Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 6ma yarcento

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 5ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 7ma yarcento |
| Yardeki:
500a • 510a • 520a • 530a • 540a
550a • 560a • 570a • 580a • 590a 600a

---

 |
| Yari:
501 • 502 • 503 • 504 • 505 506 • 507 • 508 • 509 • 510
511 • 512 • 513 • 514 • 515 516 • 517 • 518 • 519 • 520
521 • 522 • 523 • 524 • 525 526 • 527 • 528 • 529 • 530
531 • 532 • 533 • 534 • 535 536 • 537 • 538 • 539 • 540
541 • 542 • 543 • 544 • 545 546 • 547 • 548 • 549 • 550
551 • 552 • 553 • 554 • 555 556 • 557 • 558 • 559 • 560
561 • 562 • 563 • 564 • 565 566 • 567 • 568 • 569 • 570
571 • 572 • 573 • 574 • 575 576 • 577 • 578 • 579 • 580
581 • 582 • 583 • 584 • 585 586 • 587 • 588 • 589 • 590
591 • 592 • 593 • 594 • 595 596 • 597 • 598 • 599 • 600 |

La **6ma yarcento** komencis la yaro 501 e finis la yaro 600. Dum la 6ma yarcento eventis, inter altri:

## Europa
# Oktobro

**Oktobro** esas la dekesma monato dil yaro en kalendario. Dum oktobro en norda misfero esas autuno. En suda printempo.

La nomo dil monato devenas de la nombro *ok*, pro ke en Romana kalendario la monato esis okesma.

On celebras en oktobro, inter altri:

* dio di matro, la triesma sundio en Arjentinia
* dio di puero, la duesma sundio en Brazilia
* Dio di la Nedependo, ye la 1ma di oktobro en Nigeria
* Dio di la Nedependo, ye la 8ma di oktobro en Kroatia

## Mezvalora vetero en norda misfero

### Mezvalora temperaturo

* en Finlando: (sude) +6,4 ˚C, (norde) -0,2 ˚C
* en Budapest: 11,8 °C
* en Kairo: 23,3 °C
* en New-York: 13,8 °C

### Mezvalora longeso di dio

* en Finlando: (en sudo) 10 hori

### Mezavalora monatala pluvo-quanto

* en Helsinki: 76 mm
* en Budapest: 39 mm
* en Kairo: 0,7 mm
* en New-York: 112 mm

## Mezvalora vetero en suda misfero

### Mezvalora temperaturo

* en Luanda: +25,2 °C
* en Sao Paulo +20 °C
* en Bariloche: +8 °C

### Mezvalora longeso di dio

* en …

### Mezavalora monatala pluvo-quanto

* en Luanda: 7 mm
* en Sao Paulo: 126,6 mm
* en Bariloche: 49,9 mm

| **Monati dil yaro** |  |
| --- | --- |
| • januaro • februaro • marto • aprilo • mayo • junio • • julio • agosto • septembro • oktobro • novembro • decembro • |
# Prostitucado

Prostitucitino en Torino, Italia.
**Prostitucado** o prostituco konsistigas aceptar od obtenar, po rekompenso (od indemno-promiso), de sexuala relati. Quankam ta agado praktikesas da la du sexui, ol esas maxim ofte praktikata da mulieri.

Prostitucado surnomizesas « la maxim anciena mestiero de la mondo ».

Prostitucado resortisas ad fiskala, morala e sanesala domeni. La politiki di tempala e religiala povi esas konocata ed experimentata delonge.

La precipua tendenci esas:

* regulizado : kadrizar ta agado pro esas exercita legale, prostitucado es konsiderita kom normala profesionala agiveso.
* abolisismo : la prostituci es viktimi e la proxeneti es kriminozi, la prostituci ne es sancionebla. La klienti ne povas esar sancionita.
* interdikteso : la prostituci e la proxeneti es kriminanti; polico e tribunali sancionas ta agado. La klienti povas esar sancionita.

La loko ube prostituciti laboras nominezas lupanaro o prostituceyo.
# Ursula von der Leyen

|  |
| --- |
| **Ursula Gertrud von der Leyen** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Presidanto dil Europana Komisiono di  Europana Uniono** |
| **Guvernisteso:** | de 1ma di decembro 2019 til nun |
| **Precedanto:** | Jean-Claude Juncker |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 8 di oktobro 1958 |
| **Naskoloko:** | Bruxel, Belgia |
| **Spozo:** | Heiko von der Leyen |
| **Profesiono:** | Mediko, politikisto |
| **Politikala partiso:** | Kristana-Demokrata Uniono |

**Ursula Gertrud von der Leyen** (n. 8 di oktobro 1958) esas Germanino, mediko e polikisto membro di la Kristana-Demokrata Uniono di Germania.

Ye 2003 el nominesis kom landala ministro pri familio. Ye 2005 kancelero Angela Merkel nominis elu kom federala ministro pri famillio. Ye 2009 el divenis federala ministro pri laboro. Ye 2013 el nominesis federala ministro pri defenso: lore el esas la unesma muliero en ita ofico.

Ye julio 2019 la Europana Konsilio propozis elu kom prezidanto dil Europana Komisiono, sucedonta Jean-Claude Juncker. Ye la 16ma di julio 2019 la Europana Parlamento aprobis elu por ita ofico. El divenis la nova prezidanto dil Europana Komisitaro depos la 1ma di decembro 2019.

La 18ma di julio 2024 majoritato dil Europana Parlamento aprobis la duesma fristo (2024-2029) di Von der Leyen kom prezidanto dil Europana Komisitaro.
# Mihail Sergeyevich Gorbachyov

|  |
| --- |
| **Mihail Sergeyevich Gorbachov** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Prezidanto di  Sovietia** |
| **Guvernisteso:** | de 15 di marto 1990 til 25 di decembro 1991 |
| **Precedanto:** | ofico kreita |
| **Sucedanto:** | ofico extingita |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 2 di marto 1931 |
| **Naskoloko:** | apud Stavropol |
| **Mortodato:** | 30 di agosto 2022 |
| **Spozo:** | Raisa Gorbachyova |
| **Profesiono:** | Politikisto |
| **Politikala partiso:** | *Bolsheviko* |

**Mihail Sergeyevich Gorbachov** (en Rusiana: Михаи́л Серге́евич Горбачёв) (n. 1931 esis politikisto, lasta chefo di Sovietia, e guvernis de 1985 til 1991.

Il probis chanjar la lando kun *glasnost* e *perestroika*.

En 1990 ilu ganis la Nobel-premio pri paco.
# 1312

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 13ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 14ma WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 15ma yarcento |
| Yardeki:
1300a • 1310a • 1320a • 1330a • 1340a
1350a • 1360a • 1370a • 1380a • 1390a 1400a

---

 |
| Yari:
1301 • 1302 • 1303 • 1304 • 1305 1306 • 1307 • 1308 • 1309 • 1310
1311 • 1312 • 1313 • 1314 • 1315 1316 • 1317 • 1318 • 1319 • 1320
1321 • 1322 • 1323 • 1324 • 1325 1326 • 1327 • 1328 • 1329 • 1330
1331 • 1332 • 1333 • 1334 • 1335 1336 • 1337 • 1338 • 1339 • 1340
1341 • 1342 • 1343 • 1344 • 1345 1346 • 1347 • 1348 • 1349 • 1350
1351 • 1352 • 1353 • 1354 • 1355 1356 • 1357 • 1358 • 1359 • 1360
1361 • 1362 • 1363 • 1364 • 1365 1366 • 1367 • 1368 • 1369 • 1370
1371 • 1372 • 1373 • 1374 • 1375 1376 • 1377 • 1378 • 1379 • 1380
1381 • 1382 • 1383 • 1384 • 1385 1386 • 1387 • 1388 • 1389 • 1390
1391 • 1392 • 1393 • 1394 • 1395 1396 • 1397 • 1398 • 1399 • 1400 |

La yaro **1312** (MCCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 312ma yaro di la duesma yarmilo, la 12ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi

### Afrika

* Genovana navo deskovras Kanarii.

## Naski

* 13ma di novembro - Rejulo Edward la 3ma di Anglia (m. 1377)

## Morti

* 7ma di septembro - Rejulo Fernando la 4ma di Kastilia (n. 1285)
# Piano

Tradicionala piano horizontala.
**Piano** esas muzikal instrumento klasifikata kom instrumento kun klavaro di perkutata kordi, segun tradicionala sistemo di klasifiko. Segun la nuna klasifiko maxim uzata (di Hornbostel-Sachs), piano esas citaro kun kesto di resonado kun klavaro adicionita, per qua perkutesas la kordi. Piano formacesis ek harpo de multopla kordi qui pleesas per nedireta mekanismo di perkutado a qua adicionesis ekswichili. En ocidentala muziko, piano posibligas solitara pleado, same kam por orkestrala muziko o por akompanado o por kompozo od esayo di muziko.

Piano produktas sono per perkutado di stala kordi per marteleti kovrita da felto. La vibrado transmisesas tra la ponti aden la harmoniumala tablo.

Existas horizontala piani ed anke vertikala ed elektronikala.
# 268

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 2ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 **3ma** WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 4ma yarcento |
|

---

 |
| Yardeki: |
| 200a • 210a • 220a • 230a • 240a 250a • 260a • 270a • 280a • 290a 300a

---

 |
| Yari (Noto: la yaro en kursiva ne apartenas a ca yarcento) |
| *200* | 201 | 202 | 203 | 204 | 205 | 206 | 207 | 208 | 209 |
| 210  | 211 | 212 | 213 | 214 | 215 | 216 | 217 | 218 | 219 |
| 220 | 221 | 222 | 223 | 224 | 225 | 226 | 227 | 228 | 229 |
| 230 | 231 | 232 | 233 | 234 | 235 | 236 | 237 | 238 | 239 |
| 240 | 241 | 242 | 243 | 244 | 245 | 246 | 247 | 248 | 249 |
| 250 | 251 | 252 | 253 | 254 | 255 | 256 | 257 | 258 | 259 |
| 260 | 261 | 262 | 263 | 264 | 265 | 266 | 267 | 268 | 269 |
| 270 | 271 | 272 | 273 | 274 | 275 | 276 | 277 | 278 | 279 |
| 280 | 281 | 282 | 283 | 284 | 285 | 286 | 287 | 288 | 289 |
| 290 | 291 | 292 | 293 | 294 | 295 | 296 | 297 | 298 | 299 |
| 300 |

La yaro **268** (CCLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 268ma yaro dil unesma yarmilo, la 68ma yaro di la 3ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 260a. La nomo *268* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi

## Naski

## Morti

* 6ma di decembro - Papo Dionisius (naskodio nekonocata)
# Antarktika oceano

**Antarktika oceano** havas surfaco de 20.327.000 km2. La bordi esas la mar-rivo di Antarktika, Atlantiko, Indiana oceano e Pacifiko.

La bordo kun l'altra oceani esas definata ye 60° sudala latitudo.
# 1677

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 16ma yarcento **<--**17ma**-->** 18ma yarcento

---

 |
| Yardeki:
1600a • 1610a • 1620a • 1630a • 1640a
1650a • 1660a • 1670a • 1680a • 1690a
1700a

---

 |
| Yari:
1601 • 1602 • 1603 • 1604 • 1605 1606 • 1607 • 1608 • 1609 • 1610
1611 • 1612 • 1613 • 1614 • 1615 1616 • 1617 • 1618 • 1619 • 1620
1621 • 1622 • 1623 • 1624 • 1625 1626 • 1627 • 1628 • 1629 • 1630
1631 • 1632 • 1633 • 1634 • 1635 1636 • 1637 • 1638 • 1639 • 1640
1641 • 1642 • 1643 • 1644 • 1645 1646 • 1647 • 1648 • 1649 • 1650
1651 • 1652 • 1653 • 1654 • 1655 1656 • 1657 • 1658 • 1659 • 1660
1661 • 1662 • 1663 • 1664 • 1665 1666 • 1667 • 1668 • 1669 • 1670
1671 • 1672 • 1673 • 1674 • 1675 1676 • 1677 • 1678 • 1679 • 1680
1681 • 1682 • 1683 • 1684 • 1685 1686 • 1687 • 1688 • 1689 • 1690
1691 • 1692 • 1693 • 1694 • 1695 1696 • 1697 • 1698 • 1699 • 1700 |

La yaro **1677** (MDCLXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 677ma yaro di la duesma yarmilo, la 77ma yaro di la 17ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1670a. Kande 1677 komencis, Gregoriala kalendario esis 10 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

### Europa

* 11ma di aprilo - Eventas la batalio di Cassel dum Franca-Nederlandana milito. Franci vinkas la batalio.
* 14ma di julio - Suedi vinkas Dani en la batalio di Landskrona.

## Naski

* 21ma di februaro - Baruch Spinoza, Nederlandana filozofo (n. 1632)

## Morti

* 25ma di marto - Wenceslaus Hollar, Cheka graburisto (n. 1607)
# Areo

Paralelogramo havas areo = 4
Cirklo havas areo = WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
e Triangulo havas areo = WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 .
**Areo** esas spaco inkluzata en surfaco plana.
# Yari 1800a

L'emperi Europana en 1800.

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 18ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 **19ma** WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 20ma yarcento

---

 |
| Yardeki:
1800a • 1810a • 1820a • 1830a • 1840a
1850a • 1860a • 1870a • 1880a • 1890a 1900a

---

 |
| Yari:
1801 • 1802 • 1803 • 1804 • 1805 1806 • 1807 • 1808 • 1809 • 1810
1811 • 1812 • 1813 • 1814 • 1815 1816 • 1817 • 1818 • 1819 • 1820
1821 • 1822 • 1823 • 1824 • 1825 1826 • 1827 • 1828 • 1829 • 1830
1831 • 1832 • 1833 • 1834 • 1835 1836 • 1837 • 1838 • 1839 • 1840
1841 • 1842 • 1843 • 1844 • 1845 1846 • 1847 • 1848 • 1849 • 1850
1851 • 1852 • 1853 • 1854 • 1855 1856 • 1857 • 1858 • 1859 • 1860
1861 • 1862 • 1863 • 1864 • 1865 1866 • 1867 • 1868 • 1869 • 1870
1871 • 1872 • 1873 • 1874 • 1875 1876 • 1877 • 1878 • 1879 • 1880
1881 • 1882 • 1883 • 1884 • 1885 1886 • 1887 • 1888 • 1889 • 1890
1891 • 1892 • 1893 • 1894 • 1895 1896 • 1897 • 1898 • 1899 • 1900 |

La **yari 1800a** duris de la 1ma di januaro 1800 til la 31ma di decembro 1809. Dum ta epoko eventis la Napoleonala militi, ube Unesma Franca Imperio vinkis militi kontre multa Europana landi, exemple imperio Habsburga, Hispana imperio. La ideali de la Franca Revoluciono dissemesis tra Europa e tra la kolonii de Hispania e Portugal en Amerika. Komencis en Latin-Amerika (en la Vicerejio Nova-Granada) l'unesma revolto kontre Hispana dominaco.

Dum la yari 1800a eventis inter altri:

## Europa

* 18ma di aprilo 1804 - Napoléon la 1ma divenas imperiestro di Francia.
* 2ma til la 7ma di septembro 1807 - Por preventar la kapitulaco di Daniana floto a Napoléon la 1ma, Britaniani bombardas Kobehavn kun incendiala fosfa-fuzei, qui atingas la domi di civila habitanti: 30% de l'urbo destruktesas e 2,000 civili perisas.
* 29ma di novembro 1807 - Napoleonala militi: Princo João, rejino Maria la 1ma e cirkume 10,000 altra personi departas de Lisboa, Portugal vers Brazilia por eskapar de la Franca trupi komandita da Napoléon la 1ma. La korto Portugalana arivis en Bahia ye la 18ma di januaro 1808.
* 21ma di februaro 1808 - Milito inter Suedia e Rusia komencas, e duros til septembro 1809.

## Nord-Amerika

* 30ma di aprilo 1803 - Napoléon la 1ma vendas Louisiana ad Usa po 15 milion dolari. Ol oficale divenas Usana teritorio ye la 20ma di oktobro sam yaro.

## Central Amerika

* 1801 - Toussaint Louverture promulgas autonoma konstituco por Haiti.
* 1ma di januaro 1804 - Haiti divenas nedependanta de Francia.

## Sud-Amerika

* 1806 e 1807 - Angli probas invadar Buenos Aires du foyi. En 1806 li ekpulsesis da la lokala habitanti pos 45 dii. En 1807 li anke invadis Montevideo.
* 22ma di januaro 1808 - La rejala familio Portugalana arivas en Brazilia.
* 8ma di marto - Kun l'arivo di la rejala familio Portugalana, Brazilia divenas la sideyo di Portugalana imperio.
* Komencas revolti en Sud-Amerika kontre Hispana dominaco.
# Banja Luka

|  |
| --- |
|  **Banja Luka**  |
|  |
| Kelk imaji pri Banja Luka |
|  |  |
| Standardo | Blazono |
| Lando: |  Bosnia e Herzegovina |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 44°46'0" N |
| Longitudo: | 17°11'0" E |
| Altitudo: | 163 m |
| Surfaco: | 1 238,91 km² |
| Habitanti: | 185 042 (2013) |
| **Horala zono:** | UTC+1 (UTC+2 dum la somero) |
| **Urbestro:** | Igor Radojicic (SNSD) |
| **Mapo:** |
|  |
| Oficala retosituo: |
| www.banjaluka.rs.ba |

La centro di Banja Luka
**Banja Luka** esas chef-urbo e maxim grand urbo dil Serbala Republiko, e la duesma maxim granda di Bosnia e Herzegovina. La maxim multa habitantaro esas Serbi.

La fluvio Vrbas fluas tra l'urbo.

## Historio

Ye la 26ma e 27ma di oktobro 1969 ter-tremo destruktis granda parti dil urbo.

Depos 1998 fakte esas la chef-urbo di la Serbala Republiko, ma ye la 19ma di marto 2008 la parlamento di Serbala Republiko enskribis en la konstituco ke *Banja Luka* esas la chef-urbo di la Serbala Republiko.

## Referi
# Paul Keres

|  |
| --- |
| **Paul Keres** |
|  |
| **Profesiono:** | shakoludisto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Estonia  Soviet-Uniono |
| **Naskodato:** | 7 di januaro 1916 |
| **Nasko-loko:** | Narva, Estonia |
| **Mortodato:** | 5 di junio 1975 |
| **Morto-loko:** | Helsinki, Finlando |
|  |  |

**Paul Keres** (n. ye la 7ma di januaro 1916 – m. ye la 5ma di junio 1975) esis Estoniana e Sovietiana shakoludisto, multopla pretendinto a titulo championo dil mondo.

Il havis titulo *grandmastro* (GM) de 1950.

Ante duesma mondomilito *Keres* vinkis e legendala turniro AVRO en Nederlando (1938), en qua vinkis kontre quar pasinta, prezenta e futura championi dil mondo: José Raúl Capablanca e Max Euwe, Max Euwe, Alexandr Alehin e Mihail Botvinnik.

*Paul Keres* esis championo di Soviet-Uniono en yari: 1947, 1950 e 1951. En 1948 en shakoludo-turniro pri mondala championeso (pos subita morto en 1946 prezenta championo *Alexandr Alehin* en Portugal) il ganis 3-4ma pozeso – vinkinto la turniro *Mihail Botvinnik* divenis nova champiomo. En yari 1948-1975 sesfoye partoprenis en turniri di pretendanti, ganinte kinfoye 2ma pozeso, esante plu bona kam inter altri: Tigran Petrosyan, Vasili Smislov, Bobby Fischer e Mihail Tal.

*Paul Keres* konsideresis *Estoniana sportisto di 20ma yarcento*. En 1991 aparis il sur Sovietiana stampilo, e ank sur Estoniana bankobilieto 5 EEK.

## Referi
# Zoran Živković

|  |
| --- |
| **Zoran Živković** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Chefministro di  Serbia** |
| **Guvernisteso:** | de la 18ma di marto 2003 til la 4ma di marto 2004 |
| **Precedanto:** | Zoran Đinđić |
| **Sucedanto:** | Vojislav Koštunica |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 22 di decembro 1960 |
| **Naskoloko:** | Niš, Republiko Socialista Federala Yugoslavia |
| **Spozo:** | Biserka Živković |
| **Profesiono:** | politikisto |
| **Politikala partiso:** | *Demokratska stranka* |

**Zoran Živković**, politikisto n. ye la 22ma di decembro 1960, esis chefministro di Serbia de 18ma di marto 2003 til la 4ma di marto 2004. Ante, il esis urbestro di Niš, de 1997 til 2000.
# Romano

**Romano** esas verko literaturala, fingura, en qua l'autoro esforcas interesar la lektero, sive per la singulareso dil aventuri, sive per la deskripto di la mori, di la pasioni, e.c.
# Krustaceo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

**Krustaceo** esas klaso di artropodi ordinare aquala, kun kuraso, qua formacesas de chitino impregnita da kalko-tereno. Krustacei respiras kum brankii, ulo havas du anteno-pari esas divisita en du parti : cefalotoraxo ed abdomino.

Ta klaso regrupas sis sub-klasi, la plu importanta esinta to di malakostraco, do maxim ordinara on povas nomar krabo, kreveto, homardo ed altra langusto.

* Remipedo
* Cefalokarido
* Maxilopodo
* Branchiopodo
* Malakostraco
# Umayada kalifio

Maxima ampleso dil kalifio Umayada.
**Umayada kalifio** (Arabe: *الخلافة الأموية*; *Al-Khilāfat al-ʾumawiyya*) esis la duesma ek la quar maxim granda Islamala kalifii establisita pos la morto di Muhamad.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |
# The Walt Disney Company

**The Walt Disney Company** o simple **Disney** (olime *Disney Brothers Cartoon Studio* – 1923–1926, *Walt Disney Studio* – 1926–1929, *Walt Disney Productions* – 1929–1986) esas Usan amas-komunikilar- e amuz-Konglomerato kun precipua sideyo en Burbank, Kalifornia.

La fondinti di lo esis Walt Disney e Roy O. Disney ye la 16ma di oktobro 1923.
# Kondensatoro

Diversa tipi di kondensatori.
**Kondensatoro** esas aparato quan on uzas por akumular, elektro pozitiva o negativa. Ol uzesas en elektrala ed elektronikala aparati. Ol konsistas ek du metalala lami, separita per dielektrika materio, o vakuo.
# Murcia

|  |
| --- |
|  **Murcia**  |
|  |
| Turisti observas la Katedralo di Santa Maria. |
|  |  |
| Standardo | Blazono |
| Lando: |  Hispania |
| Regiono: | Murcia |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 37°59'10" N |
| Longitudo: | 1°07'49" W |
| Altitudo: | 43 m |
| Surfaco: | 881,86 km² |
| Habitanti: | 460 349 (2021) |
| Denseso di habitantaro: | 513,98 hab./km² |
| **Horala zono:** | UTC+1 (UTC+2 dum somero) |
| **Urbestro:** | José Antonio Serrano Martínez (PSRM-PSOE) |
| **Mapo:** |
|  |
| Oficala retosituo: |
| www.murcia.es |

Monumento *La Sardina encallada* ("La strandita sardino" an la rivero Segura, Murcia.
**Murcia** esas urbo en Hispania, chef-urbo di regiono autonoma samnoma. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis 460 349 habitanti, esanta la 7ma maxim populoza urbo di la lando. Lua tota surfaco esas 881,86 km². Lua metropolala regiono konsistas ek 10 municipi, kovranta 1230,92 km² e havanta entote 672 773 habitanti en 2020.

Nun, lua maxim importanta ekonomial agado esas la sektoro di servadi, qua divenis plu importanta kam l'exportaco di agrokultiva produkturi.

Murcia probable fondesis en 825, sub la nomo *Madina Mursiya* dal emiro di Al-Andalus Abderraman la 1ma, an la rivo dil rivero Segura. Lua unesma universitato kreesis en 1272.

En 1651, granda inundado di Segura devastis l'urbo e produktis 1000 morti.Ye la 15ma di oktobro 1879 altra granda inundado produktis 800 morti.
# Eva Perón

|  |
| --- |
| **Eva Perón** |
|  |
| **Profesiono:** | aktorino, politikisto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Arjentinia |
| **Naskodato:** | 7 di mayo 1919 |
| **Nasko-loko:** | Junín, Arjentinia |
| **Mortodato:** | 26 di julio 1952 |
| **Morto-loko:** | Buenos Aires, Arjentinia |
|  |  |

**María Eva Duarte de Perón** (n. **Eva María Ibarguren** 1919 til 1952), konocita kom **Eva Perón**, esis arjentiniana aktorino e politikisto, spozino di Juan Domingo Perón, prezidanto di Arjentinia.
# Pinyin-sistemo

**Pinyin-sistemo**, **Hanyu Pinyin** o **Pinyin** esas oficala sistemo di latinigo por normala e oficala Chiniana linguo en kontinentala Chinia, Taiwan e Singapur.

La Pinyin-sistemo esis developita en le 1950 kom fundo di frua sistemi di latinigo di la Chiniana. Ol divenis internaciala normo (ISO 7098) en 1982 (ad Unionita Nacioni en 1986). En yari 2002-2008 la sistemo existis en Taiwan, ma "venkis" enemikeso ad komunista Chinia, do fakte ca lando ne havas nura sistemo dil latinigado.

La sistemo egardas (per diakritika signi) tre grava traito di la Chiniana – vocotoni. Es quar tipi di li (por normala vokali: a e i o u ü A E I O U Ü):

* ā ē ī ō ū ǖ Ā Ē Ī Ō Ū Ǖ – kun \*makrono
* á é í ó ú ǘ Á É Í Ó Ú Ǘ – kun *dextra korno*
* ǎ ě ǐ ǒ ǔ ǚ Ǎ Ě Ǐ Ǒ Ǔ Ǚ – kun *hokilo*
* à è ì ò ù ǜ À È Ì Ò Ù Ǜ – kun *sinistra korno*

Simpla exemplo dil pronunco:

*
*
*
*

Duration: 6 seconds.0:06
Plusa exempli di propra nomi en la Pinyin-sistemo: Táiwān, Běijīng, Shànghǎi, Chóngqìng, Tiānjīn, Zhào Zǐyáng, Huà Guófēng.
# 719

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 7ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 8ma WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 9ma yarcento |
| Yardeki:
700a • 710a • 720a • 730a • 740a
750a • 760a • 770a • 780a • 790a 800a

---

 |
| Yari:
701 • 702 • 703 • 704 • 705 706 • 707 • 708 • 709 • 710
711 • 712 • 713 • 714 • 715 716 • 717 • 718 • 719 • 720
721 • 722 • 723 • 724 • 725 726 • 727 • 728 • 729 • 730
731 • 732 • 733 • 734 • 735 736 • 737 • 738 • 739 • 740
741 • 742 • 743 • 744 • 745 746 • 747 • 748 • 749 • 750
751 • 752 • 753 • 754 • 755 756 • 757 • 758 • 759 • 760
761 • 762 • 763 • 764 • 765 766 • 767 • 768 • 769 • 770
771 • 772 • 773 • 774 • 775 776 • 777 • 778 • 779 • 780
781 • 782 • 783 • 784 • 785 786 • 787 • 788 • 789 • 790
791 • 792 • 793 • 794 • 795 796 • 797 • 798 • 799 • 800 |

La yaro **719** (DCCXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 719ma yaro dil unesma yarmilo, la 19ma yaro di la 8ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 710a. La nomo *719* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi

### Europa

* Charles Martel vinkas Redbad, rejulo dil Friziani.

## Naski

## Morti

* 1ma di junio - Imperiestro Anastasios la 2ma di Bizanco (naskodio nekonocata)
# Morbo di Parkinson

La **morbo di Parkinson** o **Parkinson-morbo** esas desgeneriva morbo en la centrala nervaro dum qua nervo-celuli lente mortas ("desgeneras"). Unesma-rezulte to duktas a perturbi di la movo: pro to Parkinson esas konsiderata kom perturbo di movo.