Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kvenkyn

Algengt tákn yfir kvenkyn.
**Kvenkyn** er það kyn eða sá hluti lífveru sem framleiðir egg, sem við kynæxlun sameinast sáðfrumu úr karlkyns lífveru. Kvenkyns lífvera getur ekki fjölgað sér með kynæxlun án karlkyns lífveru, en sumar lífverur fjölga sér bæði með kynæxlun og kynlausri æxlun.

## Tenglar

* „Hvað getið þið sagt mér um kynlitninga?“. *Vísindavefurinn*.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Nautgripur

| Nautgripur |
| --- |
|  Norsk NRF kýr |
| Ástand stofns |
|
Húsdýr  |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Dýraríki (*Animalia*)  |
| Fylking: | Seildýr (*Chordata*)  |
| Flokkur: | Spendýr (*Mammalia*)  |
| Ættbálkur: | Klaufdýr (*Artiodactyla*)  |
| Ætt: | Slíðurhyrningar (*Bovidae*)  |
| Undirætt: | *Bovinae*  |
| Ættkvísl: | *Bos*  |

 |
| Tvínefni |
| **Bos taurus** Linnaeus (1758) |

**Nautgripur** (fræðiheiti: *Bos taurus*) er klaufdýr af ættkvíslinni *Bos*. Nautgripir eru jafnframt jórturdýr. Carolus Linnaeus skilgreindi ættkvíslina sem þrjár ólíkar tegundir, *Bos taurus*  sem evrópsku nautgripina, *Bos indicus* sebúinn og loks úruxinn, *Bos primigenius*, sem er útdauð tegund frum-evrópskra nautgripa.

## Nafngiftir

Nautgripir eða stórfé er nafn yfir alla hjörðina eða dýr í fleirtölu. Karldýrin kallast naut, tarfur eða tuddi á meðan kvendýrin nefnast kýr. Afkvæmi kúnna eru kálfar, og skiptast þeir í kvígukálfa og nautkálfa.

Kvígur kallast eldri kálfar, sérstaklega þegar þær hafa fengið í sig kálf. Kvígur sem hafa borið einu sinni kallast fyrsta-kálfs-kvígur en eftir annan burð falla þær undir skilgreininguna *kýr*. Gelt naut kallast *uxi* eða *geldingur* á meðan graðnaut kallast *griðungur*.

## Lífeðlisfræði

Bleikskjöldótt kýr með nautkálfi
Þar sem nautgripir eru jórturdýr þá melta þeir tugguna í tveimur skrefum. Kýr hafa fjóra magasekki sem kallast keppur, laki, vinstur og vömb. Gripirnir jórtra með því að elgja upp lítið meltri tuggu (þ.e.a.s. selja henni upp í munnholið), tyggja hana þá aftur og kyngja henni síðan enn á ný og þá taka bakteríur vambarinnar við og brjóta niður trénið í átunni.

Kýrnar ganga 9 mánuði með kálfinn en fæðing kálfsins kallast burður.

## Tenglar

* *Er hagkvæmt að flytja inn holdanautgripi?*; grein í Morgunblaðinu 1956[*óvirkur tengill*]
* *Galloway á Íslandi*; grein í Morgunblaðinu 1980[*óvirkur tengill*]
# Sikkim

Kort sem sýnir Sikkim
**Sikkim** er fyrrum konungsríki í Himalajafjöllum sem varð fylki innan Indlands í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1975. Fylkið á landamæri að Nepal í vestri, Bútan í austri og Tíbet í norðri. Sunnan við það er indverska fylkið Vestur-Bengal. Í fylkinu eru einu opnu landamærin að Kína um fjallaskarðið Nathu La. Sikkim er fámennasta fylki Indlands með aðeins rúmlega 600.000 íbúa. Höfuðstaður og stærsta borg fylkisins er Gangtok.

Náttúra Sikkim er gríðarlega fjölbreytt og líffræðileg fjölbreytni mikil sem gerir landið vinsælt meðal ferðamanna. Rauða pandan er einkennisdýr landsins. Íbúar lifa aðallega á landbúnaði, einkum hrísgrjónarækt en fylkið er líka stærsti framleiðandi kardemomma á Indlandi.

Í Sikkim eru ellefu opinber tungumál en það algengasta er nepalska. Um 60% íbúa eru hindúatrúar og 30% búddatrúar.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Enska samveldið

Pride ofursti meinar hluta þingmanna Langa þingsins inngöngu í þinghúsið í desember 1648.
**Enska samveldið** (enska: *Commonwealth of England*) var lýðveldi sem stóð fyrst á Englandi og í Wales, en síðar einnig á Skotlandi og Írlandi, frá 1649 til 1660. Kveðið var á um stofnun þess í lögum sem Afgangsþingið staðfesti 19. maí 1649, fjórum mánuðum eftir aftöku Karls 1. Englandskonungs. Frá 1653 til 1658 var samveldið í reynd undir stjórn Olivers Cromwell sem titlaði sig *lávarð samveldis Englands, Skotlands og Írlands*. Eftir lát hans tók sonur hans við titlinum en hann sagði af sér ári síðar þegar enska ríkisráðið tók við stjórn landsins og hélt henni þar til Karl 2. tók sjálfur við stjórnartaumunum í London 28. maí 1660.

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# John Major

| Sir John Major |
| --- |
|  |
|  |
| Forsætisráðherra Bretlands |
| **Í embætti** 28. nóvember 1990 – 2. maí 1997 |
| Þjóðhöfðingi | Elísabet 2. |
| Forveri | Margaret Thatcher |
| Eftirmaður | Tony Blair |
| Leiðtogi Íhaldsflokksins |
| **Í embætti** 27. nóvember 1990 – 19. júní 1997 |
| Forveri | Margaret Thatcher |
| Eftirmaður | William Hague |
|  |
| Persónulegar upplýsingar |
| Fæddur | 29. mars 1943 (1943-03-29)
St Helier, Surrey, Englandi |
| Þjóðerni | Breti |
| Stjórnmálaflokkur | Íhaldsflokkurinn |
| Maki | Norma Johnson (g. 1970) |
| Börn | 2 |

**Sir John Major** (fæddur 29. mars 1943) er breskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Bretlands á árunum 1990 til 1997. Á þeim tíma var hann líka leiðtogi breska Íhaldsflokksins. Hann var einnig utanríkisráðherra og fjármálaráðherra í ríkisstjórn Margaretar Thatcher. Hann var þingmaður kjördæmis Huntingdon á árunum 1979 til 2001.

John Major var talinn mildur miðað við Thatcher sem var talin mjög ströng. Snemma á ferli sínum bar hann ábyrgð á þátttöku Bretlands í Persaflóastríðinu fyrra (mars 1991) og samdi við önnur lönd í Evrópubandalaginu um Maastrichtsáttmálann fyrir hönd Bretlands. Þrátt fyrir samdráttarskeið í Bretlandi leiddi hann Íhaldsflokkinn í fjórða sigri þeirra. Hann vann fleiri atkvæði en áður hafði verið gert í kosningasögu Bretlands í almennum kosningum 1992, en meirihlutinn í Neðra málstofunni minnkaði talsvert.

Eftir að kalda stríðinu lauk breyttist margt í heiminum á meðan Major var í embætti. Meðal annars jókst mikilvægi Evrópusambandsins. Þetta var ennþá umdeilt mál í Íhaldsflokknum vegna hlutverks hans í falli Margrétar Thatchers. Major sá um fráhvarf Bretlands úr Evrópska gengiskerfinu (e. *European Exchange Rate Mechanism*) eftir Svarta miðvikudaginn 16. september 1992. Eftir það gekk Íhaldsflokkinum ekki vel í skoðanakönnunum.

Þrátt fyrir ýmislegt jákvætt eins og aukinn hagvöxt og byrjun friðarviðræðna á Norður-Írlandi flæktist Íhaldsflokkurinn í hneykslismál fram að miðju tíunda áratugsins og komu meðal annars þingmenn og nokkrir ráðherrar þar við sögu. Major varð fyrir svo mikilli gagnrýni að hann ákvað að segja af sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins, en hann var kosinn aftur árið 1995. Áður hafði „nýi Verkamannaflokkurinn“ endurnýjað forystu sína og hafði aftur náð vinsældum. Undir forystu Tony Blairs var Verkamannaflokkurinn talinn vera eitthvað nýtt og eftir átjan ára valdatíð tapaði Íhaldsflokkurinn í almennum kosningum 1997. Þetta var eitt versta kosningatap síðan árið 1832.

Eftir tapið sagði Major af sér og William Hague tók við af honum sem leiðtogi Íhaldsflokksins. Hann var ekki í framboði til þings í almennum kosningum 2001 og er nú hættur störfum.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fyrirrennari: **Margaret Thatcher** |

|  |
| --- |
| **Forsætisráðherra Bretlands** |
| (1990 – 1997) |

 | Eftirmaður: **Tony Blair** |
# Airsoft

Airsoft spilendur úti í skógi
**Airsoft** er hernaðaríþrótt og áhugamál sem líkist Paintball, þar sem tvö lið keppa og hvort um sig reynir að útrýma hinu liðinu. Notaðar eru airsoft byssur sem skjóta 6 mm plast kúlum, venjulega 0,2 g – 0,3 g þungar. Airsoft byssur eru skyldar loftbyssum og eru knúnar af þrýstilofti, nema airsoft byssur eru töluvert hættuminni en loftbyssur. Til eru þrjár tegundir af airsoft byssum, hleðslubatterí drifnar, gas drifnar og hlaða fyrir hvert skot.

Airsoft leikir eru svokallaðir „milsim“ (military simulation eða hernaðarlíking á íslensku) leikir, þar sem hópur manna klæðist felulitabúningum og nota airsoft byssur sem eru nákvæmar eftirlíkingar af alvöru skotvopnum. Airsoft spilendur vilja hafa það sem raunverulegast.
Airsoft má leika hvort sem er innanhúss eða utan.

Kæruleysi með airsoft byssur getur valdið vandræðum, til dæmis ef airsoft vopn eru meðhöndluð innan um almenning (sem er stranglega bannað í flestum löndum), þá getur fólk orðið skelkað og haldið að þetta sé ekta skotvopn.
Sjónskaðar hafa hlotist af óvarlegri meðhöndlun airsoftvopna ef menn gleyma að nota öryggisgleraugu við meðferð þeirra.

## Saga

Airsoft á rætur að rekja til Asíu, þar sem skotvopn voru ólögleg í höndum óbreyttra borgara. Airsoft er enn eitt af frægustu íþróttum í Asíu, og eru airsoft byssur mest framleiddar þar: Japan, Kína, Taívan, Hong Kong og í Suður-Kóreu.

Airsoft er vinsæl íþrótt í Evrópu og Norður Ameríku. Mikill áhugi á Airsoft er í eftirfarandi löndum: Noregur, Svíþjóð, Færeyjar, Finnland, Danmörk, Þýskaland, Bretland, Frakkland, Eistland, Litáen, Lettland, Pólland, Austurríki, Sviss, Spánn, Ítalía, Tékkland, Írland, Slóvakía, Belgía, Ungverjaland, Króatía, Slóvenía, Portúgal, Búlgaría, Rúmenía, Tyrkland, Serbía, Rússland, Bandaríkin, Kanada og auðvitað á Íslandi, en samkvæmt íslenskum lögum eru eftirlíkingar af vopnum ekki leyfðar og finnst mörgum það vera úr takt við önnur lönd, því hin Norðurlöndin og mestöll Evrópa hafa samþykkt þessa íþrótt.

## Tenglar

* hópur manna á Íslandi að reyna fá þetta leyfilegt Geymt 11 mars 2009 í Wayback Machine
* vefsíða færeyskra airsoft spilenda[*óvirkur tengill*]
# Jharkhand

Kort sem sýnir Jharkhand
**Jharkhand** er fylki á Indlandi. Það var búið til úr suðurhéruðum Bíhar árið 2000 og á landamæri að Bíhar í norðri, Uttar Pradesh og Chhattisgarh í vestri, Odisha í suðri og Vestur-Bengal í vestri. Höfuðstaður fylkisins er borgin Ranchi en stærsta borg þess er Jamshedpur.

Íbúar Jharkhand eru tæpar 33 milljónir. Tæp 70% aðhyllast hindúatrú, 14% íslam, 13% sarnatrú og 4% kristni. Opinber tungumál fylkisins eru hindí, santalí, bengalska og úrdú.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Lögregla

Þýskur lögregluþjónn í Hamborg.
**Lögregla** er stofnun á vegum framkvæmdavalds sem hefur það hlutverk að gæta að almannaöryggi og halda upp lögum og reglu og rétt til þess að beita valdi í því skyni. Löggæslustofnanir hafa yfirleitt bæði forvarnarhlutverk með því að fækka og koma í veg fyrir afbrot og einnig rannsóknarhlutverk með því að rannsaka afbrot þannig að unnt sé að höfða sakamál fyrir dómstólum og refsa hinum brotlegu. Í daglegu tali er orðið lögga oft notað um lögregluna og um lögreglumenn en oftast í óformlegum samræðum.

## Tengt efni

* Lögreglan á Íslandi
* Lögregluþjónn
# Sic

Sic er latneskt orð (borið fram *sikk*) sem þýðir „þannig“, „svona“, „á þennan hátt“ eða „á slíkan hátt“. Stundum er rituð heil setning: *sic erat scriptum* („þannig var það skrifað“). Í rituðu máli á ýmsum tungumálum er orðinu er skotið inn í tilvitnanir til að benda á að rangt málfar eða óvenjuleg stafsetning eru tekin óbreytt upp úr heimild en eru ekki misritanir í uppskrift. Í samræmi við stílhefðir varðandi tilvitnanir er sic haft í hornklofa.

Á íslensku er stundum notað orðið [*svo*] í stað [*sic*].

## Dæmi

* Þeir sögðu mig vera „slæmna[*sic*] kennara“, en ég er mjög góður í stafsetningu.
* Að gera[*sic*] rannsókn.
* Afhverju[*sic*] ertu ekki í skóla?

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Sic*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 16. janúar 2007.

## Tenglar

  *Þessi málfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Karaókí

Karaókí
**Karaókí** eða **karíókí** (úr japönsku カラオケ kara 空 „tómt“ og ōkesutora オーケストラ „hljómsveit“) er skemmtunarform þar sem maður syngur með tónlist með hljóðnema. Sú tónlist, sem sungið er með, er oftast popptónlist án aðalsöngs. Texti lagsins er sýndur á skjá, með tákni sem fylgir eftir textanum til að hjálpa söngvaranum. Í sumum löndum heitir karaókítæki KTV. Skammstöfun þessi getur líka átt við útgáfu lags án aðalsöngs.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Kaupmáttarjöfnuður

**Kaupmáttarjöfnuður** (KMJ) er aðferð til að reikna út annars konar gengi milli gjaldmiðla tveggja landa. Kaupmáttarjöfnuður mælir hversu mikið hægt er að kaupa af vörum og þjónustu miðað við alþjóðlegan mælikvarða (venjulega Bandaríkjadal eða alþjóðadal) þar sem verðlag getur verið mjög breytilegt frá einu landi til annars.

Kaupmáttarjöfnuður er notaður við samanburð á lífsgæðum milli landa. Verg landsframleiðsla (VLF) er upphaflega reiknuð í gjaldmiðli þess lands, sem leiðir af sér að allur samanburður felur í sér að umreikna þarf miðað við gengi. Notkun raungengis er álitin óraunhæf þar sem það endurspeglar ekki ólíkt verðlag í löndunum sem borin eru saman. Munurinn á kaupmáttarjöfnuði og raungengi getur verið umtalsverður.

## Skilgreining

KMJ er gengi sem er reiknað út frá jöfnuði kaupmáttar tiltekins gjaldmiðils miðað við annan gjaldmiðil. KMJ tekur mið af því að sum vara eins og fasteignir, þjónusta (t.d. heilbrigðisþjónusta) og þungar verðlitlar vörur (möl, korn) eru ýmist ekki hluti af viðskiptum milli landa eða eru með flutningskostnað sem eykur endanlegt verð þeirra umtalsvert. Verðmunur þessara vara kemur því ekki fram í raungenginu. Ólíkt „raun“-gengi sem ræður verði gjaldmiðla á hinum opinbera markaði er KMJ reiknaður út frá hlutfallslegu virði gjaldmiðils byggt á verði „innkaupakörfu“ sem hægt er að kaupa fyrir gjaldmiðilinn í því landi þar sem hann er notaður. Venjulega er horft á verð á mörgum vöruflokkum sem eru vegnir miðað við mikilvægi þeirra í hagkerfinu. Algengast er að reikna KMJ miðað við vöruverð á einhverju VLF-svæði, miðað við verð sambærilegrar vöru í Bandaríkjunum og komast þannig að gengi miðað við bandaríkjadal. Þegar VLF er þannig umreiknuð fæst betri mælikvarði á lífsgæði á tilteknum svæðum.

### Dæmi

Verg landsframleiðsla á mann í Kína um það bil 1.400 bandaríkjadalir, en um 6.200 dalir ef byggt er á kaupmáttarjöfnuði. Í Japan er VLF á mann um það bil 37.600 dalir, en aðeins 31.400 dalir ef miðað er við KMJ.

## Tengt efni

* Gjaldeyrir
* Landsframleiðsla
* Neysluvísitala
* Þjóðarframleiðsla

  *Þessi hagfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Stríð Hollands og Portúgals

„Kort af frelsun borgarinnar Salvador í Brasilíu“, João Teixeira Albernaz I 1631
**Stríð Hollands og Portúgals** voru langvinn vopnuð átök hollensku verslunarfélaganna Austur-Indíafélagsins og Vestur-Indíafélagsins við Portúgalska heimsveldið. Þau fólust aðallega í árásum hollenskra skipa á nýlendur og verslunarstaði Portúgala. Á vissan hátt var þetta stríð útflutningur á Áttatíu ára stríðinu í Evrópu milli Hollands og Spánar, þar sem Portúgal var á þessum tíma í konungssambandi við Spán. Stríðið hafði þó í raun lítið með Evrópu að gera og snerist aðallega um tilraunir Hollendinga til að skapa nýlenduveldi og stjórna nýlenduversluninni. Stríðið hófst með orrustunni um Bantam í Indónesíu 27. desember 1601 og því lauk með Haagsáttmálanum árið 1661 þar sem Holland lét Portúgal eftir Hollensku Brasilíu.

Helsta niðurstaða stríðsins var að Portúgal hélt nýlendum sínum í Afríku og Suður-Ameríku en Holland náði að tryggja sér yfirráð yfir nýlendum í Austurlöndum fjær og Suður-Asíu. Englendingar, sem stundum studdu Hollendinga í stríðinu, högnuðust verulega á þessum átökum milli þessara keppinauta sinna.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fjall

McKinleyfjall í Alaska
**Fjall** er landslagsþáttur sem gnæfir yfir umliggjandi landslag. Fjall er venjulega hærra og brattara en hæð og fell.

## Orðsifjar

Orðið *fjall* er dæmi um a-klofningu frá orðinu *fell*.

## Tengt efni

* Fell
* Listi yfir hæstu fjöll heims
* Fjöll á Íslandi
* Listi yfir tinda á Íslandi eftir hæð

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Silfursmiður

**Silfursmiður** er handverksmaður sem býr hluti til úr silfri eða gulli. Svipuð verkfæri og handverk er notað í silfursmíði og gullsmíði og voru gildi oftast þau sömu.

## Íslensk silfursmíði

Silfursmiðir smíðuðu stokkabelti með loftverki en loftverk er þannig að silfurþynnur voru skornar eða klipptar út og síðan beygðar í blóm og greinar. Sumar ræmur í loftverki voru drifnar en drifsmíð er forn aðferð sem fólst í að skraut var teiknað á málm og síðan slegið í frá bakhlið og upphleypt mynstur svo fínunnið á framhlið og aðrar skreytingar slegnar eða grafnar í silfrið. Loftverk var svo fest í umgerð (kveikt). Loftverk tíðkaðist á 15. og 16. öld. Stokkabelti eru kölluð sprotabelti ef þau eru með sprota sem hangir niður úr keðjunni.

Samkvæmt fornum kirkjulegum ákvæðum áttu helg ker í kirkjum að vera gerð út eðalmálmi og hafa varðveist nokkrir kaleikar frá miðöldum.
Silfurmunir voru líka steyptir í mótum og voru steyptir beltisstokkar, beltispör, hnappar, millur, eyru á staup og fleira. Silfurgripir voru steyptir í svonefndum flöskum en það voru tveir opnir kassar sem voru fylltir með fíngerðum bleyttum sandi. Steypumóti var þrýst í sandinn og kassarnir lagðir saman og svo losaðir sundur og þá var holrúm í sandinum í þeirri mynd sem átti að steypa eftir og var bráðnu silfri hellt í holrýmið. Síðan var afsteypan unnin í höndum, sorfnar af brúnor og ójöfnur og mynstur skýrt. Mót af stærri hlutum voru oft grafin í stein eða leir og var þá bráðnum málmi hellt beint í mót.

Algengt var á 19. öld að gera minningarskildi úr silfri þar sem grafnar voru í skreytingar og texti. Verkfærið sem grafið var með á skildina var nefnt alur eða grafalur og var líkt smágerðu útskurðarjárni. Í fyrstu tíðkaðist að nota settletur á silfurgripi en þá eru stafirnir lausir hver frá öðrum. Síðar voru leturgerðir með tengiskrift grafnar út.

Víravirki er forn smíðisaðferð sem var þekkt á miðlöldum. Eldri gerð íslensks víravirkis er kallað "gamla kornsetta víravirkið" og er það snúrulagt og unnið þannig að tveir grannir silfurþræðir eru snúnir saman og úr snúru mótaðir litlir hringir og svo litlar silfurkúlur (korn) kveiktar á samskeytum hringja. Yngra víravirkið er þannig að mjög þunnur flatur vír var felldur í grindur úr sverari vír sem mótaði útlínur mynstursins. Smíði íslenskt víravirkis var mest um og eftir 1860 með vakningu sem þá var kringum íslenska þjóðbúninga en Sigurður málari teiknaði mynstur á samfellur og treyjur og búningaskart eins og belti og spangir.

## Heimild

* Silfur Íslands (ítarefni með sýningu Þjóðminjasafns 2014) Geymt 7 mars 2016 í Wayback Machine

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fáni Kúveit

**Fáni Kúveit** var formlega tekinn í notkun 24. nóvember 1961, þegar landið hlaut sjálfstæði.

Með því að velja pan-arabísku litina gaf ríkið til kynna samtöðu með arabaheiminum.

Hæð á móti breidd er 1:2

## Eldri Fánar

Arabíska letrið í fánunum merkir einfaldlega Kúveit

* 1899–1909
* 1909–1915
* 1915–1956
* Fáni Emirs'ins 1956
* 1956–1961 (útgáfa með aukaskrift og oddum á hlið)
* 1956–1961
# Miðsteinöld

Miðsteinaldarbyggðin Lepenski Vir í Serbíu.
**Miðsteinöld** er hugtak sem notað er í fornleifafræði yfir fornmenningu sem lendir á milli fornsteinaldar og nýsteinaldar. Upphaflega náði það yfir minjar í Norðvestur-Evrópu sem voru frá því eftir lok pleistósentímabilsins en fyrir landbúnaðarbyltinguna frá því fyrir um 10-5.000 árum en hugtakið er líka notað um minjar frá Mið-Austurlöndum frá því fyrir um 20-9.500 árum.

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Framhaldsskóli

**Framhaldsskóli** er skóli sem tekur við að loknu skyldunámi, eins og menntaskólar, fjölbrautaskólar og iðnskólar.

## Tengt efni

* Framhaldsskólastærðfræði
* Íslenskir framhaldsskólar

  *Þessi skólagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Þrælkun

**Þrælkun** er það þegar manneskja er neydd til að vinna gegn vilja sínum og kallast það þá þrælkunarvinna eða nauðungarvinna.

## Tengt efni

* Þrælahald

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Mombasa

Fílstennurnar í Mombasa.
**Mombasa** er önnur stærsta borg Kenía á eftir Naíróbí. Hún stendur á Mombasaeyju við strönd Indlandshafs í suðurhluta landsins. Íbúar Mombasa eru rúmlega 915 þúsund talsins (2009). Kilindinihöfn er mikilvæg höfn sem var opnuð 1896 þegar vinna hófst við Úgandajárnbrautina sem liggur frá Mombasa til Úganda. Mombasaflugvöllur er alþjóðlegur flugvöllur.

  *Þessi Afríkugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna

Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna
**Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna** (enska: *United States Department of State*) er bandarískt alríkisráðuneyti sem ber ábyrgð á alþjóðatengslum Bandaríkjanna. Það er staðsett í Truman-byggingunni í Washington-borg.

Yfir utanríkisráðuneytinu er utanríkisráðherra Bandaríkjanna sem skipaður er af Bandaríkjaforseta. Núverandi utanríkisráðherra er Marco Rubio.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Berkjubólga

Mynd A sýnir staðsetningu berkjanna í lungunum. Á mynd B sést hvernig berkjur líta út í heilbrigðum einstaklingi. Á mynd C sést hvernig berkjubólga fyllir berkjuna af slími auk þess sem að berkjan þrengist vegna bólgunnar.
**Berkjubólga(bronchitis)* er öndunarfærasjúkdómur þar sem bólga kemur í berkjurnar (meðalstóru lungnapípurnar) í lungunum. Berkjubólga lýsir sér sem þurr hósti, andnauð, þreyta og hiti. Oft fylgir einhverskonar hvítt slím með hóstanum, en ef það slím verður gult eða grænt á lit er komin sýking. Berkjubólga getur einnig fylgt venjulegu kvefi.

Til eru tvær gerðir berkjubólgu:

* **Bráð berkjubólga** – Henni fylgir hósti sem varir í þrjár vikur. Orsökin er oftast veirusýking. Hún leggst gjarnan á reykingamenn og íbúa í borgum þar sem mikið af svifryki og mengun er í lofti. Bráð berkjubólga læknast nær alltaf af sjálfu sér með hvíld og verkjalyfjum til að slá á hitann. Þessi gerð berkjubólgu er algeng hjá bæði fullorðnum og börnum.
* **Langvinn berkjubólga** – Ef að sjúklingur hóstar upp slími í minnst þrjá mánuði á ári í minnst tvo ár, þá kallast það langvinn berkjubólga. Tóbaksreykingar eru aðal orsökin. Í dag er algengara að flokka langvinna berkjubólgu undir víðara hugtakið *langvinna lungnateppu*.

  *Þessi heilsugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Prentun

Offsetprentvél.
**Prentun** er það að þrykkja bleki (prentsvertu) í mynd leturs, mynda o.s.frv. og láta það koma fram, oftast á pappír.

## Tengill

* *Fyrsta prentverk á Íslandi*; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985[*óvirkur tengill*]
* *Blöð úr týndri bók - Fyrsta prentverk á Íslandi*; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985[*óvirkur tengill*]
* *Prentsmiðjumálið*; grein í Norðra 1853 Geymt 5 mars 2016 í Wayback Machine
* *Prentmyndagerð á Íslandi 20 ára*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1939[*óvirkur tengill*]
* *Tæknibreytingarnar eru geipilega miklar*; grein í Morgunblaðinu 1985

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*