# Frontispico

|  |  |
| --- | --- |
| Bonveno a Wikipedio
L'enciklopedio libera e gratuita, redaktata da lua lektanti | Hodie (jovdio, 9 di julio 2026), ni havas **62 591** artikli tote en **Ido**  Versiono por smartfono |
|  Arto •  Cienco •  Naturo •  Socio •  Pensado |

|  |
| --- |
|  ☹ "Ido" ? ➔ ☺ ➔ Deutsch / English / Español / Français / Italiano / Русский / 中文 (China) / عربي (Araba) / + …

---

Bonveno a Wikipedio, l'enciklopedio libera e gratuita, redaktata da la propra lektanti per Ido, Esperanto reformita e selektita kom l'internaciona helpanta linguo ye 1907. Vu povas obtenar l'informo quan vu serchas sequante la ligili od uzante la sercho-buxo ye la supra dextra parto dil fenestro.
Anke vu povas kunlaborar editante l'artikli qui ja publikigesis por plubonigor li o kreante nova artikli pri temi quin vu bone konocas. Memorez ke la reda ligili havas nula artiklo asociata e ke se vu volas skribor pri nova temo qua ne havas ula ligilo kreata, unesme vu mustas serchar existanta artiklo relatanta por krear ligilo a vua nova skribajo ibe. Vu povas krear necesa ligilo ank en Probeyo.

Ne timez pro ne skribor vua artikli per perfekta Ido. Plu experta idisti revizos e korektigos ol pose. Simple atachez la ligilo **{{Revizo}}** a vua artiklo ed olu aparos en la fako Pagini revizinda por ke altra idisti revizez ol.  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Novajeti +/-

---

**kun o sen nombri Dum 20 yari la quanto di plastikala sordidaji duopleskis en mondo.

* Dum un yaro produktesas plastikala sordidaji 353.000.000 tuni en mondo.

* De la plastikala sordidaji mondala 9 % reciklesas, 19 % kombustesas, 49 % duktesas a reziduala amasegi, 22 % eskartesas a naturo.

* Dum un yaro 6.000.000 tuni de plastiko eskartesas a la riveri e lagi. De ca sordidajo 2.000.000 tuni trovas sua voyo a la mari ed oceani.

(Fonto: OECD – Global Plastics Outlook (ye 2022).) |

 |  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Kategorii

---

Skribez *Chefa kategorii* hike.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Arto e kulturo
Arkitekturo - Cinemo - Fotografo - Literaturo - Muziko - Pikturo - Skult-arto
 Naturala cienci
Astronomio - Biologio - Fiziko - Geologio - Kemio - Matematiko
 Mondumo
Jurnali - Ociado - Radio - Socio - Spektakli - Sporti - Televiziono |      |  Ido
Idisti - Historio di Ido - Ido-Kulturo - Ido-Literaturo
 Sociala cienci
Antropologio - Ekologio - Ekonomiko - Filozofio - Geografio - Historio - Linguistiko - Politiko - Psikologio - Religio - Sociologio - Yuro
 Aplikita cienci Agrokultivo - Komerco - Saneso - Teknologio |

---

Indexo

A
Á
B
C
D
E
É
F
G
H
I
Í
J
K
L
M
N
O
Ó
Ö
P
Q
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z

0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Eventi +/-

---

**en historio**
dum julio 50, 100 e 200 yari ante nun …
20 di julio 1976. La kosmo-sondilo *Viking 1* atingis la surfaco di Marso. Ye 20 di agosto 1975 la kosmo-navo, qua konsistis de orbitanto e tervenanto, lansesis de Kabo Canaveral, Usa; ol eniris orbito cirkum Marso ye 19 di junio 1976. Ciencisti selektis apta terveno-loko, per regardado di fotografuri di la surfaco transmisita da la orbitanto. Kande la tervenanto arivis ye la surfaco, ol transmisis kolorizita fotografuri di la cirkumajo; ol registragis temperaturo de -86C til -33C; tamen la sismografo ne funcionis. Brakio kolektis specimeno de la sulo, qua esis analizata; organika kompozuri ne esis trovata. La tervenanto duris transmisar informeso til 1 di februaro 1983. Lo esis la unesma sucesoza projeto en qua sondilo tervenis sur Marso; la plu frua *Mars 3*, di USSR en 1971, cesis funcionar 20 sekundi pos ke ol atingis la surfaco.

9 di julio 1926. En Los Angeles, Usa, la filmo *The Son of the Sheik* ("La Filiulo di la Sheiko"), en qua Rudolph Valentino prenis precipua rolo, esis unesmafoye vidata. La filmo esis sequantajo di ilua filmo *The Sheik*, di 1921; la intenco esis rivivigar ilua kariero pos plu recenta ne-sucesoza filmi. Pos la vidado en Los Angeles, Valentino turis Usa por promocar la filmo ante generala distributado ye 5 di septembro. Ye 15 di agosto en New York il grave maladeskis ed eniris hospitalo; il mortis ye 23 di agosto, evante 31 yari.

4 di julio 1826. En Quincy, Massachusetts, John Adams, duesma Prezidanto di Usa, mortis evante 90 yari. Il mortis 50 yari pos la dato di la adopto di la Deklaro di Nedependo en 1776. Adams helpabis Thomas Jefferson, la triesma prezidanto, pri la redakto di la Deklaro, e li depose esis amiki e rivali dum multa yari. La lasta vorti di Adams esis "Jefferson posvivas." Tamen, novajo plu tarde arivis ke Jefferson mortis plu frue ye la sama dio.
 |

 |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Pri Wikipedio

---

Quo esas Wikipedio · Quale komencar · Quale krear pagino · Editante pagini · Adjuntar kategorii · Adjuntar imaji · Statistiki I Statistiki II · Wikipediisti · Probeyo · Generala debato pri Wikipedio · Diskutinda pagini · Revizinda pagini · Efacinda pagini

---

Moyeni por Ido
Kompleta Gramatiko Detaloza · U.L.I.

---

Necesa vorti
Wikivortaro · Vortari · Sugestata vorti |  |

---

Kunlaborez! +/-
Benjamin Franklin
**Benjamin Franklin**, n. ye la 17ma di januaro 1706 til la 17ma di aprilo 1790, esis Usana politikisto ed inventisto. Ilu inventis parafulmino en 1749. Il pruvis per kaito ke sturmo produktas elektro.
La rolo di Benjamin Franklin persuadis Britania pulsar Francia ek Kanada e kinadek yari pose persuadis Francia helpar pulsar Britania ek Usa esas extrema pruvo di paktal arto.
Franklin esis un ek la fondinti di Usa e kunkompilinti dil Usana konstituco de 1776.

Fluvio Delaware, en Delaware.
**Delaware** esas Usana stato. Lu havas kom vicini Maryland sude e weste, Pensilvania norde, e Nova-Jersey e l'Atlantiko este. La surfaco di Delaware esas longa de 154 km e larja de 56 km, esanta la 2ma min vasta stato di Usa, dop Rhode Island. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis 1 023 241 habitanti. Lua tota surfaco esas 6 446 km².

Prato
**Prato** esas regiono di la Tero ube la dominacanta plantaro konsistas ek herbi, nam la pluvo ordinare ne esas suficanta por sustenar plu alta plant-formi.
Esas tri speci: savano, o tropikala herblando, havas grosa herbi, e trovesas en Afrika e Sud-Amerika.

Prato havas alta herbi kun profunda radiki, e trovesas en Nord-Amerika, Arjentinia, Ukraina, Sudafrika ed Australia. |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Altra projeti da la *Wikimedia Foundation*:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikivortaro** Vortaro en omna lingui |  | **Wikilibri** Libri quin omnu povas krear |  | **Wikicitaro** Citi e famoza paroli |  | **Wikifonto** Libri sen kopiyuro quin omnu povas lektar |
|  | **Wikispecii** Katalogo pri animali en la mondo |  | **Wikinews** Novaji kreita da omnu |  | **Wikimedia Commons** Imaji, soni, edc. |  | **Meta** Hempagino por la Wikimedia |

 |

 |