# 1974

|  |  |
| --- | --- |
| Árþúsund: | 2. árþúsundið |
| Aldir: | * 19. öldin
* **20. öldin 21. öldin
 |
| Áratugir: | * 1951–1960
* 1961–1970
* **1971–1980 1981–1990
* 1991–2000
 |
| Ár: | * 1971
* 1972
* 1973
* **1974 1975
* 1976
* 1977
 |

Árið **1974** (**MCMLXXIV** í rómverskum tölum) var 74. ár 20. aldar og byrjaði á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.

## Atburðir

### Janúar

Jökulsárgljúfur
* 10. janúar - Þjóðgarður var stofnaður í Jökulságljúfrum.
* 11. janúar - Fyrstu sexburar, sem lifðu af, fæddust í Höfðaborg í Suður-Afríku. Móðirin var Susan Rosenkowitz.
* 30. janúar - G. Gordon Liddy var dæmdur sekur í Watergate-málinu.

### Febrúar

* 4. febrúar - Patriciu Hearst, 19 ára barnabarni útgefandans William Randolph Hearst, var rænt.
* 7. febrúar - Grenada öðlaðist sjálfstæði frá Bretlandi.
* 8. febrúar - Concorde-þota lenti í Keflavík.
* 13. febrúar - Rithöfundinum og nóbelsverðlaunahafanum Alexander Solzhenitsyn var vísað frá Sovétríkjunum.
* 18. febrúar - Hljómsveitin KISS sendi frá sér samnefnda plötu, þeirra fyrstu.
* 26. febrúar - Leikfélag Reykjavíkur frumsýndi leikritið *Kertalog* eftir Jökul Jakobsson.
* 27. febrúar - *People Magazine* kom út í fyrsta sinn.

### Mars

Sönnunargögn í Watergate-málinu: Hljóðnemar í varasalvahylkjum
* 1. mars - Sjö aðilar voru kærðir fyrir að hindra réttvísina í Watergate-málinu.
* 8. mars - Charles de Gaulle-flugvöllur var opnaður í París.
* 10. mars - Japanski hermaðurinn Hiroo Onoda gafst upp fyrir Filippseyingum, 29 árum eftir lok síðari heimsstyrjaldarinnar.
* 12. mars - Háskóli Íslands sæmdi Gunnar Gunnarsson og Þórberg Þórðarson titlinum *doctor litterarum islandicum honoris causa*.
* 13. mars - Græna byltingin var kynnt í Reykjavík, en samkvæmt þeim hugmyndum skyldi skipuleggja öll opin svæði og gera göngustíga og hjólreiðabrautir.
* 17. mars - Sölubanni OPEC-ríkjanna var aflétt og olíukreppan 1973 tók enda.
* 21. mars - Forseti sameinaðs Alþingis tók við undirskriftalista „Varins lands“ með undirskriftum um 55.500 Íslendinga, sem mótmæltu hugsanlegri uppsögn varnarsamnings við Bandaríkin.
* 22. mars - Bandaríkjaþing samþykkti stjórnarskrárbreytingu sem kvað á um jafnrétti kynjanna.
* 29. mars - Kínverskir bændur uppgötvuðu leirherinn.

### Apríl

ABBA í apríl 1974
* 3. apríl - Alþingi lýsti Surtsey friðland.
* 4. apríl - Seðlabankinn hóf að selja þjóðhátíðarmynt að verðgildi 500 kr., 1000 kr. og 10000 kr. og rann ágóðinn í þjóðhátíðarsjóð.
* 6. apríl - Sænska hljómsveitin Abba vann Eurovision. Þetta var í fyrsta skipti sem sænsk hljómsveit vann keppnina.
* 10. apríl - Golda Meir sagði af sér sem forsætisráðherra Ísraels.
* 25. apríl - Nellikubyltingin hófst í Portúgal.

### Maí

* 8. maí - Kristján Eldjárn rauf þing að ósk forsætisráðherra, Ólafs Jóhannessonar.
* 12. maí - Rithöfundasamband Íslands var endurstofnað sem sameinað stéttarfélag íslenskra rithöfunda.
* 20. maí - Háskólinn í Óðinsvéum sæmdi Kristján Eldjárn heiðursdoktorsnafnbót.

### Júní

* 3. júní - Menntaskólinn á Ísafirði útskrifaði fyrstu stúdentana.
* 5. júní - Ólafur 5. Noregskonungur heimsótti Ísland.
* 6. júní - Birgir Ísleifur Gunnarsson var kjörinn borgarstjóri í Reykjavík. Davíð Oddsson tók í fyrsta skipti sæti í borgarstjórn.
* 17. júní - Á Kirkjubæjarklaustri var vígð kapella til minningar um Jón Steingrímsson eldklerk.
* 18. júní - Rauðsokkahreyfingin á Íslandi var gerð að félagi og tók upp stefnuskrá í sósíalískum anda sem varð til þess að margar konur yfirgáfu hreyfinguna.
* 29. júní - Isabel Perón varaforseti tók við sem forseti Argentínu við andlát eiginmanns síns Juan Perón
* 30. júní - Alberta Williams King, móðir Martin Luther King, var myrt.
* 30. júní - Alþingiskosningar voru haldnar á Íslandi og fyrstu kvenlögregluþjónar tóku til starfa í Reykjavík.

### Júlí

Úrslitaleikur Vestur-Þýskalands og Hollands í heimsmeistarakeppninni í knattspyrnu
* 7. júlí - Vestur-Þýskaland vann heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu með 2-1 sigri á Hollendingum.
* 7. júlí - *Kútter Sigurfari* var settur á byggðasafnið í Görðum á Akranesi.
* 14. júlí - Þjóðvegur 1 (Hringvegurinn) var loks fullgerður með opnun Skeiðarárbrúar.
* 19. júlí - Varðskipið *Þór* stóð breska togarann *C.S. Forrester* að ólöglegum veiðum og varð að elta hann 120 mílur á haf út og skjóta á hann átta fallbyssuskotum áður en hann stöðvaði, þá orðinn lekur. Skipstjórinn var dæmdur í fjögurra ára fangelsi.
* 20. júlí - Tyrkir gerðu innrás í Kýpur.
* 23. júlí - Gríska herforingjastjórnin féll.
* 25. júlí - Alþjóðadómstóllinn í Haag úrskurðaði að íslendingum væri óheimilt að stækka landhelgi sína í 50 mílur.
* 28. júlí - Þjóðhátíð til minningar um 11 alda byggð á Íslandi var haldin á Þingvöllum. Þangað streymdi um fjórðungur þjóðarinnar. Alþingi hélt hátíðarfund og samþykkti ályktun um gróðurvernd og landgræðslu.

### Ágúst

1100 ára afmæli Íslandsbyggðar í Reykjavík 3. ágúst
* 4. ágúst - Italicus-sprengjan: Sprengja sprakk um borð í lest á milli Flórens og Bologna. 12 létust.
* 5. ágúst - Síðasta dag þjóðhátíðar í Reykjavík var kyntur langeldur á Arnarhóli. Kveikt var í með blysi, sem hlaupið var með frá Ingólfshöfða til Reykjavíkur. Þaðan var lagt af stað 1. ágúst.
* 9. ágúst - Richard Nixon sagði af sér sem forseti Bandaríkjanna og var fyrstur allra forseta til að gera það. Gerald Ford varaforseti tók við sem 38. forseti landsins.
* 28. ágúst - Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks tók við völdum og Geir Hallgrímsson varð forsætisráðherra.
* 31. ágúst - Kanasjónvarpið lagði niður gamlan sjónvarpssendi og sendi eftir það út um kapal.

### September

* 8. september - Trans World Airlines flug númer 841 hrapaði í Jónahaf þegar sprengja sprakk í farangursrými. 88 fórust.
* 10. september - Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Gíneu-Bissá.
* 12. september - Haile Selassie Eþíópíukeisara var steypt af stóli af herforingjaráði sem síðan tók völdin.
* 13. september - Japanski rauði herinn hertók franska sendiráðið í Haag, Hollandi.
* 29. september - Auður Eir Vilhjálmsdóttir var vígð til prests, fyrst kvenna á Íslandi.

### Október

* 5. október - Tvær sprengjur sprungu í krám í Guildford í Bretlandi með þeim afleiðingum að fimm dóu.
* 10. október - Norræna eldfjallastöðin var opnuð í Reykjavík.
* 10. október - Breski verkamannaflokkurinn vann nauman meirihluta í þingkosningum. Harald Wilson varð forsætisráðherra.
* 22. október - Samið var um vopnahlé milli uppreisnarmanna og portúgalska hersins í Angóla.
* 30. október - Hnefaleikabardaginn *The Rumble in the Jungle* milli Muhammad Ali og George Foreman fór fram í Kinsasa, Saír.

### Nóvember

* 1. nóvember - Fjölmennasti miðilsfundur á Íslandi var haldinn á Hótel Loftleiðum og var sóttur af um 200 manns.
* 19. nóvember - Geirfinnur Einarsson hvarf í Keflavík sem markaði upphaf Guðmundar- og Geirfinnsmálsins.
* 21. nóvember - George W. Bush var rekinn úr Bandaríska flughernum.
* 21. nóvember - 21 maður lét lífið og tugir særðust í sprengjutilræðum Írska lýðveldishersins (IRA) í Birmingham á Englandi.
* 22. nóvember - Palestínumönnum var veitt áheyrnarstaða hjá Sameinuðu þjóðunum.
* 27. nóvember - Hryðjuverkalög tóku gildi í Bretlandi í kjölfar sprengjutilræðanna í Birmingham.
* 29. nóvember - Þjóðverjar settu löndunarbann á íslensk skip í þýskum höfnum.

### Desember

Jónshús í Kaupmannahöfn
* 1. desember - Hús Jóns Sigurðssonar var formlega vígt í Kaupmannahöfn.
* 8. desember - Grískir kjósendur höfnuðu því að taka aftur upp konungsveldi.
* 13. desember - Malta lýsti yfir stofnun lýðveldis.
* 18. desember - Hitaveita Suðurnesja var stofnuð af sveitarfélögum á Suðurnesjum og íslenska ríkinu.
* 20. desember - Tvö snjóflóð féllu í Neskaupstað með þeim afleiðingum að tólf manns fórust.
* 24. desember - Í Ástralíu lagði fellibylur borgina Darwin nánast í rúst.

## Fædd

* 12. janúar - Tor Arne Hetland, norskur skíðagöngugarpur.
* 16. janúar - Kate Moss, ensk fyrirsæta.
* 18. janúar - Páll Rósinkranz, íslenskur tónlistarmaður.
* 31. janúar - Ian Huntley, enskur morðingi.
* 11. febrúar - D'Angelo, bandarískur söngvari.
* 13. febrúar - Robbie Williams, enskur söngvari.
* 15. febrúar - Omarosa Manigault, bandarísk leikkona.
* 22. febrúar - James Blunt, enskur tónlistarmaður.
* 23. febrúar - Gotti Sigurðarson, íslenskur leikari.
* 25. febrúar - Nína Dögg Filippusdóttir, íslensk leikkona.
* 4. mars - Ariel Ortega, argentínskur knattspyrnumaður.
* 5. mars - Jens Jeremies, þýskur knattspyrnumaður.
* 5. mars - Eva Mendes, bandarísk leikkona.
* 5. mars - Magnús Agnar Magnússon, íslenskur handknattleiksmaður.
* 7. mars - Jenna Fischer, bandarísk leikkona.
* 10. mars - Keren Ann, ísraelsk söngkona.
* 17. mars - Valdís Arnardóttir, íslensk leikkona.
* 18. mars - Páll Pálsson, íslenskur leikari.
* 27. mars - Ólafur Jóhannes Einarsson, íslenskur lögfræðingur.
* 9. apríl - Jenna Jameson, bandarísk leikkona.
* 11. apríl - Tricia Helfer, bandarísk leikkona.
* 17. apríl -
	+ Victoria Beckham, ensk söngkona (Spice Girls) og eiginkona David Beckham.
	+ Mikael Åkerfeldt, sænskur tónlistarmaður og forsprakki Opeth.

Shavo Odadjian
* 22. apríl - Shavo Odadjian, bassaleikari bandarísku hljómsveitarinnar System of a Down.
* 28. apríl - Penélope Cruz, spænsk leikkona.
* 29. apríl - Anggun, indónesísk söngkona.
* 30. apríl - Stefán I. Þórhallsson, íslenskur slagverksleikari.
* Apríl - Martinus Simson, danskur fjöllistamaður (f. 1886).
* 2. maí - Garðar Thór Cortes, íslenskur söngvari.
* 15. maí - Brenton Birmingham, íslenskur körfuknattleiksmaður.
* 25. maí - Frank Klepacki, bandarískur tónlistarmaður.
* 1. júní - Alanis Morissette, kanadísk söngkona.
* 2. júní - Gata Kamsky, bandarískur skákmaður.
* 13. júní - Selma Björnsdóttir, íslensk söngkona.
* 13. júní - Steve-O, enskur sjónvarpsmaður.
* 22. júní - Donald Faison, bandarískur leikari.
* 4. júlí - Mick Wingert, bandarískur leikari.
* 11. júlí - Hermann Hreiðarsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 24. júlí - Eugene Mirman, bandarískur leikari.
* 27. júlí - Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir, íslensk leikkona.
* 29. júlí - Josh Radnor, bandarískur leikari.
* 30. júlí - Tryggvi Guðmundsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 31. júlí - Emilia Fox, ensk leikkona.
* 2. ágúst - Guðni Halldórsson, íslenskur kvikmyndaklippari.
* 8. ágúst - Mikael Torfason, íslenskur rithöfundur.
* 9. ágúst - Matt Morris, bandarískur körfuboltamaður.
* 29. ágúst - Sigurjón Brink, íslenskur tónlistarmaður.
* 4. september - José Luís Peixoto, portúgalskur rithöfundur.
* 6. september - Nina Persson, sænsk söngkona.
* 16. september - Loona, hollensk söngkona og dansari.
* 18. september - Sol Campbell, enskur knattspyrnumaður.
* 19. september - Victoria Silvstedt, sænsk fyrirsæta.

Charlotte Perelli
* 7. október - Charlotte Perrelli, sænsk söngkona.
* 26. október - Egill Heiðar Anton Pálsson, íslenskur leikari.
* 28. október - Joaquin Phoenix, bandarískur leikari.
* 5. nóvember - Ryan Adams, bandarískur söngvari og lagahöfundur.
* 11. nóvember - Leonardo DiCaprio, bandarískur leikari.
* 11. nóvember - Samúel J. Samúelsson, tónlistarmaður.
* 23. nóvember - Katrín Júlíusdóttir, íslenskur stjórnmálamaður.
* 1. desember - Costinha, portúgalskur knattspyrnumaður.
* 5. desember - Kjartan Þór Ragnarsson, íslenskur tannlæknir.
* 11. desember - Rey Mysterio, bandarískur fjölbragðaglímukappi.

## Dáin

* 9. janúar - Sigfús M. Johnsen, íslenskur lögfræðingur (f. 1886).
* 31. janúar - Samuel Goldwyn, bandarískur framkvæmdastjóri-kvikmyndastúdíós (f. 1882).
* 2. febrúar - Johanna Maria Skylv-Hansen, færeyskur rithöfundur (f. 1877).

Pompidou á fundi þeirra Nixons í Reykjavík 1973
* 2. apríl - Georges Pompidou, forseti Frakklands (f. 1911).
* 4. apríl - Guðmundur Böðvarsson, íslenskt skáld (f. 1904).
* 19. apríl - Ayub Khan, forseti Pakistans (f. 1907).
* 19. maí - Anne Holtsmark, norskur textafræðingur (f. 1896).
* 24. maí - Duke Ellington, bandarískur djasspíanisti (f. 1899).
* 9. júní - Miguel Angel Asturias, gvatemalískur rithöfundur (f. 1899).

Darius Milhaud
* 22. júní - Darius Milhaud, franskt tónskáld (f. 1892).
* 1. júlí - Juan Domingo Perón, forseti Argentínu (f. 1895).
* 11. júlí - Pär Lagerkvist, sænskur rithöfundur og handhafi Bókmenntaverðlauna Nóbels (f. 1891).
* 26. ágúst - Charles Augustus Lindbergh, bandarískur flugkappi.
* 21. september - Sigurður Nordal, rithöfundur og fræðimaður (f. 1886).
* 9. október - Oskar Schindler, þýskur iðnjöfur og bjargvættur Gyðinga (f. 1908)
* 17. október - Regína Þórðardóttir, íslensk leikkona (f. 1906).
* 4. nóvember - Bert Patenaude, bandarískur knattspyrnumaður (f. 1909).
* 12. nóvember - Þórbergur Þórðarson, rithöfundur (f. 1888).
* 13. nóvember - Vittorio De Sica, ítalskur kvikmyndaleikstjóri (f. 1901 eða 1902).
* 23. nóvember - Páll Ísólfsson, íslenskt tónskáld (f. 1893).
* 24. nóvember - Nick Drake, enskur lagahöfundur og söngvari (f. 1948).
* 25. nóvember - U Thant, aðalritari Sameinuðu þjóðanna (f. 1909).

## Nóbelsverðlaunin

* Eðlisfræði - Sir Martin Ryle, Antony Hewish
* Efnafræði - Paul J. Flory
* Læknisfræði - Albert Claude, Christian de Duve, George E. Palade
* Bókmenntir - Eyvind Johnson, Harry Martinson
* Friðarverðlaun - Séan MacBride, Eisaku Sato
* Hagfræði - Gunnar Myrdal, Friedrich von Hayek

## Tenglar