Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

| Íslenska stafrófið |
| --- |
| Aa | Áá | Bb | Dd | Ðð | Ee |
| Éé | Ff | Gg | Hh | Ii | Íí |
| Jj | Kk | Ll | Mm | Nn | Oo |
| Óó | Pp | Rr | Ss | Tt | Uu |
| Úú | Vv | Xx | Yy | Ýý | Þþ |
| Ææ | Öö |

**L** eða **l** (borið fram **ell**) er 15. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 12. í því latneska.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| Frum-semískt krókur | Fönísk lamed | Grískt lambda | Forn-latneskt L | Latneskt L |
# Hringur (rúmfræði)

Skýringarmynd sem sýnir miðju, þvermál og geisla hrings.
**Hringur** er rúmfræðilegt hugtak, sem á við tvívíðan, stærðfræðilegan feril, sem er þannig að allir punktar hans eru í sömu fjarlægð frá tilteknum punkti, sem kallast miðpunktur hringsins. Í sumum tilvikum er orðið hringur látið tákna ferilinn og allt svæðið innan hans en betra heiti á því er hringskífa. Hringur er sértilvik af sporbaug, þar sem brennipunktarnir eru einn og sami punturinn. Hringur er einnig keilusnið sem fæst með því að sníða keilu með plani sem hornrétt er á ás keilunnar.

Jafna hrings með miðju í punktinum (*h*,*k*) í kartesísku hnitakerfi er

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
þar sem *r* táknar geisla hringsins. Jöfnuna má umrita á ýmsa vegu, til dæmis á forminu

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 .
Jafna hrings í pólhnitum er

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
þar sem *r* er breytan r í pólhnitum og *a* er geisli hringsins.

Flatarmál hrings er stærð þess svæðis sem afmarkast innan hringferilsins. Jafna þess er

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
þar sem *r* er geislinn.

Ummál hrings er lengd sjálfs ferilsins. Jafnan er

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 .
## Formúlur

### Flatarmál hringgeira

Flatarmál hringgeira er radíus í öðru veldi sinnum pí sinnum gráðu geirans (x) deilt með 360.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
## Tengt efni

* Einingarhringur
* Kúla

## Tenglar

* *Geómetría Dana á víkingaöld*; grein í Morgunblaðinu 1982[*óvirkur tengill*]
# Googol

**Googol** er heiti tölunnar 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 sem má einnig tákna sem 10100.

Heiti leitarvélarinnar Google má rekja til þess að einhver stafaði googol rangt. En upphaflega hugmyndin var að kalla leitarvélina googolplex sem er heiti tölunnar 1010100

## Heimildaskrá

* Uppruni heitis Google leitarvélarinnar
# Fjallatoglest

Fjallatoglest í Stuttgart (Standseilbahn Stuttgart)
**Fjallatoglest** (**toglest** eða **strengbraut**) er farartæki sem er oftast einn lestarvagn sem er dreginn með vírum upp og niður fjallshlíðar. Fjallatoglestir eru oft notaðar til að flytja ferðamenn upp á útsýnisstaði eða skíðafólk upp fjallshlíðar.

## Tengt efni

* Kláfur
* Tannhjólalest

  *Þessi samgöngugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Spútnik-geimferðaáætlunin

**Spútnik-geimferðaáætlunin** (rússneska: Спутник) er samheiti sem er gjarnan notað yfir fyrstu þrjár ómönnuðu geimferðir Sovétríkjanna.

Í rússnesku getur orðið *„spútnik“* þýtt annaðhvort „förunautur“ eða „gervitungl“ og af þeirri ástæðu bera mörg síðari gervitungl Sovétríkjanna nafnið Spútnik þrátt fyrir að vera ótengd fyrstu þrem verkefnunum: Spútnik 1, Spútnik 2 og Spútnik 3. Verkefnin þrjú eru heldur ekki tengd innanbyrðis og eiga ekki margt annað sameiginlegt en að vera hluti af fyrstu geimferðum Sovétmanna.

  *Þessi stjörnufræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# 1801

Árið **1801** (**MDCCCI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Landsyfirréttur stofnaður í stað Alþingis, sem lagt hafði verið niður árið áður. Dómstig verða þá þrjú í stað fjögurra áður.
* Skálholtsbiskupsdæmi og Hólabiskupsdæmi voru sameinuð í eitt og biskupsstóllinn fluttur til Reykjavíkur.
* Manntal tekið á Íslandi, sem og í öðrum hlutum Danaveldis. Landsmenn reyndust vera tæplega 48 þúsund.
* Magnús Stephensen gaf út sálmabók sem hét *Evangelísk - kristileg Messusöngs- og Sálma Bók* en er oftast nefnd Leirgerður.
* Holtahreppi í austanverðri Austur-Skaftafellssýslu var skipt í Bæjarhreppur og Bjarnaneshrepp.

### Fædd

* 2. ágúst: Baldvin Einarsson, stjórnmálamaður og þjóðfrelsisfrömuður (d. 1833)

### Dáin

## Erlendis

* 1. janúar - Hið sameinaða konungsríki Stóra-Bretlands og Írlands tók við af konungsríkinu Stóra-Bretlandi.
* 4. febrúar - William Pitt yngri forsætisráðherra Bretlands léta af embætti.
* 4. mars - Thomas Jefferson varð 3. forseti Bandaríkjanna.
* 10. mars - Fyrsta manntal var í Bretlandi. Mannfjöldi Englands og Wales var talinn 8,9 milljónir. Um 860.000 bjuggu í London.
* 23. mars - Páll 1. Rússakeisari var myrtur. Sonur hans Alexander 1. tók við.
* 2. apríl - Frönsku byltingarstríðin: Breski herinn neyddi dansk-norska flotann til að samþykkja vopnahlé í Kaupmannahöfn.
* 20. maí – 9. júní - Appelsínustríðið: Spánn réðst inn í Portúgal.
* 7. júlí - Uppreisnarhöfðinginn Toussaint Louverture lýsti sig keisara yfir eyjunni Hispaníóla og lýsti yfir afnámi þrælahalds.
* 30. desember - Kauphöllin í London hóf starfsemi.
* Barbarístríðin: Fyrsta Barbarístríðið átti sér stað.
* Johann Wilhelm Ritter uppgötvaði útfjólublátt ljós.
* Manntal tekið í Danaveldi og Frakklandi.

### Fædd

### Dáin

* 21. mars - Andrea Luchesi, ítalskt tónskáld (f. 1741).