# 13. september

|  |
| --- |
| Ágú – **September** – Okt |
| Su | Má | Þr | Mi | Fi | Fö | La |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |
|
| 2026 Allir dagar |

**13. september** er 256. dagur ársins (257. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 109 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir

* 604 - Sabiníanus varð páfi.
* 1502 - Orrustan við Smolinavatn í Líflandi: Þýska riddarareglan sigraði her Rússa undir stjórn Ívans 3. og stöðvaði útþenslu Rússlands við Eystrasalt.
* 1598 - Filippus 3. varð konungur Spánar og Portúgals.
* 1645 - Skoskir sáttmálamenn unnu sigur á her James Graham af Montrose í orrustunni við Philiphaugh.
* 1731 - Mesti mannfjöldi í 200 ár var samankominn á Þingvöllum þegar æðstu embættismenn landsins sóru Kristjáni konungi 6. hollustueiða. Voru það um 600 manns.
* 1791 - Loðvík 16. samþykkti lokagerð stjórnarskrár Frakklands.
* 1891 - Guðfinna Jónsdóttir var myrt við Svartárvatn á Norðaustur-Íslandi.
* 1894 - Frídagur verslunarmanna var haldinn hátíðlegur í fyrsta sinn í Reykjavík, en var síðar færður fram í ágústbyrjun.
* 1923 - Spænski herinn framdi valdarán. Miguel Primo de Rivera varð einræðisherra.
* 1934 - Rotaryklúbbur Reykjavíkur, sá fyrsti hér á landi, var stofnaður.
* 1938 - Súdetaþjóðverjar hófu uppreisn gegn stjórn Tékka. Uppreisnin var kæfð niður en Neville Chamberlain, forsætisráðherra Bretlands, sendi Adolf Hitler símskeyti og fór fram á fund um Súdetaland.
* 1956 - Harður diskur á tölvu var fyrst framleiddur af IBM.
* 1969 - Bandarísku teiknimyndaþættirnir *Scooby-Doo* hófu göngu sína á CBS.
* 1971 - Attica-óeirðirnar í New York: Lögregla og fangaverðir hófu skothríð á Attica-fangelsið með þeim afleiðingum að 9 gíslar og 29 fangar létu lífið.
* 1974 - Japanski rauði herinn hertók franska sendiráðið í Haag, Hollandi.
* 1980 - Norðvesturhlíð Skessuhorns var klifin en hafði fram til þessa verið talin ókleif. Tveir ungir menn unnu afrekið.
* 1980 - Rokk gegn her, tónleikar Samtaka herstöðvaandstæðinga, voru haldnir í Laugardalshöll.
* 1981 - Borgarfjarðarbrúin var vígð, næstlengsta brú á Íslandi, 520 metra löng.
* 1981 - Fjölbrautaskóli Suðurlands var settur í fyrsta sinn.
* 1982 - Grace Kelly fékk heilablóðfall meðan hún ók bifreið sinni. Bíllinn hrapaði niður fjallshlíð. Hún lést á sjúkrahúsi daginn eftir.
* 1985 - Bandaríska kvikmyndin *Eftir miðnætti* var frumsýnd.
* 1985 - Japanski tölvuleikurinn Super Mario Bros. var gefinn út.
* 1985 - Steve Jobs sagði af sér stjórnarsetu hjá Apple og stofnaði NeXT.
* 1986 - Jarðskjálfti lagði fimmtung grísku borgarinnar Kalamata í rúst. 20 létust.
* 1987 - Skransafnarar fundu geislavirk efni í yfirgefnum spítala í Goiânia í Brasilíu. Í kjölfarið létust fjórir vegna geislaeitrunar og hundruð reyndust hafa orðið fyrir geislun.
* 1992 - Guðrún Helgadóttir hlaut Norrænu barnabókaverðlaunin fyrir bók sína, *Undan illgresinu*.
* 1993 - Oslóarsamkomulagið var formlega undirritað í Washington D.C. af Yasser Arafat og Yitzhak Rabin.
* 1994 - Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar voru veitt í fyrsta sinn og hlaut þau Helgi Ingólfsson.
* 1996 - Alija Izetbegović var kjörinn forseti Bosníu og Hersegóvínu.
* 1996 - Bandaríska kvikmyndin *Feeling Minnesota* var frumsýnd.
* 1999 - Íbúðasprengjurnar í Rússlandi: 119 létust þegar sprengja sprakk í fjölbýlishúsi við Kasjirskoje-hraðbrautina í Moskvu.
* 2000 - Steve Jobs kynnti betaútgáfu Mac OS X.
* 2001 - Borgaralegt flug hófst aftur í Bandaríkjunum eftir árásirnar 11. september.
* 2006 - Stærsta dvergreikistjarna sólkerfisins, 2003 UB313, fékk formlega nafnið Eris.
* 2007 - Yfirlýsing um réttindi frumbyggja var samþykkt af allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna.

* 2013 - Samninganefnd um inngöngu Íslands í Evrópusambandið var formlega leyst upp.
* 2013 - Bein nýrrar manntegundar, *Homo naledi*, fundust í helli í Suður-Afríku.
* 2014 - Bandaríkin lýstu Íslamska ríkinu stríð á hendur.
* 2017 - Alþjóðaólympíunefndin tilkynnti að Sumarólympíuleikarnir 2024 yrðu haldnir í París og Sumarólympíuleikarnir 2028 í Los Angeles.
* 2021 – Þingkosningar fóru fram í Noregi. Vinstriblokkin með Verkamannaflokk Jonasar Gahr Støre í fararbroddi vann sigur á hægristjórn Ernu Solberg.

## Fædd

* 1087 - Jóhannes 2. Komnenos, Býsanskeisari (d. 1143).
* 1630 - Olof Rudbeck, sænskur vísindamaður (d. 1702).
* 1689 - Johan Fredrik Peringskiöld, sænskur fornfræðingur (d. 1725).
* 1819 - Clara Schumann, píanisti og tónskáld (d. 1896).
* 1853 - Hans Christian Gram, danskur örverufræðingur (d. 1938).
* 1860 - John J. Pershing, bandarískur hershöfðingi (d. 1948).
* 1863 - Arthur Henderson, breskur stjórnmálamaður og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1935).
* 1874 - Arnold Schoenberg, austurrískt tónskáld (d. 1951).
* 1908 - Carlos Peucelle, argentínskur knattspyrnumaður (d. 1990).
* 1913 - Tadao Horie, japanskur knattspyrnumaður (d. 2003).
* 1916 - Roald Dahl, breskur rithöfundur (d. 1990).
* 1917 - Jón Þórarinsson, íslenskt tónskáld (d. 2012).
* 1928 - Robert Indiana, bandarískur myndlistarmaður.
* 1935 - Vilborg Harðardóttir, íslensk blaðakona (d. 2002).
* 1940 - Óscar Arias Sánchez, forseti Kosta Ríka og Nóbelsverðlaunahafi.
* 1941 - Ahmet Necdet Sezer, fyrrverandi forseti Tyrklands.
* 1944 - Jacqueline Bisset, bresk leikkona.
* 1945 - Andres Küng, sænskur blaðamaður (d. 2002).
* 1951 - Salva Kiir Mayardit, forseti Suður-Súdans.
* 1952 - Edda Björgvinsdóttir, íslensk leikkona.
* 1954 - Shigeharu Ueki, japanskur knattspyrnumaður.
* 1957 - Bongbong Marcos, filippseyskur stjórnmálamaður.
* 1959 - Sólveig Pálsdóttir, íslensk leikkona.
* 1959 - Chris Hansen, bandarískur blaðamaður.
* 1962 - Andrea Gylfadóttir, íslensk söngkona.
* 1964 - Mladen Mladenović, króatískur knattspyrnumaður.
* 1965 - Jeff Ross, bandarískur leikari.
* 1970 - Louise Lombard, bresk leikkona.
* 1971 - Goran Ivanisevic, króatískur tennisleikari.
* 1971 - Helgi Kolviðsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 1976 - Móri, íslenskur rappari.
* 1980 - Gilberto Ribeiro Gonçalves, brasilískur knattspyrnumaður.
* 1989 - Thomas Müller, þýskur knattspyrnumaður.
* 1989 - Vera Illugadóttir, íslensk dagskrárgerðarkona.
* 1990 - Ólöf Birna Torfadóttir, íslenskur kvikmyndaleikstjóri.
* 1994 - Yngvi Ásgeirsson, íslenskur knattspyrnumaður.

## Dáin

* 81 - Títus, rómverskur keisari (f. 39).
* 1260 - Skarðs-Snorri Narfason, íslenskur höfðingi (f. um 1175).
* 1321 - Dante Alighieri, ítalskt skáld (f. 1265).
* 1409 - Ísabella af Valois, Englandsdrottning (f. 1389).
* 1488 - Karl 2., hertogi af Bourbon (f. 1434).
* 1506 - Andrea Mantegna, ítalskur listmálari (f. 1431).
* 1592 - Michel de Montaigne, franskur heimspekingur (f. 1533).
* 1598 - Filippus 2. Spánarkonungur (f. 1526).
* 1741 - Charles Rollin, franskur sagnfræðingur (f. 1661).
* 1870 - Orla Lehmann, danskur stjórnmálamaður (f. 1810).
* 1872 - Ludwig Andreas Feuerbach, þýskur heimspekingur (f. 1804).
* 1928 - Italo Svevo, ítalskur rithöfundur (f. 1861).
* 1931 - Lili Elbe, dönsk myndlistarkona (f. 1882).
* 1996 - Tupac Amaru Shakur, bandarískur rappari, leikari og skáld.
* 1998 - George Wallace, bandarískur stjórnmálamaður (f. 1919).
* 1999 - Benjamin S. Bloom, bandarískur uppeldisfræðingur (f. 1913).
* 2012 - Steindór Hjörleifsson, íslenskur leikari (f. 1926).
* 2022 - Jean-Luc Godard, franskur kvikmyndaleikstjóri (f. 1930).
* 2024 - Kristinn Stefánsson, íslenskur körfuknattleiksmaður (f. 1945).