# 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Árþúsund: | 3. árþúsundið |
| Aldir: | * 20. öldin
* **21. öldin 22. öldin
 |
| Áratugir: | * 1991–2000
* 2001–2010
* **2011–2020 2021–2030
* 2031–2040
 |
| Ár: | * 2011
* 2012
* 2013
* **2014 2015
* 2016
* 2017
 |

Árið **2014** (**MMXIV** í rómverskum tölum) var 14. ár 21. aldar samkvæmt gregoríska tímatalinu og almennt ár sem hófst á miðvikudegi.

## Atburðir

### Janúar

Átök milli mótmælenda og lögreglu í Kíev.
* 1. janúar
	+ Lettland tók upp evruna.
	+ Fyrstu kannabisverslanirnar voru opnaðar í Colorado í Bandaríkjunum.
* 7. janúar - Metkuldi mældist í Bandaríkjunum og Kanada með allt að 53° frosti í Montana.
* 16. janúar - Ný stjórnarskrá Egyptalands var samþykkt með 90% atkvæða en aðeins 38,5% kjörsókn.
* 17. janúar - Hery Rajaonarimampianina var kosinn forseti Madagaskar.
* 18. janúar - Bruninn í Lærdal 2014: 40 byggingar í Lærdal í Noregi eyðilögðust í bruna.
* 21. janúar - Fiat keypti upp afgang hlutabréfa í bílaframleiðandanum Chrysler Group og varð við það sjöundi stærsti bílaframleiðandi heims.
* 22. janúar
	+ Önnur friðarráðstefnan í Genf samþykkti að leita diplómatískra leiða til að binda endi á borgarastyrjöldina í Sýrlandi.
	+ Úkraínukreppan: 5 létust í átökum mótmælenda og lögreglu í Kíev.
* 27. janúar - Eldsvoðinn í Flatanger 2014: 64 byggingar í bænum Flatanger í Noregi eyðilögðust eða skemmdust í bruna.
* 29. janúar - Úkraínukreppan: Ríkisstjórnin sagði af sér og aflétti neyðarlögum.

### Febrúar

Mótmælendur í Kíev 18. febrúar.
* Febrúar - Alvarlegur ebólufaraldur hófst í Vestur Afríku.
* 1. febrúar - 14 létust þegar eldfjallið Sinabung á Súmötru gaus.
* 2. febrúar - Sýrlandsher varpaði tunnusprengjum á hverfi í Aleppó með þeim afleiðingum að 85 létust.
* 4. febrúar - Óeirðir brutust út í Bosníu og Hersegóvínu.
* 7. febrúar - Vetrarólympíuleikarnir 2014 hófust í Sotsjí í Rússlandi.
* 13. febrúar - Belgía lögleiddi dánaraðstoð á dauðvona sjúklingum.
* 16. febrúar - 13 suðurkóreskir ferðamenn létust í sprengjuárás á rútu í Kaíró.
* 20. febrúar - Úkraínukreppan: 100 létust í átökum lögreglu og mótmælenda í Kíev.
* 22. febrúar
	+ Úkraínska byltingin: Úkraínska þingið vísaði Víktor Janúkovytsj, forseta landsins, úr embætti og skipaði Oleksandr Túrtsjynov sem nýjan forseta í kjölfar mannskæðra mótmæla í Kænugarði.
	+ Matteo Renzi tók við embætti sem forsætisráðherra Ítalíu.
	+ Ísland dró aðildarumsókn sína að Evrópusambandinu til baka.
* 25. febrúar - 59 drengir voru myrtir í árás á skóla í Yobe-fylki í Nígeríu. Talið er að Boko Haram beri ábyrgð á árásinni.
* 27. febrúar - Rússland sendi óeinkennisklædda hermenn til Krímskaga í Úkraínu og hélt því fram að þeir væru aðskilnaðarsinnar frá Krímskaga. Skömmu síðar var Krímskagi innlimaður í Rússland eftir umdeilda atkvæðagreiðslu íbúa.

### Mars

Ómerktir hermenn í Simferopol á Krímskaga.
* 1. mars - Rússland sendi herlið til Krímskaga.
* 5. mars - Venesúela sleit öll stjórnmálatengsl við Panama og sakaði stjórn Panama um samsæri gegn venesúelskum stjórnvöldum.
* 8. mars - Malaysian Airlines flug 370, með 239 manns innanborðs, hvarf af ratsjám á leið sinni frá Kuala Lumpur til Peking.
* 13. mars - 301 námuverkamaður fórst í sprengingu í námu í Soma, Tyrklandi.
* 16. mars - Umdeild atkvæðagreiðsla meðal íbúa Krímskaga, hvort skaginn skyldi verða hluti af Rússlandi, fór fram.
* 21. mars - Krímskagi var formlega innlimaður í Rússland.
* 24. mars - Rússland var rekið úr G8 af hinum sjö ríkjunum í kjölfar innlimunar Krímskaga.
* 27. mars - Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna ályktaði að Krímskagi tilheyrði Úkraínu en ekki Rússlandi.
* 31. mars - Alþjóðadómstóllinn úrskurðaði að hvalveiðar Japana í Suður-Íshafi gætu ekki talist í vísindaskyni og ættu ekki að fá fleiri leyfi.

### Apríl

Mótmæli í Donetsk 6. apríl.
* 6. apríl - Rússneski fáninn var dreginn að húni í mótmælum í Donetsk og Karkiv í Úkraínu.
* 7. apríl
	+ Alþýðulýðveldið Donetsk lýsti yfir sjálfstæði frá Úkraínu.
	+ Fjölmennustu kosningar sögunnar fóru fram þegar þingkosningar hófust á Indlandi. 815 milljónir voru á kjörskrá.
* 10. apríl - Evrópuráðið svipti Rússland atkvæðisrétti sínum tímabundið vegna innlimunar Krímskaga.
* 14. apríl
	+ 276 stúlkum var rænt úr skóla í Chibok í Nígeríu. Hryðjuverkasamtökin Boko Haram lýstu yfir ábyrgð á mannránunum. Skömmu síðar sluppu 53 stúlkur frá mannræningjunum en hinar voru seldar í hjónabönd með meðlimum samtakanna.
	+ 75 létust þegar bílsprengja sprakk í höfuðborg Nígeríu, Abuja.
* 16. apríl - 304 manns létust þegar ferjunni *Sewol* hvolfdi í Suður-Kóreu.
* 18. apríl - 16 nepalskir fjallaleiðsögumenn fórust þegar snjóflóð féll í Everestfjalli nærri grunnbúðum Everest.
* 27. apríl - Páfarnir Jóhannes 23. og Jóhannes Páll 2. voru teknir í dýrlinga tölu.
* 28. apríl - Bandaríkin beittu viðskiptaþvingunum gegn Rússlandi vegna deilunnar um Krímskaga.

### Maí

Björgunaraðgerðir eftir námuslysið í Soma.
* 2. maí
	+ Bruninn í verkalýðsbyggingunni í Odesa 2014: 42 andstæðingar stjórnarinnar í Kænugarði létust í bruna í byggingu í Odesa eftir fjölmenn mótmæli.
	+ Yfir 2000 manns fórust í skriðuföllum í norðurhluta Afganistan.
* 5. maí - Alþjóðaheilbrigðisstofnunin lýsti því yfir að útbreiðsla lömunarveiki í 10 löndum væri orðin að alþjóðlegu heilbrigðisvandamáli.
* 5. maí - Hryðjuverkasamtökin Boko Haram drápu um 300 manns í árás á Gamboru Ngala í Nígeríu.
* 8. maí - Luis Guillermo Solís tók við embætti forseta Belís.
* 10. maí - Conchita Wurst sigraði Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014 fyrir Austurríki með laginu „Rise Like a Phoenix“.
* 12. maí - Alþýðulýðveldið Luhansk lýsti yfir sjálfstæði frá Úkraínu.
* 13. maí - Yfir 300 fórust í sprengingu í kolanámu í Soma í Tyrklandi.
* 14. maí - Besti flokkurinn bauð sig ekki fram að öðru sinni í sveitarstjórnarkosningum og var þar af leiðandi lagður niður.
* 15. maí - Safn um hryðjuverkin 11. september 2001 var vígt í Bandaríkjunum.
* 18. maí - Hersveitir Khalifa Haftar frömdu valdarán í Líbýu, hertóku Trípólí og gerðu loftárásir á Benghazi.
* 20. maí - 118 manns látast í sprengjuárás í Jos í Nígeríu.
* 22. maí
	+ Taílandsher steypti bráðabirgðastjórn Niwatthamrong Boonsongpaisan af stóli eftir að henni hafði mistekist að taka á óeirðum í landinu.
	+ Alþýðulýðveldin Luhansk og Donetsk lýstu yfir stofnun Nýja-Rússlands.
* 24. maí - 4 létust þegar maður hóf skothríð á Gyðingasafnið í Brussel.

### Júní

Opnunarhátíð heimsmeistaramótsins í knattspyrnu 2014.
* 2. júní - Jóhann Karl 1. Spánarkonungur tilkynnti að hann hygðist afsala sér völdum og láta krúnuna í hendur syni sínum, Filippusi 6.
* 3. júní - Bashar al-Assad var kjörinn forseti Sýrlands með 88% atkvæða þrátt fyrir borgarastyrjöldina í landinu.
* 5. júní - Vopnaður hópur súnnímúslima sem kallaði sig Íslamska ríkið í Írak og Mið-Austurlöndum hóf sókn í Norður-Írak.
* 7. júní - Petró Pórósjenkó tók við völdum sem forseti Úkraínu.
* 11. júní - Íslamska ríkið náði Tikrit á sitt vald.
* 12. júní
	+ Þrír ísraelskir táningar hurfu þegar þeir ferðuðust frá Betlehem til Hebron.
* 12. júní-13. júlí - Heimsmeistaramót í knattspyrnu karla var haldið í Brasilíu.
* 14. júní - Úkraínukreppan: 49 áhafnarmeðlimir úkraínskrar flutningavélar fórust þegar hún var skotin niður af aðskilnaðarsinnum í austurhluta landsins með flugskeyti.
* 16. júní - 48 voru drepin þegar hryðjuverkamenn al-Shabab réðust á bæinn Mpeketoni í Kenýa.
* 19. júní - Filippus 6. var krýndur Spánarkonungur.
* 28. júní - Skotárásarinnar í Sarajevó 1914 var minnst víða um heim.
* 29. júní - Íslamska ríkið lýsti yfir stofnun kalífadæmis með Abu Bakr al-Baghdadi sem kalífa.

### Júlí

Ísraelskir hermenn og skriðdrekar við landamærin að Gasa.
* 1. júlí - Hálf milljón íbúa Hong Kong mótmæltu fyrirhugaðri aukningu áhrifa kínverska miðstjórnarvaldsins í borginni.
* 2. júlí - Morðið á Mohammed Abu Khdeir: Ísraelskir landnemar rændu og myrtu palestínskan táning í hefndarskyni fyrir þrjá ísraelska táninga sem Hamas myrti 12. júní.
* 8. júlí - Átök milli Ísraels og Hamas hófust þegar Ísraelsher hóf hernaðaraðgerðir á Gasaströndinni.
* 13. júlí - Þýskaland vann heimsmeistaratitil í knattspyrnu karla eftir sigur gegn Argentínu.
* 14. júlí - Ashraf Ghani var kjörinn forseti Afganistans í annarri umferð forsetakosninga þar í landi.
* 17. júlí
	+ Malaysia Airlines flug 17, með 298 manns innanborðs, var skotin niður yfir austurhluta Úkraínu.
	+ Ísraelsher gerði innrás í Gasaströndina.
* 23. júlí - Samveldisleikarnir 2014 hófust í Glasgow.
* 24. júlí - Air Algérie flug 5017, með 116 manns innanborðs, fórst í Malí.
* 28. júlí - Ísraelskt flugskeyti lenti á skóla sem rekinn var á vegum Sameinuðu þjóðanna.

### Ágúst

Eldgosið í Holuhrauni.
* 1. ágúst - Ansar al Sharia lýsti yfir stofnun íslamsks emírats í Benghazi í Líbýu.
* 3. ágúst - 7 börn létust og 30 slösuðust þegar flugskeyti frá Ísraelsher lenti á skóla Sameinuðu þjóðanna á Gasaströndinni.
* 7. ágúst - Tveir leiðtogar Rauðu kmeranna, Nuon Chea og Khieu Samphan, voru dæmdir í lífstíðarfangelsi fyrir glæpi gegn mannkyni.
* 8. ágúst - Bandaríkjaher hóf loftárásir gegn hryðjuverkasamtökunum íslamska ríkinu í Norður-Írak.
* 9. ágúst - Hvítur lögreglumaður skaut þeldökka táninginn Michael Brown til bana í Ferguson (Missouri) sem leiddi til öldu mótmæla.
* 10. ágúst - Fyrstu beinu forsetakosningarnar fóru fram í Tyrklandi samkvæmt nýrri stjórnarskrá. Recep Tayyip Erdoğan var kjörinn forseti með 52% atkvæða.
* 16. ágúst - Sveitir Íslamska ríkisins myrtu 312 jasída í bænum Kojo í Norður-Írak.
* 18. ágúst - Fornleifauppgröftur hófst við Borgring í Danmörku. Hann leiddi í ljós hringborg frá víkingatímanum.
* 26. ágúst - Samið var um vopnahlé milli Ísraels og Palestínumanna eftir 7 vikna átök.
* 29. ágúst - Eldgos hófst í Holuhrauni norðan við Bárðarbungu í Vatnajökli. Gosið stóð í 6 mánuði samfleytt.

### September

Bandarískar sprengjuflugvélar taka af stað í átt að skotmörkum í Sýrlandi.
* 5. september - Samið var um vopnahlé milli Úkraínustjórnar og rússneskra aðskilnaðarsinna.
* 8. september - Breska konungsfjölskyldan tilkynnti að Vilhjálmur Bretaprins og Katrín, hertogaynja af Cambridge, ættu von á sínu öðru barni.
* 13. september - Bandaríkin lýstu Íslamska ríkinu stríð á hendur.
* 18. september - Þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Skotlands 2014 fór fram. Tillaga um sjálfstæði var felld með 55% atkvæða.
* 20. september - Tyrkland opnaði landamæri sín fyrir 70.000 Kúrdum á flótta undan Íslamska ríkinu í Sýrlandi.
* 22. september - Bandaríkjaher ásamt bandamönnum hóf loftárásir á Íslamska ríkið í Sýrlandi.
* 26. september - Þúsundir andstæðinga stjórnar Islam Karimov í Úsbekistan voru handteknir.
* 27. september - 63 fórust þegar eldfjallið Ontake á Japan hóf að gjósa.
* 28. september - Mótmælin í Hong Kong 2014: Þúsundir mótmælenda tóku yfir skrifstofur stjórnar Hong Kong.

### Október

Bandaríkjaher varpar sprengjum á Íslamska ríkið í Kobani.
* 3. október - Borgarastyrjöldin í Malí: 9 friðargæsluliðar létu lífið í árás á bílalest Sþ milli Menaka og Ansongo.
* 5. október
	+ Umsátrið um Kobanî: Íslamska ríkið réðist inn í borgina Kobanî í norðurhluta Sýrlands.
	+ Fjöldagröf með líkamsleifum 30 kennaranema sem hafði verið rænt af lögreglu í Iguala í Mexíkó fundust.
	+ Svíþjóð varð fyrsta Evrópusambandslandið sem viðurkenndi sjálfstæði Palestínuríkis.
* 18. október - 20 létust í árás uppreisnarmanna í ADF-Nalu á bæinn Byalos í Austur-Kongó.
* 20. október - Joko Widodo tók við embætti sem forseti Indónesíu.
* 28. október - HTML5 varð að formlegum W3C-tilmælum.
* 31. október
	+ Forseti Búrkína Fasó, Blaise Compaoré, sagði af sér eftir að herinn tók völdin.
	+ Geimfarið *VSS Enterprise*, af gerðinni SpaceShipTwo, hrapaði. Einn flugmaður fórst.

### Nóvember

Ljósmynd af yfirborði halastjörnunnar 67P/Thurjumov-Gerasimenko.
* 2. nóvember - Milliríkjanefnd um loftslagsbreytingar birti lokahluta Fimmtu matsskýrslu sinnar sem talaði um „alvarlegar og óafturkræfar afleiðingar“ loftslagsbreytinga.
* 3. nóvember - Skýjakljúfurinn One World Trade Center í New York-borg var opnaður almenningi.
* 9. nóvember - Þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Katalóníu var haldin. Yfir 80% samþykktu að lýsa yfir sjálfstæði. Hæstiréttur Spánar hafði áður dæmt þjóðaratkvæðagreiðsluna ólöglega.
* 12. nóvember - Evr­ópska geimferða­stofn­un­in losaði lendingarfarið „Philae“ frá geimfarinu *Rosetta* og lenti því á halastjörnunni 67P/​Tjurju­mov-Gerasien­ko. Þetta var í fyrsta sinn sem geimfar lenti á halastjörnu.
* 19. nóvember - 150 cm snjór féll á skömmum tíma við Buffalo í New York-fylki í Bandaríkjunum.
* 25. nóvember - Hörð átök milli mótmælenda og lögreglu áttu sér stað í Ferguson (Missouri) vegna morðsins á Michael Brown.

### Desember

* 3. desember - Japanska geimferðastofnunin JAXA sendi ómannaða geimfarið *Hayabusa2* til loftsteinsins 162173 Ryugu.
* 16. desember - 145 skólabörn og kennarar létust þegar Talíbanar gerðu árás á skóla í Peshawar í Pakistan.
* 17. desember - Barack Obama forseti Bandaríkjanna og Raúl Castro forseti Kúbu tilkynntu að ríkin hygðust taka upp stjórnmálasamband á ný eftir 52 ára fjandskap.
* 22. desember - Beji Caid Essebsi varð forseti Túnis.
* 23. desember - Úkraínska þingið samþykkti að leggja hlutleysisstefnu landsins niður og sækja um aðild að NATO.
* 28. desember - Farþegaþotan Indonesia AirAsia flug 8501 fórst í Jövuhafi með 162 manns innanborðs.
* 28. desember - Eldur kom upp í ferjunni *Norman Atlantic* á Adríahafi. 11 fórust í eldinum.
* 28. desember - Atlantshafsbandalagið lýsti yfir formlegum endalokum aðgerða í Afganistan.
* 31. desember - 30 létust þegar sprengja sprakk í mosku í Ibb í Jemen þar sem hundruð sjíamúslima höfðu komið saman.

## Dáin

* 5. janúar - Eusébio, portúgalskur knattspyrnumaður (f. 1942).
* 9. janúar - Dale Mortensen, bandarískur hagfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (f. 1939).
* 11. janúar - Ariel Sharon, forsætisráðherra Ísraels (f. 1928).
* 20. janúar - Claudio Abbado, ítalskur hljómsveitarstjóri (f. 1933).
* 27. janúar - Pete Seeger, bandarískur söngvari (f. 1919).
* 1. febrúar - Maximilian Schell, austurrísk-svissneskur leikari (f. 1930).
* 2. febrúar - Philip Seymour Hoffman, bandarískur leikari (f. 1967).
* 5. febrúar - Carlos Borges, úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. 1932).
* 9. febrúar - Gabriel Axel, danskur leikari og kvikmyndaleikstjóri (f. 1918).
* 10. febrúar - Shirley Temple, bandarísk leikkona (f. 1928).
* 13. febrúar - Ralph Waite, bandarískur leikari (f. 1928).
* 14. febrúar - Tom Finney, enskur knattspyrnumaður (f. 1922).
* 24. febrúar - Harold Ramis, bandarískur leikari og kvikmyndaleikstjóri (f. 1944).
* 1. mars - Alain Resnais, franskur leikstjóri (f. 1922).
* 23. mars - Adolfo Suárez, forsætisráðherra Spánar (f. 1932).
* 6. apríl - Mickey Rooney, bandarískur leikari (f. 1920).
* 17. apríl - Gabriel Garcia Marquez, kólumbískur rithöfundur (f. 1927).
* 29. apríl - Bob Hoskins, enskur leikari (f. 1942).
* 3. maí - Gary Becker, bandarískur hagfræðingur (f. 1930).
* 4. maí - Tatiana Samoilova, rússnesk leikkona (f. 1934).
* 15. maí - Jean-Luc Dehaene, forsætisráðherra Belgíu (f. 1940).
* 17. maí - Gerald Edelman, bandarískur læknir (f. 1929).
* 25. maí - Wojciech Jaruzelski, pólskur leiðtogi (f. 1923).
* 28. maí - Maya Angelou, bandarískur rithöfundur (f. 1928).
* 15. júní - Casey Kasem, bandarískur leikari (f. 1932).
* 24. júní - Eli Wallach, bandarískur leikari (f. 1915).
* 7. júlí - Eduard Shevardnadze, forseti Georgíu (f. 1928).
* 7. júlí - Alfredo Di Stéfano, argentínsk-spænskur knattspyrnumaður (f. 1926).
* 13. júlí - Nadine Gordimer, suður-afrískur rithöfundur (f. 1923).
* 19. júlí - James Garner, bandarískur leikari (f. 1928).
* 11. ágúst - Robin Williams, bandarískur leikari og grínisti (f. 1951).
* 12. ágúst - Lauren Bacall, bandarísk leikkona (f. 1924).
* 24. ágúst - Richard Attenborough, breskur leikari og kvikmyndaleikstjóri (f. 1923).