *Þessi kvikmyndagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Aftur til framtíðar

| Aftur til framtíðar |
| --- |
| Back to the Future |
|  |
| Leikstjóri | Robert Zemeckis |
| Handritshöfundur | Bob Gale Robert Zemeckis |
| Framleiðandi | Neil Canton Bob Gale **Aðalframleiðendur**: Steven Spielberg Kathleen Kennedy Frank Marshall |
| Leikarar | Michael J. Fox Christopher Lloyd Lea Thompson Crispin Glover Thomas F. Wilson |
| Kvikmyndagerð | Dean Cundey |
| Tónlist | Alan Silvestri |
| Dreifiaðili | Universal |
| Frumsýning |  3. júlí 1985 |
| Lengd | 116 mín. |
| Land |  Bandaríkin |
| Tungumál | enska |
| Aldurstakmark | Leyfð öllum |
| Ráðstöfunarfé | $ 19 milljónir |
| Framhald | Aftur til framtíðar II |

Aftur til framtíðar (enska: *Back to the Future*) er bandarísk gaman, SciFi- kvikmynd frá árinu 1985, leikstýrt af Robert Zemeckis, skrifuð af Bob Gale og framleidd af Steven Spielberg. Hún er hluti af Aftur til framtíðar kvikmyndaseríunni. Aðalhlutverk eru leikin af Michael J. Fox sem Martin McFly, Christopher LLoyd, Crispin Glover, Lea Thompson og Thomas F. Wilson. Aftur til framtíðar segir söguna af Marty McFly, unglingi sem fer óvart til fortíðarinnar frá árinu 1985 til ársins 1955. Hann hittir foreldra sína í menntaskóla og verður móðir hans hrifin af honum. Marty neyðist til að laga skemmdirnar í fortíðinni til þess að foreldrar hans verði ástfangnir en líka finna leiðina aftur til 1985.

Zemeckis og Gale skrifuðu handritið eftir að Gale hafði hugsað um hvað það hefði verið gaman að vera vinur föður síns ef þeir hefðu gengið saman í menntaskóla. Nokkur kvikmyndaver höfnuðu hugmyndinni þangað til hagnaður myndar Zemeckis, *Romancing the Stone* sannfærði Universal Pictures og var Steven Spielberg fenginn sem aðalframleiðandi. Eric Stoltz átti upphaflega að leika Marty McFly þegar Michael J. Fox hafnaði hlutverkinu þar sem hann var að leika í sjónvarpsþáttaröðinni *Family Ties* en þegar tökur höfðu hafist ákváðu framleiðendur myndarinnar að það höfðu verið mistök að ráða Stoltz. Þau buðu Fox hlutverkið aftur og þeim tókst að gera tímatöflu svo að hann hefði nægan tíma til þess að vera í báðum verkefnum. Nýr aðalleikari þýddi að kvikmyndatökuliðið þurfti að taka allt upp aftur og gera það hratt svo að myndin gæti komið út þann 3. júlí 1985.

Þegar hún kom út varð hún vinsælasta mynd ársins og fékk meira en 380 milljónir dollara í hagnað og fékk góðar viðtökur gagnrýnenda. Myndin vann Hugo verðlaun fyrir bestu dramatísku frammistöðuna og Saturn-verðlaunin sem besta vísindaskáldsögumyndin en líka Óskars-, BAFTA- og Golden Globe-tilnefningar. Myndin var upphafið að þríleik en Aftur til framtíðar II og Aftur til framtíðar III komu út 1989 og 1990.

## Heimildir

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Back to the Future*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt janúar 2010.

## Tenglar

*Aftur til framtíðar* á Internet Movie Database
# Mukhriz Mahathir

| Mukhriz Mahathir |
| --- |
|  |
|  |
| Ráðherra Héraðsins Kedah |
| **Í embætti** 6. maí 2013 – 3. febrúar 2016 |
| **Í embætti** 11. maí 2018 – 17. maí 2020 |
|  |
| Persónulegar upplýsingar |
| Fæddur | 25. nóvember 1964 (1964-11-25)
Kedah, Malasíu |
| Stjórnmálaflokkur | PEJUANG (2020–) |
| Maki | Norzieta Zakaria |
| Börn | 4 (Meera Alyanna binti Mukhriz) |
| Starf | Stjórnmálamaður |

**Mukhriz Mahathir** (f. 25. nóvember 1964) er malasískur stjórnmálamaður, fyrrum ráðherra héraðsins Kedah. Hann er sonur Mahathir bin Mohamad, fyrrverandi forsætisráðherra Malasíu.

## Tilvísanir

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# C-14 aldursgreining

C-14 aldursgreining byggist á kolefni 14 (C-14, C14 eða 14C), sem er samsæta kolefnis, sem inniheldur 6 róteindir og 8 nifteindir í kjarna. Þessi kolefnissamsæta er geislavirk og klofnar með beta klofnun og myndar köfnunarefni. C-14 er til staðar í öllu náttúrulegu kolefni í hlutfalli sem er nokkurn veginn 1:1012. Helmingunartíminn er 5730±40 ár, sem samsvarar því að í einu grammi kolefnis úr lifandi lífveru verði um það bil 14 klofnanir á mínútu.

Á þessu byggist C-14 aldursgreiningin. Þegar lífvera deyr hættir hún að sjálfsögðu að taka til sín kolefni, en það kolefni sem er til staðar klofnar í sífellu og breytist þá hlutfall geislakolsins með tímanum. Með því að mæla það hlutfall geislakols, sem til staðar er má meta hve langt er síðan lífveran, sem hið lífræna sýni er komið frá, lauk ævi sinni. Sé eitthvert mælanlegt magn geislakols til staðar, gefur það til kynna að aldur sýnisins sé mjög lítill í jarðsögulegum skilningi. Til dæmis eru jarðolía og kol of gömul til þess að magn geislakols í þeim sé mælanlegt.
# Maurya-veldið

Súlnahöfuð Ashoka frá Sarnath.
**Maurya-veldið** var stórveldi á Indlandsskaga í fornöld. Stofnandi ríkisins var Chandragupta Maurya konungur Maghada. Árið 322 f.o.t. sigraði hann Nandaveldið og stækkaði ríki sitt eftir það til vesturs og suðurs. Sonarsonur hans, Ashoka mikli, tók við völdum árið 268 f.o.t. Á valdatíð hans náði ríkið sinni mestu útbreiðslu eftir sigur hans í Kalingastríðinu 261 f.o.t. Eftir það hnignaði ríkinu þar til síðasti Maurya-keisarinn, Brihadratha Maurya, var myrtur af herforingja sínum, Pushyamitra Shunga, sem stofnaði Shunga-veldið árið 185 f.o.t.

Maurya-keisararnir unnu sigur á satröpum Alexanders mikla og Selevkídum í vestri. Ashoka studdi við útbreiðslu búddatrúar í ríki sínu og sendi búddíska trúboða til Srí Lanka, Norðvestur-Indlands og Mið-Asíu. Á tímum Maurya-veldisins var undanfari Stofnvegarins mikla gerður frá höfuðborginni Patalipura til Taxila í Púnjab.

## Tilvísanir
# Breska Indland

Breska Indland eftir stofnun krúnunýlendu. Ljósgrænu svæðin (Sómalíland, Múskat, Óman og Malasía) voru að hluta eða um stutt skeið undir stjórn Breta.
**Breska Indland** er samheiti yfir héruð á Indlandsskaga og víðar í Asíu sem voru undir stjórn Breta frá upphafi 17. aldar til 1947. Saga Breska Indlands skiptist í þrjú tímabil:

* Breska Austur-Indíafélagið setti upp fjölda verslunarstaða (faktoría) á strönd Indlandsskagans frá 1612 til 1757, í samkeppni við Hollenska Austur-Indíafélagið og Franska Austur-Indíafélagið. Um miðja 18. öld voru þrír þessara staða, Madras, Bombay og Kalkútta, orðnir að stórum borgum.
* Félagsræði á Indlandi hófst þegar Breska Austur-Indíafélagið vann sigur á furstanum af Bengal í orrustunni um Plassey 23. júní 1757. Þar með hóf félagið landvinninga sem leiddu til þess að stórir hlutar Indlandsskagans voru undir stjórn þess árið 1857.
* Uppreisnin á Indlandi 1857 hófst vegna óánægju íbúa með stjórn félagsins. Breski herinn náði að kveða uppreisnina niður eftir átök sem stóðu í meira en ár. Í kjölfarið var Breska Austur-Indíafélagið leyst upp og Breska Indland gert að krúnunýlendu undir stjórn landstjóra sem fékk titilinn Varakonungur Indlands.

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*