Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Einn einn tveir

**112** (borið fram **einn einn tveir**; einnig ritað **1-1-2**) er algengasta neyðarnúmerið í heiminum og hefur verið neyðarnúmerið á Íslandi frá árinu 1996. Númerið er ætlað til að hringja í þegar aðstoð lögreglu, slökkviliðs eða sjúkraflutningaliða er þörf. Neyðarlínan ohf. sér um rekstur og umsjón 112 á Íslandi.

Hægt er að hringja í 112 úr hvaða síma sem er á Íslandi, bæði fastlínu- og farsíma, án endurgjalds. Svokallaðir neyðarverðir, sem svara símtölum í 112, eru sérþjálfaðir til að meta aðstæður og kalla til viðeigandi viðbragðsaðila. Ekki ætti að hringja í 112 nema í raunverulegum neyðartilvikum. Misnotkun á neyðarnúmerinu getur tafið fyrir aðstoð til þeirra sem raunverulega þurfa á henni að halda og getur reynst kostnaðarsamt fyrir þann sem hringir að óþörfu, og jafnvel leitt til refsingar samkvæmt lögum.

## Á Íslandi

Fyrir árið 1996 hafði hvert og eitt sveitarfélag á Íslandi sitt eigið neyðarnúmer en þá voru um það bil 150 neyðarnúmer skráð í landinu.

Aðdragandi að innleiðingunni var langur en í apríl 1993 skipaði þáverandi dómsmálaráðherra, Þorsteinn Pálsson, nefnd til að leiða þetta ætlunarverk. Í nefndinni sátu fulltrúar frá Almannavörnum, Póst- og símamálastofnun, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu, Slysavarnafélagi Íslands, Slökkviliði Reykjavíkur og sveitarfélögum út á landi. Lögreglan sýndi upphaflega áhuga á símtalsflutningi til að sía frá óviðkomandi hringingar.

Nefndin skilaði frumvarpi sem varð að lögum á Alþingi í febrúar sama ár. Í kjölfarið var samið við Reykjavíkurborg (vegna Slökkviliðsins), Slysavarnafélag Íslands, Securitas, Vara, Póst og síma og Sívaka um rekstur. Þessir aðilar stofnuðu síðan fyrirtækið Neyðarlínuna ohf.

Þann 1. janúar 1996 var númerið 112 formlega tekið í notkun á Íslandi og hefur síðan þá verið eina neyðarnúmerið á landinu.

## Erlendis

Neyðarnúmerið 112 er sameiginlegt neyðarnúmer í öllum aðildarríkjum Evrópusambandsins (ESB) og Efnahagssvæðisins (EES). Margar aðrar þjóðir um allan heim hafa einnig tekið upp 112 sem sitt neyðarnúmer sem gerir það aðgengilegt og auðþekkjanlegt fyrir ferðamenn.

## Tilvísanir
# 1825

Árið **1825** (**MDCCCXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Landsbókasafnið (sem þá nefndist Stiftsbókasafnið) var flutt á loft Dómkirkjunnar.

### Fædd

* 3. júní - Magnús Grímsson, þjóðsagnasafnari (d. 1860).

### Dáin

* 30. júlí - Benedikt Jónsson Gröndal, síðasti lögmaður sunnan og austan og dómari í landsyfirrétti (f. 1762).

## Erlendis

* 28. janúar - Hið konunglega norræna fornfræðafélag var stofnað.
* 3. febrúar - Danmörk: Vendsyssel-Thy varð að eyju þegar flæddi um eiðið sem tengdi ana við Jótland.
* 9. febrúar og 4. mars - James Monroe lét af embætti forseta Bandaríkjanna og John Quincy Adams tók við.
* 17. apríl - Karl 10. Frakkakonungur viðurkenndi sjálfstæði Haítí.
* 27. september - Fyrsta járnbrautin opnaði milli Stockton og Darlington á Englandi
* 3. desember - Tasmanía varð sjálfstæð nýlenda Breta.
* 26. desember - Svokallaðir desembristar gripu til uppreisnar í Sankti Pétursborg gegn valdatöku Nikulásar 1. Rússakeisara en báðu ósigur gegn her ríkisstjórnarinnar.
* Simón Bolívar varð fyrsti forseti Bólivíu.
* Cowes-vikan, siglingakeppnin hófst í Englandi.
* Hans Christian Ørsted sundraði álklóríði og fékk út ál-málminn.
* Borgin Brisbane var stofnu í Ástralíu.
* London varð stærsta borg heims.

### Fædd

* 4. maí - Thomas Henry Huxley, enskur líffræðingur (d. 1895).
* 25. október - Johann Strauss II, austurrrískt tónskáld (d. 1899).

### Dáin
# Blois

Leira (fljót)
**Blois** er borg í Miðju Frakklands. Hún liggur um það bil 170 km fyrir sunnan París. **Blois** er höfuðstaður sýlsunnar Loir-et-Cher. Borgin liggur við ána Leiru.

Árið 2013 voru íbúar borgarinnar 45.539 manns.

  *Þessi landafræðigrein  sem tengist Frakklandi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Bourges

Dómkirkja Bourges
**Bourges** er borg í Miðju Frakklands. Hún liggur um það bil 1900 km fyrir sunnan París. **Bourges** er höfuðstaður sýlsunnar Cher.

Árið 2013 voru íbúar borgarinnar 67.189 manns.

  *Þessi landafræðigrein  sem tengist Frakklandi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# 1135

Magnús blindi limlestur.
Árið **1135** (**MCXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón Loftsson kom til Íslands með foreldrum sínum, en hann ólst upp í Konungahellu í Noregi til 11 ára aldurs.
* Hrafn Úlfhéðinsson varð lögsögumaður.

### Fædd

* Ari Þorgilsson sterki (d. 1188).

### Dáin

## Erlendis

* 7. janúar - Haraldur gilli Noregskonungur lét gelda, fóthöggva og augnstinga Magnús blinda Sigurðsson, meðkonunung sinn.
* Vindar réðust á Konungahellu, brenndu kastalann og rændu bæinn.
* Stefán af Blois varð konungur Englands.

### Fædd

* Léonin, franskt tónskáld (d. 1201).
* Ingi krypplingur, konungur Noregs (d. 1161).

### Dáin

* 1. desember - Hinrik 1. Englandskonungur (f. um 1068).
# Benjamin Franklin

Málverk af Franklin eftir Joseph Ducreux frá 1777.
**Benjamin Franklin** (17. janúar 1706 – 17. apríl 1790) var stjórnmálamaður, hugsuður og uppfinningamaður sem fæddist í Boston í Nýja Englandi og varð síðar einn af leiðtogum uppreisnarmanna í bandaríska frelsisstríðinu og einn af „landsfeðrum“ Bandaríkjanna.

Benjamin var einn af boðberum upplýsingarinnar.

## Tenglar

* Tvær æfisögur útlendra merkismanna, Hið íslenska bókmenntafélag, Kaupmannahöfn, 1839

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Bæjarstjóri

**Bæjarstjóri**, **borgarstjóri** eða **sveitarstjóri**, er framkvæmdastjóri sveitarfélags/bæjarfélags, annast hann daglegan rekstur þess í umboði bæjarstjórnar. Bæjarstjóri getur verið einn af kjörnum fulltrúum í bæjarstjórn, en þarf ekki að vera það. Hann getur setið fundi bæjarstjórnar þar sem hann hefur málfrelsi og tillögurétt en hefur ekki atkvæðisrétt nema hann sé jafnframt kjörinn fulltrúi.

Hlutverk bæjarstjóra er að hafa umsjón með daglegum rekstri bæjarfélagsins og framfylgja þeim ákvörðunum sem bæjarstjórn tekur. Hann telst vera æðsti yfirmaður starfsmanna bæjarfélagsins, hefur prókúruumboð bæjarsjóðs og skrifar undir skjöl sem skuldbinda bæjarfélagið (t.d. við kaup og sölu fasteigna, lántökur, ábyrgðir o.s.frv.) í umboði bæjarstjórnar. Hægt er að mæla frekar fyrir um valdsvið bæjarstjórans í samþykkt um stjórn bæjarfélagsins.

Bæjarfélög þurfa ekki að ráða bæjarstjóra og sum fámenn bæjarfélög (meðal annars á Íslandi) gera það ekki. Þá er yfirleitt í verkahring oddvita hreppsnefndarinnar að sinna þessum störfum.

Á Íslandi var einu sinni sú regla í gildi að í sveitarfélögum þar sem er kaupstaður (miðast við að íbúar séu eða hafi verið yfir 1000) kallast þeir bæjarstjórar, en borgarstjóri í Reykjavík, en annars sveitarstjórar.

  *Þessi stjórnmálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*