Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Peninsulo Balkani

Balkani, segun *Encyclopaedia Britannica*.
La **Balkan**, **Balkano** o **Balkani** esas regiono en Sudest-Europa. Ol konsistas del antea Yugoslavia, Grekia, Albania e Bulgaria, ma ofte anke inkluzas Rumania. Granda parti di ca regiono esabis teritorio dil Otomani dum yarcenti. La regiono esas precipe Est-Ortodoxa Kristana, ma anke inkluzas multa Islamani, Katoliki e ne-religiemi. Dum la 20ma yarcento la regiono esis ofte konsiderata quaze barelo di kanonopulvero, ube militi rapide eruptus.

Multa parti dil teritorio havas monti.

La Balkan esas diversa, ed etnike e linguale e kulturale. On parolas plura Latinida e Slava lingui, la Albaniana, la Greka e la Turka, ultre Cigana lingui.
# Arktika oceano

L'**Arktika oceano** esas la maxim mikra e la maxim desprofundas ek l'oceani. Ol ank esas la maxim kolda ek l'oceani. Ol kovras 14 056 000 km², preske la sama surfaco kam Antarktika.

La bordi esas Atlantiko, la nordala mar-rivo di Amerika, Pacifiko e la nordala mar-rivi di Europa ed Azia.
# Montaro Ural

**Montaro Ural** o **Ural** esas montaro en Rusia, qua es konvencionala frontiero inter Europa ed Azia. Longeso di montaro es 2100 km, e larjeso – 40-150 km, jacante inter Maro Kara norde ad centrala parto di fluvio Ural sude (che frontiero Rusia-Kazakstan).

Maxim alta monto di Ural esas Narodnaya – 1895 metri di altitudo.
# Araba maro

L'Araba maro, e vicina landi.
Litoro di India che Araba maro.
L'**Araba Maro** esas regiono norde del Indiana Oceano, inter l'Araba Peninsulo ed India. Ol konektesas al Gulfo di Oman.

India, Pakistan, Somalia e la Maldivi havas marbordi qui tushas l'Araba maro.
# Huni

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

Stato di Attila cirkum 450.
**Huni** esas nomada populo, qua cirkum 370 invadis Europa. La maxim grava regnanto dil Huni esis Attila (434-453).
# Centrala potenti

La **centrala potenti** (o **centrali**) esas la nomo di la partii en central Europa: Germania, la duopla monarkio Austria-Hungaria, Bulgaria e Turkia, qui kombatis la federiti dum l'unesma Milito Mondala.
# Organizuro di Unionita Nacioni pri Eduko, Cienco e Kulturo

Logotipo\* di Unesco.
**Organizuro dil Unionita Nacioni pri Eduko, Cienco e Kulturo** (**OUNECK**, ma anke: **UNECKO** – Unionita Nacioni Eduko-, Cienco- e Kultur-Organizuro) (Angle: *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*, France: *Organisation des Nations Unies pour l’éducation, la science et la culture*, maxime bone konocata kom **Unesco** od **UNESCO**, lua abreviuro en l'Angla, pronuncata: *unesko*) esas organismo del Unionita Nacioni fondita ye la 16ma di novembro 1945 havante kom skopo kontributar a la paco per l'expanso dil eduko, di la cienco, la kulturo e la komuniki. Lua kreado efikeskis ye la 4ma di novembro 1946 per la ratifiko da 20 landi. En 1957 inauguresis lua precipua sideyo, en la 7ma quartero (*arrondissement*) di Paris. En 2014 ol havis 195 stati membri ed 8 asociita membri. Lua nuna chefino esas Audrey Azoulay, de Francia.

Mala guvernado ed ideologiala konflikti duktis ad ekiro di Usa, Unionita Rejio e Singapur.

## Referi
# Baltia

**Baltia** es termino ligita kun tri landi situetita apud Baltika Maro: Lituania, Latvia, Estonia e Rusia (provinco Kaliningrad).

## Standardi di landi Baltiana

* Estonia
* Latvia
* Lituania
* provinco Kaliningrad (Rusia)
# Webala roboto

**Webala roboto** (Angle *web crawler*, *spider*, *spiderbot* o *crawler*) esas softwaro, qua kolektas informi pri strukturo, retopagini e kontentaji situita en interreto.
# DOS

Skreno di FreeDOS.
**DOS** (abreviuro de Angla *Disk Operating System*) es unesma movebla (diskala) funcionanta sistemo kom deslibera programaro en mikrakomputeri di le 1980. La sistemo havis multa versioni (kloni), ex.: Atari DOS, AmigaDOS o MS-DOS (86-DOS/QDOS).

Multa kloni kreesis ank pos *epoko di mikrokomputeri*, inter altri: PTS-DOS e gratuita FreeDOS.
# DuckDuckGo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

**DuckDuckGo** (tradukata kom *Anado-anado-venez*) esas Interreta sercho-programo, enfokigita pri privateso, sekureso ed aperteso.

DuckDuckGo uzas la slogano *"The search engine that doesn't track you."* - *"La sercho-programo ke ne exploras vu."*

## Pri Ido

DuckDuckGo traktas partale tradukita versiono di la tota retopagino en Ido, tradukita da la uzanti volanta.

## Referi
# Topografio

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

Topografiala mapo kun kontura linei.
**Topografio** esas la studio di landala surfaci. La topografio de ula areo povas signifikar sive la formo di ula regiono, sive lua deskripto (exemple, per topografiala mapi).

Topografio esas un ek la faki di geocienco, e ne simple interesas pri la reliefo, ma anke pri naturala ed artificala traiti, exemple riveri, lagi, digi, edc, e mem pri la historio e kulturo lokala.
# Amerigo Vespucci

|  |
| --- |
| **Amerigo Vespucci** |
|  |
|  |  |
| **Okupo:** | navigisto |
|  |  |
| **Lando:** |  Italia |
| **Naskodato:** | 9 di marto 1454 |
| **Nasko-loko:** | Firenze, Republiko Firenze |
| **Mortodato:** | 22 di februaro 1512 |
| **Morto-loko:** | Sevilla, Hispana imperio |
|  |  |

**Amerigo Vespucci** (n. ye la 9ma di marto 1454 til la 22ma di februaro 1512) esis Italiana navigisto e kartografo. Naviginta por Portugal de 1501 til 1502, ilu deskovris ke Brazilia e la nomizita Westal Indii ne esis parto de Azia, vice li apartenis a separata regiono, qua surnomizesis "Nova Mondo".
# Giroskopo

**Giroskopo** esas aparato qua demonstras la konservo-principo di angulala momento en fiziko.

La precipua di preskriptanta esas roto (od omna objekto korekta equilibroza) jiranta sur axo qua, olim lancita tendas ad rezistar pri chanji (inerteso) di lia oriento.
# Bill Clinton

|  |
| --- |
| **William Jefferson Clinton** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Prezidanto di  Usa** |
| **Guvernisteso:** | 20 di januaro 1993 til 20 di januaro 2001 |
| **Precedanto:** | George H. W. Bush |
| **Sucedanto:** | George W. Bush |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 19 di agosto 1946 |
| **Spozo:** | Hillary Clinton |
| **Profesiono:** | Advokato |
| **Politikala partiso:** | Demokrata Partiso |

**William Jefferson "Bill" Clinton**, (naskinta **William Jefferson Blythe III** ye 19 di agosto 1946) esis la 42ma prezidanto di Usa, de 1993 til 2001. Clinton esis anke la guvernisto di Arkansas kinfoye. Sua spozino, Hillary Clinton, nun esas ministro di extera aferi.
# Mars Express

Mars Express esas misiono di ESA (Europana Spaco-Agenterio) por explorar la planeto Marso. La sondilo lansesis ye 2 di junio 2003 de Baikonur en Kazakstan, ed arivis en orbito cirkum Marso en decembro 2003. La voyajo esis kurta, pro la relatita pozicioni di Tero e Marso ye ta tempo (pro to ol nomizesis "Express").

La sondilo *Beagle 2* sendesis de *Mars Express Orbiter* ye 19 di decembro 2003. La skopo esis ke ol dolce arivus ye la surfaco di Marso por trovar evidentajo di pasinta vivo; tamen la sondilo ne komunikis ye la arivo-tempo, e pos plura esforci komunikar, ESA deklaris ke *Beagle 2* esas perdita.

Depos 2004, *Mars Express Orbiter* sucesoze prenis imaji, di alta qualeso, di la surfaco; facis mineralogiala mapi di la surfaco; sondis la sub-surfaco per radaro; e mezuris la movado e la kompozuro dil atmosfero. La misiono plurafoye extensesis; la maxim recenta extensuro validesas til la fino di decembro 2026.

Ye 3 di junio 2023, por celebrar 20 yari depos la lanseso, imaji transmisesis de la sondilo por direta vidado per la interreto.
# Shenzhou 6

Modelo di *Shenzhou* spaco-navo.
Shenzhou 6 (China: 神舟六号) esas la duesma voyajo homala di Chinia aden la spaco. Ol komencis la 12 di oktobro 2005. La navanaro esas ek du personi, Fei Junlong (費俊龍) e Nie Haisheng (聶海勝). La fino di la voyajo forsan esos la 17 di oktobro.

## Extera ligili

* Washington Post - Chinese Crew Blasts off For Space Mission (en angla]

|  |  |
| --- | --- |
| **Shenzhou (神舟)** |  |
| Antea: *Shenzhou 5* | Sequanta: *Shenzhou 7* |
| **Ne-virizita:Shenzhou 1* | *Shenzhou 2* | *Shenzhou 3* | *Shenzhou 4* |
| **Virizita:Shenzhou 5* | *Shenzhou 6* |
| **Sequanta:Shenzhou 7* | *Shenzhou 8* |
# Rubidio

|  |
| --- |
| **Rubidio** |
|  |
| **Simbolo:** | Rb |
| **Atomala nombro:** | 37 |
| **Kategorio:** | Alkala metalo, s-bloko\* |
| **Pezo:** | 85,4678±0,0003 daltono |
| **Standi di oxo-kombino:** | 1 |
| **Elektronegativeso:** | 1 |
| **Deskovrinto:** | Robert Wilhelm Bunsen, Gustav Kirchhoff |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| • |  | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |

 |

**Rubidio** esas metalo alkalioza, qua existas en ula aqui minerala, en ula vejetanti (betravo, tabako, teo, kafeo), en la lapidolito, bazalto, e.c., e deskovrita samatempe kam cezio, de Kirchhoff e Bunzen. kemiala simbolo **Rb** ed atomala nombro 37.
# Pulsaro

Emiso di radiaco gamma da pulsaro *Vela*
Pulsaro che nebuloso *Krabo*. L'imajo kombinas fotografuri obtenita da teleskopo *Chandra* e da kosmala teleskopo Hubble.
**Pulsaro** (PULSantA Radioemisanta-stelo), esas cielala radiaco-fonto qua emisas kurta, extreme reguloza pulsi de elektromagnetala radiaco.

La intervalo di pulsi de ula pulsaro esas de milisekundi a plura sekundi. Malgre ke la pulso-frequeso varias inter pulsari, singla pulsaro havas frequeso alte reguloza. Probable existas cirkume 10.000 pulsari che lakto-voyo.

## Historio

Pulsaro esis unesmafoye observata ye 28 di novembro 1967. En Cambridge, Anglia, Jocelyn Bell Burnell ed Antony Hewish notis ke pulsi, singla 1,33 sekundi, venis de sama loko en la cielo, e ke la pulsi adheris a stelo-tempo, do lo ne esis terala interfero. Plu tarde establesis ke pulsaro esas rotacanta neutrono-stelo o nano-stelo; ol emisas radiaco-fasko qua esas observata kande la fasko pasas tra Tero.