Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hneta

Heslihnetur
**Hneta** er þurr ávöxtur (*þurraldin*) með eitt fræ (sjaldnar tvö) þar sem veggir fræhylkisins verða harðir þegar það nær fullum þroska og fræið er laust frá fræhylkinu. Hnetur flokkast sem *þurraldin* vegna þess að þær hafa þurrt fræleg. Þær innihalda mikið af olíu og eru því eftirsóttur matur og orkugjafi.

Hnetuofnæmi er fremur algengt og oft mjög alvarlegt vandamál vegna þess hve hnetuafurðir eru víða notaðar.

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Dýragarður

Tierpark Hagenbeck er dýragarður frá upphafi 20. aldar.
**Dýragarður** er svæði þar sem dýr í haldi eru til sýnis. Dýragarðar eru vinsæl afþreying og þeir stærri eru mikilvægir ferðamannastaðir. Að auki leggja margir dýragarðar stund á verkefni sem snúast um að fjölga sjaldgæfum dýrategundum, rannsóknir á varðveislu dýrategunda og fræðslu almennings. Dýragarðar eru oft umdeildir vegna þess aðbúnaðar sem dýrin lifa við, en það þrönga rými sem dýragarðar geta notað til að skapa villtum dýrum aðbúnað við hæfi er talið ófullnægjandi til að sumum dýrum líði vel. Eins eru ýmis siðferðileg álitamál sem snúast um nauðsyn eða tilgang þess að hafa dýr til sýnis yfirleitt.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Barrtré

| Barrtré Tímabil steingervinga: Moscovian til nútíma |
| --- |
|  Barrskógar geta þakið stór svæði þrátt fyrir að vera með fáar tegundir, svo sem þessi í Fossafjöllum í vesturhluta Norður-Ameríku. |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Veldi: | Heilkjörnungar (*Eukaryota*)  |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Berfrævingar (*Pinophyta*)  |
| Flokkur: | Pinopsida  |

 |
| Ættir og undirættir |
| * Cordaitales †
* Pinales
	+ Pinaceae
	+ Araucariaceae
	+ Podocarpaceae
	+ Sciadopityaceae
	+ Cupressaceae
	+ Cephalotaxaceae
	+ Taxaceae
* Vojnovskyales †
* Voltziales †
 |
| Samheiti |
| * Coniferophyta
* Coniferae
 |

**Barrtré** eru plöntur af ætt berfrævinga (*Pinophyta*). Flest eru þau sígræn.

Barrskógabeltið eða *taiga* á erlendum málum, þekur stórt svæði á norðurhveli jarðar, aðallega í Rússlandi og Kanada.
Tiltölulega fáar tegundir trjágróðurs þekja mikil svæði í norðlægum barrskógum. Þær eru af fjórum meginættkvíslum; lerki (*Larix*), greni (*Picea*), þinur (*Abies*) og fura (*Pinus*). Í Norður-Ameríku eru tvær tegundir af þin og tvær tegundir af greni ríkjandi en í Skandinavíu og vestur-Rússlandi er skógarfuran (*Pinus sylvestris*) afar útbreidd.

Stærsta tré í heimi, fjallarauðviðurinn (*Sequoiadendron giganteum*, áður þekkt sem risafura) er barrtré og einnig það hæsta; strandrauðviður (*Sequoia sempervivens*).

## Lýsing

Barrtré hafa löng og mjó, nálarlaga eða hreisturlaga laufblöð sem eru kölluð barr. Barrið er í raun upprúlluð laufblöð.
Flest barrtré vaxa meira upp en til hliðar og eru því oft eins og keila í laginu. Barrtré þurfa ekki eins mikið vatn og lauftré og geta því vaxið þar sem lauftré þrífast ekki. Sumt barr hefur vaxkennda húð á yfirborðinu sem verndar það.

Barr inniheldur líka ýmis efni sem virka eins og frostlögur. Það þolir því vel kulda og flest barrtré halda því barrinu á veturna. Trén eru þess vegna græn á litinn allan ársins hring. Margar mismunandi gerðir eru til af barrtrjám.

Á Íslandi eru fura, greni og lerki algengust. Lerki er sérstakt af því að það fellir barrið á haustin. Eina upprunalega barrtréð eftir síðustu ísöld á Íslandi er einir sem, ólíkt flestum öðrum barrtrjám, myndar ekki alvöru köngla. Ýmsar tegundir hafa verið reyndar í skógrækt.

## Listi barrtrjáa sem ræktuð hafa verið á Íslandi

(Listinn er ekki tæmandi)

* Alaskasýprus
* Apahrellir
* Balkanfura
* Balsamþinur
* Bosníufura
* Bergfura
* Blágreni
* Broddfura
* Broddgreni
* Dáríulerki
* Degli
* Einir
* Glæsiþinur
* Gráfura
* Evrópulerki
* Fjallafura
* Fjallalerki
* Fjallaþinur
* Fjallaþöll
* Himalajaeinir
* Hvítgreni
* Hvítþinur
* Japanslerki
* Klettafura
* Kanadalífviður
* Kóreulífviður
* Kóreuþinur
* Lindifura
* Marþöll
* Mýralerki
* Nordmannsþinur
* Rauðgreni
* Risalerki
* Risalífviður
* Rússalerki
* Sifjalerki
* Sitkabastarður
* Sitkagreni
* Skógarfura
* Stafafura
* Síberíulerki
* Síberíuþinur
* Svartgreni
* Sveigfura
* Ýviður

## Tengt efni

Lauftré

## Tilvísanir
# Bygg

| Bygg |
| --- |
|  Byggakur |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Einkímblöðungar (*Liliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Grasættbálkur (*Poales*)  |
| Ætt: | Grasaætt (*Poaceae*)  |
| Ættkvísl: | *Hordeum*  |
| Tegund: | H. vulgare  |

 |
| Tvínefni |
| Hordeum vulgare L. |

*Hordeum vulgare*
**Bygg** (fræðiheiti: *Hordeum vulgare*) er mikilvæg kornafurð af grasaætt sem er ræktuð bæði til manneldis og skepnueldis. Árið 2006 var bygg í fjórða sæti yfir mest ræktuðu kornafurðir heims. Bygg er komið af villibyggi (*Hordeum spontaneum*) sem vex í Mið-Austurlöndum. Bygg er gjarnan slegið sem grænfóður.

## Byggræktun á Íslandi

Bygg er aðallega ræktað á Íslandi til að kornþroska en einnig sem grænfóður eða sem skjólsæði með grasfræi. Stundum er það ræktað eitt og stundum í blöndu með vetrarrepju. Bygg sem á að slá sem grænfóður má rækta með vetrarrýgresi. Á Íslandi er eingöngu ræktað sumarbygg. Bygg sem heilsæði er slegið í lok kornfyllingar en áður en kornið fer að þorna. Grænfóðurbygg eða byggheilsæði getur gefið þurrefnisuppskeru sem nemur 5-12 þurrefnistonnum á hektara en kornuppskera af byggi er venjulega milli 2,5 til 6 þurrefnistonn á hektara. Bygg er best að rækta í móajarðvegi eða sendinni jörð. Sýrustig jarðvegs þarf að vera hátt. Sáð er um 200 kg á ha ef eingöngu er sáð byggi. Sáðdýpt er 2 -4 sm.

## Verkun Byggs

Bygg þarf að meðhöndla til að það þoli langa geymslu og mygli ekki og skemmist og þarf þurrefni að vera að minnsta kosti 86%. Bygg er einkum þurrkað á tvennan hátt með stíuþurrkun og með færiþurrkun (þurrksíló) en með þeirri aðferð er byggið þurrkað í turnum og fært um á meðan á þurrkun stendur.
Bygg er einnig votverkað með ýmsum hætti, aðallega með að súrsa það í loftþéttum geymslum og opnum geymslum með og án þess að nota própíonsýru. Bygg þarf að vera þurrt (þurrefni ekki minna en 60%) og útiloka þarf súrefni til að náttúruleg súrsun takist vel. Oft er notuð própíonsýra við verkun byggs í lofttæmdum geymslum og eru notaðir 5 lítrar af sýru í hvert tonn af byggi. Hægt er að auka geymsluþol byggs í yfirbreiddri stæðu (bing, stíum eða gryfjum) með því að blanda í arð própíonsýru en við slíka vinnslu þarf meira magn af sýru og að tryggja jafna dreifingu og gæta hreinlætis við þreskingu og slátt.
Lútun er öfugt ferli við sýringu eða súrsun en með því brotnar lignin í kornskurninni niður og byggið verður auðmeltara. Sterkjan í byggingu verður aðgengilegri og ekki nauðsynlegt að vals eða grófmala kornið. Þrjár aðferðir eru við lútun en það eru votlútun, þurrlútun og ammóníakmeðhöndlun.
Möltun er aðferð til að búa til malt úr byggi með því að láta fræ spíra en þá myndast ensím eða hvatar sem brjóta niður sterkjuna í fræforðanum. Þegar korn hefur verið maltað er það notað til ölgerðar.

## Tilvísun

  *Þessi grasafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sefætt

| Sefætt |
| --- |
|  Ljósasef (*Juncus effusus*) |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Einkímblöðungar (*Liliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Grasbálkur (*Poales*)  |
| Ætt: | **Sefætt** (*Juncaceae*) Juss. |

 |
| Type genus |
| *Juncus* L. |
| Ættkvíslir |
| * *Andesia*
* *Distichia*
* *Juncus* - Sef
* *Luzula* - Hærur
* *Marsippospermum*
* *Oxychloë*
* *Rostkovia*
 |

**Sefætt** (fræðiheiti: *Juncaceae*) er ætt hálfgrasa í grasbálki. Alls telur ættin 8 ættkvíslir og meira en 400 tegundir, sem hafa heimkynni sín allt frá norðurskauti suður undir miðbaug. Þau vaxa í næringarsnauðum jarðvegi, oft í votlendi þó það sé ekki algilt. Blöðin eru stakstæð og stráið sívalt og holt að innan. Sef hafa slétt, hárlaus blöð en hærur hafa slétt en hærð blöð.
# Andes-fjöll

Cono de Arita, eldkeila í Andefjöllum í Argentínu
**Andesfjöll** (spænska: **Cordillera de los Andes**, Quechua: *Anti* eða *Antis*) eru um 7500 km langur og 500 km breiður fjallgarður sem liggur eftir vesturhluta Suður-Ameríku, meðalhæð hans er 4000 m. Hæsta fjallið er Aconcagua (6962 m) í Argentínu. Fimm hæstu eldfjöll heims eru í Andes.

## Tilvísanir
# Víðisætt

| Víðisætt |
| --- |
|  *Salix caprea* |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | *Malpighiales*  |
| Ætt: | **Salicaceae** Mirb. |

 |
| Ættkvíslir |
|
Sjá texta. |

**Víðiætt** (fræðiheiti: *Salicaceae*) er ætt trjáa, alls 57 ættkvíslir með útbreiddum tegundum á borð við víði, aspir og önnur sumargræn lauftré og runna. Þó eru einnig sígræn tré í ættinni.

## Ættkvíslir

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Abatia*
* *Aphaerema*
* *Azara*
* *Banara*
* *Bartholomaea*
* *Bembicia*
* *Bennettiodendron*
* *Bivinia*
* *Byrsanthus*
* *Calantica*
* *Carrierea*
* *Casearia*
* *Chosenia*
* *Dissomeria*
* *Dovyalis*
* *Euceraea*
* *Flacourtia*
* *Gerrardina*
* *Hasseltia*
 | * *Hasseltiopsis*
* *Hecatostemon*
* *Hemiscolopia*
* *Homalium*
* *Idesia*
* *Itoa*
* *Laetia*
* *Lasiochlamys*
* *Ludia*
* *Lunania*
* *Macrohasseltia*
* *Mocquerysia*
* *Neopringlea*
* *Neoptychocarpus*
* *Olmediella*
* *Oncoba*
* *Ophiobotrys*
* *Osmelia*
* *Phyllobotryon*
 | * *Phylloclinium*
* *Pineda*
* *Pleuranthodendron*
* *Poliothyrsis*
* *Populus* - Aspir
* *Priamosia*
* *Prockia*
* *Pseudoscolopia*
* *Pseudosmelia*
* *Ryania*
* *Salix* - Víðir
* *Samyda*
* *Scolopia*
* *Scyphostegia*
* *Tetrathylacium*
* *Tisonia*
* *Trimeria*
* *Xylosma*
* *Zuelania*
 |

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Casterman

**Casterman** er belgískt forlag sem sérhæfir sig í myndasögum og barnabókum. Það er staðsett í Tournai, Belgíu. Fyrirtækið var stofnað árið 1780. Árið 1934 yfirtók Casterman útgáfufyrirtækið Le Petit Vingtième sem staðið hafði að útgáfu fyrstu þriggja bókanna í flokknum um *Ævintýri Tinna*. Casterman hefur líka gefið út aðra myndasöguhöfunda eins og t.d. Jacques Martin (*Ævintýri Alexar*), François Craenhals (*Hin fjögur fræknu* m.m.) og C. & V. Hansen (*Rasmus klumpur*).

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Vefjaöndun

Drengur notar útöndun til að blása upp sápukúlur.
**Vefjaöndun** er lífeðlisfræðilegt ferli sem felst í flutningi súrefnis til vefja líkamans og flutningi koltvísýrings frá þeim með hjálp öndunarkerfis.

Skilgreining vefjaöndunar í lífeðlisfræði er aðskilin frá líffræðilegri skilgreiningu frumuöndunar. Frumuöndun er efnaskiptaferli þar sem líkaminn fær orku (í formi nikótínamíð adenín tvínúkleótíðfosfats og adenosínþrífosfats) með því að oxa næringarefni og losa sig við úrgangsefni. Lífeðlisfræðileg vefjaöndun er nauðsynleg fyrir frumuöndun, og þar með líf dýra, en ferlarnir eru aðgreindir. Frumuöndun á sér stað í einstökum frumum lífverunnar, meðan vefjaöndun snýst um sveim og flutning umbrotsefna milli lífveru og umhverfis.

Í dýrum með lungu fer vefjaöndun fram með öndun og gegnflæði. Öndun vísar til þess hvernig loftið flyst inn og út úr lungunum og gegnflæði vísar til blóðflæðis í lungnaháræðum. Í spendýrum felst andardrátturinn í reglubundinni innöndun og útöndun. Innöndun er virk hreyfing sem dregur loft ofan í lungun þar sem loftskipti eiga sér stað milli loftsins í lungnablöðrum og blóðsins í háræðunum. Útöndun er hins vegar yfirleitt óvirk hreyfing, þótt til séu margar undantekningar frá því.

## Tilvísanir

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Netslóð

**Netslóð** er dæmi um staðlað gagnaauðkenni (e. URI). *Veffang* er í almennu tali netslóð sem vísar á vefsíðu en netslóðir geta vísað á margt fleira en vefsíður, t.d. skjalamöppur á FTP-þjóni og margmiðlunarefni sem veitt er um MMS-þjón.

Dæmi um hvernig slóð er brotin niður:

```
   ftp://notandi:lykilorð@tildaem.is:992/farartaeki/bifreid?tegund=4dyra#framhluti
   \___/  \_____________/ \________/ \_/\_________________/\___________/\________/
     |            |            |        |          |             |          |
samskiptamáti innskráning    hýsill   port        slóð         beiðni  tengill/brot

```

Flestir nota þó aðeins lítinn hluta af svona slóð við að heimsækja vefsíður á netinu, t.d. bara samskiptamáta- og hýsils-hlutana (e. host).

Dæmi um innslátt í vafra:

```

```

## Bygging

**Bygging netslóða** segir til um hvernig slóðir eiga að vera byggðar upp og hvað gera eigi við þær.

## Innskráning

**Innskráning** (e. login) er ekki mikið notuð á þann hátt sem hér birtist þar sem flestir vilja ekki að lykilorðið birtist í netslóðinni.

## Hýsill

**Hýsill** (e. host) getur verið auðkenndur með IP-fangi (e. IP-Address) eða hýsilsnafni (e. host name). Hýsilsnafnið er venjulega DNS lén sem skiptist í tvo hluta; rótarlén (til dæmis .is) og Í dæminu að ofan er lénið "tildaem" og rótarlénið "is". Sérstakar skrifstofur sjá um úthlutun léna og stjórnar oft ein skrifstofa einu rótarléni. Á Íslandi er það ISNIC sem stjórnar úthlutun léna innan .is rótarlénsins. Rótarlénum er svo úthlutað af IANA (Internet Assigned Numbers Authority).

## Port

**Port**-hlutinn segir til um á hvaða porti skuli reyna að tengjast. HTTP-staðallinn notar port 80 og er það því sjálfgefna gildið í flestum vöfrum sleppi notandi að slá port-númer inn.

## Slóð

**Slóðin** segir til um hvaða gögn miðlarinn (hýsillinn) á að senda til biðlarans (notandans).

## Beiðni

**Beiðnar**-hlutinn segir til um skilyrði sem gögnin skulu uppfylla.

Sé slóðar- og fyrirspurnar-hlutunum sleppt er náð í sjálfgefna síðu, sem skilgreind er af hýsli.

## Brot/tengill

**Tengill/brot** segir til um hvar á síðunni eigi að byrja að birta gögnin.

## EBNF

Hér er **algengri** byggingu staðlaðra gagnaauðkenna (e. URI) lýst í EBNF fyrir þá sem finnst lýsingin hér á undan óljós eða of löng, en Netslóðir eru stöðluð gagnaauðkenni.

```
netslóð = bygging ":" ( [ "//" [ hýsill ] "/" ] | [ hýsill ] ) [ slóð ] [ "?" beiðni ] [ "#" brot ]
bygging = stafur [ stafur | tala | "-" | "+" | "." |
hýsill = nafn | IPv4 | IP
slóð = bókstafir [ "/" slóð ]* | ""
beiðni = bókstafir "=" bókstafir [ "&" beiðni ]*
brot = bókstafir*
```

Lýsingin er að miklu leyti fengin úr RFC 3986.

 Þessi greinarhluti er of stuttur, þú getur hjálpað til með því að bæta við hann.
## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*URL*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt apríl 2007.
* Berners-Lee, Tim; Network Working Group (janúar 2005). „RFC 3986 – URI:“. *RFC 3986* (enska). W3C/MIT. Sótt 18. febrúar 2009.
# COBOL

**COBOL** (skammstöfun á „common business-oriented language“) er forritunarmál fyrir fallaforritun hannað fyrir notkun innan fyrirtækja. Það var fyrst útgefið árið 1959 og er enn í notkun þó það sé ekki nærrum eins vinsælt og áður fyrr. Málið sjálft byggist á skipunum sem líkjast enskri málfræði (til að mynda „MOVE x TO y“) en tölvunarfræðingar hafa lengi gagnrýnt það fyrir flókna og illskiljanlega uppsetningu.

  *Þessi tölvugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# PDF

**Portable Document Format** (**PDF**), ranglega kallað „Printable Document Format“, er skráartegund frá Adobe. Það var fyrst hannað árið 1993.

  *Þessi tölvunarfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# GitHub

**GitHub** er fyrirtæki og vettvangur í eigu Microsoft sem sérstaklega sér um að hýsa hugbúnað sem er í þróun og er notar útgáfustjórnun með Git. Í Github er dreifð útgáfustjórnun og kóðastjórnun (SCM Source Code Management) byggð á Git en auk þess ýmsir aðrir möguleikar. Í GitHub er aðgangsstjórnun og ýmis konar samvinnumöguleikar við hugbúnaðarþróun svo sem að fylgjast með og halda utan um villum, óska eftir nýrri virkni, halda utan um verkefni, samfelld samtvinnun og það fylgir með wiki fyrir öll viðfangsefni. GitHub fyrirtækið er með höfuðstöðvar í Kalíforníu og hefur verið undirfélag Microsoft síðan 2018. Grunnþjónusta GitHub er ókeypis. Ókeypis GitHub reikningar eru oft notaðir til að halda utan um og hýsa verkefni í þróun opins hugbúnaðar.
# Sléttulaukur

|  |
| --- |
|
  |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Angiosperms*)  |
| Flokkur: | Einkímblöðungur (*Monocots*)  |
| Ættbálkur: | Laukabálkur (*Asparagales*)  |
| Ætt: | Laukætt (*Alliaceae*)  |
| Ættkvísl: | *Laukar* (*Allium*)  |
| Undirættkvísl: | Allium subg. Amerallium  |
| Tegund: |
A. canadensis  |

 |
| Tvínefni |
| **Allium canadensis** L. |
| Samheiti |
| *Kalabotis canadensis* (L.) Raf. |

**Sléttulaukur** (fræðiheiti: *Allium canadensis*) er tegund af laukætt sem er ættaður frá austurhluta N-Ameríku.

Sléttulaukur líkist villilauk.

## Afbrigði

Fimm afbrigði eru nú almennt viðurkennd:

* *Allium canadense* var. *canadense* - í stað blóma eru aðallega æxlilaukar. Þroskar sjaldan eða ekki fræ. Meginhluti útbreiðslusvæðisins.
* *Allium canadense* var. *ecristatum* Ownbey Krónublöð bleik, þykk. Strandsvæði Texas.
* *Allium canadense* var. *fraseri* Ownbey - Blóm hvít. Slétturnar miklu frá Texas til Kansas.
* *Allium canadense* var. *hyacinthoides* (Bush) Ownbey - Krónublöð bleik, þunn, blómin ilmandi. N-Texas og S-Oklahoma.
* *Allium canadense* var. *lavandulare* (Bates) Ownbey & Aase - Blóm lavendellituð, ekki ilmandi. N-Arkansas til S-Dakóta.
* *Allium canadense* var. *mobilense* (Regel) Ownbey - Blómin fjólurauð, krónublöð þráðlaga. SA-Bandaríkin

## Tilvísanir

  *Þessi grasafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Viktoría Bretadrottning

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Drottning Bretlands** |
| **Hannover-ætt** |

 |
|  |
| **Viktoría** |
| **Ríkisár** | 20. júní 1837 – 22. janúar 1901 |
| **Skírnarnafn** | Alexandrina Victoria |
| **Fædd** | 24. maí 1819 |
|   | Kensington-höll, London, Englandi |
| **Dáin** | 22. janúar 1901 (81 árs) |
|   | Osborn-húsi, Wighteyju |
| **Gröf** | Frogmore-grafhýsið, Windsor |
| **Undirskrift** |  |
| **Konungsfjölskyldan** |
| **Faðir** | Játvarður prins, hertogi af Kent og Strathearn |
| **Móðir** | Viktoría prinsessa af Saxe-Coburg-Saalfeld |
| **Eiginmaður** | Albert prins af Saxe-Coburg og Gotha |
| **Börn** | Prinsar og prinsessur
* Victoria, keisaraynja Þýskalands
* Játvarður 7. Bretakonungur
* Alice, stórhertogaynja af Hessen við Rín
* Alfred, hertogi af Saxe-Coburg og Gotha
* Helena, prinsessa af Schleswig-Holstein
* Louise, hertogaynja af Argyll
* Arthur, hertogi af Connaught og Strathearn
* Leopold, hertogi af Albany
* Beatrice, prinsessa af Battenberg
 |

**Viktoría Bretadrottning** (**Alexandrína Viktoría**) (24. maí 1819 – 22. janúar 1901) var drottning Bretlands (sameinaðs konungdæmis Englands, Skotlands og Írlands) frá 20. júní 1837 og keisaradrottning Indlands frá 1. janúar 1877. Hún ríkti í yfir sextíu ár, lengur en nokkur annar breskur þjóðhöfðingi þar til Elísabet 2. tók fram úr henni árið 2015, og er sá tími í sögu Bretlands kenndur við hana og kallaður Viktoríutímabilið. Á þessu tímabili var Bretland áhrifamikið nýlenduveldi á blómaskeiði Iðnbyltingarinnar sem olli gríðarlegum félagslegum, tæknilegum og hagfræðilegum breytingum í Bretlandi.

Viktoría var síðasti þjóðhöfðingi Bretlands af Hannover-ættinni, þar sem sonur hennar, Játvarður 7., taldist vera af ætt eiginmanns hennar, Alberts prins, Saxe-Coburg-Gotha-ættinni.

## Börn

* Victoria Adelaide Mary Louise, hin konunglega prinsessa (1840 – 1901)
* Albert Edward (1841 – 1910)
* Alice Maud Mary prinsessa (1843 – 1878)
* Alfred Ernest Albert prins, seinna hertoginn af Saxe-Coburg og Gotha (1844 – 1900)
* Helena Augusta Victoria prinsessa (1846 – 1923)
* Louise Caroline Alberta, seinna hertogaynjan af Argyll (1848 – 1939)
* Arthur William Patrick Albert prins, seinna hertoginn af Connaught og Strathearn (1850 – 1942)
* Leopold George Duncan Albert prins, seinna hertoginn af Albany (1853 – 1884)
* Beatrice Mary Victoria Feodore prinsessa (1857 – 1944)

## Tilvísanir

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fyrirrennari: **Vilhjálmur 4.** |

|  |
| --- |
| **Bretadrottning** |
| (1837 – 1901) |

 | Eftirmaður: **Játvarður 7.** |
| Fyrirrennari: **Bahadur Sjah 2. (síðasti Mógúlkeisarinn)** |

|  |
| --- |
| **Keisaraynja Indlands** |
| (1877 – 1901) |

 | Eftirmaður: **Játvarður 7.** |

  *Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Queensland

**Queensland** er fylki í Norðaustur-Ástralíu. Það er næststærsta fylki landsins og það þriðja fjölmennasta með tæpar 4,7 milljónir íbúa (des 2013). Höfuðborg fylkisins er Brisbane sem stendur við Kyrrahafsströndina. Fylkinu tilheyrir Kóralrifið mikla sem er eitt stærsta og lengsta kóralrif í heimi. Þar er líka einn helsti ferðamannastaður Ástrala, Gullströndin (*enska* Gold Coast). Evrópubúar settust fyrst að í Queensland árið 1824 þegar fanganýlenda var stofnuð við Moretonflóa en í upphafi var svæðið hluti af Nýja Suður Wales. Árið 1859 varð svo til nýlendan Queensland, þó með aðeins öðrum landamærum en í dag. Um skamman tíma tilheyrði hluti eyjunnar Nýju Gíneu (þar sem í dag eru Papúa Nýja Gínea og hluti af Indónesíu) Queensland. Qantas, stærsta flugfélag Ástralíu, var upphaflega stofnað til að fljúga milli staða í strjálbýlum hlutum fylkisins.

  *Þessi Ástralíugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Sandelviðarbálkur

| Sandelviðarbálkur |
| --- |
|  *Santalum haleakalae* |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Santalales  |

 |
| Ættir |
|
Sjá texta |

**Santalales** er ættbálkur blómstrandi plantna með heimsútbreiðslu, en mest í hitabelti og heittempruðum svæðum. Hann dregur nafn sitt af einkennisætt sinni *Santalum* (sandalviður). Mistilteinn er algengt nafn fyrir fjölda sníkjuplantna ættbálksins.

## Flokkun

APG III system frá 2009 (lítið eitt breytt frá APG II system frá 2003 og APG system frá 1998) hefur þessa skiftingu:

* ættbálkur Santalales

* ætt Balanophoraceae
* ætt Loranthaceae
* ætt Misodendraceae
* ætt Olacaceae
* ætt Opiliaceae
* ætt Santalaceae
* ætt Schoepfiaceae

Angiosperm Phylogeny website bendir á að Olacaceae (*sensu* APG II) sé ekki gild ætt og þyrfti að skifta upp. Að auki, bendir til að ágreiningur sé um Santalaceae sem þurfi að innihalda Viscaceae. Rannsóknir byggðar á DNA röðun bendi einnig til að ættin Schoepfiaceae ætti að vera endurvakin (eins og hefur verið gert í APG III-útgáfunni) til að innihalda *Schoepfia* (áður í Olacaceae), *Arjona* og *Quinchamalium* (báðar áður taldar til Santalaceae).

Í flokkunarkerfi Dahlgren er Santalales í yfirættbálkinum Santaliflorae (einnig nefnd Santalanae). Cronquist system frá (1981) notar þessa uppsetningu:

* ættbálkur Santalales

* ætt Medusandraceae
* ætt Dipentodontaceae
* ætt Olacaceae
* ætt Opiliaceae
* ætt Santalaceae
* ætt Misodendraceae
* ætt Loranthaceae
* ætt Viscaceae
* ætt Eremolepidaceae
* ætt Balanophoraceae

Ættirnar Viscaceae og Eremolepidaceae eru taldar til Santalaceae af APG. Ættkvíslirnar *Dipentodon* (Dipentodontaceae) ogd *Medusandra* (ættin Medusandraceae) eru álitnar óstaðsettar af APG II (sem og ættin Balanophoraceae, nú líklegar til að verða endurinnsettar; sjá fyrir ofan).
Ættin Medusandraceae skiftist í tvær ættkvíslir: *Soyauxia* og *Medusandra*. Sameindarannsóknir staðsetur þær innan ættarinnar Peridiscaceae í ættbálknum Saxifragales. Kínverska ættin *Dipentodon* er nálægt *Tapiscia* og er líkleg til að mynda nýjan ættbálk; *Huerteales* með Tapisciaceae og ættkvíslinni *Perrottetia* sem var áður í ættinni Celastraceae.

## Tilvísanir

* Hawksworth, FG (1996). *Dwarf mistletoes : biology, pathology, and systematics*. USDA For. Serv. Agric. Handb. bls. 409.
* Soltis, Douglas E.; Soltis, Pamela S.; Endress, Peter K.; Chase, Mark W. (15 júní 2005). *Phylogeny & Evolution of Angiosperms*. Sinauer Associates. bls. 370. ISBN 978-0-87893-817-9.
* Santalales on the Parasitic Plant Connection web page
* NCBI Taxonomy Browser

  *Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*