# Dow Jones-vísitalan

Þróun Dow Jones við hrun verðbréfamarkaða árið 1929
Svarti mánudagurinn árið 1987
**Dow Jones-vísitalan** (enska *Dow Jones Industrial Average*) (*DJIA*) í Bandaríkjunum er ein elsta hlutabréfavísitala heims, en hún var fyrst gefin út þann 26. maí 1896. Í grunni vísitölunnar eru 30 mikils metin bandarísk fyrirtæki og er samanlagt markaðsvirði þeirra um fimmtungur af markaðsvirði allra félaga sem skráð eru í New York-kauphöllinni.

Þann 27. febrúar 2007 féll vísitalan um 416,02 stig eða 3,3%, Nasdaq-vísitalan og Standard & Poor’s-vísitalan féllu sömuleiðis, þetta er mesta hrap vísitölunnar síðan í september 2002 eða í rúm þrjú ár. Ástæðan var sú að virði kínverskra hlutabréfa féll um 9% eftir að hafa náð methæðum 26. febrúar. Þetta hefur haft neikvæð áhrif á markaði um allan heim.

## Sagan

Dow Jones hlutabréfavísitalan var fyrst gefin út 26. maí árið 1896 og voru þá tólf mikilsmetin bandarísk fyrirtæki í grunni hennar. Af þeim er einungis eitt sem er enn þá í vísitölunni, en það er General Electric. Fyrirtækið Dow Jones & Co. hefur reiknað og birt vísitöluna frá árinu 1896 en það gefur einnig út dagblaðið The Wall Street Journal þar sem talan er birt.

Þegar vísitalan var fyrst birt, stóð hún í 40,94 stigum. Hún var reiknuð sem meðaltal af verði hlutabréfa þeirra fyrirtækja sem voru í grunni vísitölunnar og þeirri tölu svo deilt með fjölda hlutabréfa. Fyrirtækin voru:

* American Cotton Oil
* American Sugar
* American Tobacco
* Chicago Gas
* Distilling and Cattle Feeding
* General Electric
* Laclede Gas
* National Lead
* North American
* Tennessee Coal & Iron
* U.S. Leather
* U.S. Rubber

Árið 1916 var fyrirtækjunum fjölgað í 20. Árið 1928 var fyrirtækjunum fjölgað í 30 og hefur sá fjöldi haldist síðan þó fyrirtækin séu ekki öll þau sömu. Á 9. og 10. áratug 20. aldar urðu miklar hækkanir á vísitölunni. Árið 1995 fór hún í fyrsta skipti yfir 5000 stig og árið 1999 fór hún í yfir 10.000 stig.

## Vísitalan reiknuð

Þrátt fyrir að vera ein af þekktustu vísitölum heims, endurspeglar hún ekki endilega bandarískan hlutabréfamarkað, þar sem í henni eru fyrst og fremst rótgróin framleiðslu- og iðnaðarfyrirtæki. Dow Jones-vísitalan er reiknuð sem einfalt meðaltal af verði hlutabréfa fyrirtækjanna sem í henni eru, en ekki verðmæti félaganna eins og algengast er í hlutabréfavísitölum. Vægi fyrirtækja í vísitölunni er því ekki í samræmi við verðmæti þeirra. Fyrir þetta hafa margir gagnrýnt vísitöluna.

## Sveiflur vísitölunnar

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Mestu stigahækkanir allra tíma**

| Sæti | Dagur | Við lokun | Stigabr. | Prósentubr. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 16. mars 2000 | 10.630,60 | +499,19 | +4,93% |
| 2 | 24. júlí 2002 | 8.191,29 | +488,95 | +6,35% |
| 3 | 29. júlí 2002 | 8.711,88 | +447,49 | +5,41% |
| 4 | 5. apríl 2001 | 9.918,05 | +402,63 | +4,23% |
| 5 | 18. apríl 2001 | 10.615,83 | +399,10 | +3,91% |

**Mestu stigalækkanir allra tíma**

| Sæti | Dagur | Við lokun | Stigabr. | Prósentubr. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 17. september 2001 | 8.920,70 | -684,81 | -7,13% |
| 2 | 14. apríl 2000 | 10.305,77 | -617,78 | -5,66% |
| 3 | 27. október 1997 | 7.161,15 | -554,26 | -7,18% |
| 4 | 31. ágúst 1998 | 7.539,07 | -512,61 | -6,37% |
| 5 | 19. október 1987 | 1.738,74 | -508,00 | -22,61% |

 | **Mestu prósentuhækkanir allra tíma**

| Sæti | Dagur | Við lokun | Stigabr. | Prósentubr. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 15. mars 1933 | 62,10 | +8,26 | +15,34% |
| 2 | 6. október 1931 | 99,34 | +12,86 | +14,87% |
| 3 | 30. október 1929 | 258,47 | +28,40 | +12,34% |
| 4 | 21. september 1932 | 75,16 | +7,67 | +11,36% |
| 5 | 21. október 1987 | 2.027,85 | +186,84 | +10,15% |

**Mestu prósentulækkanir allra tíma**

| Sæti | Dagur | Við lokun | Stigabr. | Prósentubr. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 12. desember 1914 | 54,00 | -17,42 | -24,39% |
| 2 | 19. október 1987 | 1.738,74 | -508,00 | -22,61% |
| 3 | 28. október 1929 | 260,64 | -38,33 | -12,82% |
| 4 | 29. október 1929 | 230,07 | -30,57 | -11,73% |
| 5 | 6. nóvember 1929 | 232,13 | -25,55 | -9,92% |

 |

* Lægsta lokun vísitölunnar var 8. ágúst 1896. Þá lokaði hún í 28,48 stigum.

* Hæsta lokun vísitölunnar var 14. janúar 2000. Þá lokaði hún í 11.722,98 stigum. (skráð 31. desember 2005)

* Mesta prósentufall vísitölunnar á einum degi á síðustu 50 árum varð á hinum svokallaða "Svarta mánudegi" hinn 19. október 1987 þegar meðaltal hennar féll um 22,6%. Áður hafði hún fallið um 24,39% þann 12. desember 1914 sem er mesta prósentufall á einum degi frá upphafi vísitölunnar.

* Mesta stigafall vísitölunnar á einum degi var 17. september 2001, fyrsta viðskiptadag eftir árásirnar á World Trade Center og Pentagon sem gerðar voru 11. september 2001.

* 28. október 1929 féll vísitalan um 12,82% og daginn eftir, 29. október 1929 féll hún um 11,73%. Fara þessir tveir dagar í þriðja og fjórða sæti yfir þá daga sem vísitalan hefur fallið mest í prósentum.

* 14. nóvember 1972 fór vísitalan í fyrsta skipti yfir 1000 stig.

* 29. mars 1999 fór vísitalan í fyrsta skipti yfir 10.000 stig. Við lokun kauphallarinnar stóð vísitalan í 10.006,78 stigum.

* Við lok ársins 2005 stóð vísitalan í 10.717,5 stigum. (skráð 31. desember 2005)

## Fyrirtækin

Eftirtalin 30 fyrirtæki eru aðilar að vísitölunni:

|  |  |
| --- | --- |
| * 3M (eignarhaldsfélag)
* Alcoa (álframleiðandi)
* Altria Group (matvæla- og tóbaksframleiðandi)
* American International Group (tryggingafyrirtæki)
* American Express (greiðslukortafyrirtæki)
* AT&T (fjarskiptafyrirtæki)
* Boeing (flugvélaframleiðandi)
* Caterpillar (vinnuvélaframleiðandi)
* Citigroup (fjármálafyrirtæki)
* The Coca-Cola Company (drykkjarframleiðandi)
* DuPont (efnaframleiðandi)
* ExxonMobil (olíusölufyrirtæki)
* General Electric (eignarhaldsfélag)
* General Motors (bílaframleiðandi)
* Hewlett-Packard (tölvuframleiðandi)
 | * The Home Depot (byggingavöruverslanir)
* Honeywell (eignarhaldsfélag)
* Intel (partaframleiðandi fyrir tölvur)
* IBM (tölvuframleiðandi)
* JPMorgan Chase & Co. (fjármálafyrirtæki)
* Johnson & Johnson (lyfjaframleiðandi)
* McDonald's (veitingastaðir)
* Merck & Co. (lyfjaframleiðandi)
* Microsoft (hugbúnaðarframleiðandi)
* Pfizer Inc. (lyfjaframleiðandi)
* Procter & Gamble (hreinsivöruframleiðandi)
* United Technologies Corporation (eignarhaldsfélag)
* Verizon Communications (fjarskiptafyrirtæki)
* Wal-Mart (verslanir)
* The Walt Disney Company (skemmtanafyrirtæki)
 |

## Tilvísanir

## Heimildir

* Vefur Dow Jones & Co.
* Orðasafn KB banka
* Fyrirmynd greinarinnar var „*Dow Jones Industrial Average*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 29. desember 2005.
* Saga Dow Jones vísitölunnar Geymt 19 nóvember 2020 í Wayback Machine