Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Karnataka

Kort sem sýnir Karnataka
**Karnataka** er fylki á Suðvestur-Indlandi. Það var áður þekkt sem Mysore-fylki en nafninu var breytt í Karnataka árið 1973. Höfuðstaður og stærsta borg fylkisins er Bangalore. Það á strönd að Arabíuhafi og Lakkadívhafi í vestri og landamæri að Góa í norðvestri, Maharashtra í norðri, Andhra Pradesh í austri, Tamil Nadu í suðaustri og Kerala í suðvestri. Algengasta tungumál fylkisins er kannada.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sanskrít

| Sanskrít *संस्कृतम् saṃskṛtam* |
| --- |
| **Málsvæði** | Indlandi og Nepal |
| **Heimshluti** | Suðaustur-Asía |
| **Fjöldi málhafa** | Uþb. 50.000 |
| **Sæti** | Á ekki við |
| **Ætt** | Indóevrópskt  Indóírönskt   Indóarískt    **Sanskrít** |
| Opinber staða |
| **Opinbert tungumál** | Indland |
| **Stýrt af** | engum |
| Tungumálakóðar |
| **ISO 639-1** | `sa` |
| **ISO 639-2** | `san` |
| **SIL** | `SKT` |
| **ATH:** Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode. |

**Sanskrít** (devanagarí: संस्कृता वाक्) er klassískt indverskt tungumál, helgisiða tungumál í búddisma, hindúatrú og jaínisma auk þess að vera eitt af 22 opinberum helgisiðatungumálunum Indlands. Það hefur sömu stöðu í Nepal.

Staða þess í menningarheimi Suðaustur-Asíu er álík stöðu latínu og grísku í Evrópu og á Miðjarðarhafssvæðinu og mörg nútímamál á meginlandi Indlands hafa þróast út frá sanskrít.

Svo sem geta má nærri um mál sem teygir sig nokkuð á landi og í tíma er greint á milli nokkurra forma; vedísk sanskrít er elst og kennd við helgirit hindúa, Rigveda, Samaveda, Yajurveda & Atharvaveda. Epísk sanskrít er kölluð mál sagnljóðabálka (*Ramayana* & *Mahabharata*) frá 8 f.Kr. - 1 e.Kr. Klassísk sanskrít hefur lifað áfram til þessa dags sem ritmál eftir að hafa dagað uppi sem daglegt talmál.

Greint er á milli eintölu, fleirtölu og tvítölu í hvort tveggja beygingu nafnorða og sagnorða.

Föll nafnorða eru 8: nefnifall, þolfall, þágufall, eignarfall, tækisfall, staðarfall, ávarpsfall og siptifall. Engin einföldun á sér stað í föllum frá vedískri sanskrít til klassískrar en hinsvegar einfaldast sagnbeygingar að mun, viðtengingarháttur til dæmis horfið eða fallið saman við boðhátt.

  *Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Indusdalsmenningin

Rústir Mohenjo-daro.
**Indusdalsmenningin** (um 3300 – 1700 f.Kr., í blóma 2600 – 1900 f.Kr.) var fornt menningarsvæði sem byggðist upp meðfram Indusfljótinu og Ghaggar-Hakra fljótinu í Pakistan og Norðvestur-Indlandi og teygði sig inn í vestanvert Balúkistan. Blómaskeið menningarinnar er oft kallað Harappa-menningin, eftir borginni Harappa sem var fyrsta borg Indusdalsmenningarinnar sem grafin var upp úr jörðu. Fornleifafræðingar hafa unnið að því að grafa upp borgarrústir Indusdalsmenningarinnar frá því á 3. áratug 20. aldar.

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Oríja

**Oríja** er tungumál sem flokkast til austur-greinar indóarískra mála og er talað af 32 milljónum í Orissa á Austur-Indlandi.

Það er ritað með latínuletri og elstu textar frá 14. öld.
# Búktal

Bandaríski búktalarinn Carla Rhodes ásamt brúðunni Cecil Sinclaire.
**Búktal** er sviðslist sem gengur út á þá sjónhverfingu að rödd flytjandans berist frá öðrum stað. Oft notast búktalarar við brúður sem þeir hreyfa með höndunum um leið og rödd þeirra virðist berast úr munni brúðunnar. Búktal er þekkt frá því í fornöld og var notað við helgiathafnir. Sem skemmtun á sviði þróaðist búktal í tengslum við farandsýningar á 18. öld. Fyrsti nútímabúktalarinn sem notaðist við brúðu sem sat á hné hans og átti samtal við hann, er almennt talinn vera Fred Russell með brúðuna Coster Joe.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Prime Video

Merki Amazon Prime Video sem hefur verið í notkun síðan 2024.
**Amazon Prime Video** eða **Prime Video** er bandarísk streymisveita í eigu Amazon. Hún var fyrst opnuð 7. september 2006.
# Dómari

Bandarískur dómari
**Dómari** er sá einstaklingur sem sér um framvindu réttarhalda og situr í dómstól. Dómari má situr einn eða ásamt öðrum dómurum. Hlutverk og vald dómara eru mjög mismunandi eftir löndum og svæðum. Dómarinn á að vera hlutlaus og stjórnar réttarhöldunum í opnum dómstól. Dómarinn hlustar á greinargerðir allra vitna og skoðar sönnunargögn, metur trúverðugleika og röksemdir allra aðila og kemur svo að dómi á málinu sem er byggt á túlkun dómarans á viðeigandi lögum og persónlegum skoðunum. Í sumum löndum má dómarinn deila valdi sínu með kviðdómi.

Víða klæðast dómarar síðum hempum, yfirleitt svörtum eða rauðum, og situr á dómarasæti meðan á réttarhöldunum stendur. Sums staðar, sérstaklega í löndum Breska samveldisins, eru dómarar með hárkollur en víða eru þær notaðar aðeins í ákveðnum samhengjum.

## Tengt efni

* Dómstóll
* Lögfræðingur

  *Þessi lögfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Viswanathan Anand

| Viswanathan Anand
 |
| --- |
| Fæddur | Viswanathan Anand 11. desember 1969 Chennai, Tamil Nadu, Indlandi |
| Þekktur fyrir | skák |
| Titill | Stórmeistari, Heimsmeistari |

**Viswanathan Anand**, (Tamílska: விசுவநாதன் ஆனந்த்) (fæddur 11. desember 1969) er indverskur stórmeistari og fyrrverandi heimsmeistari í skák. Hann tapaði fyrir Magnusi Carlsen með 3,5 vinningum gegn 6,5 í einvígi um titilinn, sem lauk 22. nóvember 2013.

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sykursýki

**Sykursýki** er heiti yfir sjúkdóma sem einkennast af of háum styrki sykurs í blóðinu. Hár blóðsykur leiðir til þess að maður pissar mikið, og verður þyrstur og svangur. Önnur einkenni geta verið sjóntruflanir, höfuðverkur, þreyta, að sár grói seint, og kláði.

Í sykursýki nær líkaminn ekki að viðhalda réttum styrk sykurs í blóði og því fær fólk oft líka mjög lágan blóðsykur. Það er vanalega ekki hættulegt að vera með lágan blóðsykur, en einkennin geta verið óróleikatilfinning, sviti, skjálfti, og í verri tilfellum ruglingur, árásargirni, og yfirlið. Þessum einkennum svipar nokkuð til þess að viðkomandi sé undir áhrifum áfengis, hægt er að losna við þau með því að innbyrða sykur.

Langtíma fylgikvillar sykursýki koma fram yfir 10–20 ár og orsakast aðallega af skemmdum í æðum. Skemmdir í smáu æðunum leiða til skemmda í sjónhimnu augans, í nýrunum, og í taugum.

Til eru nokkrar gerðir af sykursýki en þær helstu eru:

* **Sykursýki af gerð 1** eða **meðfædd sykursýki** kemur fram vegna þess að líkaminn hættir að framleiða insúlín, sem er hormón sem stýrir meðal annars því hvernig líkaminn notar sykur. Frumurnar sem framleiða insúlin eru í brisinu, en hér ræðst ónæmiskerfið á þessar frumur svo að þær deyja. Þessi sjúkdómur fylgir manni ævilangt en hægt er að gefa insúlín í sprautu og þar með er hægt að hafa stjórn á sjúkdómnum. Sjúklingur getur lifað heilbrigðu lífi ef mataræði og lyfjagjöf er vel stjórnað. Þar sem líkaminn nær ekki að brjóta niður sykur fer hann að brjóta niður fitu. Þetta leiðir til aukins magns ketóna í blóði og því verður blóðið súrt, þetta kallast *ketósa*. Einkenni eru uppköst, kviðverkir, andköf, ruglingur, og stundum andardráttur sem lyktar eins og naglalakk.
* **Sykursýki af gerð 2** eða **áunnin sykursýki** kemur fram þegar frumur líkamans fara að veita viðnám við insúlíni og hætta að hlýða því jafn mikið. Þessi gerð af sykursýki er algengasta gerðin, um 90% af tilfellum eru sykursýki af gerð 2. Hún orsakast aðallega vegna offitu og lítillar hreyfingar. Meðferð gengur út á að passa mataræði, hreyfingu, og þyngd, en gangi það ekki eru til sykursýkislyf til að reyna að viðhalda réttum blóðsykri.

## Tenglar

* „Hvað gerist í frumunum þegar við fáum sykursýki?“. *Vísindavefurinn*.
* „Af hverju er sykursýki tiltölulega óalgeng á Íslandi?“. *Vísindavefurinn*.
* Samtök sykursjúkra á Íslandi
* Um sykusýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)
* Meðferðarúrræði við sykursýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# iTunes

|  |
| --- |
| iTunes |
|  |
| Hönnuður | Apple |
| Nýjasta útgáfa | 11.3 10. Júlí, 2014  |
| Stýrikerfi | Mac OS X |
| Notkun | Margmiðlunarforrit |
| Vefsíða |  |

**iTunes** er stafrænt margmiðlunar forrit, kynnt af Apple 10. janúar 2007 á Macworld í San Francisco, notað til að spila og flokka stafræna tónlist og myndbönd. Forritið er einnig notað til að stjórna innihaldi á iPod. Þar að auki getur iTunes einnig tengst iTunes Store (krefst internet tengingu) til að kaupa og hlaða niður stafræna tónlist, tónlistarmyndbönd, sjónvarpsþætti, iPod leiki, kvikmyndum og fleiru.

iTunes er fáanlegt ókeypis fyrir Mac OS X og Windows frá vefsíðu Apple. Það fylgir einnig með öllum Macintosh tölvum. Þó sumir notendur hafa tekist að setja inn iTunes á 64-bita útgáfu af Windows Server 2003 og Windows XP, styður Apple það ekki enn.

## Saga

Það var upprunalega þróað af Jeff Robbin og Bill Kincaid sem MP3 spilari, kallaður SoundJam MP og gefin út af Casady & Greene árið 1999. Það var keypt af Apple árið 2000, gefið nýtt notendaviðmót og möguleika á að brenna CD diska og upptökumöguleikinn og möguleikinn á að breyta útlitinu var sleppt og var síðan gefið út sem iTunes. Upprunalega aðeins fyrir Mac OS 9 en Mac OS X stuðning var bætt við í útgáfu tvö, níu mánuðum seinna og Mac OS 9 stuðningi var hætt í útgáfu 3. Í október 2003 var útgáfa 4.1 gefin út og Apple bætti við stuðningi fyrir Microsoft Windows 2000 og Windows XP. Stuðningi við Windows 2000 var hætt eftir útgáfu 7.3.2.
# Valentínusardagurinn

Valentínusarkort frá því í kringum 1910
**Valentínusardagurinn**, einnig nefndur **Valentínsdagur**, er dagur helgaður ástinni sem haldinn er hátíðlegur á messudegi heilags Valentínusar 14. febrúar ár hvert. Dagurinn á uppruna sinn í Evrópu á 14. öld. Meðal þess sem er hefðbundið að gera þennan dag er að senda sínum heittelskaða/sinni heittelskuðu gjafir á borð við blóm og konfekt og láta valentínusar kort fylgja með. Þessar hefðir eiga uppruna sinn í Bretlandi, Frakklandi og Bandaríkjunum en í öðrum löndum gilda aðrar hefðir og sums staðar er dagurinn helgaður vináttu í stað ástar. Í löndum þar sem ekki er löng hefð fyrir því að halda Valentínusardaginn hátíðlegan hafa bandarískir siðir gjarnan fylgt þegar venjan er tekin upp.

Heilagur Valentínus frá Terni fylgist með byggingu kirkju sinnar í Terni, úr 14. aldar frönsku handriti. (Bibliothèque nationale, Mss fr. 185)
## Heilagur Valentínus

Ekki er vitað nákvæmlega hver Heilagur Valentínus var. Þetta er nafn yfir tvo, eða jafnvel þrjá, píslarvotta í sögu kirkjunnar. Annar var kristinn rómverskur prestur og læknir sem varð fyrir ofsóknum Kládíusar II Rómarkeisara, gegn kristnum mönnum. Hinn var biskupinn af Terni á Ítalíu. Mögulegt er að sögurnar af þessum tveimur mönnum eigi uppruna sinn í einum og sama atburðinum en hafi brenglast í gegnum tíðina. Um þriðja manninn er lítið vitað annað en að hann á að hafa dáið í Afríku.

Heimildir eru óljósar og ekki hægt að segja nákvæmlega til um hvenær Valentínus dó, hvort sem hann var einn maður, tveir eða þrír. En sennilegt tímabil er valdatími fyrrnefnds Kládíusar II, 268 — 270 eftir Krist.

## Valentínusardagurinn á Íslandi

Sumir halda upp á Valentínusardaginn hér á landi en ekki er vitað hvenær það var fyrst gert. Elsta heimildin er úr Morgunblaðinu frá 1958:

„*...hér á landi fer minna fyrir deginum. Þó hafa blómaverzlanir í Reykjavík til sölu litla blómvendi, sem hnýttir hafa verið í tilefni dagsins.*“

Einn siður tengdur þessum degi hefur því verið komin til landsins um miðja 20. öld en smámsaman hefur hann náð meiri fótfestu þótt ekki sé mikið tilstand á þessum degi hér á landi.

## Tenglar

* „Hvenær dó heilagur Valentínus? Hverrar trúar var hann?“. *Vísindavefurinn*. (Skoðað 14.2.2011)
# Johannes Ockeghem

**Johannes Ockeghem** (u.þ.b. 1410 í Saint-Ghislain, Belgíu - 6. febrúar 1497, í Tours, Frakklandi) var tónskáld á endurreisnartímanum og leiðandi í annari kynslóð niðurlenska skólans. Hann er stundum sagður vera mikilvægasta tónskáldið á milli Guillaume Dufay og Josquin Des Prez. Ekki hafa varðveist mörg af verkum hans. Þekktar eru 14 messur og ein sálumessa, 9 mótettur, 1 söngmótetta og 21 chansons. Hann var engu að síður þekktur á sínum tíma um gervalla Evrópu fyrir tilfinningaþrungna tónlist sína.

## Tóndæmi

**Ma bouche rit**
# Aladdín (kvikmynd frá 1992)

| Aladdín |
| --- |
| Aladdin |
|  |
| Leikstjóri | Ron Clements John Musker |
| Handritshöfundur | Ron Clements John Musker Tab Elliott Terry Rossio |
| Framleiðandi | Ron Clements John Musker |
| Leikarar | Scott Weinger Robin Williams Linda Larkin Jonathan Freeman Gilbert Gottfried Douglas Seale |
| Klipping | Mark Hester H. Lee Peterson |
| Tónlist | Alan Menken Howard Ashman Tim Rice |
| Frumsýning |  25. nóvember 1992  26. desember 1993 |
| Lengd | 90 minútnir |
| Land |  Bandaríkin |
| Tungumál | enska |
| Ráðstöfunarfé | US$28 miljónum |
| Heildartekjur | US$504.1 miljónum |

Aladdín (enska: *Aladdin*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1992. Myndin er byggð á sögunni Aladdín úr þúsund og einni nótt.

## Talsetning

| Ensk talsetning | Íslensk talsetning |
| --- | --- |
| Hlutverk | Leikari | Hlutverk | Leikari |
| Aladdin | Scott Weinger (talsetning)
Brad Kane (söngur) | Aladdín | Felix Bergsson |
| Jasmine | Linda Larkin (talsetning)
Lea Salonga (söngur) | Jasmín | Edda Heiðrún Backman |
| Genie | Robin Williams | Andi | Þórhallur Sigurðsson |
| Jafar | Jonathan Freeman | Jafar | Arnar Jónsson |
| Iago | Gilbert Gottfried | Jagó | Örn Árnason |
| Sultan | Douglas Seale | Soldán | Rúrik Haraldsson |
| Peddler | Robin Williams (talsetning)
Bruce Adler (söngur) | Farandsali | Jóhann Sigurðarson |
| Razoul | Jim Cummings | Rasúl | Magnús Ólafsson |
| Gazeem | Charlie Adler | Gasem | Magnús Ólafsson |
| Prince Achmed | Corey Burton | Akmeð prins | Randver Þorláksson |

## Lög í myndinni

| Upprunalegt titill |  Íslenskur tittil |
| --- | --- |
| „Arabian Nights“ | „Þúsund og ein nótt“ |
| „One Jump Ahead“ | „Einu skrefi framar“ |
| „One Step Ahead“ (endurtekning) | „Einu skrefi framar“ (endurteikning) |
| „A Friend Like Me“ | „Vinur eins og ég“ |
| „Prince Ali“ | „Prins Alí“ |
| „A Whole New World“ | „Nýr heimur“ |
| „Prince Ali“ (endurtekning) | „Prins Alí“ (endurtekning) |
| „A Whole New World“ (lokalag) | „Nýr heimur“ (lokalag) |

## Tenglar

* *Aladdín* á Internet Movie Database

## Tilvísanir

  *Þessi kvikmyndagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Ayurveda

**Ayurveda** eru óhefðbundnar lækningar sem eiga rætur sínar að rekja til Indlands.

Samkvæmt Ayurvedakenningunum eru fimm kraftar að verki í einstaklingnum „prakriti“ sem séu þeir sömu og í náttúrunni: ljósvakinn, loft, vatn, eldur og jörð. Vissir kraftar eigi að geta komið á jafnvægi í einstaklingnum og það sé jafnvægi þeirra sem stuðli að góðri heilsu. Síðan séu þættir sem hafi lífeðlisfræðileg áhrif á þessa frumkrafta.

Nafnið er komið úr sanskrít og er samsett af orðunum „ayur“ sem þýðir „líf“ og „veda“ sem þýðir „vísindi eða þekking“. Til eru sögulegar heimildir um kerfið í fornum ritum sem kölluð eru einu nafni Veda-ritin.

Ayurveda telst til gervivísinda. Nokkurt magn Ayurveda-náttúrulyfja inniheldur þungmálma.

## Tilvísanir
# AOL

Disklingur með AOL-hugbúnaði fyrir Windows frá 1994.
**AOL** (áður **America Online**) er bandarískt fjölmiðlafyrirtæki með höfuðstöðvar í New York-borg. AOL er dótturfyrirtæki Verizon Communications. Fyrirtækið fæst einkum við dreifingu efnis á Veraldarvefnum og það á og rekur vefi á borð við The Huffington Post, TechCrunch og Engadget.

Fyrirtækið var stofnað árið 1983 og hét þá Control Video Corporation eða CVC. Fyrirtækið rak tölvunet fyrir Atari 2600-leikjatölvur sem hægt var að tengjast gegnum mótald. Árið 1985 var nýtt fyrirtæki, Quantum Computer Services, stofnað á grunni CVC með netþjónustuna Quantum Link fyrir Commodore 64 og 128. Árið 1988 kom AppleLink fyrir Apple Macintosh-tölvur og PC Link fyrir IBM PC-samhæfðar tölvur. Árið 1989 breytti fyrirtækið nafni sínu í America Online. Netleikir voru mikilvægur hluti af þjónustu fyrirtækisins. Árið 1993 bauð fyrirtækið upp á Internet-tengingu fyrir notendur. Það var þá orðið stærra en helstu keppinautar sínir, GEnie, Prodigy og CompuServe. Árið 2000 sameinaðist AOL fjölmiðlarisanum Time Warner. Hluthafar AOL eignuðust 55% í nýja fyrirtækinu.

Eftir 2002 tók notendum AOL að fækka. Árið 2006 lokaði AOL síðasta þjónustuveri sínu í Bandaríkjunum. Árið 2009 var fyrirtækinu breytt í sjálfstætt netmiðlafyrirtæki með tekjur byggðar á auglýsingum. Það keypti vefmiðla á borð við The Huffington Post og hóf framleiðslu heimildaþátta. Árið 2015 keypti Verizon AOL.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Vefsöfnun

**Vefsöfnun** nefnist tæknileg aðferð við að safna gögnum af vefsíðum. Þannig er í vissum skilningi hermt eftir þeirri mennsku aðgerð að skoða vefi, annað hvort með því að búa til forrit sem notast við Hypertext Transfer Protocol-aðferðina eða með því að nýta vafra á borð við Internet Explorer eða Mozilla Firefox.

Forrit sem nefnist Heretrix hefur verið þróað, upprunalega til þess að safna vefum fyrir Internet Archive en er nú notað víða, þar á meðal af Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafni.

## Tenglar

* Internet Archive, stærsta og þekktasta vefsöfnunin
* Vefsafn á vegum Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns
* Netarkivet, dönsk vefsöfnun

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Facebook

Merki Facebook.
Höfuðstöðvar Facebook í Palo Alto, Kaliforníu.
**Facebook** (stundum íslenskað sem **Feisbók**, **Feisbúkk,Fésbók** eða **Andlitsbók**) er netsamfélag stofnað þann 4. febrúar 2004. Vefsíðan er í eigu Meta Platforms (áður Facebook Inc.) Notendur geta tengt í „tengslanetum“ sem tákna borgir, vinnustaði, skóla og svæði til að hafa samskipti við annað fólk. Fólk getur bætt við vinum, sent skilaboð og breytt yfirliti sínu. Árið 2021 voru 2,85 milljarður virkir notendur síðunnar.

Mark Zuckerberg stofnaði Facebook þegar var hann námsmaður Harvard-háskóla og í fyrstu var félagsaðild bundin við námsmenn háskólanna. Kvikmynd um hvernig Facebook varð til heitir The Social Network.

## Tengill

* Heimasíða *Facebook*

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Breskt pund

| Breskt pund, sterlingspund *Pound sterling* |
| --- |
| Land |  **Bretland**  Breska Suðurskautslandið  Falklandseyjar  Gíbraltar  Guernsey  Jersey  Mön  Sankti Helena, Ascension og Tristan da Cunha  Suður-Georgía og Suður-Sandvíkureyjar |
| Skiptist í | 100 penní (*pennies*) |
| ISO 4217-kóði | GBP |
| Skammstöfun | £ / p |
| Mynt | 1p, 2p, 5p, 10p, 25p, 50p, £1, £2 |
| Seðlar | £5, £10, £20, £50 (£100) |

**Breskt pund** eða **sterlingspund** (enska: *pound sterling*) er gjaldmiðill á Bretlandi. Eitt pund skiptist í 100 penní (enska: *penny*, ft. *pence*). Árið 1971 voru eftirtaldar upphæðir gildur gjaldmiðill á Bretlandi:

* Seðlar: £5, £10, £20, £50 (£100, aðeins í Skotlandi og á Norður-Írlandi)
* Mynt: 1p, 2p, 5p, 10p, 25p, 50p, £1, £2

Algengasta táknið fyrir breskt pund er **₤** eða **£** („pundamerkið“), og **p** fyrir penníið.

Upphaflega jafngilti verðmæti þess einu pundi (454 grömm) af 92,5% hreinu silfri með 7,5% eir, sem kallast sterling silfur. Af því er dregið nafnið sterlingspund.

Fyrir 1971 var einu pundi skipt í 20 skildinga (*shillings*), sem hver um sig jafngilti 12 penníum. Þannig var eitt pund jafnt 240 penníum. Frá og með 1971 voru skildingar lagðir niður og verðgildi á „nýja penníinu“ varð 2,4 sinnum meira en áður hafði verið.

Pundið er gefið út af Seðlabanka Englands (Bank of England), sem hefur einkaleyfi til þess á Englandi og í Wales, eða tveimur af fjórum löndum sem mynda Bretland, en af sögulegum ástæðum hafa fjórir bankar í Skotlandi og þrír á Norður-Írlandi leyfi til að gefa út sín eigin pund, þar á meðal gefur t.d. Danske Bank út bresk pund, merkt "Danske" á Norður-Írlandi, eftir kaup á Northern Bank.

Pundið varð eitt af gjaldmiðlum Evrópusambandsins en við útgöngu breta hætti pundið að vera það. Það er hins vegar notað víða í viðskiptum, t.d. einn af mörgum gjaldmiðlum í Simbabve eftir að óðaverðbólga gerði þeirra dollara ónothæfan.

## Tenglar

* Breskt pund - seðlar (enska) (þýska)
* Breskt pund (Skotland) (enska) (þýska)
* Breskt pund (Norður Írland) (enska) (þýska)
* Breskt pund (Jersey) (enska) (þýska)
* Breskt pund (Guernsey) (enska) (þýska)
* Breskt pund (Gíbraltar) (enska) (þýska)

## Heimildir

  *Þessi hagfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*