Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Uttarakhand

Kort sem sýnir Uttarakhand
**Uttarakhand** er fylki í norðurhluta Indlands. Fylkið var búið til árið 2000 úr norðvesturhéruðum Uttar Pradesh. Fylkið er þekkt sem „land guðanna“ vegna þess fjölda hindúahofa og pílagrímastaða sem þar eru. Tvö helgustu fljót hindúa eiga upptök sín í héraðinu; Ganges og Yamuna. Fylkið á landamæri að Tíbet í norðaustri, Nepal í austri, Himachal Pradesh í norðvestri og Uttar Pradesh í suðri. Höfuðstaður og stærsta borg fylkisins er Dehradun.

Íbúar Uttarakhand eru rúmar tíu milljónir. Opinber tungumál fylkisins eru hindí og sanskrít.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Louisiana

| Louisiana |
| --- |
| Fylki |
| State of Louisiana |
| FániInnsigli |
| Viðurnefni: * Pelican State (opinbert)
* Bayou State
* Creole State
* Sportsman's Paradise
* The Boot
 |
| Kjörorð: Union, Justice, Confidence |
| Staðsetning Louisiana í Bandaríkjunum |
| Land |  Bandaríkin |
| Varð opinbert fylki | 30. apríl 1812 (1812-04-30) (18. fylkið) |
| Höfuðborg | Baton Rouge |
| Stærsta borg | New Orleans |
| Stærsta sókn | East Baton Rouge |
| Stjórnarfar |
|  • Fylkisstjóri | Jeff Landry (R) |
|  • Varafylkisstjóri | Billy Nungesser (R) |
| Þingmenn öldungadeildar | * Bill Cassidy (R)
* John Kennedy (R)
 |
| Þingmenn fulltrúadeildar | * 5 Repúblikanar
* 1 Demókrati
 |
| Flatarmál |
|  • Samtals | 134.264 km2 |
|  • Land | 111.898 km2 |
|  • Vatn | 21.455 km2  (15%) |
|  • Sæti | 31. sæti |
| Stærð |
|  • Lengd | 610 km |
|  • Breidd | 231 km |
| Hæð yfir sjávarmáli | 30 m |
| Hæsti punktur (Mount Driskill) | 163 m |
| Lægsti punktur (New Orleans) | −2,5 m |
| Mannfjöldi (2020) |
|  • Samtals | 4.657.757 |
|  • Sæti | 24. sæti |
|  • Þéttleiki | 41,3/km2 |
|   • Sæti | 29. sæti |
| Heiti íbúa | Louisianian |
| Tungumál |
|  • Opinbert tungumál | Ekkert |
|  • Töluð tungumál | * Enska: 91,26%
* Franska: 3,45%
* Spænska: 3,3%
 |
| Tímabelti | UTC−06:00 (CST) |
|  • Sumartími | UTC−05:00 (CDT) |
| Póstnúmer | LA |
| ISO 3166 kóði | US-LA |
| Stytting | La. |
| Breiddargráða | 28°56'N til 33°01'N |
| Lengdargráða | 88°49'V til 94°03'V |
| Vefsíða | louisiana.gov |

**Louisiana** er fylki í suðurhluta Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Mexíkóflóa í suðri, Texas í vestri, Arkansas í norðri og Mississippi í austri. Höfuðborg Louisiana heitir Baton Rouge. Önnur þekkt borg í fylkinu er New Orleans. Flatarmál Louisiana er 134.264 ferkílómetrar.

Um 4,7 milljón manns búa í Louisiana (2020).

## Orðsifjafræði

Louisiana var nefnt eftir Louis XIV, sem var konungur Frakklands frá 1643 til 1715. Viðskeytið –ana (eða –ane) er latneskt viðskeyt sem getur átt við „upplýsingar sem tengjast tilteknum einstaklingi, þegn eða stað“. Þannig ber Louis + ana í grófum dráttum hugmyndina um „skyldan Louis“.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Norn (tungumál)

**Norn** var tungumál ættað úr fornnorrænu sem talað var í Hjaltlandseyjum, í Orkneyjum og í Katanesi áður en lágskoska fór að taka þar yfir á 15. öld. Málið var þó notað eitthvað fram á 18. öld en ekki er nákvæmlega vitað hvenær það dó út. Leifar málsins lifa enn í skoskum mállýskum á svæðinu.

## Dæmatexti

**orkneysku norn** (Wallace, 1700).

Favor i ir i chimrie, Helleur ir i nam thite,
gilla cosdum thite cumma, veya thine mota vara gort
o yurn sinna gort i chimrie,
ga vus da on da dalight brow vora.
Firgive vus sinna vora
sin vee Firgive sindara mutha vus,
lyv vus ye i tumtation, min delivera vus fro olt ilt, Amen.
**hjaltlensku norn** (Low, 1774).

Fy vor or er i Chimeri. Halaght vara nam dit.
La Konungdum din cumma. La vill din vera guerde
i vrildin sindaeri chimeri.
Gav vus dagh u dagloght brau.
Forgive sindorwara
sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
Lia wus ikè o vera tempa, but delivra wus fro adlu idlu.
For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen.
**Færeyska**.

Faðir vár, Tú, sum ert í Himli.
Heilagt verði navn Títt.
Komi ríki Títt.
Verði vilji Tín, sum í Himli, so á jørð.
Gev okkum í dag okkara dagliga breyð.
Og fyrigev okkum syndir okkara, so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
Leið okkum ikki í frestingar, men frels okkum frá tí illa.
Tí at títt er ríkið, valdið og heiðurin um allar ævir.
Amen
**Norræn**.

Faþer vár es ert í himenríki, verði nafn þitt hæilagt
Til kome ríke þitt, værði vili þin
sva a iarðu sem í himnum.
Gef oss í dag brauð vort dagligt
Ok fyr gef þu oss synþer órar,
sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert
Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þu oss frá öllu illu.
**íslenska**

Faðir vor, þú sem ert á himnum. Helgist þitt nafn,
til komi þitt ríki, verði þinn vilji,
svo á jörðu sem á himni.
Gef oss í dag vort daglegt brauð. Fyrirgef oss vorar skuldir,
svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum.
Og eigi leið þú oss í freistni, heldur frelsa oss frá illu.
Því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu, amen.
**Norska** (Nýnorska)

Fader vår, du som er i himmelen! Lat namnet ditt helgast.
Lat riket ditt koma. Lat viljen din råda på jorda
så som i himmelen.
Gjev oss i dag vårt daglege brød. Forlat oss vår skuld,
som vi òg forlèt våre skuldmenn.
Før oss ikkje ut i freisting, men frels oss frå det vonde.
For riket er ditt, og makta og æra i all æve. Amen.
# Daily Mirror

Daily Mirror er breskt æsifréttablað stofnað árið 1903. Tvisvar í sögu blaðsins var efsta hluta dagblaðsins breytt í *The Mirror*, frá 1985 til 1987 og aftur frá 1997 til 2002, sem er það sem blaðið er kallað í daglegu tali. *The Daily Mirror* er eina dagblað Bretlands sem hefur stöðugt stutt Verkamannaflokkinn síðan árið 1945.

Alfred Harmsworth stofnaði dagblaðið þann 2. nóvember 1903 sem blað fyrir konur sem var skrifuð af konum, og það útskýrir nafnið. Blaðið var í eigu Roberts Maxwell frá 1984 til 1991. Dauði hans leiddi til rekstrarkreppu hjá blaðinu þar til það sameinaðist dagblaðahópnum *Trinity* árið 1999.

  *Þessi dagblaðs eða tímaritagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Google Translate

**Google Translate** er ókeypis vélþýðingaforrit sem var þróað af Google og hægt er að nota til að þýða texta, tal, myndir, vefsíður eða myndskeið af einu tungumáli yfir á annað. Forritið er með vefviðmóti, farsímaforrit fyrir Android og iOS og innbót sem hönnuðir geta notað til að smíða vafraviðbætur og hugbúnaðarforrit.

Google Translate var hleypt af stokkunum í apríl 2006. Þýðingarvélin notaðist við tölfræðiþýðingu út frá stóru þýðingaminni. Árið 2016 var þýðingarvélinni breytt þannig að eftir það notast hún við tauganetsþýðingu með djúpnámi til að þýða heilar setningar í stað orða og setningarhluta áður.

Google Translate styður nær 250 tungumál, þar með talið íslensku, og eru daglegir notendur mörg hundruð milljónir.

## Tilvísanir

  *Þessi tölvunarfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Rigveda

Síða úr handriti *Rigveda*.
Rigveda eða Ljóðaviskan er elsta og merkasta helgirit Indverja. Talið er að það hafi verið fullmótað um 800 f.Kr. *Ljóðaviskan* er elst svokallaðra Vedarita. Hún er safn lofsöngva, helgisiða og lífspeki sem urðu til á tímabilinu 1500-500 f.Kr.

*Ljóðaviskan* talar um Aría sem herskáar hetjur en úthúðar andstæðingum þeirra. *Rigveda* telur lagskiptingu í indversku samfélagi 1000-500 f.Kr., þar sem bramínar voru efstir, þá hermenn og embættismenn, svo kaupmenn, handverksmenn og landeigendur, og þá bændur og vinnulýður, komna frá guðunum.

  *Þessi bókmenntagrein  sem tengist menningu er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Himalajafjöll

Horft yfir Himalajafjöllin úr Alþjóðlegu geimstöðinni (útgáfa með útskýringum)
**Himalajafjöll** eru fjallgarður í Asíu, sem liggur frá austri til vesturs og er hæsti fjallgarður heims. Þau aðskilja Indlandsskaga frá Tíbesku hásléttunni og ná yfir fimm lönd, Pakistan, Indland, Kína, Bútan og Nepal.

## Jarðsaga

Himalajafellingin hóf að myndast fyrir um 40-50 milljónum ára þegar Indlandsflekinn, á hraðri ferð í norður, klessti upp í Evrasíuflekann. Fyrir um 40-37 milljónum ára hófst lokun Teþyshafsins norðan og austan við Indlandsflekann en upplyfting á Himalajafjöllunum hófst fyrir um 35-33 milljónum ára. Stór hluti lyftingar Himalajafjallanna hefur átt sér stað á síðustu 10 milljónum ára og lyftingin í dag er mikil, um 5-10 mm á ári, en Indlandsflekann rekur enn um 5 cm á ári til norðurs.

Myndun Himalajafjallanna hefur haft gífurleg áhrif á loftslag á jörðinni. Í Mið-Asíu hefur orðið til regnskuggi vegna þeirra og loftslag orðið þurrt meginlandsloftslag.

## Tengt efni

Fjöll yfir 8000 metra hæð

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fæðing

**Fæðing** er það ferli hjá dýrum þar sem afkvæmi fer út úr líkama foreldrisins eftir meðgöngu, mismunandi gerðir fæðinga eru eggfóstursfæðing, fósturbær fæðing, og gulfóstursfæðing.

## Mismunandi heiti fæðingar

Í íslensku eru mismunandi sagnorð notuð um fæðingu hjá hinum ýmsu tegundum. Konur fæða en merar kasta, læður og tíkur gjóta, kýr og ær bera og svo framvegis. Til er þekkt vísa sem minnir á þetta:

Kæpir selur, kastar mer,
konan fæðir, ærin ber,
fuglinn verpur, flugan skítur,
fiskur hrygnir, tíkin gýtur.
Höfundur: Guðmundur Þorláksson (Glosi) (1852–1910).
## Tengt efni

* Barnsburður
* Þungunarrof (fóstureyðing)
* Meyfæðing

## Tenglar

* „Fæðingin“; grein í Mánudagsblaðinu 1957

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Indverskt talnakerfi

**Indverskt talnakerfi** er kerfi sem notað er á meginlandi Indlands til að lýsa stórum tölum. Algengustu einingarnar eru lakh sem merkir 100.000 og crore sem merkir 10.000.000 (tíu milljónir). Þannig er t.d. 150.000 rúpíur táknað með 1,5 lakh rúpíur og það er skrifað 1,50,000 rúpíur. Eins væri upphæðin 30.000.000 (þrjátíu milljón) rúpíur sama og 3 crore rúpíur sem væri skrifað 3,00,00,000.

## Heimild

* Greinin Indian numbering system
# G-20

Aðildarríki G-20 eru hér dökkblá á meðan þau ríki Evrópusambandsins sem ekki eiga beina aðild eru ljósblá.
Bleik eru með gestaaðild
**G-20** eru samtök sem samanstanda af fjármálaráðherrum og seðlabankastjórum 20 ríkja ásamt fulltrúm Evrópusambandsins. Samtökin eru umræðuvettvangur um málefni er varða hagkerfi heimsins.

Þau hagkerfi sem eiga aðild að G-20 eru:

|  |  |
| --- | --- |
| * Alþýðulýðveldið Kína
* Argentína
* Ástralía
* Bandaríkin
* Brasilía
* Bretland
* Frakkland
* Ítalía
* Indónesía
* Japan
 | * Kanada
* Mexíkó
* Rússland
* Indland
* Sádí-Arabía
* Spánn
* Suður-Afríka
* Suður-Kórea
* Tyrkland
* Þýskaland

  |

## Tenglar

* Heimasíða G-20 Geymt 8 febrúar 2011 í Wayback Machine
# Doktorsgráða

|  |
| --- |
| **Háskólagráður** |
| **Grunnám**
B.A. / A.B.
B.Ed.
B.Eng.
B.S. / B.Sc.

**Meistaranám**
B.Phil.
M.A.
M.Ed.
M.L.
M.Paed.
M.Phil.
M.S. / M.Sc.
M.St.

**Doktorsnám**
D.Eng.
D.Phil.
D.litt.
Dr.jur.
Dr.med.
Dr.phil.
Dr.theol.
Ph.D.
Th.D.
 |

**Doktorsgráða** eða **doktorspróf** er námsgráða og er æðsta námsgráðan á háskólastigi. Orðið er dregið af latnesku sögninni *docere* sem merkir að kenna en *doctor* er einhver sem kennir; fastráðnir háskólakennarar þurfa víðast hvar að hafa doktorsgráðu.

Ýmsar doktorsgráður eru til en algengastar eru dr. phil. og Ph.D. sem eru skammstafanir fyrir *doctor philosophiae* og *philosophiae doctor* tilsvarslega. Í þessu samhengi er orðið „philosophia“ notað um veraldleg fræði, það er að segja akademískar fræðigreinar aðrar en guðfræði, lögfræði og læknisfræði.

Í guðfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar dr. theol. (*doctor theologiae*) eða Th.D. (*theologiae doctor*). Í lögfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar Dr.iur. (*doctor iuris*), JD (*iuris doctor*) og S.J.D. (*scientiae iuridicae doctor*). Í læknisfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar dr. med. (*doctor medicinae*) og MD (*medicinae doctor*). En JD-gráða er víðast hvar ekki eiginleg doktorsgráða og sömuleiðis er MD-gráða víðast hvar sú námsgráða sem krafist er fyrir almennt lækningaleyfi og jafngildir ekki doktorsprófi. Því er stundum veitt dr. phil. eða Ph.D.-gráða í lögfræði og læknisfræði ofan á *iuris doctor* og *medicinae doctor*-gráður.

D.litt. eða Litt.D.-gráður (*doctor litterarum*) eru sums staðar veittar ofan á doktorspróf sem heiðursgráður fyrir vel unnið ævistarf í fræðum (yfirleitt hugvísindum. Gráðan L.H.D. (*Litterarum humanarum doctor*) er oftast sambærileg við D.Litt.-gráðuna. D.D. (*Divinitatis Doctor*) er stundum veitt guðfræðingum sem sams konar heiðursdoktorsnafnbót. Í lögfræði er LL.D. (*legum doctor*) stundum veitt sem heiðursgráða.

Í sumum Evrópulöndum hefur einnig tíðkast að veita æðra doktorspróf (dr. habil.) eftir doktorsvörn á töluvert umfangsmeira doktorsverkefni eftir fyrstu doktorsgráðu. Ólíkt doktorsverkefni fyrstu doktorsgráðu er verkefni æðra doktorsprófs ekki unnið undir leiðsögn kennara. Handhafi æðra doktorsprófs getur tekist á hendur leiðsögn doktorsverkefna. Í Norður-Ameríku er ekkert æðra doktorspróf veitt en ferlið er ekki ósvipað fastráðningarferlinu (e. tenure track).
# Þrívegur

Hinar sjö frjálsu listir.
**Þrívegur** (*trivium*) nefndust einu nafni þrjár af hinum „*sjö frjálsu listum*“ í háskólum miðalda, greinarnar voru: málfræði, mælskufræði og rökfræði.

Þrívegurinn var undirbúningsnám að fjórveginum. Í flestum háskólum miðalda var því litið á þríveginn sem algert fornám.
# Baccalaureus Scientiarum

|  |
| --- |
| **Háskólagráður** |
| **Grunnám**
B.A. / A.B.
B.Ed.
B.Eng.
B.S. / B.Sc.

**Meistaranám**
B.Phil.
M.A.
M.Ed.
M.L.
M.Paed.
M.Phil.
M.S. / M.Sc.
M.St.

**Doktorsnám**
D.Eng.
D.Phil.
D.litt.
Dr.jur.
Dr.med.
Dr.phil.
Dr.theol.
Ph.D.
Th.D.
 |

**Baccalaureus Scientiarum** (skammst. **B.S.** eða **B.Sc.**) er háskólagráða sem námsskrár gera ráð fyrir að sé náð á þremur til fjórum árum, í námi með raunvísindaáherslu.

## Heimildir

* „Hver er munurinn á B.A.- og B.S.-gráðu og hvað táknar skammstöfunin?“. *Vísindavefurinn*.
# Bob Marley

Bob Marley (1980)
Bob Marley á tónleikum í Sviss árið 1980.
**Bob Marley** (6. febrúar 1945 – 11. maí 1981) var jamaískur söngvari og tónlistarmaður. Hann var einn af frumkvöðlum reggítónlistar. Marley samdi mörg vinsæl lög þar á meðal „No Woman No Cry“, „I Shot The Sheriff“, „One Love“ og „Jamming“.

## Einkalíf

Faðir hans, Norval Sinclair Marley var ættaður frá Bretlandi en móðir hans, Cedella Brooker var af afrískum uppruna. Faðir hans var sextugur þegar að hann giftist móður hans en hún var aðeins 18 ára. Eiginkona Bobs var Rita Marley og hann var ellefu barna faðir (talið er að hann sé líffræðilegur faðir tveggja barna til viðbótar en það hefur ekki verið sannað). Árið 1976 var hann skotinn á heimili sínu við Hope Road vegna pólitísks ágreinings í Kingston á Jamaíka en varð ekki meint af.

Marley var þekktur fyrir Rastafari trúarskoðanir sínar. Rastafari er trúfélag sem var stofnað í kringum 1930 á Jamaíka. Meðlimir í Rastafari hreyfingunni tilbiðja Haile Selassie I, fyrrum Eþíópíukeisara en hann var af þeim talin vera Kristur endurfæddur.

## Andlát

Í júlí 1977 greindist hann með krabbamein undir tánögl. Öfugt við sögusagnir þá voru þessi veikindi ekki vegna sárs sem hann hlaut í fótboltaleik fyrr á árinu heldur hafði krabbameinið verið til staðar mun lengur. Gegn vilja lækna neitaði hann að láta fjarlægja tána, berandi við trúarskoðun sinni.

Hann hélt þó áfram tónleikaferðalagi sínu en varð að hætt sökum veikinda. A flugi heim til Jamaíka frá Þýskalandi versnaði ástand hans mjög. Eftir lendingu í Flórída var hann fluttur á sjúkrahús til skoðunar. Hann dó á Cedars of Lebanon Hospital (núna University of Miami Hospital), að morgni 11. maí 1981, 36 ára að aldri. Dánarorsök voru þau að krabbameinið hafði bæði borist í heila og lungu.

Síðustu orð hans á banabeðinu voru til sonar hanns, Ziggy, „Peningar geta ekki keypt líf“ (e.*Money can't buy life*) Hann var grafinn á kostnað ríkisins, enda litið á hann sem þjóðarhetju á Jamaíka, þann 21. maí 1981. Jarðarförinn var blanda af Eþíópískum kirkju siðum og siðum Rastafara. Hann var grafinn í kapellu nærri fæðingarstað sínum með rauðan Gibson Les Paul (sumir segja þó að það hafi verið Fender Stratocaster).

## Breiðskífur

* The Wailing Wailers (1965)
* Soul Rebels (1970)
* Soul Revolution (1971)
* The Best of The Wailers (1971)
* Catch a Fire (1973)
* Burnin' (1973)
* Natty Dread (1974)
* Rastaman Vibration (1976)
* Exodus (1977)
* Kaya (1978)
* Survival (1979)
* Uprising (1980)
* Confrontation (1983)

## Tónleikaplötur

* Live! (1975)
* Babylon by Bus (1978)

## Tilvísanir

## Heimildir

Fyrirmynd greinarinnar var að hluta til „*Bob Marley*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 7. febrúar 2013.

## Tenglar

* (mánuðurskoðað=04/02/13)
* Geymt 6 febrúar 2013 í Wayback Machine (mánuðurskoðað=04/02/13)
# Milljón

Sjónræn máttur tíu frá 1 til 1 milljón
**Milljón** (skammstafað sem *m*) er tölunafnorð sem er heiti yfir stóra tölu sem má einnig tákna sem 1.000.000, sem 106, eða sem þúsund þúsund. Þúsund milljónir kallast milljarður.
# Pontifex Maximus

Ágústus keisari sem æðstiprestur.
Pontifex Maximus var æðstiprestur prestaráðsins í Rómaveldi, sem var mikilvægasta staða rómverskra trúarbragða. Titillinn er enn í dag latneskur titill páfans í Róm.

Staðan var aðeins opin patrisíum til ársins 254 f.Kr. þegar plebeii fékk hana í fyrsta skipti. Smátt og smátt varð þessi titill mikilvægari í rómverskum stjórnmálum þar til henni var breytt í einn af titlum Rómarkeisara á tímum Ágústusar. Þessi skipan hélst til ársins 376 þegar titillinn varð einn af titlum Rómarbiskups.

  *Þessi fornfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Telemundo

Merki Telemundo
**Telemundo** er bandarísk sjónvarpsstöð sem er fyrir spænskumælandi (stofnuð 19. júní 1984).

## Tenglar

* Telemundo

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Josh Peck

Josh Peck árið 2019.
**Joshua Michael** „**Josh**“ **Peck** (f. 10. nóvember 1986) er bandarískur leikari, grínisti og YouTube-stjarna. Hann er þekktastur fyrir að leika sem Josh Nichols í Nickelodeon gamanþáttunum Drake & Josh.

  *Þessi kvikmyndagrein  sem tengist æviágripi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Vatnabuffall

| Vatnabuffall |
| --- |
|  Vatnabuffalskýr í Taílandi |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Animalia  |
| Fylking: | Chordata  |
| Flokkur: | Mammalia  |
| Ættbálkur: | Artiodactyla  |
| Ætt: | Bovidae  |
| Undirætt: | Bovinae  |
| Ættflokkur: | Bovini  |
| Ættkvísl: | *Bubalus*  |
| Tegund: | B. bubalis  |

 |
| Tvínefni |
| Bubalus bubalis (Linnaeus, 1758) |

**Vatnabuffall** (fræðiheiti: *Bubalus bubalis*) er taminn asískur nautgripur sem er einnig vinsæll búpeningur í Suður-Ameríku, Suður-Evrópu, Norður-Afríku og víða annars staðar.

## Tilvísanir

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Trenton (New Jersey)

Trenton.
**Trenton** er höfuðborg New Jersey-fylkis í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi borgarinnar var um 89.600 árið 2023. Trenton varð höfuðborg New Jersey þann 25. nóvember árið 1790. Í borginni er Ríkisfangelsi New Jersey sem hýsir hættulegustu glæpamenn fylkisins.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða

  *Þessi landafræðigrein  sem tengist Bandaríkjunum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Bruce Springsteen

| Bruce Springsteen |
| --- |
| Bruce Springsteen árið 2025 |
| Fæddur | Bruce Frederick Joseph Springsteen 23. september 1949 (1949-09-23) Long Branch, New Jersey, BNA |
| Störf | * Söngvari
* lagahöfundur
 |
| Ár virkur | 1964–í dag |
| Maki | * Julianne Phillips (g. 1985; sk. 1989)
* Patti Scialfa (g. 1991)
 |

Bruce Springsteen í Austur-Berlín (1988).
**Bruce Springsteen** (f. 23. september 1949) er bandarískur tónlistarmaður. Hann reis til frægðar með plötunni *Born to Run* (1975) og hefur gefið út meira en 20 breiðskífur. Hljómsveitin *E Street Band* hefur alla jafnan spilað undir með honum. Platan *Born in the U.S.A.* (1984) jók vinsældir Springsteen enn frekar með titillaginu og smellnum *Dancing in the Dark*. Algengt þema í tónlist hans er barátta verkafólks og réttlæti. Árið 2026 gaf hann út lagið *Streets of Minneapolis* í mótmælaskyni við aðgerðir ICE-innflytjendastofnunarinnar undir ríkisstjórn Donald Trump .

Hann hefur hlotið 20 Grammy-verðlaun, 2 Golden Globe-verðlaun, Óskarsverðlaun (fyrir lagið *Streets of Philadelphia* ) og Tony-verðlaun. Innganga hans í Frægðarhöll rokksins var árið 1999.

## Breiðskífur

* Greetings from Asbury Park, N.J. (1973)
* The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle (1973)
* Born to Run (1975)
* Darkness on the Edge of Town (1978)
* The River (1980)
* Nebraska (1982)
* Born in the U.S.A. (1984)
* Tunnel of Love (1987)
* Human Touch (1992)
* Lucky Town (1992)
* The Ghost of Tom Joad (1995)
* The Rising (2002)
* Devils & Dust (2005)
* We Shall Overcome: The Seeger Sessions (2006)
* Magic (2007)
* Working on a Dream (2009)
* Wrecking Ball (2012)
* High Hopes (2014)
* Western Stars (2019)
* Letter to You (2020)
* Only the Strong Survive (2022)

## Tilvísanir

  *Þessi tónlistargrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Wisconsin

| Wisconsin |
| --- |
| Fylki |
| FániInnsigli |
| Viðurnefni: * Badger State
* America's Dairyland
 |
| Kjörorð: Forward (Fram) |
| Staðsetning Wisconsin í Bandaríkjunum |
| Land |  Bandaríkin |
| Varð opinbert fylki | 29. maí 1848 (1848-05-29) (30. fylkið) |
| Höfuðborg | Madison |
| Stærsta borg | Milwaukee |
| Stærsta sýsla | Milwaukee |
| Stjórnarfar |
|  • Fylkisstjóri | Tony Evers (D) |
|  • Varafylkisstjóri | Sara Rodriguez (D) |
| Þingmenn öldungadeildar | * Ron Johnson (R)
* Tammy Baldwin (D)
 |
| Þingmenn fulltrúadeildar | * 6 Repúblikanar
* 2 Demókratar
 |
| Flatarmál |
|  • Samtals | 169.640 km2 |
|  • Land | 140.256 km2 |
|  • Sæti | 23. sæti |
| Stærð |
|  • Lengd | 507 km |
|  • Breidd | 427 km |
| Hæð yfir sjávarmáli | 320 m |
| Hæsti punktur (Timms Hill) | 595 m |
| Lægsti punktur (Michiganvatn) | 176 m |
| Mannfjöldi (2024) |
|  • Samtals | 5.960.975 |
|  • Sæti | 20. sæti |
|  • Þéttleiki | 42/km2 |
| Heiti íbúa | Wisconsinite |
| Tungumál |
|  • Opinbert tungumál | Ekkert |
| Tímabelti | UTC−06:00 (CST) |
|  • Sumartími | UTC−05:00 (CDT) |
| Póstnúmer | WI |
| ISO 3166 kóði | US-WI |
| Stytting | Wis., Wisc. |
| Breiddargráða | 42°30'N til 47°05'N |
| Lengdargráða | 86°46'V til 92°54'V |
| Vefsíða | wisconsin.gov |

**Wisconsin** er fylki í Bandaríkjunum. Fylkið liggur að Michigan og Miklavatni í norðri, Michiganvatni í austri, Illinois í suðri og Iowa og Minnesota í vestri. Wisconsin er 169.640 að stærð.

Höfuðborg Wisconsin heitir Madison, en Milwaukee er stærsta borg fylkisins. Um 5,96 milljónir manna búa (2024) í fylkinu.

## Borgir

Þinghús Wisconsin í Madison
* Milwaukee
* Madison
* Green Bay
* Kenosha
* Eau Claire

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Nostalgía

**Nostalgía** er hugtak sem merkt getur tvennt: ljúfsáran söknuð til fyrri tíma (þegar allt var einfaldara, betra, viðkomandi var yngri o.s.frv.) og í öðru lagi heimþrá. Orðið kom fyrst upp árið 1688, en það ár var *Johannes Hofer* (1669-1752), svissneskur læknastúdent, að reyna þýða þýska orðið *Heimweh* sem merkir heimþrá. Orðið nostalgía er samsett úr tveimur grískum orðum (νόστος = *nostos* = að snúa heim, and άλγος = *algos* = verkur/sársauki). Íslenska orðið *heimhugur* þýðir hið sama og þýska orðið, en *heimhugur* merkir *löngun, þrá til að komast heim*. Orðið *nostalgía* fékk síðan víðtækari merkingu og merkir nú oftast söknuð til liðinna tíma.

## Hlekkir

* „Hvað er nostalgía?“. *Vísindavefurinn*.