Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gyðingahatur

Málverk frá miðöldum sem sýnir Gyðinga brennda á báli í Svartadauða. Gyðingum var þá skylt að bera sérstaka hatta og skildi
**Gyðingahatur** er andúð, fordómar, mismunun og ofsóknir á hendur Gyðingum sem þjóð, þjóðfélagshóp, trúfélagi eða kynþætti. Nasismi var stjórnmálastefna, sem grundvallaðist á gyðingahatri og stefndi að útrýmingu gyðinga. Helförin var skipulögð tilraun til þess að hrinda þeirri stefnu í framkvæmd.

Judenhass (Gyðingahatur) var notað fyrst af þýskum vísindamönnum árið 1873 til að lýsa slíku hatri. Ásakanir í garð gyðinga hafa verið alt frá að bera svarta dauða til landsins og bera undirróður gegn kristinni til að bendla þá við kommúnismann og stórglæpi hans og reka skipulagða brotastarfsemi.

## Sjá einnig

* Helförin
* *Gjörðabækur öldunga Zíons*
# Pepsi

**Pepsi Cola** er kolsýrður gosdrykkur frá Pepsi Co. Hann inniheldur sykur eða sírópsblöndu, koffín og litarefni.

  *Þessi matar eða drykkjargrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Bryan Cranston

| Brian Lee Cranston |
| --- |
|  |
| Upplýsingar |
| Fæddur | 7. mars 1956 Hollywood, Kaliforníu. |
| Þjóðerni | Bandarískur |
| Ár virkur | 1980- |
| Maki | Robin Dearden |
| Börn | Taylor Dearden |
| Emmy-verðlaun |
| 2008, 2010, 2014 fyrir Breaking Bad |
| Tony-verðlaun |
| 2014 Besti leikari |
| Golden Globe-verðlaun |
| 2014 fyrir Breaking Bad |

**Bryan Cranston** (f. 7. mars 1956) er bandarískur leikari best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Walter White í sjónvarpsþáttunum Breaking Bad og fyrir hlutverk sitt í gamaþættinum Malcolm in the Middle. Hann hefur leikstýrt þáttum sem hann hefur leikið í og kvikmyndunum Little Miss Sunshine (2006), Drive (2011), Argo (2012), og Godzilla (2014)
# Nítján hundruð áttatíu og fjögur

Nítján hundruð áttatíu og fjögur | Höfundur | George Orwell |
| Upprunalegur titill | *Nineteen Eighty-Four* |
| Þýðandi | Hersteinn Pálsson, Thorolf Smith og Gunnar Dal (1951) Þórdís Bachmann (2015) |
| Land | Bretland  |
| Tungumál | Enska |
| Stefna | Dystópía |
| Útgefandi | Secker & Warburg |
| Útgáfudagur | 8. júní 1949 (1949-06-08) |
| ISBN | ISBN 9789935218919 |

1984 eða Nítján hundruð áttatíu og fjögur (*Nineteen Eighty-Four* á frummálinu) er skáldsaga eftir George Orwell sem gerist árið 1984. Hún gerist í dystópítískri framtíð þar sem ríkið ræður öllu, jafnvel hugsunum þegna sinna. Hún er oft talin ein áhrifamesta bók 20. aldar og hefur hún verið sett í flokk með *Veröld ný og góð* eftir Aldous Huxley og *Við* eftir Jevgeníj Zamjatín sem ein þekktasta dystópíska skáldsaga sögunnar.

Bókin kom út í íslenskri þýðingu Hersteins Pálssonar, Thorolf Smith og Gunnars Dal árið 1951 undir heitinu *Nítján hundruð áttatíu og fjögur: skáldsaga* og í nýrri þýðingu Þórdísar Bachmann 2015.

## Tengt efni

* Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar
# Krossferðir

Kristnir menn ná Jerúsalem í fyrstu krossferðinni árið 1099.
**Krossferðirnar** voru herfarir kaþólskra evrópumanna á hendur þeim sem þeir töldu heiðingja á seinni hluta miðalda. Aðallega voru það múslimar sem urðu fyrir barðinu á krossförunum en einnig heiðnir Slavar, gyðingar, rússneskir og grískir rétttrúnaðarsinnar, Mongólar, Katarar, Hússítar, Valdensar, Prússar og pólitískir andstæðingar páfans. Krossfarar sóru eið og hlutu syndaaflausn fyrir vikið.

Rétttrúnaðarkirkja austrómverska keisaradæmisins biðlaði eftir aðstoð til að verjast ágangi Seljúktyrkja í Anatólíu. Fyrsta krossferðin var farin á 11. öld, að undirlagi Úrbanusar 2. páfa, með það að markmiði að hertaka borgina helgu, Jerúsalem og Landið helga. Ríki Seljúktyrkja náði yfir Anatólíu þar sem Tyrkland er í dag og í austur alla leið til Púnjab þar sem landamæri Pakistans og Indlands liggja í dag. Krossferðir voru síðan farnar allt fram til síðari hluta 13. aldar. Hugtakið er líka notað um herferðir sem farnar voru fram á 17. öld gegn heiðingjum, villutrúarmönnum, og öðrum sem fyrir einhverjar sakir voru í ónáð hjá kirkjunni. Ósætti innan kristinna og íslamskra hópa urðu til þess að bandalög mynduðust þeirra á milli, til að mynda bandalag kirkjunnar við Soldánsdæmið Rûm á tímum fimmtu krossferðarinnar.

Krossferðirnar höfðu mikil stjórnmálaleg, efnahagsleg og félagsleg áhrif sem eimir af enn þann dag í dag. Vegna innbyrðis deilna milli kristinna ríkja og pólitískra valdhafa var takmarki sumra krossferða breytt frá því sem upphaflega var. Þannig varð Fjórða krossferðin til þess að herjað var á Konstantínópel og Austrómverska keisaradæminu var skipt á milli Feneyja og Krossfaranna. Sjötta krossferðin var fyrsta krossferðin sem farin var án formlegrar blessunar páfans. Sjöundu, áttundu og níundu krossferðunum lyktaði með sigrum Mamlúka og Hafsída en þar með lauk krossferðunum.

## Listi yfir krossferðir

### Krossferðir til Landsins helga

* Fyrsta krossferðin (1095-1099)
* Önnur krossferðin (1147-1149)
* Þriðja krossferðin (1187-1192)
* Fjórða krossferðin (1202-1204)
* Barnakrossferðin (1212)
* Fimmta krossferðin (1217-1221)
* Sjötta krossferðin (1228-1229)
* Sjöunda krossferðin (1248-1254)
* Áttunda krossferðin (1270)
* Níunda krossferðin (1271-1272)

### Aðrar krossferðir

* Norrænu krossferðirnar (1147-1293)
* Albigensakrossferðin (1209-1229)
* Stedingerkrossferðin (1232-1234)
* Aragónkrossferðin (1284-1285)
* Alexandríukrossferðin (1365)
* Krossferð Despensers (1383)
* Mahdia-krossferðin (1390)

## Heimild

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Crusades*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 25. ágúst 2008.

## Tenglar

* „Hvað er krossferð?“. *Vísindavefurinn*.
* „Hvað getið þið sagt mér um Barnakrossferðina sem hófst árið 1212?“. *Vísindavefurinn*.
* „Hver er lengsti tími sem stríð hefur tekið?“. *Vísindavefurinn*.
* *Krossferðirnar kristilegar víkingaferðir*; grein í Þjóðviljanum 1964
# Samgöngur

Upplýsingaskilti við veg auðveldar fólki að komast leiðar sinnar.
**Samgöngur** er hugtak sem notað er um ferðir manna og varnings á milli tveggja staða, oft með farartæki sem ferðast á vegum. Samgöngur eru veigamikill hluti efnahags ríkja og eru sömuleiðis mikilvægar fyrir viðskipti þeirra á milli.

Í grófum dráttum má skipta samgöngum í innviði, farartæki og aðgerðir. Til innviðisins heyrir vegakerfið, lestarkerfið, flugvellir, hafnir, síki og hvers konar mannvirki ætluðum auðveldari samgöngur. Faratækin geta verið reiðhjól, mótorhjól, bílar, flugvélar, skip, lestir, o.s.frv. Aðgerðir lúta svo að stjórnun faratækjanna og þess laga- og reglugerðarumhverfis samgangna sem er til staðar. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið fer með samgöngumál á Íslandi.

## Tengill

* Samgönguvefurinn - Vefur sem var starfræktur um samgöngur á Íslandi

  *Þessi samgöngugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Mary Pickford

Mary Pickford á hátindi frægðar sinnar.
**Mary Pickford** (8. apríl 1892 – 29. maí 1979) var kanadísk leikkona og athafnakona, einn af stofnendum United Artists og Bandarísku kvikmyndaakademíunnar. Hún átti sitt blómaskeið sem leikkona á tímum þöglu myndanna en vinsældir hennar dalaði þegar talmyndirnar litu dagsins ljós undir lok 3. áratugar 20. aldar. Skömmu síðar skildi hún við eiginmann sinn og viðskiptafélaga, leikarann Douglas Fairbanks. Hún hætti alfarið kvikmyndaleik árið 1933 en hélt áfram að framleiða kvikmyndir fyrir United Artists. Hún seldi hlut sinn í fyrirtækinu 1956.

  *Þetta æviágrip  sem tengist kvikmyndum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Paramount Pictures

Paramount Pictures
**Paramount Pictures** (**PPC**) er bandarískt kvikmyndafyrirtæki og dreifingaraðili. Fyrirtækið er nú dótturfyrirtæki UIP sem er í eigu ViacomCBS.

  *Þessi kvikmyndagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*