# 1918

Árið **1918** (**MCMXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Janúar - Frostaveturinn mikli. Frosthörkur voru um allt land. Hafís hindraði skipaumferð fyrir norðan land fram í apríl.
* 21. janúar - 38 stiga frost mældist á Grímsstöðum og Möðrudal á Fjöllum sem er kuldamet.
* 17. júní - Loftskeytastöðin á Melunum hóf starfsemi.
* Júlí - Þingnefndir Alþingis og Ríkisþingsins danska komu sér saman um frumvarp til nýrra sambandslaga. Samkvæmt þeim átti Ísland að verða frjálst og fullvalda ríki í konungssambandi við Danmörku.
* 3. ágúst - Björgunarfélag Vestmannaeyja var stofnað. Fyrsta björgunarsveit sem stofnuð var á Íslandi og forveri Slysavarnarfélags Íslands og Landhelgisgæslunnar.
* September - Frumvarp til nýrra sambandslaga var lagt fram á Alþingi og samþykkt með 37 atkvæðum á móti 2.
* 12. október - Kötlugos hófst og stóð til 4. nóvember. Fylgdi því mikið jökulhlaup á Mýrdalssandi og myndaðist Kötlutangi í kjölfar þess.
* 19. október - Þjóðaratkvæðagreiðsla var haldin um sambandslagasamninginn og var hann samþykktur með rúmlega 90% atkvæða. Kosningaþátttaka var tæplega 44%.
* 19. október - Spánska veikin barst til Íslands og geisaði fram í desember. Um 4-500 manns dóu af völdum hennar.
* 30. nóvember - Ásgeirsverslun á Ísafirði hætti starfsemi.
* 1. desember -
	+ Sambandslagasamningur Íslands og Danmerkur gekk í gildi. Við það féllu stöðulögin frá 1871 úr gildi. Lítið var um hátíðahöld, og olli spánska veikin þar mestu um.
	+ Vísindafélag Íslendinga var stofnað til að efla vísindi.
* Háskólinn á Bifröst hóf starfsemi sem Samvinnuskólinn í Reykjavík.
* Blanda, tímarit Sögufélagsins var fyrst gefið út.

### Fædd

* 7. maí - Alfreð Clausen söngvari (d. 1981).
* 8. júlí - Jakobína Sigurðardóttir rithöfundur og skáld (d. 1994).
* 26. september - Ólafur Jóhann Sigurðsson rithöfundur (d. 1988).
* 7. desember - Jórunn Viðar, tónskáld (d. 2017).

### Dáin

* Júní - Júlíana Jónsdóttir skáldkona (f. 1838).
* 4. ágúst - Jónas Jónasson frá Hrafnagili, prestur og þjóðfræðasafnari (f. 1856).
* 14. nóvember - Torfhildur Hólm, rithöfundur (f. 1845).
* 18. nóvember
	+ Guðmundur Magnússon (Jón Trausti), rithöfundur (f. 1873).
	+ Björn Bjarnason frá Viðfirði, fræðimaður og þjóðsagnasafnari (f. 1873)

## Erlendis

* 9. janúar - Orrustan í Bjarnardal í Arisóna: Einn síðasti bardagi frumbyggja Ameríku og Bandaríkjamanna.
* 27. janúar -
	+ Finnska borgarastyrjöldin hófst.
	+ Kvikmyndin um Tarzan, *Tarzan of the Apes* var frumsýnd.
* 28. janúar - Rauði herinn var stofnaður í Rússlandi.
* 6. febrúar - Konur yfir 30 fengu kosningarétt í Bretlandi.
* 16. febrúar - Litáen lýsti yfir sjálfstæði.
* 23. febrúar - Eistland lýsti yfir sjálfstæði.
* 3. mars - Brest-Litovsk-samningurinn: Miðveldin gerðu friðarsamning við Bolsévika í Rússlandi.
* 12. mars - Moskva varð höfuðborg rússneska sovétlýðveldisins.
* 30. mars - Bolsévikar og Armenar bældu niður uppreisn múslima í Baku, Aserbaísjan. 30.000 falla.
* 9. apríl - Bessarabía varð hluti af Rúmeníu.
* 21. apríl - Einn þekktasti herflugmaður allra tíma, Rauði baróninn (Manfred von Richthofen) , var skotinn niður nálægt ánni Somme.
* 24. maí - Konur í Kanada, utan Quebec, fengu kosningarétt.
* 28. maí - Armenía og Aserbaísjan lýstu yfir sjálfstæði.
* 12. júlí - Japanska herskipið *Kawachi* sprakk og yfir 600 létust. Skotfærageymsla sprakk í skipinu.
* 17. júlí - Rómanovættin, ætt rússneskra keisara, var tekin af lífi í Katrínarborg.
* 18. október - Tékkóslóvakía lýsti yfir sjálfstæði.
* 29. október - Slóvenía, Króatía og Serbía lýstu sig sjálfstæð frá Austurríki-Ungverjalandi.
* 31. október - Ungverjaland sleit sambandi sínu við Austurríki.
* 11. nóvember -
	+ Fyrri heimsstyrjöldinni lauk með því að Þjóðverjar lögðu niður vopn.
	+ Austurríkiskeisari sagði af sér og embættið var lagt niður. Habsborgaraveldið leið því undir lok.
	+ Pólland lýsti yfir sjálfstæði.
* Nóvember - Sambandslagasamningur Íslands og Danmerkur samþykktur á Ríkisþingi Dana með 42 atkvæðum gegn 15 í efri deild og 100 atkvæðum gegn 20 í neðri deild.
* 14. nóvember - Tomáš Masaryk varð forseti Tékkóslóvakíu.
* 18. nóvember - Lettland lýsti yfir sjálfstæði frá Rússlandi.
* 23. nóvember - Breski herinn myndaði herstjórn í Palestínu.
* 28. nóvember - Þýska keisaradæmið var lagt niður.
* 1. desember - Konungsríkið Júgóslavía (síðar Júgóslavía) var stofnað og samanstóð af Serbíu, Króatíu og Slóveníu.
* Desember -Rauði herinn réðst inn í Eystrasaltslöndin. Þau urðu hluti Sovétríkjanna stuttu síðar.
* Nýlendan Þýska Austur-Afríka var aflögð.
* Spænska veikin geisaði um heiminn.

### Fædd

* 15. janúar - Gamal Abdel Nasser, forseti Egyptalands (d. 1970).
* 28. janúar - Bob Hilliard, bandarískur textahöfundur (d. 1971).
* 4. febrúar - Ellen Marie Magerøy, norskur listfræðingur (d. 2009).
* 9. mars - George Lincoln Rockwell, stofnandi Ameríska Nasistaflokksins (d. 1967).
* 9. apríl - Jørn Utzon, danskur arkitekt (d. 2008).
* 18. apríl - Gabriel Axel, danskur leikstjóri (d. 2014).
* 11. maí - Richard Feynman, bandarískur eðlisfræðingur (d. 1988).
* 12. júlí - Ian Proctor, enskur skútuhönnuður (d. 1992).
* 14. júlí - Ingmar Bergman, sænskur leikstjóri (d. 2007).
* 18. júlí - Nelson Mandela, suðurafrískur stjórnmálamaður (d. 2013).
* 16. október - Henri Vernes, belgískur rithöfundur.
* 17. október - Rita Hayworth, bandarísk leikkona (d. 1987).
* 24. október - Daniel Burley Woolfall, enskur forseti FIFA (f. 1852).
* 11. nóvember - Stubby Kaye, bandarískur leikari (d. 1997).
* 7. desember - Max Merkel, austurrískur knattspyrnuþjálfari (d. 2006).
* 11. desember - Aleksandr Solzhenitsyn, rússneskur rithöfundur (d. 2008).
* 23. desember - Helmut Schmidt, kanslari Vestur-Þýskalands (d. 2015)
* 25. desember - Anwar Sadat, forseti Egyptalands (d. 1981).

### Dáin

* 6. janúar - Georg Cantor, þýskur stærðfræðingur (f. 1845).
* 25. mars - Claude Debussy, franskt tónskáld (f. 1862).
* 28. apríl - Gavrilo Princip, morðingi Frans Ferdinands, (f. 1894).
* 17. júlí
	+ Nikulás 2., Rússakeisari (f. 1868).
	+ Anastasia, yfirhertogaynja af Rússlandi (f. 1901).
* 9. nóvember - Guillaume Apollinaire, franskt skáld (f. 1880).

## Nóbelsverðlaunin

* Eðlisfræði - Max Planck
* Efnafræði - Fritz Haber
* Læknisfræði - Voru ekki veitt þetta árið
* Bókmenntir - Voru ekki veitt þetta árið
* Friðarverðlaun - Voru ekki veitt þetta árið

## Tenglar

* *Annáll 1918*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968[*óvirkur tengill*]