Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Neville Chamberlain

|  |
| --- |
| **Arthur Neville Chamberlain** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Chefministro di  Unionita Rejio** |
| **Guvernisteso:** | de la 28ma di mayo 1937 til la 10ma di mayo 1940 |
| **Precedanto:** | Stanley Baldwin |
| **Sucedanto:** | Winston Churchill |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 18 di marto 1869 |
| **Naskoloko:** | Birmingham, Anglia |
| **Mortodato:** | 9 di novembro 1940 |
| **Mortoloko:** | Highfield Park, Heckfield, Hampshire, Anglia |
| **Spozo:** | Anne Chamberlain |
| **Profesiono:** | entraprezisto e politikisto |
| **Politikala partiso:** | konservema partiso |

**Arthur Neville Chamberlain** (18ma di marto 1869 – 9ma di novembro 1940) esis Britaniana konservema politikisto qua esis chefministro di Unionita Rejio de la 28ma di mayo 1937 til la 10ma di mayo 1940. Il probis mantenar la paco kun nacional-socialista Germania e signatis München-pakto en 1938. Por ta pakto, Unionita Rejio aceptis Germanian okupeso di Chekoslovakiana regiono di Sudetenlando. Ma kande Hitler invadis Polonia Chamberlain deklaris milito kontre Germania, e duesma mondomilito komencis.
# Naziista Partiso

**Naziista Partiso**, **Nacional-Socialista Germaniana Laborista Partiso**, **NSDAP** (germ. *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*, *NSDAP*) esis partiso, qua guvernis totalitare Germania en yari 1933-1945.

La guverno di NSDAP esis karakterizita per: teroro politikala, totala surveyado, liquidaco di opozantaro e programo di konquesto di Europa.

Precipua ideologiisti dil naziismo esis: Adolf Hitler, Alfred Rosenberg e Joseph Goebbels.

Precipua doktrino dil partiso esis rasala pureso, partikulare anti-Semidismo. Doktrino sekundara esis antikomunismo. Pro ti, ili subpremis e genocidis ne nur Esperanto ma anke Ido.

En 1923 NSDAP esforcis prenis guverno force (Hitler-stato-stroko). Atako ne sucesis, rezulta la partiso esis deslegaligita, e Hitler esis karcerano. Batalo pri civitanigo di nazisti okupis su du noblisti (patroni di rasala pureso): Philipp Lenard e Johannes Stark – en 1924 lo sucesis.

En 1945 on interdiktis agar NSDAP. Organizi fashista pos ca yaro, qui referis ad hitlerismo ad yari 1980ma esis nomita *nazista*. Pos protesti di posmilita salvinti on komencis nomar li *neonazista*.
# 1751

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 17ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 18ma WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 19ma yarcento

---

 |
| Yardeki:
1700a • 1710a • 1720a • 1730a • 1740a
1750a • 1760a • 1770a • 1780a • 1790a 1800a

---

 |
| Yari:
1701 • 1702 • 1703 • 1704 • 1705 1706 • 1707 • 1708 • 1709 • 1710
1711 • 1712 • 1713 • 1714 • 1715 1716 • 1717 • 1718 • 1719 • 1720
1721 • 1722 • 1723 • 1724 • 1725 1726 • 1727 • 1728 • 1729 • 1730
1731 • 1732 • 1733 • 1734 • 1735 1736 • 1737 • 1738 • 1739 • 1740
1741 • 1742 • 1743 • 1744 • 1745 1746 • 1747 • 1748 • 1749 • 1750
1751 • 1752 • 1753 • 1754 • 1755 1756 • 1757 • 1758 • 1759 • 1760
1761 • 1762 • 1763 • 1764 • 1765 1766 • 1767 • 1768 • 1769 • 1770
1771 • 1772 • 1773 • 1774 • 1775 1776 • 1777 • 1778 • 1779 • 1780
1781 • 1782 • 1783 • 1784 • 1785 1786 • 1787 • 1788 • 1789 • 1790
1791 • 1792 • 1793 • 1794 • 1795 1796 • 1797 • 1798 • 1799 • 1800 |

La yaro **1751** (MDCCLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 751ma yaro di la duesma yarmilo, la 51ma yaro di la 18ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1750a. Kande 1751 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

### Europa

* 25ma di marto - Adolf Fredrik divenas rejulo di Suedia.
* 27ma di mayo - En Britania on imperas ke la yari komencos ye la 1ma di januaro. Til lore yaro komencis ye la 25ma di marto (printempala equinoxo).
* Publikigo dil granda enciklopedio 35-partala komencas en Francia.

### Azia

* 18ma di januaro - Pos sedicii en Lāsà, Chiniana generalo Ban Di invadas Tibet, quo divenos vasalo-stato dil imperiestro Qianlong.
* 19ma di aprilo - Imperiestro Qianlong vizitas Nanjing unesmafoye.
* Angla Robert Clive konquestas Arkot en India. To esas signifikanta turno-punto en konkurso inter Britania e Francia pri la domeno super India.

## Naski

Ferdinando la 1ma
* 12ma di januaro - Ferdinando la 1ma di la du Sicilii (m. 1825)
* 18ma di februaro - Adolf Ulrik Wertmüller, Sueda piktisto (m. 1811)
* 16ma di marto - James Madison, prezidanto di Usa (m. 1836)

## Morti

Fredrik la 1ma
* 25ma di marto - Rejulo Fredrik la 1ma di Suedia (n. 1676)
* 12ma di junio - Tokugawa Yoshimune, okesma Tokugawa-shoguno en Japonia (n. 1684)

## Referi
# Radio

**Radio** esas komunikilo di informo inter distanta loki per radio-ondi, elektromagnetala radii di ondlongeso inter 1mm til 100km. Radio-ondi esas anke deskriptebla segun frequenco - mezurata per Hertz (Hz) e trovenda per dividar la rapideso dil ondi (cirk. 300mm/s) per l' ondlongeso.

## Radio-kanali dil mondo

* BBC (Britania)
* YLE (Finlando)
* Radio-France (Francia)
* CBC/radio-canada (Kanada)
* Europa plus (Rusa)
* SRG/SSR (Suisa)
* Radio Nederland Wereldomroep (Nederlando)

## Extera ligili

* Radio-Lexiko en Ido
# Iranana lingui

| Irana lingui |
| --- |
|  |
| **Parolata en:** | Iran, Irak, Siria, Turkia, Afganistan, Tajikistan, Pakistan, Azerbaijan, Oman e Sud-Osetia |
| **Regiono:** | Mez-Oriento |
| **Quanto di parolanti:** | 150-200 milioni |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana linguaro  Indo-Iranana lingui   **Iranana lingui** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** |  |
| **Regulata da:** |  |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** |  |
| **ISO 639-2:** |  |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  Geografiala distributo di l'Irana lingui. |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

L'**Iranana lingui** esas parto del Indo-Europana linguaro. Kun Indo-Ariana lingui e Nuristana lingui, formacas la grupo di Indo-Irana lingui, parto di Indo-Europana linguaro.
# Ardezo

Tekto ek ardezo en Bavaria.
**Ardezo** es homogena, metamorfa roko qua formacesas en febla kondicioni di presado e temperaturo. Ol apartenas a la familio di skisto, ma distingas su per la qualeso di grano, tre tenua, nebulatra griza, facile separebla a folii dina. Ta propraji posibligas uzesar ol kom kovranta materio.
# 280 aK

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| **Yarmili:** |
| 2ma yarmilo aK · **1ma yarmilo aK** · 1ma yarmilo

---

 |
| **Yarcenti:** |
| 4ma yarcento aK WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 3ma yarcento aK WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 2ma yarcento aK

---

 |
|

---

 |
| **Yari**

---

 |
| 300 aK • 299 aK • 298 aK • 297 aK • 296 aK |
| 295 aK • 294 aK • 293 aK • 292 aK • 291 aK |
| 290 aK • 289 aK • 288 aK • 287 aK • 286 aK |
| 285 aK • 284 aK • 283 aK • 282 aK • 281 aK |
| 280 aK • 279 aK • 278 aK • 277 aK • 276 aK |
| 275 aK • 274 aK • 273 aK • 272 aK • 271 aK |
| 270 aK • 269 aK • 268 aK • 267 aK • 266 aK |
| 265 aK • 264 aK • 263 aK • 262 aK • 261 aK |
| 260 aK • 259 aK • 258 aK • 257 aK • 256 aK |
| 255 aK • 254 aK • 253 aK • 252 aK • 251 aK |
| 250 aK • 249 aK • 248 aK • 247 aK • 246 aK |
| 245 aK • 244 aK • 243 aK • 242 aK • 241 aK |
| 240 aK • 239 aK • 238 aK • 237 aK • 236 aK |
| 235 aK • 234 aK • 233 aK • 232 aK • 231 aK |
| 230 aK • 229 aK • 228 aK • 227 aK • 226 aK |
| 225 aK • 224 aK • 223 aK • 222 aK • 221 aK |
| 220 aK • 219 aK • 218 aK • 217 aK • 216 aK |
| 215 aK • 214 aK • 213 aK • 212 aK • 211 aK |
| 210 aK • 209 aK • 208 aK • 207 aK • 206 aK |
| 205 aK • 204 aK • 203 aK • 202 aK • 201 aK |

La yaro **280 aK** esas yaro ante l'adopto di Juliala kalendario. Lor ol konocesis kom **yaro di la konsuleso di Laevinus e Coruncanius**, o min ofte **yaro 474 *Ab urbe condita. La nomo *280 aK* uzesas por ca yaro de la komenco di Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi

## Naski

## Morti