Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Heimild

**Heimild** er texti af einhverju tagi (getur líka verið munnleg heimild, mynd, tónlist eða annars konar efni) sem gefur upplýsingar um tiltekið rannsóknarefni. Dæmi um heimildir eru skjöl, bréf, handrit og viðtöl. Að geta heimilda er krafa sem gerð er til ýmissa tegunda rita, eins og vísindarita og skólaritgerða, lögfræðirita og (stundum) blaðagreina.

Í fræðilegum skrifum er mikilvægt að greina á milli frumheimilda og eftirheimilda. Gildi heimildar fyrir tiltekið rannsóknarefni er metið með skipulegri heimildarýni.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Málgjörð

**Málgjörð** er tækniheiti í heimspeki og málvísindum. Málgjörð er það sem menn gera *með því að* segja eitthvað. Hugtakið á rætur að rekja til breska heimspekingsins Johns L. Austin en hjá heimspekingunum Peter F. Strawson og John Searle merkir það meira og minna það sem Austin nefndi talfólgna athöfn. Talfólgin athöfn er ein tegund málgjörðar. Önnur tegund málgjörðar er talvaldandi athöfn.

## Dæmi um málgjörðir

### Talfólgin athöfn

Dæmi um talfólgna athöfn er þegar einhver segir „Ég lofa að mæta á réttum tíma“. Munurinn á þessari setningu og setningunni „Ég er að sjóða kartöflur“ er sá að seinni setningin er lýsing á því sem viðkomandi er að gera og sú lýsing er annaðhvort rétt eða röng eftir því hvort viðkomandi er raunverulega að sjóða kartöflur eða ekki. Aftur á móti er setningin „Ég lofa að mæta á réttum tíma“ ekki einungis *lýsing* á *einhverri annarri athöfn* sem viðkomandi er að framkvæma, heldur er athöfnin sjálf framkvæmd með því að segja setninguna; maður gefur loforð *með því að segjast lofa*.

### Talvaldandi athöfn

Talvaldandi athöfn er ekki innifalin í þeirri athöfn að segja setningu, líkt og talfólgin athöfn. Öllu heldur eru talvaldandi athafnir fólgnar í *áhrifunum* sem tal okkar hefur, til dæmis þegar einhver hræðir annan með tali sínu: maður hræðir venjulega ekki aðra með því að segja „Ég hræði þig!“, almennt hefur maður ekki áhrif á áheyrendur sína með því að segjast hafa áhrif á þá. Aftur á móti hefur fólk áhrif hvort á annað með tali sínu og áhrifin kallast talvaldandi athafnir.

  *Þessi heimspekigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Vesturkirkjan

**Vesturkirkjan** er kristin kirkja á Vesturlöndum sem rekur uppruna sinn til klofningsins mikla árið 1054 sem skildi milli hennar og Austurkirkjunnar. Meðal kirkjudeilda í Vesturkirkjunni eru kaþólska kirkjan, biskupakirkjan og mótmælendakirkjurnar.

Vestrænar kirkjur sjást á efri hluta þessarar teikningar
  *Þessi trúarbragðagrein  sem tengist Íslandi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Frumbyggjar

**Frumbyggjar** eru þeir sem taldir eru fyrstu íbúar í tilteknu landi eða ríki. Þegar talað er um frumbyggja er yfirleitt átt við samfélög sem hafa tiltekna menningu og eru yfirleitt valdalítill einangraður hópur sem misst hefur völd og áhrif í kjölfar landtöku eða nýlendustefnu.

Alþjóðastofnanir sem vinna að málefnum frumbyggja hafa ekki komið sér saman um eina ákveðna skilgreiningu á frumbyggjum, en engu að síður eru þrír meginþættir sem aðgreina frumbyggja.

1. Frumbyggjar búa yfirleitt innan skilgreindra hefðbundinna landsvæða og telja sig hafa sterk tengsl við þessi landsvæði.
2. Frumbyggjar viðhalda eigin menningu, atvinnuháttum og stjórnarháttum innan eigin landsvæða. Þá leggja flestir frumbyggjar áherslu á að samlagast ekki almennu þjóðfélagi meirihlutans.
3. Grundvallarskilyrði fyrir því að hópar séu skilgreindir sem frumbyggjar er að þeir sjálfir skilgreini sig sem frumbyggja.

Sameinuðu þjóðirnar áætla að frumbyggjar í heiminum séu rúmlega 370 milljónir talsins og að þeir búi í rúmum 70 þjóðríkjum. Flestir frumbyggjar búa í Asíu og Suður-Ameríku. Í langflestum tilvikum eru frumbyggjar valdalitlir og einangraðir minnihlutahópar, sem búa við meiri fátækt, lakara heilsufar og verri aðgang að menntun en aðrir sambærilegir hópar. Þá eru fordómar gagnvart frumbyggjum afar algengir.

Frumbyggjar hafa á síðustu áratugum 20. aldarinnar og í upphafi 21. aldar stundað mikla réttindabaráttu á alþjóðavettvangi sem hefur borið umtalsverðan árangur. Helst ber að nefna stofnun Frumbyggjaráðs Sameinuðu þjóðanna og „Réttindayfirlýsingu frumbyggja“ sem Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna tók til umfjöllunar haustið 2006.

## Tenglar

* Frumbyggjaráð Sameinuðu þjóðanna
* *Réttindayfirlýsing frumbyggja* í skýrslu Mannréttindanefndar SÞ Geymt 2 júní 2010 í Wayback Machine
* *Tvístígandi milli steinaldar og borgarlífs*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997[*óvirkur tengill*]

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Saffó

Höfuð konu frá Glyptótekinu í München, auðkennd sem „líklega eintak af mynd Silanion af Saffó frá fjórðu öld f.Kr. þar sem hann tók sér skáldaleyfi
**Saffó** (Gríska: Σαπφώ *Sapphō* [sap.pʰɔ̌ː]; forngríska Ψάπφω *Psápphō*; c. 630 – c. 570 f.Kr) var forngrískt skáld frá Eresos eða Mýtilene á eyjunni Lesbos. Saffó er þekkt fyrir ljóðakveðskap sinn, skrifaðan til þess að vera sunginn ásamt tónlist. Í fornöld var Saffó almennt álitin eitt merkilegasta ljóðskáld síns tíma og fékk eins og „Tíunda músan“ og „Skáldkonan“. Flest ljóð Saffóar eru nú glötuð og það sem er til hefur að mestu varðveist í brotakenndri mynd; aðeins „Óðurinn til Afródítu“ er vissulega allur varðveittur. Jafnframt ljóðakveðskap fullyrtu fornir útskýrendur að Saffó hefði skrifað falleg og jambísk ljóð. Þrjú spakmæli sem kennd eru við Saffó eru til, en þetta eru í raun hellenískar eftirlíkingar af stíl Saffóar.

Lítið er vitað um líf Saffóar. Hún var af auðugri fjölskyldu frá Lesbos, þó nöfn foreldra hennar séu ekki þekkt. Fornar heimildir segja að hún hafi átt þrjá bræður; Kharaxos (Χάραξος), Larikhos (Λάριχος) og Evrygios (Εὐρύγιος). Tveir þeirra, Kharaxos og Larikhos, eru einnig nefndir í bræðraljóðinu sem uppgötvaðist árið 2014. Hún var gerð útlæg til Sikileyjar um 600 f.Kr. og hélt mögulega áfram að starfa þar til um 570 f.Kr. Samkvæmt goðsögn drap hún sig sjálfa með því að stökkva af klettunum á Lefkas vegna ástar sinnar á ferjumanninum Faón.

Saffó var afkastamikið skáld og samdi líklega um 10.000 línur. Ljóð hennar voru vel þekkt og mjög dáð í gegnum stóran hluta fornaldar, og hún var meðal kanóna níu ljóðskáldanna sem voru mest metin af fræðimönnum í hellenískri Alexandríu. Ljóð Saffóar þykja enn framúrskarandi og verk hennar halda áfram að hafa áhrif á aðra rithöfunda. Fyrir utan ljóðin er hún vel þekkt sem tákn um ást og þrá milli kvenna þar sem orðin *saffísk* og *lesbísk* eru dregin af nafni hennar og nafni heimaeyjunnar. Þótt mikilvægi hennar sem skáld sé óumdeilanlegt, hafa allar túlkanir á verkum hennar verið litaðar og undir áhrifum umræðu um kynhneigð hennar.

## Fornar heimildir

Það eru þrjár uppsprettur upplýsinga um líf Saffó: *vitnisburður* hennar, samtímasögur og það sem hægt er að tína til úr eigin ljóðum – þó fræðimenn séu varkárir þegar þeir lesa ljóð sem ævisöguheimild.

*Vitnisburðir* er listhugtak í fornum fræðum sem vísar til safns klassískra ævisögulegra og bókmenntalegra tilvísana í klassíska höfunda. *Vitnisburðurinn* um Saffó inniheldur ekki tilvísanir í samtíma Saffó. Lýsingarnar á lífi Saffóar sem koma fram í *vitnisburðunum* þarf alltaf að meta með tilliti til sögulegrar nákvæmni, því margar þeirra eru vissulega ekki réttar. *Vitnisburðirnir* eru einnig uppspretta þekkingar um hvernig kveðskap Saffó var tekið í fornöld. Sum smáatriði sem nefnd eru í *vitnisburðunum* eru fengin úr ljóðum Saffóar sjálfrar, sem er mjög áhugavert, sérstaklega í ljósi þess að *vitnisburðirnir* eru frá þeim tíma þegar meira af ljóðum Saffóar voru til en raunin er fyrir nútíma lesendur.

## Tilvísanir
# Bernarsáttmáli til verndar bókmenntum og listaverkum

Kort sem sýnir aðila að Bernarsáttmálanum
**Bernarsáttmáli til verndar bókmenntum og listaverkum** oftast kallaður aðeins **Bernarsáttmálinn** er alþjóðasamningur sem fjallar um gagnkvæma vernd höfundaréttar í aðildarlöndum. Fyrsta útgáfa samningsins var samþykkt í Bern í Sviss árið 1886. Grunnstoðir sáttmálans eru gagnkvæmni milli ríkja (þ.e. að erlend verk njóti sömu verndar og innlend í hverju landi) og sjálfvirkni réttarins sem má ekki vera háður neinum formlegum skilyrðum eins og t.d. skráningu verksins.

Sáttmálinn var saminn að undirlagi Victors Hugo og samtakanna Association Littéraire et Artistique Internationale. Hann byggist á franska höfundaréttarhugtakinu *droit d'auteur* sem felur í sér að höfundaréttur verður til sjálfkrafa um leið og hugmynd verður að hugverki með því að henni er fengið fast form en *copyright*-löggjöfin fól þá í sér að höfundur þurfti að sækja sérstaklega um eða tilkynna um höfundarétt. Sáttmálinn var saminn í kjölfarið á Parísarsamþykkt um vernd eignarréttinda á sviði iðnaðar frá 1883 sem fjallaði um hin svið hugverkaréttar: einkaleyfi, vörumerki og verndun iðnhönnunar.

Upphaflega var Bernarsáttmálinn með eigin stofnun líkt og Parísarsáttmálinn en 1893 sameinuðust þær í eina Sameinaða stofnun um vernd hugverkaréttinda. 1967 var nafni þessarar stofnunar breytt í Alþjóðahugverkastofnunin (WIPO) sem varð stofnun innan Sameinuðu þjóðanna árið 1974.

Bernarsáttmálinn hefur verið endurskoðaður nokkrum sinnum frá upphafi: í París 1896, Berlín 1908, Bern 1914, Róm 1928 (sæmdarréttur og gildistími 50 ár frá dauða höfundar), Brussel 1948 (kvikmyndir og ljósmyndir), Stokkhólmi 1967 (þriggja skrefa prófið fyrir undanþágur frá einkarétti höfundar), París 1971 og endurskoðaður 1979. Bretland undirritaði sáttmálann árið 1887 en staðfesti ekki stóra hluta hans fyrr en með *Copyright, Designs and Patents Act* árið 1988. Bandaríkin neituðu lengi vel að undirrita samninginn þar sem hann fól í sér miklar breytingar á bandarískum höfundalögum. Bandaríkin urðu fyrst aðilar að samningnum árið 1989.

Ísland undirritaði samninginn fyrst 7. september 1947 löngu á eftir hinum Norðurlöndunum sem höfðu lengi kosið að virða sáttmálann gagnvart íslenskum höfundum en bentu jafnan á að Íslendingar gerðu ekki hið sama gagnvart öðrum. Rithöfundafélag Íslands og Bandalag íslenskra listamanna höfðu barist fyrir því að Ísland gerðist aðili að Bernarsambandinu frá því á 3. áratugnum. Fullgilding fól í sér breytingar á lögum um rithöfundarétt og prentfrelsi. Endurskoðaður texti Bernarsáttmálans frá 1971 var útfærður með sérstökum höfundalögum 1972.

## Tengt efni

* Genfarsamþykkt um höfundarétt
* Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum (TRIPS)
* Höfundaréttarsáttmáli Alþjóðahugverkastofnunarinnar
# Sundurlæg mengi

Mengin *A* og *B* skarast ekki og eru því sundurlæg.
**Sundurlæg mengi** eru tvö eða fleiri mengi sem hafa engin sameiginleg stök, þ.e. sniðmengi þeirra er tómt. Skilgreining: Tvö mengi *A* og *B* eru sundurlæg þegar

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Mengin WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 og WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 er dæmi um tvö sundurlæg mengi.
# Smitun

Smitsjúkdómar geta dreifst í gegnum smitbera eins og moskítóflugur.
**Smitun** eða **sýking** á við innrás sýkla í vefi líkamans, fjölgun þeirra og viðbrögð hýsilsins við þeim og þeim eiturefnum sem sýklarnir gefa frá sér. **Smitsjúkdómur** er sjúkdómur sem stafar af smitun.

Sýklar svo sem bakteríur, veirur, veirungar, prótinsýklar; ormar eins og þráðormurinn og njálgurinn; liðdýr eins og farmaurar, mítlar, flær og lýs; sveppir eins og hringskyrfi og stærri sníkjudýr eins og bandormurinn geta öll valdið sýkingu.

Ónæmiskerfi hýsilsins (þess sem er smitaður) vinnur gegn sýkingum. Spendýr bregðast fyrst við sýkingu með bólgu áður en sérhæft varnarsvar (e. *adaptive immune response*) tekur við.

Sérhæfð lyf verka á sýkingar en þau hafa ýmist sýkla-, veiru-, sveppa- eða frumdýraeyðandi áhrif. Smitsjúkdómar ollu 9,2 milljón dauðsföllum árið 2013, sem svarar til um það bil 13% allra dauðsfalla.

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Infection*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 25. janúar 2018.

  *Þessi heilsugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Árþúsund

**Árþúsund** eða **þúsöld** (einnig kallað **stóröld**, **aldatugur** eða **tíöld**) er tímabil sem nær yfir 1000 ár .

## Saga orðsins

Orðið *árþúsund* er ekki ýkja gamalt í íslensku, og talið að íslendingar hafi fengið það að láni úr dönsku (*årtusind*) um miðja 19. öld. Tveimur árum fyrir aldamótin 2000 hófst óopinber leit að íslensku orði sem gæti verið þýðing á enska orðinu *millenium*. Í greinaþætti Gísla Jónssonar, sem nefndist *Íslenskt mál*, og birtist í Morgunblaðinu í mörg ár, komu fram orðin þúsöld, en einnig *tíöld*, *aldatugur* og *stóröld*. Helgi Hálfdánarson stakk upp á orðinu *stóröld*, og var Gísli hrifnastur af því orði af þeim sem fram höfðu komið. En þúsöld virtist hafa vinningin, enda var það almennt notað. Orðið árþúsund er þó enn sem komið það orð sem flestir kannast við sem orð yfir þúsund ár.

### Orðið þúsöld

Orðið þúsöld er mjög ungt í málinu, og fer í raun ekki að sjást á prenti fyrr en árið 1999, og þá sem þýðing á enska orðinu *millenium*. Forskeytið þús- eins og í þúsund, þýðir í raun *eitthvað stórt*, og er líklega skylt orðinu **þjós** = kjötflykki. Þannig merkir orðið þúsund: *stóra hundraðið*. Þúsöld þýðir því *stóra öldin*, þ.e.a.s. 1000 ár.

## Tengt efni

* Tími

### Tímaeiningar

* Sekúnda
* Mínúta
* Klukkustund
* Dagur
* Vika
* Mánuður
* Ár
* Áratugur
* Öld (árhundrað)

## Heimildir

* *Hvers vegna þúsöld?*; grein í Morgunblaðinu 2000[*óvirkur tengill*]
* *Upphaf stóraldar*; grein í Morgunblaðinu 1998[*óvirkur tengill*]
# Claude Debussy

Claude Debussy
**Claude Debussy** (22. ágúst 1862 - 25. mars 1918) var franskt tónskáld á rómantíska tímabilinu.

## Ævi

Hann byrjaði að nema klassíska tónlist þegar hann var 9 ára og vöktu hæfileikar hans mikla athygli. Fékk Debussy inngöngu í Paris Conservatoire aðeins 11 ára gamall og þegar hann var 22 ára hélt hann til Rómar til frekara náms og var þar í tvö ár. Hann var undir miklum áhrifum frá síðrómantískum tónskáldum eins og Wagner og einkennust tónverk Debussy af rómantískum og jafnframt dramatískum blæ.

Upp úr 1890 gaf hann út lagasafnið „The Suite Bergmansque“ sem inniheldur meðal annars lagið „Clair de Lune“. Margir segja að Clair de Lune sé sannkallað meistaraverk, fallegt og töfrandi. Verkið byrjar einfalt, eins og að sólin sé að setjast og máninn að koma upp, skínandi í allri sinni dýrð. Það er eins og tunglið sé að berjast við skýin um að sjást, um að komast fram og lýsa á jörðina og svo í lokin kemur mjög svipaður kafli og í byrjun, sólin er að koma upp og tunglið að hverfa af sviðsljósinu og deyja. Clair de lune þýðir *Skýrt tunglskin* eða *hreint tungl*.

Debussy samdi „Children’s Corner Suite“ árið 1909 sem hann tileinkaði dóttur sinni og inniheldur það rómantísk og dramatísk verk auk nokkurra skemmtilegra verka eins og „Golliwogg’s Cake-Walk“, sem margir píanóleikarar hafa spreytt sig á að spila. Verkið er hratt og fjörugt og ber sömu einkenni og lag sem leikið hefur verið í fjölleikahúsi.

Á árunum 1913-1915 gaf hann út ýmis verk, balletta, sónatínur, Etýður og verk fyrir hljómsveit. Öll verk hans einkenndust af miklu drama og rómantík eða þá voru þau í léttari kanntinum, fjörug og hröð. Debussy skipti skyndilega um stíl og síðustu sónatínurnr sem hann samdi voru líkari fyrri verkum sínum, tærari, einfaldari.

Claude Debussy lést 25. mars 1918 af völdum krabbameins. Það var mikið uppþot í Frakklandi á þessum tíma og var ekki mögulegt að minnast hans með hefðbundinni útför.

Claude Debussy er enn þekktur fyrir að hafa verið innblástur í mörg tónskáld 20. aldarinnar. Lög hans áttu engin sín lík á þessum tíma og 20. aldar tónlist átti eftir að taka meira mið af því hvernig lögin hans voru. Það sem einkennir tónlist Debussy fram yfir hefðbundna evrópska tónlist framan af var meðal annars það hvernig hann notaðist við pedalinn á píanóinu, mun dreifðari og frjálsari og gefur það verkum hans sérstakann blæ og hvernig brotnir hljómar úr mismunandi tónstigum var blandað saman og mynduðu exótíska hljóma sem pössuðu saman þrátt fyrir andstæður sínar.

Flestir píanóleikarar kynnast verkum hans fyrr eða síðar en auðvitað hafa verk hans verið útsett fyrir nánast öll möguleg hljóðfæri, auk þess sem hann samdi balletta, sinfóníur og óperur. Frægasta verk hans er sennilega Clair de Lune sem hefur meðal annars prýtt kvikmyndir eins og Ocean’s Eleven og Dog Soldiers.
# Hamamatsu

Horft yfir Hamamatsu
**Hamamatsu** (浜松市, *Hamamatsu-shi*) er borg í Shizuoka-umdæmi í héraðinu Chūbu á suðurströnd japanska meginlandsins Honshū. Íbúar eru rúmlega 800 þúsund. Borgin er einkum þekkt sem iðnaðarborg, sérstaklega fyrir framleiðslu á hljóðfærum og vélhjólum.

## Iðnaður

### Fyrirtæki með höfuðstöðvar í Hamamatsu

* Hamamatsu Photonics KK
* Kawai Hljóðfæri Mfg
* Roland Corporation
* Suzuki Motor Co
* Tokai Gakki (einnig þekkt sem *Tokai gítar Company Ltd*)
* Yamaha Corporation

### Fyrirtæki stofnuð í Hamamatsu

* Honda Motor Co

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Joachim von Ribbentrop

| Joachim von Ribbentrop |
| --- |
| Ribbentrop árið 1938. |
|  |
| Utanríkisráðherra Þýskalands |
| **Í embætti** 4. febrúar 1938 – 30. apríl 1945 |
| Kanslari | Adolf Hitler |
| Forveri | Konstantin von Neurath |
| Eftirmaður | Arthur Seyss-Inquart |
|  |
| Persónulegar upplýsingar |
| Fæddur | 30. apríl 1893
Wesel, þýska keisaradæminu |
| Látinn | 16. október 1946 (53 ára)
Nürnberg, Bæjaralandi, Þýskalandi |
| Dánarorsök | Hengdur |
| Stjórnmálaflokkur | Nasistaflokkurinn |
| Maki | Anna Elisabeth Henkell (g. 1920) |
| Börn | 5 |
| Starf | Athafnamaður, stjórnmálamaður, erindreki |
| Undirskrift |  |

**Ulrich Friedrich Wilhelm Joachim von Ribbentrop** (30. apríl 1893 – 16. október 1946), venjulega kallaður **Joachim von Ribbentrop**, var utanríkisráðherra Þýskalands nasismans frá 1938 til 1945.

## Æviágrip

Rinnentrop fæddist árið 1893 í bænum Wesel og var sonur ofursta í þýska hernum og kaupmannsdóttur. Hann flutti til Kanada þegar hann var átján ára gamall en sneri aftur til Þýskalands þegar fyrri heimsstyrjöldin hófst árið 1914 til þess að skrá sig í herinn. Eftir styrjöldina vann Ribbentrop fyrir sér sem kampavínssali.

Ribbentrop kynntist Adolf Hitler í samkvæmi hjá bankastjóranum Kurt Baron von Schröder árið 1920 eða 1921. Hann vakti fyrst athygli Hitlers sem víðförull athafnamaður sem vissi meira um utanríkismál en flestir háttsettir nasistar. Hann kom því til leiðar í janúar 1933 að Hitler fundaði með Franz von Papen, sem leiddi til þess að Hitler var skipaður kanslari Þýskalands stuttu síðar. Hann varð trúnaðarvinur Hitlers, en vinátta þeirra fór mjög í taugarnar á öðrum flokksmönnum sem töldu Ribbentrop grunnhygginn og hæfileikalausan. Hann var útnefndur sendiherra til Bretlands árið 1936 og utanríkisráðherra Þýskalands í febrúar 1938.

Fyrir seinni heimsstyrjöldina lék Ribbentrop lykilhlutverk í stofnun Stálbandalags Þjóðverja við Ítalíu og í gerð hlutleysissáttmála við Sovétríkin sem þekkt varð sem Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn í höfuðið á Ribbentrop og sovéska utanríkisráðherranum Vjatsjeslav Molotov. Eftir árið 1941 döluðu áhrif Ribbentrop nokkuð.

Ribbentrop var handtekinn í júní 1945 og réttað yfir honum við Nürnberg-réttarhöldin þar sem hann var dæmdur fyrir þátt sinn í að hefja seinni heimsstyrjöldina í Evrópu og fyrir að stuðla að framkvæmd Helfararinnar. Þann 16. október 1946 varð Ribbentrop fyrstur sakfelldra nasista tekinn af lífi og hengdur.

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Joachim von Ribbentrop*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 7. október 2017.

## Tilvísanir
# Ratsjá

Ratsjárloftnet.
**Ratsjá** eða **radar** er tækni sem notar rafsegulbylgjur til að reikna út fjarlægð, hæð, átt og hraða hluta (hvort sem þeir hreyfast eður ei), til dæmis flugvéla, skipa, ökutækja, veðurfars og svo framvegis. Orðið radar varð til úr enskri skammstöfun *RADAR* sem stendur fyrir *radio detection and ranging*. Þessi skammstöfun var fyrst notuð árið 1941.

Ratsjárkerfi eru með sendi sem sendir út örbylgjur eða útvarpsbylgjur. Bylgjurnar endurspeglast í viðtakanda sem er yfirleitt á sama stað og sendandi. Enda þótt merkið sem sent er til baka sé veikt getur það verið magnað og sýnt á skjá. Þess vegna getur ratsjá fundið það sem hljóð eða ljós væri of veikt til að finna.

## Tilvísanir

  *Þessi tæknigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# ANZUS

Heræfing á vegum ANZUS árið 1983.
**ANZUS** (skammstöfun fyrir „*Australia, New Zealand, United States Security Treaty*“) er samningur um varnarsamstarf Ástralíu, Nýja-Sjálands og Bandaríkjanna á Kyrrahafinu. Samningurinn var gerður 1. september árið 1951.

Samningurinn var einn af mörgum sem Bandaríkin gerðu frá 1949 til 1955 við upphaf Kalda stríðsins vegna þeirrar ógnar sem þau töldu stafa af kommúnisma. Upphaflega var samningurinn þríhliða en árið 1986 var Nýja-Sjáland rekið úr samstarfinu eftir að landið lýsti sig kjarnorkuvopnalaust svæði. Eftir það varð samningurinn aðeins tvíhliða milli Nýja-Sjálands og Ástralíu annars vegar og Ástralíu og Bandaríkjanna hins vegar. Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna og Ástralíu funda árlega í samræmi við ákvæði samningsins.

Bæði Ástralía og Nýja-Sjáland sendu hersveitir til að taka þátt í átökum vegna Malajauppreisnarinnar og Víetnamstríðsins. Bæði löndin sendu hermenn til þátttöku í Enduring Freedom-aðgerðinni í Afganistan 2001. Milli 1999 og 2005 áttu Nýja-Sjáland og Ástralía í hernaðarsamstarfi til að koma í veg fyrir hernaðaríhlutun Indónesíu eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á Austur-Tímor þar sem íbúar kusu sjálfstæði.
# Upsílon

**Upsílon** eða **Ypsílon** (hástafur: **Υ**, lágstafur: **υ**) er tuttugasti bókstafurinn í gríska stafrófinu. Stafir sem hafa þróast frá stafnum eru hið rómverska V, Y, U og W, og kýrillíska U (У, у) og Izhitsa (Ѵ, ѵ). Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 400.

  *Þessi málfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Jónahaf

Kort sem sýnir Jónahaf, en einnig Tyrrenahaf, Adríahaf og Eyjahaf
**Jónahaf** (gríska: *Ιóνιo Πελαγoς*; albanska: *Deti Ion*) er hafsvæði í Miðjarðarhafi á milli Suður-Ítalíu, Albaníu (Otrantósund) og Grikklands (Jónaeyjar).

Jónahaf tengist við Tyrrenahaf um Messínasund og við Adríahaf um Otrantósund.

  *Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Lecce

Lecce.
**Lecce** er borg með um 97.000 íbúa (2019) á suður-Ítalíu, nánar tiltekið í Apúlía á Salento-skaga. Hún er höfuðborg samnefnds héraðs.
Lecce er nefnd *Flórens suðurs* vegna barokk-listar sem prýðir borgina.

U.S. Lecce er knattspyrnulið borgarinnar og spilar í Serie A, efstu deild.
# Sammengi

Venn-mynd af sammengi *A* og *B* (lesið „A sam B“)
**Sammengi** er í mengjafræði mengi allra staka tiltekinna mengja. Ef mengið er aðeins eitt er sammengið mengið sjálft. Sammengi mengjanna WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 og WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 er lesið „A sam B“ og táknað WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 . Formleg skilgreining er:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 er stak í WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 eff WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 er stak í WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 eða WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 .
# Notendaforrit

Ritvinnsluforritið LibreOffice Writer er dæmi um opinn notendahugbúnað.
**Notendaforrit** eða **notendahugbúnaður** er hugbúnaður sem notandi á bein samskipti við og notar til að vinna sína vinnu á notendatölvu gagnstætt kerfishugbúnaði og miðbúnaði sem venjulegur notandi (ekki kerfisstjóri) á sjaldan í beinum samskiptum við.

Dæmi um algeng notendaforrit eru ritvinnsluforrit, töflureiknar, myndvinnsluforrit og netvafrar.

Notendaforritum er stundum skipt í nokkra flokka eftir því hvaða markaði þau eru ætluð; t.d. fyrirtækjahugbúnaður, þróunarhugbúnaður, kennsluhugbúnaður o.s.frv.