Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Frjósami hálfmáninn

Kort sem sýnir frjósama hálfmánann
**Frjósami hálfmáninn** er hugtak sem bandaríski fornleifafræðingurinn James Henry Breasted setti fram árið 1916 og á við hálfmánalaga svæði í Vestur-Asíu sem nær frá botni Persaflóa, eftir ánum Efrat og Tígris að botni Miðjarðarhafs. Þetta svæði er einstaklega frjósamt miðað við þurr svæði allt í kring. Í dag eru Kýpur og Egyptaland oft líka talin til frjósama hálfmánans. Á þessu svæði hófst landbúnaðarbyltingin fyrir 10-8.000 árum og þar þróuðust í fornöld stór menningarsamfélög (Mesópótamía, Assýría, Fönikía og Egyptaland hið forna) með ritmáli, glervinnslu, notkun hjólsins og áveitur. Vegna þessa hefur svæðið líka verið kallað „vagga siðmenningar“ með vísun í eitt eða fleiri þessara menningarsamfélaga.

Í dag eru löndin Írak, Kúveit, Sýrland, Líbanon, Jórdanía, Ísrael, Palestínuríki, Kýpur og Egyptaland að stórum hluta innan þessa svæðis.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Paraíba

**Paraíba** er fylki í norðaustur-Brasíliu. Stærð þess eru rúmir 56.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 4 milljónir (2022). Fylkishöfuðborgin er João Pessoa. Fylkið á landamæri að Rio Grande do Norte í norðri, Ceará í vestri og Pernambuco í suðri.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Kínverska tímatalið

**Kínverska tímatalið** er sólbundið tungltímatal (sem tekur mið af gangi bæði sólar og tungls). Í dag er notast við gregoríska tímatalið í Kína en kínverska tímatalið er enn notað til að staðsetja hátíðir eins og tunglhátíðina og áramót. Það er einnig notað til að staðsetja daga sem þykja heppilegir til að gifta sig t.d. eða opna nýja byggingu. Af því að mánuður í kínverska tímatalinu fylgir gangi tunglsins segir það nokkuð um tunglkvartil.

Í kínverska tímatalinu hafa líka árin dýraheiti sem ganga í tólf ára hring; Árin eru þannig (í þeirri röð) ár rottunnar, nautsins, tígursins, kanínunnar, drekans, slöngunnar, hestsins, kindarinnar (eða geitarinnar), apans, hanans, hundsins og svínsins. 29. janúar 2006 hófst þannig ár hundsins og á kínversku áramótunum 2007 hófst ár svínsins.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Nebraska

| Nebraska |
| --- |
| Fylki |
| FániInnsigli |
| Viðurnefni: The Cornhusker State |
| Kjörorð: Equality before the law |
| Staðsetning Nebraska í Bandaríkjunum |
| Land |  Bandaríkin |
| Varð opinbert fylki | 1. mars 1867 (1867-03-01) (37. fylkið) |
| Höfuðborg | Lincoln |
| Stærsta borg | Omaha |
| Stærsta sýsla | Douglas |
| Stjórnarfar |
|  • Fylkisstjóri | Jim Pillen (R) |
|  • Varafylkisstjóri | Joe Kelly (R) |
| Þingmenn öldungadeildar | * Deb Fischer (R)
* Pete Ricketts (R)
 |
| Þingmenn fulltrúadeildar | * Mike Flood (R)
* Don Bacon (R)
* Adrian Smith (R)
 |
| Flatarmál |
|  • Samtals | 200.356 km2 |
|  • Land | 199.099 km2 |
|  • Vatn | 1.247 km2  (0,7%) |
|  • Sæti | 16. sæti |
| Stærð |
|  • Lengd | 690 km |
|  • Breidd | 340 km |
| Hæð yfir sjávarmáli | 790 m |
| Hæsti punktur (Panorama Point) | 1.654 m |
| Lægsti punktur (Missouri-fljót) | 256 m |
| Mannfjöldi (2020) |
|  • Samtals | 1.961.504 |
|  • Sæti | 38. sæti |
|  • Þéttleiki | 9,62/km2 |
|   • Sæti | 43. sæti |
| Heiti íbúa | Nebraskan |
| Tungumál |
|  • Opinbert tungumál | Enska |
| Tímabelti |
| Mest af fylkinu | UTC−06:00 (CST) |
|  • Sumartími | UTC−05:00 (CDT) |
| 11 sýslur | UTC−07:00 (MST) |
|  • Sumartími | UTC−06:00 (MDT) |
| Póstnúmer | NE |
| ISO 3166 kóði | US-NE |
| Stytting | Neb., Nebr. |
| Breiddargráða | 40°N til 43°N |
| Lengdargráða | 95°19'V til 104°03'V |
| Vefsíða | nebraska.gov |

**Nebraska** er fylki í Bandaríkjunum. Ríkið liggur að Suður-Dakóta í norðri, Iowa í austri, Missouri í suðaustri, Kansas í suðri, Colorado í suðvestri og Wyoming í vestri. Nebraska er 200.520 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg fylkisins heitir Lincoln. Stærsta borg fylkisins er aftur á móti Omaha. Um 2 milljónir manna (2020) búa í Nebraska.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Blóðvökvi

**Blóðvökvi** (*plasma*) er gulleitur vökvi sem inniheldur storkuefni, þá helst fibrín.
Blóðvökvi án storkuefna kallast *sermi*. Helmingur blóðs er blóðvökvi. Einnig er í blóðvökva mikið magn uppleystra salta og fjöldi jóna. Sem dæmi má nefna natríum-, kalíum-, klór- og kalsíumjónir. Ef ekki eru kalsíumjónir í blóði (Ca+2) þá storknar það ekki. Þó takmarkar það ekki blóðstorknun í líkamanum, maður væri dáinn úr kalkskorti áður en skorturinn hamlaði blóðstorknun. Þetta hefur samt hagnýta þýðingu, því að við blóðgjöf eru kalsíumjónirnar teknar úr blóðinu með sítratlausn (kalsíumsítrat er mjög torleyst) og kemur það í veg fyrir að það storkni.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*