# Japanska

| Japanska *日本語 [nihongo]* |
| --- |
| **Málsvæði** | Japan |
| **Heimshluti** | Austur-Asíu |
| **Fjöldi málhafa** | 127 milljón |
| **Sæti** | 8 |
| **Ætt** | Japanskt |
| Opinber staða |
| **Opinbert tungumál** | Japan |
| Tungumálakóðar |
| **ISO 639-1** | `ja` |
| **ISO 639-2** | `jpn` |
| **SIL** | `JPN` |
| **ATH:** Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode. |

**Japanska** (日本語, *nihongo*) er aðal tungumálið í Japan og um 130 milljónir manna tala það, flestir í Japan. Það er áttunda mest talaða tungumál heims. Japanska er japanskt mál, sem inniheldur Ryukyu-mál.

Japan er eina landið þar sem japanska er hið opinbera tungumál (eyjan Angaur hefur þrjú opinber tungumál og er japanska eitt af þeim). Japanska er þó töluð í mörgum öðrum löndum sökum landsflutninga og ber helst á henni í Bandaríkjunum, aðallega í Kaliforníu og Hawaii, Brasilíu og Filippseyjum. Japönsk menning hefur þróast stöðugt í margar aldir og ólíkt mörgum öðrum þjóðarmenningum hefur hún ekki orðið fyrir barðinu á innrásum þjóða og menningu þeirra fyrr enn nú á seinni árum. Japanska hefur í gegnum tíðina fengið mikið af tökuorðum úr kínversku, portúgölsku, hollensku, þýsku, frönsku og nýlega ensku. Um 60% orðaforða japönskunnar er tökuorð úr kínversku.

## Landfræðileg dreifing

Þótt japanska sé nær eingöngu töluð í Japan hefur hún á nokkrum tímabilum í sögunni verið töluð í öðrum löndum eða þegar Japan hertók Kóreu, Taívan og hluta af Kína. Heimamenn í þessum löndum voru neyddir til að læra japönsku og Kóreubúar fengu japönsk nöfn. Út af þessu eru enn margir í þessum löndum sem tala japönsku í stað eða með staðarmálinu. Þar að auki tala innflytjendur frá Japan sem búa að mestu í Bandaríkjunum (aðallega Kaliforníu og Havaí) og Brasilíu oft japönsku. Afkomendur þeirra eru kallaðir „*nisei*“ (二世) eða „önnur kynslóð“, en sú kynslóð talar hinsvegar yfirleitt ekki góða japönsku. Þar að auki eru nokkrar milljónir taldar vera að læra japönsku.

## Ritunarkerfi

Í japanskri skrift er að mestu notast við þrjú kerfi: kanji, hiragana og katakana. Kanji er kínversk skrift sem var innleid í Japan á 4. öld. Hiragana er aðallega notað til að sýna beygingu orða með samstöfum en katakana er aðallega notað fyrir tökuorð úr öðrum tungumálum. Elstu textar á Japönsku eru frá 712.

## Hljóðfræði

Í Japönsku eru engin tannvaramælt önghljóð (F & V) en á móti finnst raddað sem óraddað tvívaramælt önghljóð (sem ekki eru í íslensku) og kannski má rekja þetta til smærri efri framtanna. Ennfremur er hvorki -þ né -ð. Bæði raddað og óraddað blísturshljóð er að finna í málinu (s & z) og -r má finna raddað sem og óraddað. Í japönsku er ekkert hliðarhljóð (L).

## Málfræði

Engin greinir er í japönsku. Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn og beygjast hvorki í tölu né föllum. Sagnorð beygjast hvorki í persónu né tölu. Lýsingarorð og atviksorð stigbreytast ekki þó skjóta megi fyrir framan þau motto (meira) og mottomo (mest). Engin eignarfornöfn er að finna í japönsku en jafngildi þeirra myndað með eftirsetningu smáorðsins 'no' eftir tilvíkjandi perónufornafn. Eiginlega taka bara sagnorð beygingum í japönsku. Lýsingarorð í japönsku eru ólík lýsingarorðum í vestrænum málum því þau líkjast sagnorðum og hafa hætti og tíðir svo jafnvel er litið á þau sem undirflokk sagnorða.

## Tengt efni

* Kanji
* Hiragana
* Katakana

## Tenglar

* Japanska stafróf þjálfun (PDF)