Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sequoia-þjóðgarðurinn

General Sherman er stærsta tré í heimi.
Við Sierra Nevada fjöll.
Kort.
**Sequoia-þjóðgarðurinn** (enska: **Sequoia National Park**) er þjóðgarður í Sierra-Nevadafjöllum í Kaliforníu. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1890 og er 1635 ferkílómetrar að stærð. Samstundis var skógarhöggi hætt á svæðinu. En þekktast er svæðið fyrir stærstu tré í heimi risarauðviður. Innan þjóðgarðsins er einnig Mount Whitney, hæsta fjall samfelldu Bandaríkjanna( utan Alaska og Hawaii). Granít er algeng bergtegund í Sierra Nevadafjöllum. Beint norður af Sequoiaþjóðgarðinum er annar þjóðgarður: Kings Canyon National Park. Vegir í þjóðgarðinum eru af skornum skammti.

## Heimild

Fyrirmynd greinarinnar var „*Sequoia National Park*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 29. nóv. 2016.
# Á hverfanda hveli (kvikmynd)

| Á hverfanda hveli |
| --- |
| Gone With the Wind |
|  |
| Leikstjóri | Victor Fleming |
| Handritshöfundur | Sidney Howard |
| Byggt á | *Á hverfanda hveli* eftir Margaret Mitchell |
| Framleiðandi | David O. Selznick |
| Leikarar | Clark Gable Vivien Leigh Leslie Howard Olivia de Havilland |
| Kvikmyndagerð | Ernest Haller |
| Klipping | Hal C. Kern James E. Newcom |
| Tónlist | Max Steiner |
| Fyrirtæki | Selznick International Pictures Metro-Goldwyn-Mayer |
| Dreifiaðili | Loew's Inc. |
| Frumsýning | 15. desember 1939 |
| Lengd | 221 mínútur |
| Land | Bandaríkin |
| Tungumál | Enska |
| Ráðstöfunarfé | 3,85 milljónir Bandaríkjadala |
| Heildartekjur | >390 milljónir Bandaríkjadala |

Á hverfanda hveli (enska: *Gone with the Wind*) er bandarísk kvikmynd sem er byggð á samnefndri skáldsögu eftir Margaret Mitchell. Hún var frumsýnd 15. desember 1939 í Atlanta.

Myndin gerist í bandaríska suðrinu á tíma þrælastríðsins og endurbyggingartímabilsins. Sagan fjallar um Scarlett O'Hara (Vivien Leigh), viljasterka dóttur plantekrueiganda í Georgíu, ástarþrá hennar á Ashley Wilkes (Leslie Howard), sem er kvæntur frænku sinni, Melanie Hamilton (Olivia de Havilland), og síðan hjónaband hennar með Rhett Butler (Clark Gable).

*Á hverfanda hveli* naut gríðarlegra vinsælda þegar hún var frumsýnd. Hún varð tekjuhæsta kvikmynd sem gerð hafði verið á þeim tíma og hélt því meti í rúman aldarfjórðung. Með tilliti til verðbólgu er hún enn tekjuhæsta mynd kvikmyndasögunnar. Kvikmyndin var endursýnd í kvikmyndahúsum með reglulegu millibili á næstu áratugum og varð fastur liður í bandarískri dægurmenningu.

Myndin hefur verið gagnrýnd fyrir sögulega endurskoðun með því að sýna suðurríkin í rómantísku ljósi og breiða út mýtuna um hinn glataða málstað suðurríkjanna. Aftur á móti hefur verið bent á að myndin hafi stuðlað að breytingum á því hvernig svartir Bandaríkjamenn voru sýndir í kvikmyndum. Myndin er enn talin með bestu kvikmyndum allra tíma og árið 1989 var hún ein af fyrstu 25 kvikmyndunum sem voru valdar til varðveislu í United States National Film Registry.

## Tilvísanir

  *Þessi kvikmyndagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Vincent Price

Vincent Price í myndastiklu úr kvikmyndinni *House of Haunted Hill* (1959)
**Vincent Leonard Price yngri** (27. maí 1911 – 25. október 1993) var bandarískur leikari, kunnur fyrir auðþekkjanlega rödd sína og fjölmörg hlutverk sem hann lék í hryllingsmyndum, oft sem illmennið. Á ferli sínum birtist hann einnig í kvikmyndum annarra sagnageira, þar á meðal í spæjaramyndum, spennumyndum og gamanmyndum. Price lék á sviði, í sjónvarpi og útvarpi og birtist í fleiri en hundrað kvikmyndum. Hann á tvær stjörnur á Walk of Fame-götunni í Hollywood; eina fyrir kvikmyndir sínar og aðra fyrir sjónvarpsvinnu. Price var fæddur og uppalinn í St. Louis í Missouri og á einnig stjörnu á Walk of Fame-götu St. Louis.

Price var listsafnari og var með gráðu í listasögu. Hann flutti fyrirlestra og skrifaði bækur um listasögu. Hann stofnaði einnig Vincent Price-listasafnið í Kaliforníu. Price var einnig þekktur sem meistarakokkur.

Price ljáði rödd sína tónlistarplötunni *Thriller* eftir Michael Jackson, þar sem hann flytur inngangsorð í byrjun og hlær illkvittnislega í lokin.

## Tilvísanir
# Versalahöll

Versalahöll
**Versalahöll** er kastali í Versölum, Frakklandi.

  *Þessi Frakklandsgrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Bandaríska frelsisstríðið

**Bandaríska frelsistríðið** (einnig þekkt sem **Bandaríska byltingin**) var uppreisn þrettán breskra nýlenda á austurströnd Norður-Ameríku gegn breskum yfirráðum, sem stóð frá 19. apríl 1775 til 3. september 1783. Frelsisstríðið varð kveikjan að stofnun fyrsta nútímalýðræðisríkisins, Bandaríkja Norður-Ameríku, sem síðar leiddi til frekari byltinga víða um veröld. Fyrstu hernaðarátök byltingarinnar áttu sér stað 19. apríl 1775 í námunda þorpanna Lexington og Concord í Massachusetts.

Þann 4. júlí 1776 samþykkti Annað meginlandsþing Bandaríkjanna (e. *Second Continental Congress*) sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna.

Framan af fóru herir byltingarmanna í nýlendurnum halloka en árið 1778 gerðust Frakkar samherjar nýlendubúa. Markmið Frakkakonungs var að grafa undan veldi Englendinga og ná sér þannig niðri á þeim eftir ósigurinn í nýlendustríðinu. Auk þess að eiga við heri nýlendubúa í Norður-Ameríku þurftu Bretar nú að hafa áhyggjur af franska flotanum og her Frakkakonungs. Þar sem kraftar breska heimsveldisins voru nú dreifðir gátu byltingarmenn náð undirtökum. Árið 1783 sömdu Bretar frið og skrifuðu undir samning þar sem þeir samþykktu sjálfstæði hinna nýstofnuðu Bandaríkja Norður-Ameríku.

## Tenglar

* Thomas Jefferson, *Rétturinn til byltingar*

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Rolla

**Rolla** (latína: rotulus) (einnig nefnd **ströngull** eða **roðull**) er uppvafið pergament (bókfell), papírus eða pappír og hefur að geyma bók. *Pappírsrolla* er rolla úr pappír, *bókfellsrolla* (eða *pergamentsrolla*) rolla úr pergamenti o.s.frv.

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# X (samfélagsmiðill)

X (samfélagsmiðill)|  |
| --- |
| Vefslóð | x.com/ |
| Gerð | Samfélagsmiðill |
| Tungumál | Fjölmála |
| Eigandi | Odeo (Mars–Október 2006)
Obvious Corporation (2006–2007)
Twitter, Inc. (2007–2023)
X Corp. (2023–) |
| Stofnað af | Jack Dorsey, Noah Glass, Biz Stone, Evan Williams |
| Hleypt af stokkunum | 21. mars 2006 |

Merki miðilsins þegar að hann hét ennþá Twitter, eða frá 2012 til 2023.
**X**, áður kallað **Twitter**, er samfélagsmiðill, örbloggskerfi og netsamfélag stofnaður í mars 2006 af Jack Dorsey, Noah Glass, Biz Stone, og Evan Williams, núorðoð sá stærsti í heimi. Hægt er að senda inn 280 stafa færslur (upphaflegt hámark 140 stafir var svo kæmist fyrir í SMS). Upphaflega hugmyndin var að notendur gætu bloggað á X með smáskilaboðum (SMS-skilaboðum) úr farsímum.

Þann 27. október 2022 keypti Elon Musk fyrirtækið fyrir 44 milljarða bandaríkjadala (tók af hlutabréfamarkaði), og varð sjálfur forstjóri þess. Elon hafði áður hætt við fyrirhuguð kaup vegna ónógra upplýsinga um falsreikninga hjá fyrirtækinu. En eftir nokkurra mánaða þref við fyrri eigendur, sem höfðu stefnt honum fyrir samningsbrot, gengu kaupin þó í gegn. Hann rak þá yfirmenn fyrirtækisins, og í kjölfarið breyti mörgu varðandi Twitter, sagði t.d. upp um helmingi starfsmanna (að sögn til að bjarga fyrirtækinu frá gjaldþroti), og breytti reglum og hætti t.d. að framfylgja sumum, s.s. að merkja færslur sem tengdust kórónufaraldrinum. Hann tilkynnti í desember 2022 að hann myndi fara frá sem forstjóri, en myndi þó enn vera yfir hugbúnaðargerð fyrirtækisins. Í júlí árið 2023 breytti Elon nafni samfélagsmiðilsins í X, sem að fékk mikla gagnrýni frá notendum. Í september árið 2023 tilkynnti Musk áform sín um að rukka notendur samfélagsmiðilsins til þess að nota miðilinn.

## Tilvísanir

  *Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Leikrit

**Leikrit** eða **leikverk** er verk sem sett er upp í leikhúsi og er leikið fremur en lesið. Oftast er leikritið samið sem texti af leikskáldi og síðan tekið og sett upp sem leiksýning af leikstjóra sem túlkar textann.

## Tenglar

* Leikritasafn Bandalags íslenskra leikfélaga (Leiklistarvefurinn)
* „Skólaleikir í 150 ár“, *Morgunblaðið* 1936[*óvirkur tengill*]

  *Þessi bókmenntagrein  sem tengist menningu er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Fáni Bandaríkjanna

Fáni Bandaríkjanna.
**Fáni Bandaríkjanna** er myndaður úr sjö láréttum rauðum línum með sex hvítum línum inni á milli og bláum rétthyrningi í efra horninu alsettum fimmtíu hvítum stjörnum. Stjörnurnar tákna fimmtíu fylki Bandaríkjanna og línurnar þrettán tákna upprunalegu nýlendurnar þrettán sem risu gegn bresku krúnunni og mynduðu Bandaríkin. Fáninn er einnig kallaður „*Stars and Stripes*“, „*Old Glory*“ og „*The Star-Spangled Banner*“ (sem er einnig nafnið á þjóðsöng landsins).

## Saga

Grand Union-fáninn sem var innblástur núverandi fána.
Fáninn er byggður á fána 13 breskra nýlendna í Norður-Ameríku. Sá fáni var nánast eins og núverandi fáni, en í stað stjarna var breski fáninn í horninu. Núverandi hönnun var lögfest af öðru meginlandsþinginu árið 1777. Síðan þá hefur honum verið breytt 26 sinnum. Núverandi útgáfa með 50 stjörnum var lögfest árið 1960.

## Tilvísanir

  *Þessi Bandaríkja-tengda grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Þriðja heimsstyrjöldin

Kjarnorkuvopn eru tengd hugtakinu þriðja heimsstyrjöldin.
**Þriðja heimsstyrjöldin** er hugsanleg styrjöld sem gæti átt sér stað í framtíðinni. Á fyrri hluta 20. aldarinnar geysuðu fyrri og seinni heimsstyrjöldin þannig að ljóst er að, ef sú þriðja mun nokkru sinni eiga sér stað, þá líður langt á milli. Það einkennir umræðu um þriðju heimsstyrjöldina að talið er að notuð yrðu kjarnorkuvopn í því stríði og að eyðileggingin í kjölfarið yrði mikil eða jafnvel alger. Kjarnorkuvopn hafa aðeins tvisvar verið notuð áður, í bæði skiptin af hendi Bandaríkjahers í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Þegar vígbúnaðarkapphlaup var á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna var talið að opinberunarstríð á milli landanna tveggja hefði verið líklegt. Dómsdagsklukkan hefur verið tákn um þriðju heimsstyrjöldina síðan Truman-kenningin tók gildi árið 1947.

Hugsanleg atburðarás er meðal annars venjulegt stríð og eyðilegging jarðarinnar. Albert Einstein lét eitt sinn þau orð falla "Ég veit ekki með hvaða vopnum verður barist í þriðju heimstyrjöldinni en í fjórðu heimstyrjöldinni verður barist með prikum og grjóti".

Mikið hefur verið skrifað um þriðju heimsstyrjöldina í fagurbókmenntum. Til að mynda í bók Tom Clancys Rauður stormur.

  *Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.*
# Mauna Loa

Kort.
Gervihnattamynd.
**Mauna Loa** er eldfjall, nánar tiltekið dyngja, á Hawaii í Bandaríkjunum. Það er eitt þeirra fimm eldfjalla sem mynda eyjuna Hawaii. Fjallið rís 9.170 m frá hafsbotni en er 4.129 metra yfir sjávarmáli.

Mauna Loa hefur líklega gosið síðustu 700.000 ár og kom upp úr hafi fyrir 400.000 árum. Gos árin 1926 og 1950 eyðilögðu þorp á eyjunni. Bandaríkjaher reyndi að stöðva eða beina hraunrennsli í gosum 1935 og 1942 með því að varpa sprengjum. Gos var 1984. Árið 2022 hófst svo gos í fjallinu.

## Heimild

Fyrirmynd greinarinnar var „*Mauna Loa*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 4. febrúar 2019.