# Varablómaætt

| Varablómaætt |
| --- |
|  Smjörgras (*Bartsia alpina*) við Landmannalaugar. Smjörgras er af varablómaætt. |
| Vísindaleg flokkun |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Jurtaríki (*Plantae*)  |
| Fylking: | Dulfrævingar (*Magnoliophyta*)  |
| Flokkur: | Tvíkímblöðungar (*Magnoliopsida*)  |
| Ættbálkur: | Varablómabálkur (*Lamiales*)  |
| Ætt: | **Varablómaætt** (*Lamiaceae*)  |

 |
| Type genus |
| *Lamium*  |
| Ættkvíslir |
|
326 talsins. Sjá texta. |

**Varablómaætt** (latína: *Lamiaceae*) er ætt blómplantna sem inniheldur að mestu jurtkenndar plöntur og runna. Meðal tegunda sem tilheyra varablómaætt er fjöldi kryddjurta, til dæmis basilíka, mynta, óreganó, salvía, marjoram, sædögg, blóðberg og fleiri tegundir.

## Einkenni

Helsta einkenni varablómaættar eru blómin sem mynda tvær varir, þar sem önnur vörin er yfirleitt stærri en hin og efri vörin slútir oft yfir þá neðri. Blómin vaxa í hring utan um stöngulinn. Hvert blóm getur myndað fjögur fræ sem rúlla út um blómbikarinn þegar þau eru þroskuð.

Plöntur af varablómaætt hafa laufblöð í pörum upp eftir stönglinum þar sem hvert blaðpar er hornrétt á næsta blaðpar. Laufin eru einföld og ekki samsett, gjarnan hærð eða með kirtlum. Stöngullinn er oft ferstrendur.

## Ættkvíslir og tegundir á Íslandi

Varablómaætt inniheldur 326 ættkvíslir og um eða yfir 7000 tegundir. Á Íslandi finnst nokkur fjöldi innlendra plantna af varablómaætt auk slæðinga:

1. Ajuga pyramidalis L. — Lyngbúi
2. Bartsia alpina L. — Smjörgras
3. Digitalis purpurea L. — Fingurbjargarblóm
4. Dracocephalum sibiricum (L.) — Síberíudrekakollur
5. Euphrasia calida Yeo — Hveraaugnfró
6. Euphrasia frigida Pugsl. — Augnfró
7. Euphrasia stricta D.Wolff ex J.F. Lehm. — Kirtilaugnfró
8. Galeopsis bifida Boenn. — Skoruhjálmgras
9. Galeopsis ladanum L. — Engjahjálmgras
10. Galeopsis speciosa Miller — Gullhjálmgras
11. Galeopsis tetrahit L. — Garðahjálmgras
12. Lamium album L. — Ljósatvítönn
13. Lamium amplexicaule L. — Varpatvítönn
14. Lamium confertum Fries — Garðatvítönn
15. Lamium hybridum Vill. — Flipatvítönn
16. Lamium purpureum L. — Akurtvítönn
17. Limosella aquatica L. — Efjugras
18. Linaria repens (L.) Miller — Randagin
19. Linaria vulgaris Miller — Gullgin
20. Melampyrum sylvaticum L. — Krossjurt
21. Mentha aquatica L. — Vatnamynta
22. Mentha arvensis L. — Akurmynta
23. Mentha longifolia (L.) Huds. — Grámynt
24. Mentha spicata L. — Garðmynta
25. Mentha x gracilis Sole — Engjamynta
26. Mimulus guttatus DC — Apablóm
27. Pedicularis flammea L. — Tröllastakkur
28. Prunella vulgaris L. — Blákolla
29. Rhinanthus angustifolius C.C.Gmel. — Meyjarsjóður
30. Rhinanthus minor L. — Lokasjóður
31. Stachys macrantha (K.Koch) Hyl. — Álfakollur
32. Thymus praecox Opiz — Blóðberg
33. Veronica agrestis L. — Akurdepla
34. Veronica alpina L. — Fjalladepla
35. Veronica anagallis-aquatica L. — Laugadepla
36. Veronica arvensis L. — Reykjadepla
37. Veronica chamaedrys L. — Völudepla
38. Veronica fruticans Jacq. — Steindepla
39. Veronica gentianoides Vahl — Kósakkadepla
40. Veronica hederifolia L. — Bergfléttudepla
41. Veronica longifolia L. — Langdepla
42. Veronica officinalis L. — Hárdepla
43. Veronica persica Poiret — Varmadepla
44. Veronica polita Fries — Gljádepla
45. Veronica scutellata L. — Skriðdepla
46. Veronica serpyllifolia L. — Lækjadepla

## Tilvísanir