# Tyrkneska

| Tyrkneska *Türkçe* |
| --- |
| **Málsvæði** | Tyrklandi, Búlgaríu, Kýpur, Grikklandi, Makedóníu, Kósovó, Rúmeníu, Aserbaídsjan og í innflytjendasamfélögum í Þýskalandi, Frakklandi, Hollandi, Austurríki, Úsbekistan, Bandaríkjunum, Belgíu og Sviss |
| **Heimshluti** | Tyrkland, Kýpur, Balkanskagi og Kákasusfjöll |
| **Fjöldi málhafa** | 75-83 milljónir |
| **Sæti** | 15-16 |
| **Ætt** | Altaískt (umdeilt)
 Tyrkískt
  Suðvesturtyrkískt
  Vestur Oghuz
   **tyrkneska** |
| Opinber staða |
| **Opinbert tungumál** | Tyrkland |
| **Stýrt af** | Tyrknesku tungumálasamtökunum |
| Tungumálakóðar |
| **ISO 639-1** | `tr` |
| **ISO 639-2** | `tur` |
| **SIL** | `TUR` |
| **ATH:** Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode. |

**Tyrkneska** (**Türkçe**, borið fram [tyɾktʃe]) er tyrkískt tungumál og þar af leiðandi eitt af hinum umdeildu altísku tungumálum. Hún er mest töluð í Tyrklandi en einnig af minni hópum á Kýpur, í Grikklandi og Austur-Evrópu, auk þess að vera töluð af nokkrum milljónum innflytjenda í Vestur-Evrópu. Tyrkneska er útbreiddasta tyrkíska málið og 65–73 milljónir manna hafa málið að móðurmáli. 85 af hundraði íbúa Tyrklands hafa tyrknesku að fyrsta máli en 12 kúrdísku. Eftirliggjandi 3 prósent deilast á um 30 mál sem sum hver eru milljónamál töluð í nágrannalöndunum svo sem armenska eða arabíska en mörg eru smámál á hverfanda hveli og í hættu á að leggjast af.
Rætur tungumálsins má rekja til Mið-Asíu, þar sem fyrstu skrifin ná aftur um tæp 1.200 ár. Í vesturátt eru áhrifin aðallega af Ottómantyrknesku — sem er afsprengi tyrknesku tungunnar og var notuð í Ottómanstórveldinu og breiddist út samhliða því. Tyrkneska hefur verið rituð með latínuletri frá 1928 en var áður rituð með arabísku letri. Nafnorð í tyrknesku hafa sex föll. Enginn ákveðinn greinir er í málinu en ákveðni er oft sýnd með notkun þolfalls. Persónufornafn þriðju persónu greinir ekki milli kynja. Í ritmálinu táknar ufsilon venjulega joð, venjulegt sé (c) 'dj', setillu sé (ç) 'tj', setillu ess 'sj'. U táknar ú og tvípunkts ü táknar u (líkt og í þýsku). Ge með boga fyrir ofan (ğ) er yfirleitt hljóðlaust.

## Nokkrar setningar og orð

| Türkçe | Íslenska |
| --- | --- |
| Selam, merhaba | Halló |
| İyi günler | Góðan daginn |
| İyi akşamlar | Gott kvöld |
| Tanıştığıma memnun oldum | Gaman að hitta þig |
| Türkçe konuşuyorum | Ég tala tyrknesku |
| Türkçe/İzlandaca konuşamıyorum | Ég tala ekki tyrknesku/íslensku |
| Evet | Já |
| Hayır | Nei |
| Nasılsınız? (formlegt) | Hvað segirðu gott? |
| Nasılsın? (óformlegt) | Hvað segirðu gott? |
| İyiyim | Ég segi allt gott |
| (Çok) Teşekkür ederim | Takk (fyrir) |
| Adınız nedir? (formlegt) | Hvað heitirðu? |
| Adın ne(-dir)? (óformlegt) | Hvað heitirðu? |
| (Benim) adım ... | Ég heiti ... |
| Hoşçakal | Bless |

## Persónufornöfn í tyrknesku

|  | eintala | fleirtala |
| --- | --- | --- |
|  | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 |
| nefnifall | *ben* | *sen* | *o* | *biz* | *siz* | *onlar* |
| þolfall | *beni* | *seni* | *onu* | *bizi* | *sizi* | *onları* |
| þágufall | *bana* | *sana* | *ona* | *bize* | *size* | *onlara* |
| staðarfall | *bende* | *sende* | *onda* | *bizde* | *sizde* | *onlarda* |
| sviptifall | *benden* | *senden* | *ondan* | *bizden* | *sizden* | *onlardan* |
| eignarfall | *benim* | *senin* | *onun* | *bizim* | *sizin* | *onların* |

  *Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*