# Joseph Goebbels

| Joseph Goebbels |
| --- |
|  |
|  |
| Kanslari Þýskalands |
| **Í embætti** 30. apríl 1945 – 1. maí 1945 |
| Forseti | Karl Dönitz |
| Forveri | Adolf Hitler |
| Eftirmaður | Lutz Schwerin von Krosigk |
| Áróðursmálaráðherra Þýskalands |
| **Í embætti** 14. mars 1933 – 30. apríl 1945 |
| Kanslari | Adolf Hitler |
| Forveri | *Embætti stofnað* |
| Eftirmaður | Werner Naumann |
|  |
| Persónulegar upplýsingar |
| Fæddur | 29. október 1897
Rheydt, Mönchengladbach, þýska keisaradæminu |
| Látinn | 1. maí 1945 (47 ára)
Berlín, Þýskalandi nasismans |
| Dánarorsök | Sjálfsmorð |
| Stjórnmálaflokkur | Nasistaflokkurinn |
| Maki | Magda Ritschel (g. 1931) |
| Börn | Helga, Hildegard, Helmut, Holdine, Hedwig, Heidrun |
| Háskóli | Háskólinn í Bonn Háskólinn í Würzburg Háskólinn í Freiburg Háskólinn í Heidelberg |
| Starf | Stjórnmálamaður |
| Undirskrift |  |

**Paul Joseph Goebbels** (29. október 1897 – 1. maí 1945) var þýskur stjórnmálamaður. Hann er þekktastur fyrir störf sín sem áróðursmálaráðherra í ríkisstjórn nasista í Þýskalandi 1933-1945.

## Æviágrip

### Æska og uppvöxtur

Goebbels fæddist 1897 í Rheydt þar sem í dag er sambandslandið Nordrhein-Westfalen. Hann var sonur Friedrich Göbbels og Katarínu, konu hans. Goebbels átti tvo eldri bræður og tvær yngri systur.

Goebbels dúxaði á stúdentsprófi sínu 1917 og gaf sig að því loknu fram sem sjálfboðaliða við þýska herinn. Af heilsufarsástæðum þótti Goebbels óhentugur til herþjónustu og herinn tók ekki við honum.

Goebbels nam bókmenntafræði og heimspeki og skilaði 1921 inn doktorsritgerð sinni um Christian Wilhelm von Schütz. Eftir námsárin vann Goebbels ýmis störf, þar á meðal sem blaðamaður og í banka.

### Stjórnmálaferill

Eftir ósigur þjóðverja í fyrri heimsstyrjöldinni var Goebbels rótlaus í stjórnmálunum. Hann hafnaði kapítalisma og var bæði þjóðernissinni og gyðingahatari. Um tíma gældi Goebbels bæði við hugmyndir þjóðernissinnaðra og sósíalískra flokka.

1924 gekk Goebbels til liðs við þjóðernisjafnaðarmannaflokkinn. Hann þótti framan af ferli sínum tilheyra vinstri væng flokksins, sem þótti leggja meiri áherslu á jafnaðarmennsku en á þjóðernisstefnu. Hann klifraði hratt metorðastigann innan flokksins og var gerður að yfirmanni flokksins í Berlín og Brandenborg. Hann þótti vinna þróttmikið starf fyrir flokkinn á svæði, sem að öllu jöfnu var talið vera vígi sósíaldemókrata og kommúnista. Goebbels var gerður að yfirmanni áróðursstarfs flokksins á landsvísu og eftir valdatöku nasista 1933 að áróðursmálaráðherra.

### Áróðursmálaráðherra

Í starfi sínu sem áróðursmálaráðherra var það ábyrgð Goebbels að koma boðskapi flokksins og foringjans til þýsku þjóðarinnar. Hann þótti góður ræðumaður og var oft álitinn einskonar holdgervingur stefnu ríkisstjórnarinnar.
Frægasta ræða Goebbels mun vera ræða sem hann flutti í Sportpalast-íþróttahöllinni í Berlín 1943 þar sem hann kunngjörði að Þjóðverjar hyggðust heyja hið algera stríð.

Goebbels var mjög kvensamur og nýtti sér aðstöðu sína sem áróðursmálaráðherra til þess að stíga í væng við margar helstu leikkonur í Þýskalandi á þessum tíma. Albert Speer sagði síðar að helstu leikstjórar Hollywood hefðu öfundað Goebbels af „svefnsófanum þar sem hann úthlutaði hlutverkunum.“

### Andlát og eftirmæli

Eftir að Adolf Hitler framdi sjálfsmorð varð Goebbels kanslari Þýskalands í samræmi við erfðaskrá foringjans. Goebbels gegndi þessu embætti aðeins í einn dag en framdi síðan sjálfsmorð í neðanjarðarbyrgi í Berlín þann 1. maí 1945. Goebbels og eiginkona hans, Magda frömdu bæði sjálfmorð eftir að hafa gefið börnum sínum sex eitur.

Goebbels er fyrst og fremst minnst sem talsmanns nasista, þar sem hann kom svo oft fram fyrir hönd flokksins og foringjans. Hans er líka minnst sem gyðingahatara, en Goebbels fór aldrei leynt með óbeit sína á gyðingum. Hinsvegar er umdeilt hvort Goebbels hafi átt hlut að skipulagningu helfararinnar, sérílagi eftir að dagbækur Goebbels voru gefnar út en hann færði dagbækur frá 1923 til dauðadags.

## Tenglar

* „Goebbels, áróðurssnillingur Hitlers: I. hluti af fjórum“. *Vikan*. 3. maí 1962. bls. 8-9; 28-31.
* „Áróðursmeistari Hitlers: „Árás táknar alltaf styrk" – 2. hluti af fjórum“. *Vikan*. 10. maí 1962. bls. 16-17; 30-33.
* „Áróðursmeistari Hitlers, þriðji hluti af fjórum: Hreinsanir, morð, brennur og börn“. *Vikan*. 17. maí 1962. bls. 16-17; 30-33.
* „Áróðursmeistari Hitlers, fjórði og síðasti hluti: Sviðsetning tortímingarharmleiks“. *Vikan*. 24. maí 1962. bls. 12-13; 28-32.

## Tilvísanir

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fyrirrennari: **Adolf Hitler** |

|  |
| --- |
| **Kanslari Þýskalands** |
| (30. apríl 1945 – 1. maí 1945) |

 | Eftirmaður: **Lutz Schwerin von Krosigk** |