Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ISSN

**ISSN** er skammstöfun á **International Standard Serial Number**, átta talna einkennisnúmeri fyrir tímarit. ISSN kerfið var gert að alþjóðlegum staðli ISO 3297 árið 1975.

## Tengt efni

*
# Uppsalaháskóli

Aðalbygging skólans
**Uppsalaháskóli** (sænska: *Uppsala universitet*), stundum kallaður **Háskólinn í Uppsölum**, er ríkisháskóli í Uppsölum í Svíþjóð. Hann var stofnaður árið 1477 og er þar með elsti háskóli á Norðurlöndum.

## Tengill

* Heimasíða skólans

  *Þessi skólagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Smithsonian-stofnunin

Flugvélar í National Air and Space-safninu.
**Smithsonian-stofnunin** (eða **Smithson-stofnunin** ) er menntastofnun, rannsóknarstofnun og söfn í eigu ríkisstjórnar Bandaríkjanna. Stofnunin er að mestu staðsett í Washington, D.C.. Hún rekur nítján söfn af ýmsu tagi, níu rannsóknarstofnanir og dýragarð, gefur út tvö tímarit og rekur sína eigin öryggisþjónustu.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefur Smithsonian

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Encyclopædia Britannica

Auglýsing frá árinu 1913 þar sem ellefta útgáfa Britannica er auglýst.
Encyclopædia Britannica er elsta alfræðiritið á ensku um almenn málefni. Greinar hennar eru almennt taldar áreiðanlegar, nákvæmar og vel skrifaðar.

## Saga

Upphaflega var alfræðiorðabókin gefin út í Edinborg af prentaranum Colin Macfarquhar og leturgrafaranum Andrew Bell. Fyrsta útgáfan var í þremur bindum sem komu út, eitt á ári, 1768 til 1771. Ritið seldist vel og þegar komið var að fjórðu útgáfunni árið 1809 voru bindin orðin tuttugu. Á áttunda áratug nítjándu aldar flutti útgáfan frá Edinborg til London og varð hluti af samsteypu dagblaðsins *The Times*. Eftir elleftu útgáfu Britannicu, árið 1911, flutti hún á ný, nú til Chicago, þar sem hún komst í eigu Sears-verslanafyrirtækisins.

Hún er enn staðsett í Chicago, en frá 1996 hefur eigandinn verið svissneski milljarðamæringurinn Jacqui Safra sem á líka Merriam-Webster-orðabókina. Frá 1996 hefur alfræðiritið komið út í áskrift á vef. Árið 1999 var prentútgáfan klofin frá vefútgáfunni, vegna fjárhagserfiðleika þeirrar fyrrnefndu, en frá 2001 hafa fyrirtækin tvö haft sama framkvæmdastjóra. Síðasta prentútgáfan kom út í 32 bindum árið 2010. Í mars árið 2012 var tilkynnt að prentútgáfu ritsins yrði hætt en áfram yrði hugað að þróun Encyclopædia Britannica Online.

## Samningur við íslenska ríkið

Þann 20. apríl 1999 gerði Björn Bjarnason fyrir hönd menntamálaráðuneytis Íslands samning við Encyclopedia Britannica International Ltd þess efnis að öll íslensk IP-net fengju aðgang að vefútgáfu alfræðiorðabókarinnar gegn ákveðnum skilyrðum, sem sett voru fram í samningnum. Gilti hann til 30. apríl 2000 og borgaði ráðuneytið 10.000 sterlingspund, eða rúmlega eina milljón íslenskra króna fyrir.

Þetta var í fyrsta skipti sem slíkur aðgangur hafði verið keyptur fyrir heilt land, en slíkir samningar eru oftast gerðir við einstaka skóla, þá oftast mennta- eða háskóla. Verðið sem einstaklingur þarf að borga fyrir ársaðgang að alfræðiorðabókinni á vefnum er 40 pund. Miðað við það fékk menntamálaráðuneytið um 99,9 prósenta afslátt ef miðað er við að íbúar landsins hefðu allir keypt aðgang sjálfir.

## Tenglar

* Vefsíða *Encyclopædia Britannica*
* Útgáfa Britannica sem Ísland hefur fullan aðgang að
* Skönnuð útgáfa af *Encyclopædia Britannica* frá árinu 1911
* Hluti 1911-útgáfunnar hjá Project Gutenberg.
* Samingur menntamálaráðuneytisins við Encyclopedia Britannica International Ltd
* Fréttatilkynningin „Aðgangur Íslendinga að alfræðiorðabókinni Encyclopædia Britannica“ frá menntamálaráðuneytinu
* Tölur um aðsókn frá íslenskum IP-netum að Britannica
# Búfræði

**Búfræði** (e. *agronomy*) er samheiti yfir menntun og þjálfun á verknámsstigi, sem tengist landbúnaði. Sá sem hefur lokið námi í búfræði nefnist búfræðingur og almennt er námið hugsað fyrir verðandi bændur. Meðal helstu greina sem heyra undir búfræði eru jarðvinnsla, fóðurverkun, fóðurfræði, búfjárhald, tré- og járnsmíði, notkun dráttarvéla og vinnuvéla, kornrækt, grasafræði og búrekstur.

## Búfræðikennsla á Íslandi

Torfi Bjarnason rak Ólafsdalsskólann frá 1880 til 1907, en það var fyrsti skipulagði búnaðarskóli Íslands. Árið 1889 var Bændaskólinn á Hvanneyri stofnaður og hann starfar enn sem Landbúnaðarháskóli Íslands. Frá 1883 til 1919 starfaði búnaðarskóli á Eiðum. Árið 1882 var stofnaður búnaðarskóli á Hólum í Hjaltadal, þar sem enn er kennd hestafræði o.fl.

Búfræði eins og hún er kennd á Íslandi er frekar alhliða, þ.e. tekur á flestum sviðum íslensks landbúnaðar. Erlendis er hún gjarnan sérhæfðari og snýst þá t.d. oft annað hvort um jarðrækt eða kvikfjárrækt.

## Búvísindi

Búvísindi eru háskólamenntun sem byggist á búfræði, en er meira fræðileg en minna verkleg. Þeir sem leggja stund á hana vinna oft seinna við ráðgjöf, t.d. sem ráðunautar.

## Tenglar

* Landbúnaður
* Landbúnaðarháskóli Íslands
# Mannfræði

Þversnið af höfuðkúpu Jövu-manns (*homo erectus erectus*).

**Mannfræði** er undirgrein fremdardýrafræðinnar og félagsvísindanna sem fæst við rannsóknir á mönnum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast mannfræðingar.

## Undirgreinar

* Félagsmannfræði
* Fornleifafræði
* Líffræðileg mannfræði
* Málvísindi

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Stjörnulíffræði

**Stjörnulíffræði** (eða **útlífsfræði**) er undirgrein stjörnufræðinnar og líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á því hvort lífverur megi finna utan jarðar og ef svo er hver sé uppruni þeirra, dreifing og þróunarferli. Þeir sem leggja stund á greinina kallast *stjörnulíffræðingar* eða *útlífsfræðingar*.

## Tengt efni

* Geimvera
* Geimmálvísindi
* SETI

## Tenglar

* Stjörnufræðivefurinn: Stjörnulíffræði Geymt 18 september 2010 í Wayback Machine
# Lífupplýsingafræði

**Lífupplýsingafræði** eða **lífgagnatækni** er undirgrein líftækninnar sem snýst um úrvinnslu og framsetningu sameindalíffræðilegra rannsóknagagna með aðferðum hagnýtrar stærðfræði, gagnatækni, tölfræði og tölvunarfræði. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **lífupplýsingafræðingar**. Meðal helstu viðfangsefna lífupplýsingafræðinga má nefna uppsetningu og viðhald gagnabanka, hönnun algóriþma til sérhæfðrar úrvinnslu á raðgreiningargögnum, sérhæfða tölfræðiúrvinnslu á slíkum gögnum, kortlagningu erfðamengja, samröðun kirna- eða amínósýruraða og hönnun þrívíddarlíkana sem sýna byggingu prótína eða kjarnsýra.

## Tenglar

Wikipedia
**Líftæknigátt**
Tenglasafn í líftækni

* Helstu fagfélög og stofnanir
	+ EMBnet
	+ Lífgagnatæknistofnun Evrópu
	+ Sameindalíffræðistofnun Evrópu (EMBO)
	+ Alþjóðlegt félag reiknilegra lífvísinda
	+ Lífupplýsingafræðistofnun Bandaríkjanna (NCBI)
	+ Heilbrigðisvísindastofnun Bandaríkjanna
	+ Svissneska lífgagnatæknistofnunin
	+ Sanger stofnunin

* Helstu tímarit
	+ *Algorithms in Molecular Biology*
	+ *Bioinformatics* Geymt 22 nóvember 2008 í Wayback Machine
	+ *BMC Bioinformatics*
	+ *Briefings in Bioinformatics*
	+ *Journal of Advanced Research in Bioinformatics* Geymt 23 september 2009 í Wayback Machine
	+ *Evolutionary Bioinformatics* Geymt 8 október 2008 í Wayback Machine
	+ *Genome Research*
	+ *The International Journal of Biostatistics* Geymt 23 mars 2006 í Wayback Machine
	+ *Journal of Computational Biology* Geymt 23 maí 2008 í Wayback Machine
	+ *Molecular Systems Biology* Geymt 2 janúar 2014 í Wayback Machine
	+ *PLoS Computational Biology* Geymt 8 september 2008 í Wayback Machine
	+ *Statistical Applications in Genetic and Molecular Biology* Geymt 20 apríl 2006 í Wayback Machine
	+ *Transactions on Computational Biology and Bioinformatics - IEEE/ACM*
	+ *International Journal of Bioinformatics Research and Applications*

* Tenglar á forrit, reiknirit og verkfæri
	+ *Molecular Biology Tools* Geymt 20 maí 2011 í Wayback Machine
	+ *Phred, phrap og consed* Geymt 12 ágúst 2011 í Wayback Machine

* Almennar síður
	+ Lífupplýsinganetið biotnet Geymt 16 október 2011 í Wayback Machine
	+ Allegra Via o.fl. í Plos Computational biology 2011
# Lághitalíffræði

**Lághitalíffræði** er undirgrein lághitafræðinnar og líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á lífverum, líffærum, lífrænum vef og frumum við lághita. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **lághitalíffræðingar**. Lághitafræði er m.a. notuð í lághitavarðveitingu og lághitaskurðaðgerðun.
# Erfðamengjafræði

**Erfðamengjafræði** fjallar til dæmis um byggingu litninga, raðgreiningu erfðamengja, starfsemi erfðamengja og samanburð á erfðamengjum.

Erfðamengjafræðin er tiltölulega ný fræðigrein, og má rekja upphaf hennar til verkefnis sem miðaði að því að raðgreina allt erfðamengi (genome) mannsins. Það verkefni krafðist mikillar fjárfestingar í líftækni, verkfræði og hugbúnaði sem leiddi til þess að erfðamengi fjölmargra baktería, fornbaktería og heilkjörnunga hafa verið raðgreind.

Erfðamengjafræðin fjallar einnig um starfsemi erfðamengja, það er hvernig genin virka, hvar og hvenær þau eru tjáð, um hlutverk litningaenda, þráðhafta og hvernig stökklar og hlutlausar raðir hegða sér í erfðamenginu.

C-gildis ráðgátan (C-value paradox) er ein af elstu viðfangsefnum fræðigreinarinnar. C-gildið mælir magn erfðaefnis (DNA) í lífverum. Vísindamenn veittu því eftirtekt að magn erfðaefnis var mjög mismunandi meðal heilkjörnunga og ekki endilega mest í spendýrum eða mönnum, lífverum sem vísindamenn álitu flóknari en aðrar. Ráðgátan var sú, hví eru „einfaldar“ lífverur með meira DNA en flóknar lífverur? Svarið er að DNA magn er ekki í réttu samhengi við fjölda gena. Erfðamengi margra lífvera innihalda margar aðrar raðir (stundum kallaðar ruslDNA).

Markmið erfðamengjafræðinnar eru að:

* Koma upp og halda við gagnagrunnum (eins og GenBank, Flybase og Ensembl)
* Byggja raunkort og genakort fyrir erfðamengi
* Raðgreina og skeyta saman erfðamengjum og röðum umritaðra gena
* Finna og lýsa genum í hverju erfðamengi
* Skilgreina breytileika í erfðamengjum
* Kortleggja genatjáningu í mismunandi frumum, vefjum og þroskastigum.
* Samþætta líffræðilegar upplýsingar um áhrif gena og stökkbreytinga
* Bera saman erfðamengi lífvera

## Breytileiki í erfðaefni

Erfðaefnið hvers einstaklings er ófullkomið afrit af erfðaefni foreldra (eða foreldris í tilfelli lífvera með kynlausa æxlun). Stökkbreytingar geta orðið þegar erfðaefnið er fjölritað og af þeim ástæðum er erfðafræðilegur munur á genum, þau eru með ólíkar genasamsætur.

Erfðamengjafræðin miðar að því að finna hvaða staðir í erfðaefninu eru breytilegir, hvaða hlutar gena eru stökkbreyttir og hvers eðlis eru breytingarnar. Margar aðferðir hafa verið notaðar til að skoða erfðabreytileika, en sú besta er að raðgreina erfðamengi í heild sinni. Nú í upphafi erfðamengjaaldar hafa erfðamengi margra einstaklinga nokkura tegunda verið raðgreind í heild sinni. Til að mynda voru erfðamengi 171 ávaxtaflugna greind í heild sinni og stefnt er að því að raðgreina erfðamengi 1001 stofna Vorskriðnablómsins (Arabidopsis thaliana) tengill*]

## Tengt efni

* Samanburðar erfðamengjafræði (comparative genomics)
* Lífupplýsingafræði (bioinformatics)
* Starfræn erfðamengjafræði (functional genomics)
* Lyferfðamengjafræði (pharmacogenomics)
* Víðerfðmengjafræði (metagenomics)

## Helstu gagnagrunnar

* GenBank hýstur af NCBI
* BLAST
* Pubmed
* OMIM
* ENSEMBL
* UCSC genome browser
* ENCODE
* Barcode of life - Strikamerki lífsins Geymt 21 mars 2011 í Wayback Machine
* Galaxy

## Heimildir
# Skriðdýrafræði

**Skriðdýrafræði** er undirgrein dýrafræðinnar sem fæst við rannsóknir á skriðdýrum og froskdýrum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **skriðdýrafræðingar**.
# Líffræði mannsins

**Líffræði mannsins** er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á manninum út frá líffræðilegu sjónarmiði. Greinin er nátengd læknisfræði og fremdardýrafræði.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sjávarlíffræði

**Sjávarlíffræði** er sú undirgrein líffræðinnar, sem fæst við rannsóknir á dýrum og plöntum, sem eiga kjörlendi sitt í hafvistkerfum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **sjávarlíffræðingar**.

Þar sem margar fylkingar, ættir og ættkvíslir eiga kjörlendi sitt í vatnsvistkerfum og aðrar á landi flokkar sjávarlíffræði tegundir eftir umhverfi þeirra en ekki eftir hefðbundnum aðferðum flokkunarfræðinnar.
# Spendýrafræði

**Spendýrafræði** er undirgrein dýrafræðinnar sem fæst við rannsóknir á spendýrum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **spendýrafræðingar**. Meðal undirgreina eru fremdardýrafræði, hvalafræði, hestafræði og hundafræði.
# Taugavísindi

Teikning S. Ramóns y Cajals af frumum í heilastöðinni dreka í hænsnum.Taugavísindi er vísindagrein sem hefur taugakerfið sem meginviðfangsefni. Taugavísindi hafa til umfjöllunar byggingu taugakerfisins, virkni þess og þroska, lífefnafræði þess og lífeðlisfræði, og meinafræði taugakerfisins og áhrif lyfja á það. Taugavísindi hafa yfirleitt verið talin til lífvísinda, en greinin hefur á seinni árum orðið þverfaglegri og tengist nú greinum á borð við sálfræði, tölvunarfræði, tölfræði, eðlisfræði og læknisfræði nánum böndum.

## Tengill

* Society for Neuroscience (SfN)

  *Þessi náttúruvísindagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fuglafræði

Spói
**Fuglafræði** er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á fuglum, til greinarinnar telst að skoða fugla, flokka þá, rannsaka atferli þeirra, söng og flug. Þeir sem leggja stund á greinina kallast fuglafræðingar.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sníkjudýrafræði

**Sníkjudýrafræði** er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á snýkjudýrum, hýslum þeirra, og sambandinu á milli þeirra. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **sníkjudýrafræðingar**.

* Scandinavian-Baltic Society for Parasitology[*óvirkur tengill*]
# Meinafræði

Beinmergsstrok skoðað í smásjá, af stóru frumunni í miðjunni er hægt að greina að viðkomandi sé með ákveðna gerð af hvítblæði.
Meinalæknir skoðar vefjasýni í leit að krabbameini, skurðlæknir fylgist með.
**Meinafræði** (eða **sjúkdómafræði**) er undirgrein líffræðinnar og sérgrein innan læknisfræði sem fæst við rannsóknir á orsökum sjúkdóma og annarra kvilla. Þeir sem leggja stund á greinina kallast meinafræðingar.

Meinafræðin sem sérgrein innan læknisfræði tekur að öllu jöfnu 4-5 ár í sérfræðinámi erlendis. Réttarmeinafræðingar kryfja lík þar sem aðdragandi andláts er óljós, eða hefur borið að með voveiflegum hætti. Þeir vinna náið með rannsóknarlögreglu. Nám þeirra tekur eitt ár til viðbótar við sérfræðinámið.

Við sjúkdómsgreiningu leita meinafræðingar að stórum og smáum breytingum í útliti fruma og vefja og breytingum í efnasamsetningu blóðs.

## Tilvísanir
# Lyfjafræði

**Lyfjafræði** er sú heilbrigðisgrein sem tengir saman heilbrigðisvísindi og efnafræði. Lyfjafræðingum er treyst til að tryggja að sjúklingar fái rétt lyf í réttum skömmtum. Í hefðbundinni lyfjafræði er einnig fengist við að blanda og gefa lyf. Nútímalyfjafræði fæst við ýmis efni tengd umönnun sjúklinga, þar með talið klíníska þjónustu, athugun á lyfjum frá sjónarhóli öryggis og skilvirkni og upplýsingagjöf um lyf.

Lyfjafræði er kennd við Háskóla Íslands sem 3ja ára BS-nám og 2ja ára MS-nám.
# Fremdardýrafræði

**Fremdardýrafræði** er undirgrein dýra- og spendýrafræðinnar sem fæst við rannsóknir á prímötum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **fremdardýrafræðingar**.
# Byggingarlíffræði

DNA helix.
**Byggingarlíffræði** (á ensku *Structural Biology*) er þverfagleg undirgrein efnafræði og líffræði sem rannsakar þrívíddarbyggingu lífefna, svosem prótína, og kjarnsýra, og meðal annars tenginguna milli uppbyggingu mismunandi lífsameinda og starfsemi þeirra.

## Saga byggingarlíffræði

Rosalind Franklin framkallaði fyrsta röntgenbylgjubeygjumynstur (á ensku diffraction pattern) DNA ásamt doktorsnemanum Raymond Gosling árið 1952. Þrívíddarbygging DNA var síðan birt árið 1953, síðar unnu James Watson, Francis Crick og Maurice Wilkins Nóbelsverðlaun fyrir að leiða út byggingu þess. Pepsín var fyrsta próteinið til þess að vera kristallað, en bygging þess var leyst af Theodore Svedberg með röntgengeislagreiningu. Árið 1958 birti rannsóknarhópur John Kendrew þrívíddarbyggingu mýóglóbíns, sem er próteinsameind sem flytur súrefni líkt og blóðrauði, nema um vöðvavefi og rannsóknarhópur Dorothy Hodgkin tókst að greina byggingu insúlín árið 1969.

Kjarnsegulherma (á ensku nuclear magnetic resonance) var fyrst notuð árið 1985 til þess að greina byggingu prótíns.

Samanburður á mismunandi þrívíddarbyggingu mýóglóbíns frá svíni og hval.
Árið 2017 unnu Jacques Dubochet, Joachim Frank og Richard Henderson Nóbelsverðlaun í efnafræði fyrir þeirra þátt í að þróa aðferð til þess að skoða byggingu frjálsra próteina í lausn. Aðferðin felur í sér að steypa lífsýni í ofurkældan vökva, svo sem fljótandi etan, og skoða það síðan með ofurkældri rafeindasmásjá (á ensku cryogenic electron microscopy).

Bygging Zikaveirunnar.
Prótínið og umritunarþátturinn Cro bundinn DNA.
## Aðferðir

Lífefni og lífeindir eru að jafnaði of lítil til þess að geta skoðað þær með hefðbundnum smásjám. Hins vegar, ef ótal einsleitra lífsameinda er skoðað samtímis má leiða út byggingu þeirra, með ákveðnum takmörkunum, með eftirfarandi aðferðum:

* Röntgengeislagreining kristalla
* Rafeindasmásjá
* Kjarnsegulherma
* Massagreining
* Ljóstvístrun

## Ýmsir tenglar

* Prótín gagnagrunnurinn
* Evrópski prótín gagnagrunnurinn
* SCOP – Flokkun prótína Geymt 16 október 2022 í Wayback Machine
* UniProt Geymt 8 júní 2008 í Wayback Machine
* Prótín-atlasinn
* Gagnvirkt prótínsafn Geymt 19 febrúar 2005 í Wayback Machine
* Myndskeið af því hvernig DNA-fjölliðunar ensím afritar DNA
* „Hvernig myndast prótín í líkamanum?“. *Vísindavefurinn*.
* „Hvernig er uppbygging prótína?“. *Vísindavefurinn*.

## Tilvísanir
# Veirufræði

**Veirufræði** er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á veirum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **veirufræðingar**.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sóleyjaætt

| Sóleyjaætt |
| --- |
|  Sifjarsóley (*Ranunculus auricomus*) |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Sóleyjabálkur (*Ranunculales*)  |
| Ætt: | Sóleyjaætt (*Ranunculaceae*) Juss. |

 |
| Type genus |
| *Ranunculus* L. |
| Undirættir |
| * Hydrastidoideae
* Glaucidioideae
* Coptoideae
* Thalictroideae
* Ranunculoideae
 |
| Samheiti |
|

Listi
* *Aconitaceae* Bercht. & J.Presl
* *Actaeaceae* Bercht. & J.Presl
* *Anemonaceae* Vest
* *Aquilegiaceae* Lilja
* *Calthaceae* Martinov
* *Cimicifugaceae* Bromhead
* *Clematidaceae* Martinov
* *Delphiniaceae* Brenner
* *Glaucidiaceae* M.Tamura
* *Helleboraceae* Vest
* *Hydrastidaceae* Martinov
* *Nigellaceae* J.Agardh
* *Thalictraceae* Raf.
* *Xanthorhizaceae* Bercht. & J.Presl
 |

**Sóleyjaætt** (fræðiheiti: *Ranunculaceae*) er ætt plantna af sóleyjabálki með yfir 2000 tegundir í 43 til 57 ættkvíslum. Flestar eru ein eða tvíærar jurtir, en einstaka eru viðarkenndar klifurplöntur eða runnar. Þær eru með heimsútbreiðslu.

Fræðiheitið rānunculus er úr latínu og þýðir litli froskur (rāna "froskur" með smækkunarendingunan culus).

Fjöldi tegundanna er ræktaður til skrauts eða sem lækningaplöntur, en fáeinar til matar.

## Ættkvíslir

* *Aconitum*
* *Actaea*
* *Adonis*
* *Anemoclema*
* *Anemonastrum*
* *Anemone*
* *Anemonopsis*
* *Aphanostemma*
* *Aquilegia*
* *Asteropyrum*
* *Beesia*
* *Calathodes*
* *Callianthemoides*
* *Callianthemum*
* *Caltha*
* *Ceratocephala*
* *Clematis*
* *Consolida*
* *Coptis*
* *Delphinium*
* *Dichocarpum*
* *Enemion*
* *Eranthis*
* *Eriocapitella*
* *Ficaria*
* *Garidella*
* *Glaucidium*
* *Halerpestes*
* *Hamadryas*
* *Helleborus*
* *Hepatica*
* *Hydrastis*
* *Isopyrum*
* *Knowltonia*
* *Komaroffia*
* *Laccopetalum*
* *Leptopyrum*
* *Metanemone*
* *Myosurus*
* *Nigella*
* *Oxygraphis*
* *Paraquilegia*
* *Paroxygraphis*
* *Peltocalathos*
* *Pseudodelphinium*
* *Pulsatilla*
* *Ranunculus*
* *Semiaquilegia*
* *Thalictrum*
* *Trautvetteria*
* *Trollius*
* *Urophysa*
* *Xanthorhiza*

## Heimildir
# Sóldaggir

| Sóldaggir |
| --- |
|  *Drosera tokaiensis* |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Hjartagrasbálkur (*Caryophyllales*)  |
| Ætt: | Sóldaggarætt (*Droseraceae*)  |
| Ættkvísl: | *Drosera* Linné |

 |
|   |
| Undirættkvíslir |
| * *Acturia*
* *Bryastrum*
* *Coelophylla*
* *Drosera*
* *Ergaleium*
* *Lasiocephala*
* *Meristocaulis*
* *Phycopsis*
* *Regiae*
* *Stelogyne*
* *Thelocalyx*
 |
| Samheiti |
| * *Adenopa* Raf.
* *Dismophyla* Raf.
* *Drossera* Gled.
* *Esera* Neck.
* *Filicirna* Raf.
* *Freatulina* Chrtek & Slavíková
* *Rorella* Hill
* *Rossolis* Adans.
* *Sondera* Lehm.
 |

**Sóldaggir** (fræðiheiti: *Drosera*) er ættkvísl kjötætuplantna mæð tæplega 200 tegundir. Ein tegund vex villt á Íslandi: sóldögg.

## Tilvísanir

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Science

Science er tímarit um vísindi sem bandarísku vísindasamtökin American Association for the Advancement of Science [hér eftir AAAS] gefa út. Það kom fyrst út árið 1880 og er talið vera eitt af virtustu tímaritum sinnar tegundar í heiminum. Tímaritið er ritrýnt. Það kemur út vikulega í um 130.000 eintaka upplagi. Tímaritið er aðgengilegt á mörgum bókasöfnum víða um heim og í netáskrift. Talið er að lesendur blaðsins séu um ein milljón. Höfuðstöðvar *Science* eru í Washington, D.C. í Bandaríkjunum en tímaritið hefur einnig skrifstofu í Cambridge á Englandi.

Tímaritið leggur áherslu á að birta mikilvægar frumlegar rannsóknir og gagnrýni á öllum sviðum raunvísinda en þar að auki birtir tímaritið fréttir sem tengjast vísindum, álitsgreinar um vísindastefnu og annað efni sem tengist tækni og vísindum. Ólíkt flestum tímaritum um vísindi, sem eru sérhæfð á einhverju tiltekni sviði vísindanna, en líkt og meginkeppinautur tímaritsins, *Nature*, fjallar *Science* um allar greinar raunvísindanna. Samt sem áður er áhersla lögð á líffræði og önnur lífvísindi vegna tilurðar líftækniiðnaðarins og erfðafræðinnar undanfarna áratugi.

Enda þótt AAAS gefi tímaritið út er aðild að samtökunum ekki skilyrði fyrir útgáfu í *Science*. Tímaritið birtir greinar eftir vísindamenn frá öllum heimshornum. Mikil samkeppni er um að fá birta grein í *Science*, innan við 10% innsendra greina eru birtar en allar rannsóknargreinar eru ritrýndar fyrir birtingu.

Blaðamaðurinn John Michaels stofnaði *Science* í New York borg árið 1880. Hann naut til þess fjárhagsstuðnings frá Thomasi Edison og síðar Alexander Graham Bell. Útgáfan átti í fyrstu erfitt uppdráttar og í mars 1882 var útgáfunni hætt. Samuel Hubbard Scudder endurreistu útgáfu tímaritsins ári síðar. Árið 1894 átti tímaritið enn á ný í fjárhagserfiðleikum og var selt sálfræðingnum James McKeen Cattell fyrir 500 dollara. Samkvæmt samkomulagi Cattells og ritara AAAS, Leland O. Howard, var *Science* tímarit AAAS árið 1900.

Á fyrri hluta 20. aldar birtust ýmsar mikilvægar greinar í *Science*, þ.á m. greinar eftir Thomas Hunt Morgan, Albert Einstein og Edwin Hubble. Að Cattell látnum árið 1944 eignaðist AAAS tímaritið.

Philip Hauge Abelson var ritstjóri tímaritsins frá 1962 til 1984. Í ritstjórnartíð hans var ritrýningarferlið endurbætt. Á þessum tíma birtust m.a. greinar um Apollo-áætlunina og nokkrar af fyrstu greinunum um alnæmi.

## Tilvísanir
# Rúm (eðlisfræði)

Þrívítt hnitakerfi má nota til að lýsa stöðu í rúmi.
**Rúm(e. space)* er óendanlegt þrívítt svið þar sem hlutir og atburðir hafa afstæða staðsetningu og stefnu. Það er sá hluti tilverunnar sem við skynjum að hægt sé að hreyfast í.

Í eðlisfræði er rúm sameinað tímanum til að skapa hið fjórvíða samfellda **tímarúm**.

  *Þessi eðlisfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*