Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Komunitato Europana pri Karbono e Stalo

La 6 landi qui fondis la Komunitato Europana pri Karbono e Stalo.
La **Komunitato Europana pri Karbono e Stalo** (Angle: *European Coal and Steel Community*, ECSC) fondesis en 1951 da sis landi: Belgia, Francia, Italia, Luxemburgia, Nederlando e West-Germania. Lua centrala skopo esis kontrolar lokala produktado di karbono e stalo e krear singla merkato lokale por ca produkturi, e tale preventar la konkurenco inter stati pri naturala resursi. La deziro pri kontrolar jaceyi di karbono e la produktado di stalo esabis signifikanta kauzo por la militi en Europa.

La ministro pri exterlandal aferi di Francia, Robert Schuman, parolis unesmafoye pri ta Komunitato ye la 9ma di mayo 1950. Nun, la 9ma di mayo esas la Dio di Europa, che l'Europana Uniono. L'unesma prezidanto di la Komunitato esis Jean Monnet, de Francia.

La sis stati kontratis ke lia metalurgial industrio funcionus internacione. Samatempe, li partale donis lia nacionala suvereneso komun-Europala administreri, ma la domeni esis tre exakte definita. La sama ideo uzesas pose ank en Europana Uniono.

La kreado di ca komunitato, kreesis singla merkato por karbono e stalo. La skopo di la Komunitato esis:

* sekurar l'aquiro di produkturi de karbono e stalo,
* garantiar ke singla membro-stato havus libera aceso a tota merkato,
* sekurar ke la preci esas nefixita,
* krear apta kondiciono por developo di la produktado e preventar trouzo di minerali,
* plubonigar la standi vivala e laborala di la laboristi de ca industrio,
* modernigar la produktado,
* preventar la diskriminaco di la kompreri, produkteri e konsumeri,
* eliminar dogano-taxi ed altra pagi qui originis de komercal agadi.

Pro developir ca aferi onu pagis a komuna budjeto. Olu esas la sola Europal imposto.

En 1957, la sama 6 stati fondis l'Europana Ekonomiala Komunitato. En 1967, l'organi de ECSC unionesis a komuna organi del Europana Komunitato. L'efikiva tempo di fondo-kontrato duris dum 50 yari, til 2002.
# Tarragona

|  |
| --- |
|  **Tarragona**  |
|  |
| Gotika quartero di Tarragona. |
|  |  |
| Standardo | Blazono |
| Lando: |  Hispania |
| Regiono: | Katalunia |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 41°07'07"N |
| Longitudo: | 1°14'43"E |
| Altitudo: | 69 m |
| Surfaco: | 63 km² |
| Habitanti: | 135 436 (2021) |
| Denseso di habitantaro: | 2087,41 hab./km² |
| **Horala zono:** | UTC+1 (UTC +2 dum la somero) |
| **Urbestro:** | Pau Ricomà (ERC) |
| **• Tarragona** |
| Oficala retosituo: |
|  |

Amfiteatro di Tarragona, e Mediteraneo.
**Tarragona** esas urbo en la regiono Katalunia, Hispania. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis 135 436 habitanti. Lua tota surfaco esas 63 km².
# Visigota Rejio

Maxim granda extenseso dil Visigota Rejio c. 500 in oranjea e la teritorio perdita pose la Batalio di Vouillé en hela oranjea).
La **Visigota Rejio** esis politikala ento stabilisita dal Visigoti pos lua kolonigo di parto di aktuala Francia ed Iberia, dum epoko di Germana invadi, qua dum granda parto di Alta Mezepoko, okupante teritorii di Gallia, Gallaecia e Hispania, en lua plura etapi.
# Protestanta reformo

**Protestanta reformo** esas la skismo en westala kristaneso iniciita da John Wycliffe, Jan Hus, Martin Luther, Jean Calvin ed altra frua protestanti. Procesis per ye 1527 afish-glutinis di nonadek ed kin tezi di Luther. L'esforci di su nominata "reformanti", qua objecionis a ("protestis") la doktrini, rituari, chefeso ed ekleziala strukturo di romana katolika eklezio, duktas a la kreado di nova protestanta nacionala eklezii. Ta reformo esas hastoza per antea eventi en Europa, tale negra morto e westala skismo, qua erodis la fido en Katolik eklezio e papeso ke governas lo. Ta, kam multa altra faktori, tale dissemino di renesanco idei ed inventuri, kam imprimomashino, e la krulo di estala romana imperio, kontributis a la kreo di protestanto.
# Baskia

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Baskia País Vasco (Hispana) Euskadi (Baska)**

|  |
| --- |
| **Autonoma regiono di  Hispania** |
|  |
| Placo di la Blanka Virgino (*Plaza de la Virgen Blanca*) en Vitoria-Gasteiz. |
|  |  |
| **Chefurbo** | Vitoria-Gasteiz |
| **Maxim granda urbo** | Bilbao |
|  |  |
|  |
|  |  |
| **Surfaco** | 7 234 km² |
|  |  |
| **HabitantiDenseso di habitantaro** | 2 227 684 (2024) 307.94 hab./km² |
| **Lendakari** | Imanol Pradales (EAJ-PNV) |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Horala zono** | UTC+01:00 (UTC+02:00 dum somero) |
|  |  |
|  |  |
| **TNP (yaro)** | € 78 004 (2021) |
| **Reto** | www.euskadi.eus |

 |

**Baskia** (Hispane: *País Vasco*, Baske: *Euskal Herria o Euskadi*) esas autonoma regiono di Hispania, anke judikata kom historiala nacioneso. Ol jacas norde-este de Hispana teritorio, apud Maro di Kantabria, an la frontiero kun Francia. Segun statistiki por 2024, ol havis 2 227 684 habitanti, de qui cirkume la duimo habitas la metropolala regiono di Bilbao. La tota surfaco dil autonoma regiono esas 7 234 km².

## Historio

Baskia habitesas kontinue depos paleolitiko, quale montras arkeologiala jaceyi trovita che groti Santimamiñe, Altxerri ed Ekain. Posible la regiono anke habitesis da Kelti, quale montras diversa metalal objekti trovita en Arrola, Malmasín o Bolumburu. Segun Claudius Ptolemaeus, ante l'arivo di Romani, Viscaya habitesis da Karitii ed Autrigoni, Álava da Autrigoni e Beroni, e Guipúzcoa habitesis da Varduli e Vaskoni. Historiisti ne savas l'exakta origini di ta populi.

De la falio di Romana imperio til cirkume yaro 1000, existas poka informi pri la historio di Baskia. Semblas ke nek l'invadi da Visigoti nek l'invadi da Mohamedani afektis Viscaya o Guipúzcoa, malgre ke posible lua litoro invadesis da Vikingi. On kredas ke Vikingi instalis kolonieto en la nuna Mundaca (*Mundaka*), e posible originis la heroala legendo pri Jaun Zuria, qua vinkis Asturiani ed establisis la frontieri di Baskia. On kredas ke pos Mohamedana invado, Álava e Viscaya divenis kontrolita da Asturiani.

## Geografio

## Videz anke

* Euskal Herria

## Referi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Autonoma regioni di Hispania |  |
| Andaluzia • Aragon • Asturia • Baleari • Baskia • Extremadura • Galisia • Kanarii • Kantabria • Kastilia e Leon • Kastilia-La Mancha • Katalunia • Madrid • Murcia • Navara • La Rioja • Valencia **Autonoma urbi:** Ceuta • Melilla **Suverena teritorii:** Chafarinas • Vélez de la Gomera • Alhucemas |
# Papo Leo la 13ma

| Leo la 13ma Papo di Katolik-Eklezio |
| --- |
|  |
|  |
| Papo de 20ma di februaro 1878 til 20ma di julio 1903 |
| **Precedanto:** | Pius la 9ma |
| **Sucedanto:** | Pius la 10ma |
|  |
| **Bapto-nomo:** | Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci |
| **Naskodio:** | 2ma di marto 1810 |
| **Naskoloko:** | Carpineto Romano, Italia |
|  |  |
| **Mortoloko:** | {{{Mort-urbo}}} |
|  |  |
| Listo pri papi: Kronologio • Alfabetale |

**Leo la 13ma** (n. **Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci** en 1810 til 1903) esis la 256ma papo di Katolik eklezio.
# Recep Tayyip Erdoğan

|  |
| --- |
| **Recep Tayyip Erdoğan** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Chefministro di  Turkia** |
| **Guvernisteso:** | de la 14ma di marto 2003 til la 28ma di agosto 2014 |
| **Precedanto:** | Abdullah Gül |
| **Sucedanto:** | Ahmet Davutoğlu |
| **Prezidanto di  Turkia** |
| **Guvernisteso:** | de la 28ma di agosto 2014 til nun |
| **Precedanto:** | Abdullah Gül |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 26 di februaro 1954 |
| **Naskoloko:** | Rize, Turkia |
| **Spozo:** | Emine Erdoğan |
| **Profesiono:** | politikistulo |
| **Politikala partiso:** | *Adalet ve Kalkınma Partisi* - AKP |

**Recep Tayyip Erdoğan** (pronuncez: *recep-tayip-erdoan*, politikistulo n. ye la 26ma di februaro 1954, esas la nuna prezidanto di Turkia. Il ank esis chefministro di la lando de 2003 til 2014.
# CNN

Logotipo di CNN, versiono 2014
**Cable News Network** kurte **CNN** (pron.: *si-en-en*) esas Usana reto di kablo-televiziono fondit en 1980 da Ted Turner. Ol esas proprietata da Warner Bros. Discovery. CNN esis l'unesma 24-hora novajo-kanalo.

La 31ma di decembro 2016 CNN atingis 92,3 milion menaji en Usa. Internacione ol atingis plusa 300 milion menaji, totigant olua atingo a 400 milion menaji. *CNN Worldwide* kontas plu kam 20 novaj- ed informo-servi qui difuzesas per kablo, radiofono, satelito, telefonilo ed interreto en plu kam 200 landi. CNN havas deki de kontori, interaltre en London e Hong Kong.
# Papo Dionisius

| Dionisius Papo di Katolik-Eklezio |
| --- |
|  |
|  |
| Papo de 22ma di julio 259 til 26ma di decembro 268 |
| **Precedanto:** | Sixtus la 2ma |
| **Sucedanto:** | Felix la 1ma |
|  |
|  |  |
| **Naskodio:** | *nekonocata* |
| **Naskoloko:** | Grekia |
| **Morto-dio:** | 26ma di decembro 268 |
| **Mortoloko:** | Roma, Romana imperio |
|  |  |
| Listo pri papi: Kronologio • Alfabetale |

**Dionisius** (m. ye la 26ma di decembro 268) esis la 25ma papo di katolik-eklezio.
# Papo Inocentius la 4ma

| Inocentius la 4ma Papo di Katolik-Eklezio |
| --- |
|  |
|  |
| Papo de 25ma di junio 1243 til 7ma di decembro 1254 |
| **Precedanto:** | Celestinus la 4ma |
| **Sucedanto:** | Alexander la 4ma |
|  |
| **Bapto-nomo:** | Sinibaldo Fieschi |
| **Naskodio:** | 1195 |
| **Naskoloko:** | Genova o Maranola, Republiko Genova |
| **Morto-dio:** | 7ma di decembro 1254 |
| **Mortoloko:** | Napoli |
|  |  |
| Listo pri papi: Kronologio • Alfabetale |

**Inocentius la 4ma** (n. **Sinibaldo Fieschi** c. 1195 til la 7ma di decembro 1254) esis la 180ma papo dil katolik-eklezio.
# Papo Gregorius la 16ma

| Gregorius la 16ma Papo di Katolik-Eklezio |
| --- |
|  |
|  |
| Papo de 2ma di februaro 1831 til 1ma di junio 1846 |
| **Precedanto:** | Pius la 8ma |
| **Sucedanto:** | Pius la 9ma |
|  |
| **Bapto-nomo:** | Bartolomeo Alberto Mauro Cappellari |
| **Naskodio:** | 18ma di septembro 1765 |
| **Naskoloko:** | Belluno, Italia |
|  |  |
| **Mortoloko:** | {{{Mort-urbo}}} |
|  |  |
| Listo pri papi: Kronologio • Alfabetale |

**Gregorius la 16ma** (n. **Bartolomeo Alberto Mauro Cappellari** en 1765 til 1846) esis la 254ma papo dil katolik eklezio.
# 1757

|  |
| --- |
| Historio > yarcento |
| 17ma yarcento WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 18ma WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 19ma yarcento

---

 |
| Yardeki:
1700a • 1710a • 1720a • 1730a • 1740a
1750a • 1760a • 1770a • 1780a • 1790a 1800a

---

 |
| Yari:
1701 • 1702 • 1703 • 1704 • 1705 1706 • 1707 • 1708 • 1709 • 1710
1711 • 1712 • 1713 • 1714 • 1715 1716 • 1717 • 1718 • 1719 • 1720
1721 • 1722 • 1723 • 1724 • 1725 1726 • 1727 • 1728 • 1729 • 1730
1731 • 1732 • 1733 • 1734 • 1735 1736 • 1737 • 1738 • 1739 • 1740
1741 • 1742 • 1743 • 1744 • 1745 1746 • 1747 • 1748 • 1749 • 1750
1751 • 1752 • 1753 • 1754 • 1755 1756 • 1757 • 1758 • 1759 • 1760
1761 • 1762 • 1763 • 1764 • 1765 1766 • 1767 • 1768 • 1769 • 1770
1771 • 1772 • 1773 • 1774 • 1775 1776 • 1777 • 1778 • 1779 • 1780
1781 • 1782 • 1783 • 1784 • 1785 1786 • 1787 • 1788 • 1789 • 1790
1791 • 1792 • 1793 • 1794 • 1795 1796 • 1797 • 1798 • 1799 • 1800 |

**1757** esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun la Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun la Juliala kalendario. Ol esis la 757ma yaro di la 2ma yarmilo, la 57ma yaro di la 18ma yarcento e la 8ma yaro di la yari 1750a. Kande 1757 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

### Europa

* 1ma di februaro - Rejulo Louis la 15ma di Francia demisionas du ek lua maxim influiva konsilanti: la komto de Argenson, e Jean-Baptiste de Machault d'Arnouville.
* 18ma di junio - Sep-yara milito: Austriani komandita da Joseph von Daun vinkas trupi di Friedrich la 2ma di Prusia en la Batalio di Kolín. Prusi abandonas Bohemia.

### Azia

* 2ma di januaro - Unionita Rejio kaptas Kolkata, kom parto di sep-yara milito.
* 23ma di junio - Robert Clive vinkas Siraj ud-Daulah, princo di Bengal, che la batalio di Plassey. Bengal falas a Britaniana komerco-societo.

### Afrika

* Sidi Muhammed divenas regnanto di Maroko, til 1790.

### Europa

* Friedrich la Granda vinkas Franci ed Austriani en Rossbach dum sep-yara milito.

## Naski

Henry Addington
* 30ma di mayo - Henry Addington, chefministro dil Unionita Rejio (m. 1844)
* 4ma di agosto - Vladimir Borovikovski, Rusa piktisto (m. 1825)
* 6ma di septembro - Gilbert du Motier, markezo de La Fayette, Franca militisto e politikisto (m. 1834)
* 9ma di oktobro - Rejulo Charles la 10ma di Francia (m. 1836)
* 28ma di novembro - William Blake, Angla piktisto e poeto (m. 1827)

## Morti

* 22ma di marto (?) - Kelzang Gyatso, la 7ma dalai-lamao (n. 1708)
* 2ma di julio - Siraj ud-Daulah, nabobo di Bengal (n. 1733)
* 23ma di julio - Domenico Scarlatti,Italiana kompozisto (n. 1685)
* 17ma di oktobro - René Antoine Ferchault de Réaumur, Franca zoologiisto e fizikisto (n. 1683)
# Holando

La komtio Holando, cirkume 1400
Holando nuntempe
**Holando** esas regiono di nuntempa Nederlando. De la 10ma yarcento til la 16ma yarcento, ol esis komtio di la Santa Romana Imperio. En la 17ma yarcento ol divenis importanta parto di la *Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden* (Republiko di la Sep Unionita Nederlandi).

Holando konsistas ek la du provinci Norda Holando e Suda Holando.
# Glaciepoko

**Glaciepoko** esas epoko en la historio di tero dum qua granda parti di la kontinento esis kovrita per dika strato de glacio e dum qua la mez-nombra temperaturo esas plu basa kam hodie.

Tre frua glaciepoki, ante milioni de yari, efektigesis da diplazesko de kontinenti. La maxim recenta glaciepoko existis pro mikra chanji di la poziciono e trajektorio di la tero cirkum la suno. La maxim recenta glaciepoko finis cirkume ante 10.000 yari. Anke en la distanta futuro nova glaciepoki expektesas.
# Nederlandana Nova-Guinea

**Nederlandana Nova-Guinea** esis transmara teritorio di la Rejio di la Nederlandi de 1949 til 1962. Ol esis parto dil insulo Nova-Guinea. Nederlandana Nova-Guinea kontenis la hodial Indoneziana provinci Papua e West-Papua (*Papua Barat*).
# Papiamento

| Papiamento |
| --- |
| *Papiamento, Papiamentu* |
| **Parolata en:** | Kuracao, Aruba, Bonaire |
| **Regiono:** | Karibia, Nord-Amerika |
| **Quanto di parolanti:** | cirkum 319 mil |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Kreola linguo |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Aruba, Bonaire, Kuracao |
| **Regulata da:** |  |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | pap |
| **ISO 639-2:** | pap |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  |
| **Videz anke**: Kreola linguo – Linguaro |

**Papiamento** (*Papiamentu* – en Kuracao e Bonaire, *Papiamento* – en Aruba) esas kreola linguo parolata da habintaro di tri insuli di ex-teritorio Nederlandan Antili en Karibia: Aruba (68% parolanti), Bonaire (63%) e Kuracao (78%).
# Standardo di Francia

Standardo di Francia depos 1830
La **standardo di Francia** esas oficala flago kun tri egala vertikala bendi blua, blanka e reda. Lu surnomesas "trikolora standardo". Lu esas la nacional emblemo di Francia depos 1830 sen interrupto.

Lu inventesis lor la Franca revoluciono. La kolori blua e reda simbolizas la urbo Paris; la blanka simbolizas la rejo.

La Franca standardo inspiris multa landi qui adoptis standardi simila segun la tri vertikala bendi o la tri kolori.
# Klerikaro

Klerikaro
**Klerikaro** esas oficieraro di eklezio en kelka religii.

**Kleriko** esas membro.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |
# Povreso-lineo

Procenti di habitanti qui vivas kun min kam 1,5 Usana dolari po dio.
**Povreso-lineo** o **povreso-limito** esas la minima revenuo judikata kom suficanta por vivar en ula partikulara lando. Kustume, la defino di povreso e la komuna od oficala koncepto di povreso esas signifikante plu alta en richa landi kam en subdevelopita landi. En 2008, Mondala Banko definis povreso-lineo kom equivalanata a US$ $1.25 omnadie, en kompro-valori de la yaro 2005.

Por kalkular la povreso-lineo ordinare kalkulesas la kusto totala di esencala vari qui ordinara adulto konsumas dum 1 yaro. La maxim granda di ta kusti esas kusto por lokaco di apartamento, do historiale ekonomikisti studias la vario di preci dil imobli e konsideras ke ol afektas profunde la povreso. Povreso-lineo povas variar omnayare.

## Referi
# Jean-François Millet

|  |
| --- |
| **Jean-François Millet** |
|  |
| **Profesiono:** | piktisto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Francia |
| **Naskodato:** | 4 di oktobro 1814 |
| **Nasko-loko:** | Gruchy, Gréville-Hague, Normandia, Francia |
| **Mortodato:** | 20 di januaro 1875 |
| **Morto-loko:** | Barbizon, Francilia, Francia |
|  |  |

"Rekolteri", 1857
**Jean-François Millet** (4ma di oktobro 1814 til la 20ma di januaro 1875) esis Franca piktisto. Il esis un ek la fonderi di tale nomizita "Skolo di Barbizon" pri piktado. Ilua precipua temi esis rurani e peizaji.
# Boris Vian

|  |
| --- |
| **Boris Vian** |
|  |
| **Profesiono:** | Poeto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Francia |
| **Naskodato:** | 10 di marto 1920 |
| **Nasko-loko:** | Ville-d'Avray |
| **Mortodato:** | 23 di junio 1959, 22 di junio 1959 |
| **Morto-loko:** | Paris |
| **Retoloko:** |  |
|  |  |

**Boris Vian** (10ma di marto 1920 til la 23ma di junio 1959) esas Franca poeto.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | To qua interesas me, ne esas la feliceso di omna homi, esas ta di omnu. |  |
# Cannes

|  |
| --- |
|  **Cannes**  |
|  |
| La portuo di Cannes. |
|  |
| Blazono |
| Lando: |  Francia |
| Regiono: | Provenco-Alpi-Azur-Rivo |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 43°33'12" N |
| Longitudo: | 07°01'20" E |
| Altitudo: | 0 til 260 m |
| Surfaco: | 19,62 km² |
| Habitanti: | 74 285 (2015) |
| Denseso di habitantaro: | 3786 hab./km² |
| **Horala zono:** | UTC+1 (UTC+2 dum la somero) |
| **Urbestro:** | David Lisnard (2020–2026) |
| **Mapo:** |
|  |
| Oficala retosituo: |
|  |

L'urbo e la portuo di Cannes, Francia.
**Cannes** (Ocitaniane **Canas**) esas turistala urbo jacanta an la regiono Provenco-Alpi-Azur-Rivo, sude de Francia. Segun statistiki dil yaro 2015 ol havis 74 285 habitanti. Lua tota surfaco esas 19,62 km².

Dum l'Antiqueso ol esis vilajo di peskisti, e divenis famoza staciono klimatala e balnala dum la 19ma yarcento. To stimulis la konstrukto di nova rezidenteyi di vilejado por aristokrati Angla e Rusa e di nova e luxoza hoteli. La konstrukturi de ta epoko nun formacas lua arkitekturala patrimonio historiala.

Ultre turistala loki, l'urbo anke havas moderna fabrikerio di kompozanti por aerospacala\* industrio, mikra aeroportuo, portuo por yakti ed edifico qua povas gastigar kongresi. Omnayare eventas la Film-festo di Cannes, qua portas notoreso a filmi premiizita ibe.

Kirko e monakeyo an l'insulo Saint Honorat.
# Ekonomio di Germania

| Ekonomio di Germania |
| --- |
| Pekunio | Euro |
| Internaciona organizuri | MOK, Europana Uniono, OKED, G-20 ed altri |
| Statistiki  |
| Totala nacionala produkturo (TNP) | US$ 4 424 miliardi (2021) |
| Rango TNP | 5ma maxim granda |
| Kresko di TNP | 2,63% (2021) |
| TNP po persono | US$ 53 200 (2021) |
| TNP segun sektoro | agrokultivo 0,7%, industrio 30,7%, servadi 68,6% (2017) |
| Inflaciono | 3,14% (2021) |
| Habitantaro sub la povreso-lineo | 14.8% (2018) |
| Laboro-povo | 43 968 000 (2021) |
| Laboro-povo segun okupo | agrokultivo 1,4%, industrio 24,2%, servadi 74,6% (2016) |
| **Chomeso** | 3,54% (2021) |
|  |  |
| Komercala parteneri  |
| Exportaci (US$) | 2 004 miliardi (2021) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Usa 9%, Popul-Republiko Chinia 8%, Francia 8%, Nederlando 6%, Unionita Rejio 6% (2020) |
| Importaci (US$) | 1 775 miliardi (2021) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 10%, Nederlando 10%, Polonia 7%, Francia 6%, Italia 6% (2020) |
| Publika financi  |
| Extera debo | 5 326 miliardi (2017) |
| Revenuo totala (US$) | 1 665 miliardi (2017) |
| Spenso totala (US$) | 1 619 miliardi (2017) |
| *Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari* |

Edifici en Frankfurt am Main.
L'ekonomio di Germania esas la 4ma maxim granda del mondo segun nominala TNP, e la maxim granda de l'Europana Uniono. La lando esas richa en ligno, potaso, salo, uranio, nikelo, kupro e naturala gaso. La precipua fonti di energio en la lando esas fosila kombustivi (50%), pose nukleara energio, naturala gaso, eolala energio, biomaso (ligno e biokombustivi), hidroelektrala e sunala energio. Germania esas la precipua produktero di eolala turbini de la mondo.

Germania exportacas precipue mashini, vehili, kemiala produkturi e menajala utensili, e havas tre habila laboro-povo.

L'ekonomiala modernigo di la regioni del anciena Est-Germania - ube la chomeso povas atingar 20% de la labor-povo en kelka urbi - duras esar longatempa e kustoza procedo.

## Referi
# Alexandr Sergeyevich Pushkin

*Por altra loki nomizita 'Pushkin', videz Pushkin (homonimo).*

|  |
| --- |
| **Alexandr Sergeyevich Pushkin** |
|  |
| **Profesiono:** | skriptisto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Rusian Imperio |
| **Naskodato:** | 26 di mayo 1799, 27 di mayo 1799, 6 di junio 1799, 1799 |
| **Nasko-loko:** | Moskva, Rusa imperio |
| **Mortodato:** | 29 di januaro 1837, 10 di februaro 1837, 1837 |
| **Morto-loko:** | Sankt-Peterburg, Rusa imperio |
|  |  |

**Alexandr Sergeyevich Pushkin** (n. ye la 6ma di junio 1799 en Moskva, Rusa imperio til la 10ma di februaro 1837 en Sankt Petersburg) esis Rusa skriptisto. Ilu judikesas kom un ek la maxim granda skriptisti en Rusa linguo.

Ilua dramato *Boris Godunov* esis unesmafoye pleata en Santa Peterburg ye 17 di septembro 1870. Il skribis la verko en 1825, ma ol ne aprobesis da censuristi til 1866. La protagonisto di la dramato, caro Boris Godunov, esis historiala persono qua regnis de 1598 til 1605. Kelka yari pos la unesma pleado, la kompozisto Modest Mussorgski kreis opero fondita sur la dramato.
# Aeronautiko

En **aeronautiko** on dividas vehili movebla en aero a du precipua grupo: vehili plu grava kam aero e vehili plu levita kam aero. En amba grupo esas multa vehili diversa-tipa.

Se vehilo esas plu grava kam aero, la movanta forco esas dinamikala. Takaze on povas parolar pri (aktiva) **flugado**.

Se la vehilo esas plu grava kam aero, la forco esas statuala. Takaze on povas parolar pri (aerala) **glitado** o **driftado**.

**Klasifiko di vehili movebla en aero**| vehilo movebla en aero |
| plu grava kam aero | plu levita kam aero |
| forco-fontala | sen-forcofontala | forco-fontala | sen-forcofontala |
| ornitoptero | rotacanta-planala | aeroplano | •glitanta vehilo •kaito | aeronavo | senlibera balono | libera balono |
| •ter-venebla •aquo-venebla •amfibia | •helikoptero •girokoptero | •ter-venebla •aquo-venebla •amfibia | •ter-venebla •aquo-venebla | •rigidizita •mi-rigidizita •ne-rigidizita | •sondilo-balono •balono ne-sondanta | •sondilo-balono •balono ne-sondanta |

## Extera ligili