Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bernardo Bertolucci

| Bernardo Bertolucci |
| --- |
| Bertolucci árið 2011. |
| Fæddur | 16. mars 1941(1941-03-16) Parma á Ítalíu |
| Dáinn | 26. nóvember 2018 (77 ára) Róm á Ítalíu |
| Störf | * Kvikmyndaleikstjóri
* Handritshöfundur
 |
| Ár virkur | 1962–2018 |
| Maki | * Adriana Asti
* Clare Peploe (g. 1979)
 |
| Foreldrar | Attilio Bertolucci (faðir)  |

**Bernardo Bertolucci** (16. mars 1941 - 26. nóvember 2018) var ítalskur kvikmyndagerðarmaður. Hann er talinn einn besti leikstjóri í ítalskrar kvikmyndagerðar.

## Kvikmyndaskrá

### Stuttmyndir

| Ár | Upprunalegur titill | Leikstjóri | Handritshöfundur | Athugasemdir |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1956 | *The Death of a Pig* | Já | Já |  |
| *The Cable* | Já | Já | Einnig klippari og kvikmyndatökumaður |
| 1969 | *Agony* | Já | Já | Hluti af kvikmyndinni *Amore e rabbia* |
| 2002 | *Histoire d'eaux* | Já | Já | Hluti af kvikmyndinni *Ten Minutes Older: The Cello* |

### Kvikmyndir í fullri lengd

| Ár | Upprunalegur titill | Íslenskur titill | Leikstjóri | Handritshöfundur |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1962 | *La commare secca* |  | Já | Já |
| 1964 | *Prima della rivoluzione* | *Áður en byltingin skellur á* | Já | Já |
| 1967 | *How to Win a Billion... and Get Away with It* |  | Nei | Já |
| 1968 | *Partner* |  | Já | Já |
| *C'era una volta il West* | *Einu sinni í Villta vestrinu* | Nei | Já |
| 1970 | *Il conformista* | *Taglhnýtingurinn* | Já | Já |
| *Strategia del ragno* | *Herkænska köngulóarinnar* | Já | Já |
| 1972 | *Ultimo tango a Parigi* | *Síðasti tangó í París* | Já | Já |
| 1976 | *Novecento* | *1900* | Já | Já |
| 1979 | *La Luna* |  | Já | Já |
| 1981 | *La tragedia di un uomo ridicolo* | *Harmleikur um fáránlegan mann* | Já | Já |
| 1987 | *The Last Emperor* | *Síðasti keisarinn* | Já | Já |
| 1990 | *The Sheltering Sky* | *Undir afríkuhimni* | Já | Já |
| 1993 | *Little Buddha* | *Littli Búddha* | Já | Já |
| 1996 | *Stealing Beauty* | *Saklaus fegurð* | Já | Já |
| 1998 | *L'assedio* |  | Já | Já |
| 2001 | *The Triumph of Love* |  | Nei | Já |
| 2003 | *The Dreamers* |  | Já | Nei |
| 2012 | *Io e te* |  | Já | Já |
# Hliðarhljóð

|  |
| --- |
| **Myndunarháttur** |
| * Nefhljóð
* Lokhljóð
* Önghljóð
	+ Hliðmæld önghljóð
* Nálgunarhljóð
	+ Hliðmæld nálgunarhljóð
* Sveifluhljóð
* Sláttarhljóð
	+ Hliðmæld sláttarhljóð
* Hliðarhljóð
 |

**Hliðarhljóð** eða **hliðmælt hljóð** er samhljóð sem líkist *l*. Þegar hliðarhljóð er mælt flæðir loft meðfram tungunni, en það getur ekki farið þversum miðju munnsins því tungun stíflar það. Með flestum hilðarhljóðum snertir tungun efri tennurnar (sjá tannhljóð) eða tannbergið rétt fyrir aftan tönnunum (sjá tannbergshljóð). Algengustu hliðarhljóðin eru nálgunarhljóð, sem tilheyra mjúkhljóðum, en hliðmælt önghljóð og hálflokhljóð eru til á sumum tungumálum.

## Flokkun

### Nálgunarhljóð

* Óraddað tannbergsmælt hliðmælt nálgunarhljóð [l̥]
* Raddað tannbergsmælt hliðmælt nálgunarhljóð [l]
* Rismælt hliðmælt nálgunarhljóð [ɭ]
* Óraddað framggómmælt hliðmælt nálgunarhljóð [ʎ̥]
* Raddað framggómmælt hliðmælt nálgunarhljóð [ʎ]
* Gómmælt hliðmælt nálgunarhljóð [ʟ]

### Önghljóð

* Óraddað tannbergsmælt hliðmælt önghljóð [ɬ] (í navajóísku, íslensku, velsku)
* Raddað tannbergsmælt hliðmælt önghljóð [ɮ] (í mongólsku, tigak)
* Óraddað rismælt hliðmælt önghljóð [ɬ̢] (í tóda)
* Óraddað framgómmælt hliðmælt önghljóð [ʎ̥˔] (í dahaló)
* Raddað gómmælt hliðmælt önghljóð [ʟ̝] (í archi)
* Óraddað gómmælt hliðmælt önghljóð [ʟ̝̊] (í archi, nii)

### Hálflokhljóð

* Óraddað tannbergsmælt hliðmælt hálflokhljóð [tɬ] (í navajóísku)
* Þrýstimælt tannbergsmælt hliðmælt hálflokhljóð [tɬʼ] (í navajóísku)
* Raddað tannbergsmælt hliðmælt hálflokhljóð [dɮ]
* Óraddað Tannbergsmælt hliðmælt hálflokhljóð [cʎ̥] (í hadza)
* Þrýstimælt framgómmælt hliðmælt hálflokhljóð [cʎ̥ʼ] (í dahaló, hadza)
* Raddað gómmælt hliðmælt hálflokhljóð [ɡʟ̝] (í laghuu)
* Óraddað gómmælt hliðmælt hálflokhljóð [kʟ̝̊] (í [[v], and laghuu)
* Þrýstimælt gómmælt hliðmælt hálflokhljóð [kʟ̝̊ʼ] (í archi, glwi, súlú)

### Skellihljóð

* Tannbergsmælt hliðmælt skellihljóð [ɺ] (í wayuu)
* Rismælt hliðmælt skellihljóð [ɺ̢] (í pastú, iwadja)
* Framgómmælt hliðmælt skellihljóð [ʎ̯] (í iwadja)

### Þrýstihljóð

* Tannbergsmælt hliðmælt þrýstimælt þrýstihljóð [ɬ’] (í adygeysku)
* Tannbergsmælt hliðmælt þrýstimælt þrýstihljóð [tɬ’]
* Framgómmælt hliðmælt þrýstimælt þrýstihljóð [cʎ̥ʼ]
* Gómmælt hliðmælt þrýstimælt þrýstihljóð [kʟ̝̊ʼ]

### Smellihjóð

* Tannmælt hliðmælt smellihljóð [ǁ̪ ], [ᶢǁ̪ ], [ᵑǁ̪ ], *o.s.frv.* (í !Kung)
* Tannbergsmælt hliðmælt smellihljóð [ǁ ], [ᶢǁ ], [ᵑǁ ], *o.s.frv.* (í kojsanmálum og bantúmálum)

  *Þessi málfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Tónlist

Eins manns hljómsveit.
**Tónlist** er listgrein þar sem tjáningarmiðillinn er hljóð og þögn. Helstu þættir tónlistar eru tónhæð (sem stjórnar lagi og samhljómi), taktur, hljóðstyrkur, og hljóðbylgjueiginleikar tóna og áferð tónlistarinnar.

## Mismunandi skilgreiningar tónlistar

*Tónlist sem hljóð*: Algengasta skilgreining tónlistar, sem runa hljóða og þagna sem raðað er upp á listrænan máta, hefur verið notuð síðan seint á 19. öld þegar fyrst var farið að rannsaka tengslin milli hljóða og skynjana.

*Tónlist sem upplifun*: Önnur algeng skilgreining tónlistar heldur því fram að tónlist verði að vera falleg eða melódísk. Þessi skilgreining hefur verið notuð til þess að halda því fram að sumar tegundir raðaðra hljóðruna *séu ekki tónlist*, en að aðrar séu það. Vegna þess hversu misjafn smekkur fólks á tónlist er milli menningarsvæða og tímabilia er þessi skoðun neydd til þess að taka upp ögn breiðari sjónarmið, þar sem að sagt er að tónlist þróist með tíma og þjóðfélagi. Þessi skilgreining var öllum öðrum algengari á 18. öld, en á því tímabili hélt Mozart því meðal annars fram að „*Tónlist má aldrei gleyma sér, og má aldrei hætta að vera tónlist.*“

*Tónlist sem flokkur skynjunar*: Sjaldgæfari þykir hin skynjunarlega skilgreining tónlistar, þar sem því er haldið fram að tónlist sé ekki eingöngu hljóð, eða skynjun hljóða, heldur aðferð sem að skynjanir, aðgerðir og minningar raðast eftir. Þessi skilgreining hefur haft töluverð áhrif á sálarfræði, sem leitast við að finna þau svæði heilans sem að sjá um að vinna úr og muna mismunandi þætti tónlistarupplifunar. Þessi skilgreining myndi fela í sér dans.

*Tónlist sem félagslegt fyrirbæri*: Póstmódernískar kenningar halda því fram að tónlist, eins og aðrar listgreinar, sé skilgreint fyrst og fremst út frá félagslegu samhengi. Samkvæmt þessu telst til tónlistar hvað það sem fólk vill telja til tónlistar – hvort sem það er stundarþögn, skilgreind hljóð eða mikilfengleg hljóðræn framsetning. Frægt þykir tónverk samið af John Cage, 4' 33" í þessu samhengi – en sú tónsmíð samanstóð af 4 mínútum og 33 sekúndum af þögn.

Vegna þess hversu misjafnar þessar skilgreiningar eru falla til mjög mörg form af tónlist. Rannsóknir á titringi og hljómburði, sálfræðilegar rannsóknir á tónlist, rannsóknir á tónfræði, sögu tónlistar, meðtöku tónlistar, tónlistarstefnur eftir þjóðfélögum og svo framvegis.

## Tónfræði

* Hljóðbylgjur
* Nótur
* Titringur
* Tónfræði
* Tónstigi

## Tónlistarmenn

* Listi yfir íslenska tónlistarmenn
* Listi yfir íslenskar hljómsveitir
* Listi yfir hljómsveitir

## Tengt efni

* Tónlistarstefna
* Listi yfir tónlistarstefnur

## Tenglar

* *Áhrif tónlista á heilann*; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998[*óvirkur tengill*]
* Íslensk tónlist
* Glatkistan - vefur um íslenska tónlist