Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1861-1870

|  |  |
| --- | --- |
| **Árþúsund:** | 2. árþúsundið |
| **Öld:** | 18. öldin · **19. öldin** · 20. öldin |
| **Áratugir:** | 1841–1850 · 1851–1860 · **1861–1870** · 1871–1880 · 1881–1890 |
| **Ár:** | 1861 · 1862 · 1863 · 1864 · 1865 · 1866 · 1867 · 1868 · 1869 · 1870 |
| **Flokkar:** | Fædd · Dáin · Stofnað · Lagt niður |

**1861-1870** var 7. áratugur 19. aldar.
# Rófa

**Rófa** er aftasti hluti hryggdýrs og er í beinu framhaldi af rófubeini þess. **Dindill** er stutt rófa sauðkinda eða sela. Rófa hunda nefnist **skott**, en einnig rófa músa, katta og refa. **Tagl** er stertur á hrossi með tilheyrandi hárskúf. **Hali** er rófa einkum á nautgripum, einnig ösnum, músum, rottum og ljónum o.fl. **Stél** er afturhluti fugls. Fiskar eru með sporð.

## Tengt efni

* Skott

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Robert De Niro

Robert De Niro árið 2008.
**Robert Mario De Niro yngri** (f. 17. ágúst 1943) er bandarískur leikari, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi. Hann er þekktur fyrir að beita kerfisleiklist í hlutverkum skapþungra persóna. Hann vann sín fyrstu Óskarsverðlaun fyrir aukahlutverk í kvikmynd Francis Ford Coppola *Guðföðurnum 2* árið 1974 en er einkum þekktur fyrir hlutverk sín í mörgum kvikmyndum Martins Scorseses á borð við *Leigubílstjórann* (1976) og *Góða gæja* (1990).

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# NASDAQ

|  |
| --- |
| NASDAQ |
|  |
| Rekstrarform | Hlutafélag |
| Stofnað | 8. febrúar, 1971 |
| Staðsetning |  New York-borg, New York-fylki |
| Lykilpersónur | Robert Greifeld, David P. Warren, Anna M. Ewing |
| Starfsemi | Hlutabréfamarkaður |
| Vefsíða | www.nasdaq.com |

**NASDAQ** (N**ational **A**ssociation of **S**ecurities **D**ealers **A**utomated **Q**uotations system*) (NASDAQ: NDAQ) er bandarísk kauphöll.

## Tengill

* *Hvað eru Dow Jones og Nasdaq?;* af Vísindavefnum Geymt 9 janúar 2007 í Wayback Machine
# Manga

Mynd af Wikipe-tan, Manga-lukkudýri Wikipedia.

**Manga** (漫画 eða まんが) er japanska og er haft um teiknimyndabækur og prentaðar myndasögur. Utan Japan eru þær einnig kallaðar Manga eða japanskar teiknimyndabækur. Manga-sögur (möngur) þróuðust við blöndun *ukiyo-e* og hinum vestræna teiknistíl (að miklu leyti frá Disney) og tóku þær á sig núverandi mynd stuttu eftir seinni heimsstyrjöldina. Þær eru oftast prentaðar í svarthvítu, en stundum er kápan og nokkrar af fyrstu síðunum í bókinni í lit.

Þær manga-sögur sem njóta vinsælda er oft breytt í anime og er það gert til að þær höfði til stærri markhóps. Þótt það sé ekki eins algengt er anime seríum stundum breytt í manga (og má þar helst nefna *Neon Genesis Evangelion*).

Bókstaflega mætti þýða *manga* sem „handahófskenndar myndir“. Orðið komst fyrst í almenna notkun seint um 18. öld þegar verk eins og myndabókin „Shiji no yukikai“ eftir Santo Kyoden (1798) og „Myndir hundrað kvenna“ eftir Aikawa Minwa, sem hafði að geyma fjölda mynda úr teiknibókinni frægu *ukiyo-e* eftir listamanninn Hokusai. Hinsvegar var *giga* (sem þýðir bókstaflega „fyndnar myndir“) teiknuð af ýmsum listamönnum um 12. öld, og voru líkar manga að því leyti að mikil áhersla var lögð á að segja sögu og notast við einfaldar og listrænar línur.

## Tengt efni

* Anime
* Hentai
* Kawaii
* Hellsing

  *Þessi anime/mangagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Brú

Ölfusárbrú.
**Brú** er mannvirki sem oftast spannar illfært bil milli tveggja staða, hvort sem er yfir á, gil, gjótu, dal, veg, stöðuvatn eða sjó. Fyrstu brýrnar voru úr viði, trjádrumbar, síðar voru steinar notaðir til brúarsmíði og loks stál og steinsteypa.

## Ýmsar gerðir brúa

* Bogabrú
* Brautarbrú
* Flotbrú
* Göngubrú
* Hengibrú
* Hengiferjubrú
* Lyftibrú
* Reisibrú
* Stagbrú eða Skákaplabrú
* Stangabjálkabrú
* Stálbogabrú
* Strengbrú
* Stöplabrú
* Sveiflubrú
* Vindubrú

## Sjá einnig

* Bogasæti

## Tenglar

* *Lifandi brýr*; grein í Morgunblaðinu 1997[*óvirkur tengill*]

  *Þessi mannvirkjagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Málmblanda

Stál er málmblanda.
**Málmblanda** er samsetning, annaðhvort í lausn eða sem efnasamband, tveggja eða fleirri frumefna, þar sem að minnsta kosti eitt þeirra er málmur og þar sem að niðustaðan er efni með málmkennda eiginleika sem að eru frábrugðnir eiginleikum uppistöðuefnanna.

Málmblöndur eru yfirleitt hannaðar til að hafa eiginleika sem að eru eftirsóknaverðari en uppistöðuefni þeirra. Sem dæmi er stál sterkara en járn sem að er eitt aðaluppistöðuefni þess, og látún er endingarbetra en kopar, en fallegra en sink.

Ólíkt hreinum málmum hafa málmblöndur ekki einungis eitt bræðslumark. Í stað þess hafa þær bræðslumarkssvið, þar sem að efnið er blanda af storku- og vökvaham. Sérstakar málmblöndur hafa verið hannaðar sem að hafa bara eitt bræðslumark og eru þær kallaðar jafnstorkublöndur.

Stundum er málmblanda nefnd einungis eftir undirstöðumálminum, eins og til dæmis 14 karata gull, sem að er blanda gulls og annarra frumefna. Sama gildir um silfur sem að notað er í skartgripi og ál sem að notað er í burðarramma.

Dæmi um málmblöndur:

* Amalgam
* Brons
* Harðál
* Látún
* Lóðtin
* Mu-málmur
* Pjátur
* Ryðfrítt stál
* Stál

## Tengt efni

* Málmfræði
# Project Gutenberg

**Project Gutenberg** er stafrænt gagnasafn sem byggist á því að gera gögn aðgengileg almenningi í einföldu formi. Stærsta verkefnið eru „e-texts“ sem eru í raun einfaldar textaskrár sem hafa að geyma hvað eina sem er ekki háð hugverkaréttindum. Það var stofnað árið 1971 af Michael Hart.

Meðal efnis sem má lesa án endurgjalds hjá Project Gutenberg eru verk Shakespeare og þýddar glósur Leonardo Da Vinci.

Þau íslensku verk sem þarna er að finna hafa komið í gegnum sjálfboðaliðaverkefnið Distributed Proofreaders.

Sökum mismunandi regla um hugverkaréttindi eru til nokkrar útgáfur af Project Gutenberg á vefnum. Öll verk sem voru gefin út fyrir 1923 teljast vera almenningseign og njóta ekki lengur hugverkaréttar. Margvíslegar reglur gilda síðan um verk sem hafa verið gefin út eftir þann tíma.

## Tenglar

* Project Gutenberg
* Íslenskir textar á Project Gutenberg
* Project Gutenberg - Europe Geymt 20 ágúst 2007 í Wayback Machine
* Project Gutenberg - Australia[*óvirkur tengill*]
* Project Gutenberg - Phillipines Geymt 24 ágúst 2007 í Wayback Machine
* Project Gutenberg - Luxembourg
# Fáni Skotlands

Fáni Skotlands
**Fáni Skotlands** (skosk gelíska: *bratach na h-Alba*, skoska: *Banner o Scotland*), einnig kallaður **Andrésarkrossinn** eða **Saltire**, er blár með hvítum skákrossi. Fáninn er dreginn að húni við öll hús skosku ríkisstjórnarinnar á hverjum degi, frá kl. 8.00 að morgni til sólseturs, en á þeirri reglu eru þó nokkrar undantekningar.

Samkvæmt þjóðsögu var heilagur Andrés, kristinn postuli, píslarvottur og verndardýrlingur Skotlands, festur á X-laga kross. Elstu merki um að krossinn hafi verið notaður í konungsríkinu Skotlandi sem tákn fyrir dauða hans eru frá árinu 1180. Fram á 14. öld var einfaldur kross notaður, en í júní 1385 lýsti skoska þingið yfir því að skoskir hermenn í Frakklandi skyldu hafa hvítan kross bæði framan og aftan á búningi sínum til auðkenningar.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Francisco Tárrega

**Francisco Tárrega** einhvern tíma fyrir 1900.
**Francisco de Asís Tárrega y Eixea** (21. nóvember 1852 – 15. desember 1909), yfirleitt einfaldlega nefndur **Francisco Tárrega** var spænskt tónskáld og gítarleikari sem tilheyrði rómantíska tímabilinu. Tárrega samdi sum af þekktustu gítarverkum allra tíma eins og Recuerdos de la Alhambra og Capricho arabe.

  *Þetta æviágrip  sem tengist tónlist er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Dýratónfræði

**Dýratónfræði** er undirgrein dýrasamskiptafræðinnar og tónfræðinnar sem fæst við rannsóknir á þeim hljómfögru hljóðum sem sum dýr gefa frá sér. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **dýratónfræðingar**.

## Tengt efni

* Fuglasöngur
* Hvalasöngur
# Hudsonfljót

Hudsonfljót.
Kingston-Rhinecliff brúin yfir Hudsonfljót.
**Hudsonfljót** er fljót sem rennur 507 km leið frá norðri til suðurs í austanverðu New York-fylki í Bandaríkjunum og myndar við ósana landamæri milli New York-borgar og New Jersey þar sem hún rennur út í Atlantshafið. Fljótið er nefnt eftir Henry Hudson, enskum manni sem sigldi fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið og kannaði fljótið árið 1609. Í fyrstu var áin nefnd Mauritiusfljót af evrópskum landnemum og sagt er að Henry Hudson hafi nefnt fljótið því nafni í höfuðið á Maurice af Nassau.

Elstu byggðalög evrópskra landnema á svæðinu voru flest við bakka fljótsins.
# Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna

Höfuðstöðvar FAO í Róm
**Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna** (enska: *Food and Agriculture Organization*, **FAO**) er alþjóðastofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem sérstaklega fæst við baráttu gegn hungri í heiminum með því að stuðla að þróun í landbúnaði, fiskveiðum og skógrækt til að auka næringarframleiðslu og matvælaöryggi. Stofnunin hefur aðsetur í Róm á Ítalíu.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Skjaldarmerki Úkraínu

Skjaldarmerki Úkraínu
**Skjaldarmerki Úkraínu** (úkraínska: Державний Герб України) er opinbera skjaldarmerki Úkraínu. Það er þekkt í daglegu úkraínsku tali sem **Tryzub** (úkraínska: Тризуб, „þríforkur“). Á skjaldarmerkinu eru þeir sömu litir sem finnast á úkraínska fánanum, blár skjöldur með gulum þríforki. Skjaldarmerkið er á gunnfána forseta Úkraínu.

Þríforkurinn á skjaldarmerkinu rekur uppruna sinn til innsigla sem notuð voru af Valdimari gamla, fursta í Garðaríki á 10. öld. Hugsanlegt er að Valdimar hafi erft merkið frá föður sínum. Hann lét merkið ganga til sona sinna og þríforkurinn varð því að frægu kennimarki Rúriksættarinnar, sem réð yfir furstadæmunum í Garðaríki sem síðar urðu að Úkraínu, Rússlandi og Hvíta-Rússlandi.

Skjaldarmerkið var tekið í notkun þann 19. febrúar 1992.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Alþjóðaviðskiptastofnunin

Aðildarríki WTO merkt með grænum lit.
**Alþjóðaviðskiptastofnunin** (enska: *World Trade Organization*; skammstafað *WTO*; Franska: *Organisation mondiale du commerce*; Spænska: *Organización Mundial del Comercio* skammstafað *OMC*) er alþjóðastofnun sem hefur umsjón með mörgum samningum sem skilgreina þær reglur sem gilda um viðskipti aðildarríkjanna. Stofnunin var stofnuð 1. janúar árið 1995 og leysti af hólmi GATT-samningana og líkt og sá samningur hefur stofnunin það markmið að reyna að draga úr hömlum á milliríkjaviðskiptum.

Höfuðstöðvar WTO eru í Genf í Sviss. Aðalframkvæmdastjóri er Ngozi Okonjo-Iweala. Aðildarríkin eru 148, öll verða þau að fylgja grundvallarreglunni um bestukjaraviðskipti en í því felst að samskonar vörur frá mismunandi WTO-ríkjum eiga að fá sömu meðferð í innflutningslandinu (á þessu eru þó undantekningar).

WTO er mikið gagnrýnd af andstæðingum hnattvæðingar.

## Uppruni

Samið var um stofnun WTO á fundi í Marrakesh í Marokkó þann 15. apríl 1994 og tók sá samningur gildi 1. janúar 1995. Stofnunin skyldi leysa af hólmi GATT-samningana (*General Agreement on Tariffs and Trade*) sem eru nokkrir viðskiptasamningar sem farið var að gera uppúr síðari heimsstyrjöld til þess að stuðla að aukinni fríverslun. WTO tók þannig uppá sína arma þær reglur og venjur sem höfðu skapast í GATT-kerfinu og fékk það hlutverk að sjá um framkvæmd þeirra og þróa áfram. Hafa ber í huga að GATT var aldrei stofnun og var reyndar aldrei ætlað að vera annað en bráðabirgðalausn þangað til varanlegri stofnun yrði komið á fót. Upphaflega stóð til að koma slíkri stofnun á laggirnar á fimmta áratug 20. aldar og hefði hún hlotið nafnið *International Trade Organization*, stofnskrá hennar var samþykkt á fundi í Havana á Kúbu í mars 1948 en Öldungadeild Bandaríkjaþings neitaði svo að fullgilda hana, án Bandaríkjanna hefði lítið gagn verið af svona stofnun og því var alveg fallið frá hugmyndinni.

## Tilvísanir
# Dóúala

**Dóúala** er stærsta borg Kamerún með yfir 2 milljónir íbúa í borginni sjálfri samkvæmt manntali árið 2005 en um 6 milljónir á höfuðborgarsvæðinu samkvæmt áætlun 2015. Borgin liggur á austurbakka Wouri fljótsins sem er skipgeng um 64 km upp eftir ánni. Portúgalar komu á svæðið í lok 15. aldar og um miðja 17. öldina var farið að myndast þéttbýli á svæðinu og á 18. öld varð hún miðstöð þrælaverslunar á svæðinu.

Dóúala er á um 4° norðlægrar breiddar og 9° austlægrar lengdar. Hitafar er nokkuð stöðugt eða um 25-30°C. Tungumál flestra íbúa er duala en um 70% kunna frönsku.

Dóúala er miðstöð inn- og útflutnings fyrir svæðið. Þar er stærsta höfn Mið-Afríku og einnig stór flugvöllur. Umhverfis borgina er einnig gott landbúnaðarland og olíulindir.

## Heimildir

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Amadou Toumani Touré

Amadou Toumani Touré.
**Amadou Toumani Touré** (4. nóvember 1948 – 10. nóvember 2020) var forseti Malí. Hann leiddi byltingu gegn fyrrum herforingjastjórn landsins undir stjórn Moussa Traoré árið 1991 og lét borgaralegri stjórn eftir völdin ári síðar. Hann vann síðan forsetakosningarnar 2002 og var endurkjörinn 2007. Hann lét af embætti árið 2012.

## Tilvísanir

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Borgarastyrjöldin í Jemen

**Borgarastyrjöldin í Jemen** getur átt við um:

* Adenkreppuna
* Borgarastyrjöldina í Norður-Jemen
* Borgarastyrjöldina í Suður-Jemen
* Borgarastyrjöldina í Jemen (1994)
* Borgarastyrjöldina í Jemen (2014–)

 Þetta er aðgreiningarsíða sem inniheldur tengla á ólíkar merkingar þessa orðs. Sjá allar greinar sem byrja á „*Borgarastyrjöldin í Jemen*“.