Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chuck Norris

Chuck Norris í upptökum á myndinni Delta Force (1986).
**Carlos Ray „Chuck“ Norris** (f. 10. mars 1940 í Ryan, Oklahoma – d. 19. mars 2026 í Kauaʻi, Havaí) var bandarískur leikari, bardagaíþróttamaður og höfundur. Norris gekk í bandaríska flugherinn sem táningur og lærði bardagalistir þegar hann var í þjónustu hersins í Suður-Kóreu. Hann hlaut síðar svarta beltið í karate og taekwondo og vann fjöldamargar keppnir í karate. Bardagakappinn Bruce Lee bauð Norris að leika skúrkinn í myndinni *The Way of the Dragon* (1972). Síðar lék Norris í mörgum hasarmyndum og urðu sjónvarpsþættirnirnir um rannsóknarlögreglumanninn *Walker, Texas Ranger* vinsælir á 10. áratugnum. Á síðari árum ferilsins urðu internetjarm vinsæl þar sem hugmyndir um styrk og áræðni Norris voru ýktar til hins ítrasta.

Norris var kristinn íhaldsmaður og studdi ýmsar samsæriskenningar þ.m.t. að efast um að Barack Obama væri bandarískur ríkisborgari.

## Tengill

* Chuck Norris á IMDB

## Tilvísanir

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Svifdiskur

Maður grípur svifdisk.

**Svifdiskur** eða **frisbí** (stundum stafað **frisbee**) er disklaga leikfang úr plasti, með rúnnaða brún, og um 20 til 25 cm að þvermáli. Lögun disksins er vængsnið í þverskurði sem veldur því að hann getur flogið með því að lyfta sér þegar hann snýst áfram í loftinu. Að kasta og grípa frisbeediska er bæði tómstundagaman og hluti margra mismunandi flugdiskaíþróttagreina. Á markaðnum eru margar tegundir flugdiska.

## Saga

Elsti þekkti disklaga hluturinn sem kastað var er *chakram*, sem notað var sem vopn í Indlandi til forna. Nú á dögum hafa flugdiskar verið notaðir í tómstundum. Leirdúfur sem notaðar eru til leirdúfuskotfimi, og sem eru nánast eins í lögun og flugdiskar, voru hannaðar á 19. öld.

Seinna urðu til flugdiskar sem eru sérstaklega hannaðir og framleiddir til sölu. Í Bridgeport, Connecticut í Bandaríkjunum framleiddi *The Frisbie Pie*-fyrirtækið bökur og seldu þær til margra háskóla á Nýja Englandi. Svangir háskólastúdentar uppgötvuðu fljótt að þeir gátu kastað á milli sín og gripið tóm bökumótin og varð það þeim til skemmtunar um langa hríð.

Árið 1946 teiknaði *Walter Frederick Morrison* uppdrátt að diski sem hann kallaði *Whirlo-Way*, og var það fyrsti svifdiskurinn úr plasti sem framleiddur var sem söluvara. Hann var ekki sérlega vinsæll. Árið 1955 framleiddi Morrison nýjan svifdisk úr plasti sem kallaður var *Pluto Platter*. Reyndi hann með því að höfða til aukinna vinsælda fljúgandi furðuhluta (UFO) meðal bandarísks almennings. Pluto Platter-hönnunin varð svo grunnurinn að hönnun seinni svifdiska. Árið 1957 hóf Wham-O fyrirtækið framleiðslu á uppgötvun Morrisons og var hún markaðssett með nafninu Frisbee. Árið eftir var Morrison úthlutað bandarísku vörumerki (*US Design Patent 183.626*) vegna svifdiska sinna.

## Svifdiskaíþróttir

* Frisbeegolf
* Ultimate Frisbee
* DDC - Double Disc Court
* Guts
* Freestyle
* Goaltimate
* Distance
* Discathon

## Tengt efni

* Bjúgverpill
* FFH

## Tenglar

* Discraft
# Blátoppur

| Blátoppur |
| --- |
|   |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Stúfubálkur (*Dipsacales*)  |
| Ætt: | Geitblaðsætt (*Caprifoliaceae*)  |
| Ættkvísl: | *Lonicera*  |
| Tegund: | L. caerulea  |

 |
| Tvínefni |
| Lonicera caerulea L. |

**Blátoppur** (fræðiheiti *Lonicera caerulea*) er runni af geitblaðsætt með mörgum grönnum greinum. Hann verður 1,5-2 metra hár. Laufið er dökkgrænt og oftast með bláleitri slikju. Hann er mjög harðgerð jurt og hentar vel í limgerði. Blómin eru gulhvít og berin hnöttótt og dökkblá. Sum afbrigðin eða undirtegundirnar eru með bragðgóð ber, kölluð Haskap á ensku eftir nafni þeirra á Ainúamáli. Önnur afbrigði hans eru bragðvond og jafnvel talin eitruð.

## Heimild

* Blátoppur (Lystigarður Akureyrar) Geymt 7 ágúst 2020 í Wayback Machine
# Alþjóðaólympíunefndin

Alþjóðaólympíunefndin árið 1896
**Alþjóðaólympíunefndin** er svissnesk sjálfseignarstofnun með aðsetur í Lausanne. Nefndin var stofnuð af franska baróninum Pierre de Coubertin 23. júní 1894. Fyrsti forseti nefndarinnar var Demetrios Vikelas. Nefndin hefur yfirumsjón með skipulagi Ólympíuleikanna og Ólympíuleika æskunnar. Nú sitja 100 virkir nefndarmenn í nefndinni, auk 33 heiðursfélaga og eins sérstaks heiðursfélaga. Á árlegum aðalfundi nefndarinnar er kjörið framkvæmdaráð sem fer með ábyrgð á stjórn nefndarinnar. Í framkvæmdaráðinu sitja forseti nefndarinnar, varaforseti og tíu aðrir nefndarmenn.

## Forsetar Alþjóðaólympíunefndarinnar

* Demetrius Vikelas (1894-96)
* Pierre de Coubertin (1896-1925)
* Henri, greifi af Baillet-Latour (1925-42)
* Sigfrid Edström (1942-1952)
* Avery Brundage (1952-72)
* Killanin lávarður (1972-80)
* Juan Antonio Samaranch (1980-2001)
* Jacques, grefi af Rogge (2001-13)
* Thomas Bach (2013-25)
* Kirsty Coventry (2025-)
# Vetrarólympíuleikarnir 1952

**Vetrarólympíuleikarnir 1952** voru 6. vetrarólympíuleikarnir. Þeir voru settir í Ósló í Noregi 14. febrúar 1952. Þrjátíu lönd sendu fulltrúa á leikana, þar á meðal Ísland sem komst þó ekki á verðlaunapall.

  *Þessi íþróttagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# YouTube

Merki myndbandavefsins YouTube
**YouTube** er myndasíða sem var opnuð 15. febrúar 2005. Þar geta notendur hlaðið inn, horft á og deilt myndböndum. YouTube var stofnað af þeim Chad Hurley, Steve Chen og Jawed Karim sem áður störfuðu fyrir PayPal.

YouTube notar HTML5 myndbandstækni til þess að dreifa myndböndum til áhorfenda. Hugmyndin á bakvið vefsíðuna er sú að hver sem er geti komið sínu eigin efni á netið án þess að greiða fyrir það. Á YouTube má finna fjölmargar gerðir myndbanda, til að mynda brot úr sjónvarpsþáttum, tónlistarmyndbönd auk efnis frá hinum almenna notanda svo sem kennslumyndbönd ýmiskonar og myndblogg. Vefurinn gerir hverjum sem er kleift að horfa á þessi myndskeið sér að kostnaðarlausu.

Tímaritið *Time* útnefndi YouTube nýjung ársins 2006. Í nóvember það ár keypti Google YouTube fyrir hlutabréfaeign í Google að verðmæti 1,65 milljarða Bandaríkjadollara.

## Höfundarréttur

Þar sem daglega er sendur gífurlegur fjöldi myndbanda á YouTube er ógerlegt fyrir starfsmenn síðunnar að fylgjast með þeim öllum. Mörg dæmi eru um að efni sem á hvílir höfundarréttur sé sent inn á vefinn. Algóritmi hjálpar til við að finna höfundaréttarbrot. Við þessu er reynt að sporna með því að fleygja út því efni sem finnst, en eftir situr gífurlegur fjöldi myndbanda sem óæskilegt er að séu á vefnum. Mörg fyrirtæki og einstaklingar hafa fett fingur út í þetta og sumir hverjir hafa kært YouTube. YouTube dró úr fjölda þessara tilfella með því að gera samning við stór útgáfufyrirtæki um að birta tónlistarmyndbönd þeirra á vefnum sér til kynningarauka.

## Tenglar

* Heimasíða YouTube

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*YouTube*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 29. desember 2006.
# Lengd

Stangir úr platínu-iridíumblöndu sem notaðar voru sem frummyndir metraeiningarinnar frá 1889 til 1960.
*Þessi grein fjallar um lengd sem fjarlægð á milli tveggja punkta, en lengd getur líka átt við „algildi“.*
**Lengd** er mesta fjarlægð milli tveggja punkta á sama hlut, en getur einnig átt við **stærð** vigurs. Vegalengd á við fjarlæg milli tveggja staða á yfirborði jarðar. Lengd getur einnig átt við tíma, sbr. „tónverkið var mjög langt“.

## Tengt efni

* Ferillengd
* Fjarlægð
# William Thomson

Ljósmynd af Kelvin
**William Thomson** (26. júní 1824 – 17. desember 1907), einnig þekktur sem lávarðurinn af Kelvin eða einfaldlega Kelvin, var breskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og verkfræðingur. Hann var fæddur í Belfast á Norður-Írlandi. Hann stundaði eðlisfræðilegar rannsóknir á sviði rafmagnsfræði, segulorku og í vökvaaflfræði. Þróaði hann stærðfræði sem hentar til slíkra útreikninga. Hann starfaði sem stærðfræðiprófessor við háskólann í Glasgow.

William Thomson var þekktur undir nafninu Lord Kelvin. Í Glasgow stendur stór glerhöll inni í Botanical Gardens, sem hann flutti í heilu lagi um langan veg og þótti það mikið verkfræðilegt afrek. Er þessi bygging við hann kennd og kallast Kelvin Hall. Einnig er þetta nafn hans þekkt af Kelvin hitakvarðanum.

Lord Kelvin reyndi líka að meta aldur jarðar. Hann taldi innri hita jarðar stafa af því að jörðin hefði í upphafi verið glóandi hnöttur og væri nú að kólna. Niðurstaða hans reyndist röng. Samt var hún byggð á útreikningum, sem eru réttir, en hann vantaði eina forsendu, sem hann vissi ekkert um, enda uppgötvaðist hún ekki fyrr en síðar og það var geislavirkni.
# Hans og Gréta

Mynd eftir Arthur Rackham teiknuð árið 1909.
**Hans og Gréta** er þekkt þýsk barnasaga sem Grimmsbræður gáfu út árið 1812. Sagan segir frá systkinunum Hans og Grétu sem eru skilin eftir í skógi og rekast á norn sem býr í sælgætishúsi. Nornin reynir að fita börnin þar sem hún hyggst éta þau. Grétu tekst að leika á nornina og þau flýja þaðan með fjársjóð. Mörg leikrit og önnur verk hafa verið samin út frá sögunni.
# Eric Clapton

Eric Clapton
Eric Clapton á tónleikum þann 19. júní 1977.
**Eric Patrick Clapton** (fæddur 30. mars 1945) er enskur gítaristi, söngvari, texta- og lagahöfundur. Hann hefur samið lög líkt og „Layla“ og „Tears in Heaven“. Clapton spilaði í hljómsveitum á borð við Cream og The Yardbirds. Hann spilaði á minningartónleikum um George Harrison en þeir voru góðir vinir.

Clapton átti son sem lést eftir að hafa dottið út um glugga. Eftir það hætti hann að koma fram og gefa út lög um tíma, en tók svo til við það aftur með frægu minningarlagi um son sinn: *Tears in Heaven*.

## Sólóbreiðskífur

* Eric Clapton (1970)
* 461 Ocean Boulevard (1974)
* There's One in Every Crowd (1975)
* No Reason to Cry (1976)
* Slowhand (1977)
* Backless (1978)
* Another Ticket (1981)
* Money and Cigarettes (1983)
* Behind the Sun (1985)
* August (1986)
* Journeyman (1989)
* From the Cradle (1994)
* Pilgrim (1998)
* Reptile (2001)
* Me and Mr. Johnson (2004)
* Sessions for Robert J (2004)
* Back Home (2005)
* Clapton (2010)
* Old Sock (2013)[268]
* I Still Do (2016)
* Happy Xmas (2018)
* Meanwhile (2024)

  *Þetta æviágrip  sem tengist tónlist er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Þjóðartákngervingur

**Þjóðartákngervingar** eru manngervingar þjóðar eða lands.

## Dæmi um þjóðartákngervinga

* John Bull (Bretland)
* Fjallkonan (Ísland)
* Marianne (Frakkland)
* Sámur frændi (Bandaríkin)

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Tepoki

Ýmislegir tepokar
**Tepoki** er lítill, gljúpur poki sem inniheldur telauf og stundum aðrar jurtir. Tepokar eru yfirleitt gerðir úr pappír, silki eða plasti. Pokinn heldur telaufunum inni í sér meðan á verið er að laga teið, sem auðveldar það að fjarlægja þau. Sumir tepokar eru með strengi með miða á öðrum endanum sem auðveldar það að fjarlægja pokann og bendir á tetegundina.

Elstu tepokarnir voru gerðir úr silki en var fyrst sótt um einkaleyfi á þeim árið 1903. Byrjað var að selja þá fyrir árið 1904 í verslun í New York en þeir voru fluttir svo út um allan heim. Ætlað var að kaupendur fjarlægðu lausu telaufin úr pokunum en þeim fannst þægilegra að laga te með telaufin í.

Í dag eru flestir tepokar gerðir úr pappírstrefjum. Þess konar tepoki, sem límdur er saman með hita, var fundinn upp af William Hermanson Bandaríkjamanni. Rétthyrndur tepoki var ekki fundinn upp fyrir 1944 en fyrr líktust flestir tepokar litlum sekkjum.

  *Þessi matar eða drykkjargrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Gullinsnið

**Gullinsnið** er ákveðið hlutfall tveggja talna, þ.a. hlutfallið milli summu stærðanna og stærri tölunnar er jafnt hlutfallinu milli stærðana. Þetta hlutfall þykir einstaklega fallegt og er oftast táknað með gríska bókstafnum WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 (Fí) sem er fyrsti stafurinn í nafni gríska myndhöggvarans og stærðfræðingsins Feidíasar, sem byggði höggmyndir sínar á gullinsniði um 500 árum f.Kr. Í stærðfræði og listum er oft talað um gullinsnið.

Gullinsniði má lýsa með algebrulegum hætti:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

þar sem gildir

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4

Myndrænt má lýsa gullinsniði þannig að ef línu (a+b) er skipt í tvo hluta (a og b) og hlutfall lengri hlutans (a) á móti styttri hlutanum (b) **er það sama** og hlutfall línunar allrar (a+b) á móti stærri hlutanum (a). Þá höfum við hlutfall sem kallað er gullinsnið

## Útreikningar

Tvær jákvæðar stærðir WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 og WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 eru sagðar vera í gullinsniði ef

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10

Þessi jafna skilgreinir WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 með ótvíræðum hætti.

Hægri hlið jöfnunnar sýnir að WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 ,sem með innsetningu í vinstri hlið jöfnunnar gefur

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16

Deilum í gegnum jöfnuna með WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 og fáum

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20

Margföldum nú báðar hliðar með WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 og umröðum liðunum, og fáum annars stigs jöfnuna:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24

Eina jákvæða lausnin á þessari annars stigs jöfnu er

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_26

Hlutfall tveggja samliggjandi Fibonaccitalna nálgast gullinsnið, þ.e. *F*n+1/*F*n → φ, þegar *n* vex.

## Heimildir

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Golden ratio*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 16. febrúar 2008.

## Tenglar

* *Gullsniðið kemur fyrst fyrir hjá Forn-Grikkjum*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979[*óvirkur tengill*]
# Beitiskip

Beitiskipið *Marshal Ustinov*.
**Beitiskip** er hraðskreitt, vel vopnum búið herskip.

Beitiskip eru venjulega um 5000-20.000 tonn. Ganghraði þeirra er yfir 30 sjómílur á klukkustund. Það er minna en orrustuskip en stærra en tundurspillir. Oft búið flugskeytum.

  *Þessi skipagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fausto Cercignani

Fausto Cercignani árið 2011
Fausto Cercignani (fæddur 21. mars 1941) er ítalskur fræðimaður, ritgerðarhöfundur og ljóðskáld.

## Starfsemi

Fausto Cercignani hefur kennt á ýmsa ítalska háskóla sem prófessor í ensku, germönskum málvísindum og þýska bókmenntum. Helstu svið rannsókna hanns hafa verið enska framburður á tímum Shakespeare, germönsk tungumál og þýskar bókmenntir.

## Valið verk

### Enskar rannsóknir

* *Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation*, Oxford, University Press (Clarendon Press), 1981.
* *English Rhymes and Pronunciation in the Mid-Seventeenth Century*, í "English Studies", 56/6, 1975, 513-518.
* *The Development of \*/k/ and \*/sk/ in Old English*, í "Journal of English and Germanic Philology", 82/3, 1983, 313-323.

### Germanskar rannsóknir

* *The Consonants of German: Synchrony and Diachrony*. Milano, Cisalpino, 1979.
* *The Development of the Gothic Short/Lax Subsystem*, í "Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung", 93/2, 1979, 272-278.
* *Early «Umlaut» Phenomena in the Germanic Languages*, í "Language", 56/1, 1980, 126-136.
* *Zum hochdeutschen Konsonantismus. Phonologische Analyse und phonologischer Wandel*, í "Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur", 105/1, 1983, 1-13.
* *The Elaboration of the Gothic Alphabet and Orthography*, í "Indogermanische Forschungen", 93, 1988, 168-185.
* *Saggi linguistici e filologici. Germanico, gotico, inglese e tedesco*, Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1992.

### Þýskar rannsóknir

#### Bækur

* F. Cercignani, *Existenz und Heldentum bei Christa Wolf. «Der geteilte Himmel» und «Kassandra»*, Würzburg, Königshausen & Neumann, 1988.
* F. Cercignani, *Studia trakliana. Georg Trakl 1887-1987*, Milano, Cisalpino, 1989.
* F. Cercignani, *Studia büchneriana. Georg Büchner 1988*, Milano, Cisalpino, 1990.
* F. Cercignani, *Studia schnitzleriana* (Arthur Schnitzler 1991), Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1991.
* F. Cercignani, *Novalis*, Milano, CUEM, 2002.

#### Ritgerðir

* *Dunkel, Grün und Paradies. Karl Krolows lyrische Anfänge in «Hochgelobtes gutes Leben»*, í "Germanisch-Romanische Monatsschrift", 36/1, 1986, 59-78.
* *Zwischen irdischem Nichts und machtlosem Himmel. Karl Krolows «Gedichte» 1948: Enttäuschung und Verwirrung*, í "Literaturwissenschaftliches Jahrbuch", 27, 1986, 197-217.
* *E. T. A. Hoffmann, Italien und die romantische Auffassung der Musik*, í S. M. Moraldo (ed.), *Das Land der Sehnsucht. E. T. A. Hoffmann und Italien*, Heidelberg, Winter, 2002, 191-201.

## Ljóðlist

Ljóðum Cercignanis hefur verið safnað í eitt bindi, *Scritture. Poesie edite e inedite*, Torino 2015.
Cercignani hefur einnig tilraunir með að þýða eigin ljóð.

## Smásögur

* *Five Women* (e-book), 2013.

## Verðlaun

Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse - Milano, 1996

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* "Studia austriaca" og "Studia theodisca" (ed. Fausto Cercignani) Geymt 29 maí 2020 í Wayback Machine
* CV og útgáfur Geymt 29 maí 2020 í Wayback Machine
# Sink

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   |  |   |
| Kopar | **Sink** | Gallín |
|   | Kadmín |   |
|

|  |
| --- |
|  |
| Efnatákn | Zn |
| Sætistala | 30 |
| Efnaflokkur | Hliðarmálmur |
| Eðlismassi | 7140,0 kg/m³ |
| Harka | 2,5 |
| Atómmassi | 65,409 g/mól |
| Bræðslumark | 692,68 K |
| Suðumark | 1180,0 K |
| Efnisástand (við staðalaðstæður) | Fast form |
| **Lotukerfið** |

 |

**Sink** (úr þýsku Z*inke, sem merkir* „hvasst“ eða „skörðótt“) er frumefni með efnatáknið **Zn** og er með sætistöluna 30 í lotukerfinu. Það er fyrsta frumefnið í flokki 12. Efnafræðilega líkist sink magnesíni, þar sem jónir beggja eru svipaðar að stærð og algengasta oxunartala sinks er +2. Sink er 24. algengasta frumefnið í jarðskorpunni og hefur fimm stöðugar samsætur. Það er aðallega unnir úr málmgrýtinu sinkblendi sem er sinksúlfíð (ZnS). Helstu framleiðslulönd eru Ástralía, Kanada og Bandaríkin. Úrvinnsla fer fram með fleytingu, brennslu og raflausnarmálmvinnslu.

## Almennir eiginleikar

Sink er tiltölulega hvarfgjarn málmur sem binst auðveldlega við súrefni og aðra málmleysingja. Það hvarfast einnig við daufar sýrur og myndr þá vetni. Algengasta og eina stöðuga oxunarstig sinks er +2.

## Notkun

Sink er fjórði algengasti málmurinn í notkun í dag, á eftir járni, áli og kopar, mælt í framleiddu magni í tonnum á ári hverju. Árið 2023 var heimsframleiðsla á sinki áætluð um 13 milljónir tonna, þar af voru um 12,1 milljón tonna unnin úr námum, en afgangurinn kom frá endurvinnslu.

#### Húðun og málmblöndur

Sink er mikið notað til að húða aðra málma, einkum stál, til að vernda þá gegn tæringu; þessi aðferð kallast galvanisering. Um helmingur allrar sinksframleiðslu fer í slíka húðun. Sink er einnig notað í málmblöndur eins og látún, nýsilfur, ritvélamálm og ýmsar tegundir lóðmálma. Látún nýtur sérstakrar hylli vegna styrkleika og tæringarþols og er notað í bæði iðnaðar- og nytjahluti.

Sink er jafnframt notað í steypumót, sérstaklega í bílaiðnaði, og valsað sink er nýtt í hluta af umbúðum rafhlaðna.

#### Efna- og gúmmíiðnaður

Sinkoxíð (ZnO) er mikið notað sem hvítt litarefni í vatnsliti og málningu. Það gegnir einnig hlutverki efnahvata í framleiðslu gúmmívara þar sem það eykur styrk og endingu. Sinkklóríð (ZnCl₂) er notað sem svitalyktareyðir og fúavarnarefni fyrir við. Sinksúlfíð (ZnS) er notað sem litarefni í glóandi vísitölur í klukkum og öðrum hlutum sem þurfa að glóa í myrkri.

Sinkmetýl (Zn(CH₃)₂) kemur fyrir í lífrænum efnasmíðum, en sinksterat er notað sem smurefni í plastframleiðslu og til að bæta eiginleika lita og mótunar.

#### Lyfjafræði og snyrtivörur

Sinkoxíð er notað í lyfseðilslausum húðvörum sem veita vörn gegn sól og kulda, meðal annars í rakakrem og smyrsli. Kalamín, sem er blanda af sinkhýdroxíð-karbónötum og sílikötum, er notað í smyrsli gegn útbrotum og húðertingu.

#### Fæðubótarefni og lækningaleg notkun

Sink er algengt innihaldsefni í fjölvítamín- og steinefnablöndum sem fást án lyfseðils. Það hefur verið rannsakað vegna mögulegra andoxunaráhrifa og talið að það geti stuðlað að hraðari sáragræðslu og viðhaldi vefja. Sinkglúkonat ásamt glýsíni hefur verið notað í töfluformi við kvefi og gæti dregið úr lengd einkenna.
# Suður-Gyeongsang-hérað

**Suður-Gyeongsang-hérað** (kóreska: 경상남도, *Gyeongsangnam-do*) er hérað í suðausturhluta Suður-Kóreu. Höfuðborg héraðsins er Changwon. Héraðið liggur að stórborgunum Busan og Ulsan.

Suður-Gyeongsang er eitt mikilvægasta iðnaðarsvæði landsins. Þar er öflugur framleiðslu- og þungaiðnaður, þar á meðal skipasmíði, bifreiðaiðnaður og flug- og geimferðaiðnaður. Héraðið stendur fyrir um 43% af allri framleiðslu flug- og geimferðaiðnaðar Suður-Kóreu og þar eru fyrirtækin Korea Aerospace Industries og Hanwha Aerospace með starfsemi. Alls eru um 125 iðnaðarsvæði í héraðinu, og er nú verið að byggja upp geimferðamiðstöð.

Skipasmíðaiðnaður er sérstaklega áberandi í borginni Geoje. Skipasmíðastöðvar Geoje teljast meðal þeirra stærstu í heiminum og þar starfa alþjóðleg skipasmíðafyrirtæki á borð við Samsung Heavy Industries.

Náttúra héraðsins er fjölbreytt, með fjöllum, frjósömum dölum og langri strandlengju með fjölmörgum eyjum. Hluti Jirisan-þjóðgarðsies liggur innan héraðsins og er vinsæll áfangastaður ferðamanna. Íbúar Suður-Gyeongsang-héraðs eru um 3,3 milljónir, sem gerir það að einu fjölmennasta héraði Suður-Kóreu.

## Tilvísanir
# Jasper (bær)

Jasper.
**Jasper** er bær í Alberta-fylki í Kanada. Bærinn er í Athabasca árdalnum í Jasper-þjóðgarðinum í Klettafjöllum og eru íbúar um 5.000. Hann var stofnaður árið 1813.
Ferðaþjónusta er mikilvæg atvinnugrein.

Sumarið 2024 urðu miklir skógareldar við bæinn og eyðilagðist um helmingur hans.

## Tilvísanir
# Aomori

| Aomori
青森市 |
| --- |
| Borg |
| Svipmyndir af Aomori |
| FániInnsigli |
| Aomori |
| Hnit: ﻿ / ﻿ |
| Land |  Japan |
| Umdæmi | Tōhoku |
| Hérað | Aomori |
| Flatarmál |
|  • Heild | 824,61 km2 |
| Mannfjöldi (1. ágúst 2023) |
|  • Heild | 264.945 |
|  • Þéttleiki | 320/km2 |
| Tímabelti | UTC+09:00 (JST) |

**Aomori** (japanska: 青森市, *Aomori-shi*) er borg á norðurhluta Honshū í Japan.

## Tilvísanir

  *Þessi Japans-tengd grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# KFUM og KFUK

**KFUM og KFUK** (**Kristileg félög ungra manna og kvenna** einnig stytt **KFUM og K**) eru kristin æskulýðssamtök, stofnuð árið 1844 í London af George Williams. Samtökin eru ein þau elstu og útbreiddustu af slíku tagi í heiminum með félög í yfir hundrað löndum.

## Ísland

KFUM á Íslandi var stofnað í Reykjavík 2. janúar árið 1899 af séra Friðriki Friðrikssyni sem hafði kynnst samtökunum í Kaupmannahöfn. 29. apríl sama ár var KFUK stofnað. Félagið rekur sumarbúðir fyrir börn í Vatnaskógi, Vindáshlíð, Kaldárseli, Ölveri og við Hólavatn.

## Tenglar

* Vefur KFUM og KFUK á Íslandi
* Vefur alþjóðasamtakanna YMCA

  *Þessi trúarbragðagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*