Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Famino

Matro e puero dum famino en Bangladesh, 1943.
**Famino** esas sufrado o hungro generala, produktita dal indijo di nutrivi en tota ula lando o populo. Dum la historio, freque parto de la homaro subisis periodi di prolongita famino. Existas diversa posibla kauzi por famino, exemple militi, agrokultivala plagi o mala vetero. Pos la duesma mondomilito, la teknologiala progreso e la politikala koopero indikas esar posibla diminutar la quanto di personi qui subisas famino. Tamen, segun statistiki de WFP, "cirkume 795 milion personi en la mondo ne havas suficanta nutrivi por satisfacar lia bezoni, to esas, 1 ek 9 homi subisas hungro o mala nutrado".
# Akileo

Nomo di plura herbi del gen. *Achillea* del fam. *Asteraceae*, precipue: **milfolia akileo** o simple **milfolio.** Perena rizomoza herbo kun tre segmentigita folii, e tre mikra flori en kapituli, frequa en Europa (*Achillea millefolium*)

La nomo esas derivata de Akileo, qua kunportis milfolio kun ilua armei por kuracar la kombat-vundi.
# Incheon

|  |
| --- |
|  **Incheon**  |
|  |
| Kelk imaji pri Incheon. |
| Lando: |  Sud-Korea |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 37°29'N |
| Longitudo: | 126°38'E |
| Altitudo: | 45 m |
| Surfaco: | 1029.43 km² |
| Habitanti: | 3 002 645 (2017) |
| Denseso di habitantaro: | 2900 hab./km² |
| Disto de Seoul: | (rekta lineo) 27 km |
| **Horala zono:** | UTC+9 |
| **Urbestro:** | Yoo Jung-bok |
| **Mapo:** |
|  |
| Oficala retosituo: |
| incheon.go.kr |

Treno *Maglev* an l'aeroportuo di Incheon.
**Incheon** esas granda urbo en Sud-Korea, jacanta proxim la chef-urbo Seoul. Ol havas la maxim granda aeroportuo di Sud-Korea ed importanta portuo. Segun statistiki de januaro 2017, ol havis 3 002 645 habitanti. En 1883, kande lua portuo inauguresis, ol esis vilajo di peskisti kun nur 4.700 habitanti.

L'Aeroportuo Internaciona di Incheon inauguresis en marto 2001, ante la Mondala Kupo di Futbalo. Ol distas 48 km de Seoul e recevis 40 785 983 voyajanti en 2014, esanta la 8ma maxim uzata aeroportuo del mondo..

Pro ke ol esas vicina a Seoul, linei di urbala fervoyo ligas la du urbi. La metropolala regiono Seoul-Incheon esas la 4ma maxim populoza de la mondo.

## Geografio

Portuo di Incheon
La reliefo di Incheon esas partale kolinoza. Distrikto Bupyeong-gu separesas de la centro dil urbo per monti Wonjeok, Gwanggwang e Geomasan. Weste, kelka tereni rezultis de terpleno di arei olim kovrita dal maro.

Incheon jacas inter klimati humida subtropikala (*Cwa*, segun la klimatala klasifikuro da Köppen) e humida kontinentala (*Dwa*, segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas -1,5°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en agosto (somero) esas 25,6°C.

La pluvoza sezono iras de mayo o junio til septembro. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1207,4 mm, e la maxim pluvoza monato esas julio, kun mezavalore 337,7 mm.

## Referi
# Beta

**Grek alfabeto**| Α α Alfa | Β β Beta |
| Γ γ Gamma | Δ δ Delta |
| Ε ε Epsilon | Ζ ζ Zeta |
| Η η Eta | Θ θ Teta |
| Ι ι Iota | Κ κ Kappa |
| Λ λ Lambda | Μ μ Mu |
| Ν ν Nu | Ξ ξ Xi |
| Ο ο Omikron | Π π Pi |
| Ρ ρ Ro | Σ σ ς Sigma |
| Τ τ Tau | Υ υ Upsilon |
| Φ φ Fi | Χ χ Hi |
| Ψ ψ Psi | Ω ω Omega |

**Beta** (Greke *βήτα*, skribita kom *Β, β*) esas duesma litero di Greka alfabeto.
# JSON

Logotipo\* di JSON
**JSON** (abreviuro de Angla: *JavaScript Object Notation*) esas formato por komputatoral arkivi en merkala linguo qua uzas simpla texto, ed uzesas por kambiar datumi inter komputatori qui ligesas tra ula reto. Ca formato kreesis da Douglas Crockford ye la yaro 2000, ed uzas texto facile lektebla anke da homi. Ol derivesas de la programo-linguo JavaScript, ma depos 2017 mult altra programo-lingui komencis uzar ol, nam ol judikesas kom plu efikiva pri uzo di memoro e procedili kam, exemple, la strukturo XML.

Arkivi skribita per json-formato uzas sempre la sufixo *.json*, e povas apertesar da simpla redaktili qui povas lektar arkivi *.txt*, exemple Notepad, Wordpad, Nano, edc.

### Exemplo: employisti en ula departmento

```
{
 "departmento":"Komercala departmento",
 "chefo": "Juan Rodríguez",
 "employisti":[
 {
 "nomo":"Pedro",
 "surnomo":"Fernández"
 },{
 "nomo":"Jacinto",
 "surnomo":"Benavente"
 }
 ]
}

```
# Slava lingui

Slava linguaro en Europa.
La **Slava linguaro** esas grupo di lingui apartenanta a la Indo-Europana linguaro. La Slava linguaro konsistas de tri chefa branchi:

* westa Slava: Poloniana, Kashuba, Sorbi, Sileziana, Chekiana e Slovakiana
* estal Slava: Rusa, Bielorusa ed Ukrainana
* sudal Slava: Bulgara, Kroatiana, Macedoniana, Montenegrana, Serbiana e Sloveniana.

## Historio

La Slava linguaro esas parto di l'Indo-Europana linguaro e venas ek la Proto-Slava linguo, linguo parolita da omna Slavi, qui ekmigris tra centrala ed orientala Europa e la nordo di Azia. L'existo o ne di Proto-Baltik-Slava linguo, qua dividesus en du branchi Baltika e la Slava, esas diskutebla. Quankam on povas trovar multa similesi inter Baltika lingui (Latviana, Lituaniana) e la Slava lingui, l'existo di ula specala izoglosi ne implikas, ke esus komuna Proto-Balto-Slava ri-konstruktebla. Fakte, la lexikala similesi povas explikesar per super-stratikala influo, ne per gramatikala similesi.
# Unix-atra

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

**Unix-atra** (kustumale indikata per \*nix) esas irga dominaco-programo kondutas su en maniero simila ad sistemo Unix, ma ne necese konformesas ad irga versiono di la Unika UNIX-speciguro.
# Indo-Ariana lingui

| Indo-Ariana lingui |
| --- |
|  |
| **Parolata en:** | Pakistan, India, Bangladesh, Nepal, Maldivi e Sri Lanka |
| **Regiono:** | Sudal Azia |
| **Quanto di parolanti:** | ~100 milioni |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana linguaro  Indo-Irana lingui   **Indo-Ariana lingui** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** |  |
| **Regulata da:** |  |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** |  |
| **ISO 639-2:** |  |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  Loki ube l'Indo-Ariana lingui parolesas. |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Indo-Ariana lingui** esas subgrupo di lingui, apartenanta ad Indo-Irana lingui de Indo-Europana linguaro. Ol esas parolata precipue en India. La precipua lingui de ta grupo esas:

* Hindi ed Urdu (fakte, un unika linguo, Hindustani) - cirkum 240 milioni di parolanti
* Bengali - cirkum 230 milioni di parolanti
* Punjabi - cirkum 90 milioni di parolanti
* Marathi - cirkum 70 milioni di parolanti.
# Cheka linguo

| Chekiana |
| --- |
| čeština |
| **Parolata en:** | Chekia, e mikra komunitati en Usa, Slovakia, Kanada e Germania |
| **Regiono:** |  |
| **Quanto di parolanti:** | 12 milioni (1ma e 2ma linguo) |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana linguaro  Baltika-Slava lingui   Slava lingui    Westala grupo     **Chekiana** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Chekia, Europana Uniono |
| **Regulata da:** | Ústav pro jazyk Češký (ÚJČ) |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | cs |
| **ISO 639-2:** | cze (B) |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  Dialekti Chekiana |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Cheka** o **Chekiana** (čeština ['chesh.ci.na]) esas linguo de la grupo di westala slava lingui. Ol esas l'oficala linguo di Chekia ed un ek l'oficala lingui del Europana Uniono.

## Extera ligili

* mluvtečesky.net – plurlingua situo por lernar Chekiana linguo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Oficala lingui di Europana Uniono |  |
| Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana Slovakiana | Sloveniana | Suediana |
| *Fonto: Pagino di Europana Uniono* |
# Provinco Hunan

|  |
| --- |
|  **Provinco Húnán**  |
| 湖南省 |
| **provinco di  PR Chinia** |
|  |
|

| **Mapo** |
| --- |
| 28°06'46"N, 112°59'00"E |
| di PR Chinia |
|  |

 |
| **Generala datumi** |
| **Lando** |  PR Chinia |
| **Chef-urbo/i** | Chángshā |
| **ISO 3166-2** | CN-HN |
| **Habitantaro** |
| **Linguo** | China |
| **Habitantaro** | 66 444 864 (2020) |
| **Denseso** | 320 hab./km² |
| **Geografio** |
| **Totala surfaco** | 210 000 km² |
| **Horala zono** | UTC+8 |
| **Oficala retosituo** | www.enghunan.gov.cn |

**Provinco Hunan** (pinyine **Húnán**) esas un de subdividuri di Chinia. Chefurbo dil regiono esas Chángshā.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Subdividuri di PR Chinia |  |
| **Provinci**: Ānhūi **·**  Fújiàn **·**  Gānsù **·**  Guǎngdōng **·**  Hǎinán **·**  Héběi **·**  Hēilóngjiāng **·**  Hénán **·**  Húběi **·**  Húnán **·**  Jiāngsū **·**  Jiāngxī **·**  Jílín **·**  Yúnnán **·**  Gùizhōu **·**  Liáoníng **·**  Qīnghǎi **·**  Shǎnxī **·**  Shānxī **·**  Sìchuān **·**  Shāndōng **·**  Zhèjiāng **Regioni autonoma**: Guǎngxī Zhuàngzú **·**  Nèi Měnggǔ **·**  Níngxià Húizú **·**  Xīnjiāng Wéiwú’ěr **·**  Xīzàng **Urbi separita**: Běijīng **·**  Chóngqìng **·**  Shànghǎi **·**  Tiānjīn **Specala regioni administrala**: Xiānggǎng **·**  Àomén **Parto di Popul-Republiko Chinia, ma ne kontrolita da ol**: Táiwān |
# Dislexio

**Dislexio** kande lektas e/o skribas desfacile relate l'intelekto.

## extera ligili

* The Dyslexia Guide - A to Z and FAQ Knowledgebase
* open dyslexic
# Anciena Franciana

| Anciena Franca |
| --- |
| Franceis, françois, roman |
| **Parolata en:** | evolucionis a Meza Franciana dum la 14ma yarcento |
| **Regiono:** |  |
| **Quanto di parolanti:** |  |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana, Romana lingui, Westala grupo, Gala-Ibera-Romana lingui, Lingui d'Oil, Anciena Franciana |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** |  |
| **Regulata da:** |  |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** |  |
| **ISO 639-2:** | fro |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
| Extenseso dil {{{nomo}}} |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Anciena Franca** esas l'ensemblo de Latinida lingui de la familio di lingui di *oïl* parolata en la centro-nordo di nuna Franca teritorio, de la 9ma til la 14ma yarcenti.

## Extera ligili

* Pagino pri l'anciena Franciana
* Altra pagino
* Vortaro dil anciena Franciana
# Unionita Rejio di la Nederlandi

L'**Unionita Rejio di la Nederlandi**, en la Franca *royaume des Belgiques*, esis stato de 1815 til 1830 qua kontenis la teritorio di hodiala Nederlando e Belgia, qua esis en personal uniono kun la grand-dukio Luxemburgia. En Belgia ca periodo nomesas "Hollandse Tijdvak" (Holandan Epoko).
# Tempo (muziko)

*Por altra termini nomizita 'Tempo', videz Tempo (homonimo).*
Elektra metronomo.
**Tempo** o **movimento** en muziko esas rapidesogrado ye qua frazo muzikala pleesas o kantesas.

## Videz ank

* movimento – parto di kompozuro
# Sintaxo

**Sintaxo** esas la studio dil kunpozo di vorti por formacar frazi.

La bazala konceptaji di sintaxo esas la **vorto-speci** (videz gramatiko). Exemple en l' Angla linguo, la maxim simpla frazo konsistas ek substantivo sequata da verbo: "John runs." On povas elaborar ica frazo per adjuntar adverbo: "John runs fast.", e lore adjektivo: "Little John runs fast."

En moderna linguistiko, sintaxo dominacesas da la teorio di transformala-produktiva gramatiko da Noam Chomsky. Segun ca teorio, **surfacala** sintaxo produktesas de **profunda** strukturo per operaco di specala reguli nomizita transformi.

Transformi povas chanjar la ordino di vorti. Exemple, l'angla frazo "John is liked by Paul" produktesas per la transformo **Pasivo** de profunda strukturo "Paul likes John".

## Videz anke

* Linguistiko
* Linguisto
* Otto Jespersen
# Livoniana linguo

Livoniana linguo es mortinta linguo, la lasta parolanto di Livoniana mortis en l'yaro 2013.

Nun Livoniana ne havas denaska parolanti, ma kelka homi lernis ol, ed 200 homi povas parolar Livoniana linguo. La linguo parolesis en Livonia qua esas hodie parto di Latvia. La Livoniani habitas en la Latviana regiono Kurlando en la Golfo di Riga an la Baltiko.

La Livoniana linguo esas tre proxime a la Estoniana linguo e la Finlandana linguo. La Livoniana linguo apartenas al familio di Uralika linguaro.

mapo di Livoniana linguo
Livoniana linguo havas multa vorti ek Latviana linguo ed kelka ed Germaniana linguo.

## Ordinara frazi

* saluto! – *Tēriņtš!*
* juarez vua manjajo! – *Jõvvõ sīemnaigõ!*
* bona jorno! – *Jõvā ūomõg! / Jõvvõ ūomõgt!*
* bona dio! – *Jõvā pǟva! / Jõvvõ päuvõ!*
* bona nokto! – *Jõvvõ īedõ!*
* danko! – *Tienū!*
* felica nov-yaro! – *Vȯndzist Ūdāigastõ!*
* mortar – *kȭlmä*
* un – *ikš*
* du – *kakš*
* tri – *kuolm*
* quar – *nēļa*
* kin – *vīž*
* sis – *kūž*
* sep – *seis*
* ok – *kōdõks*
* non– *īdõks*
* dek – *kim*
# Kolonialismo

**Kolonialismo** esas sistemo por okupar teritorii pro ekonomial o strategiala konsideri. Ol precipue aplikesis depos la mezepoko da Europana landi en landi exter Europa. La komerco ofte lasesis a (mi-)privata kompanii. Depos la 18ma yarcento kresko di la penso ke kolonii anke bezonis aktiva guverno e ke la civileso ocidentana devis esar transdonata, to quan on nomesis anke modern imperialismo.

La ofte violentoza separo-procedo de la matro-lando nomesas deskoloniigo e multe eventis depos 1945.

## Referi
# Kilometro

**Kilometro** esas longeso-unajo de la metrala sistemo, qua egalesas mil metri.

## Equivalanta ad altra mezurunaji de longeso

Mezurunaji iras a tri signifikanta cifro:

| Kompare ad altra mezurunaji di longeso |
| --- |
| **Un** (1) kilometro ≡ | **1.00x10^3** (1,000) metri |
| **1.00×10^5** (100 000) centimetri |
| **Un** (1) kilometro ≈ | **3.24x10^-14** parsec |
| **1.06x10^-13** lumo-yari |
| **6.68x10^-9** astronomiala mezurunaji |
| **5.40x10^-1** (0.540) marala milio |
| **6.21x10^-1** (0.621) normala milio |
| **1.09x10^3** (1,094) yard (longeso), un Usana mezurunajo de longeso equivalas ad tri "feet." |
| **3.28x10^3** (3,281) feet, Usana mezur-unajo por longeso. |
| **1.61** kilometri ≈ | **Un** (1) normala milio |

### Noti
# Industriala Revoluciono

L'**Industriala Revoluciono** ne esas direta turno, ma ya esas rapida developo la teknologio ed ekonomio en west-Europa kun granda sociala konsequantaji. Karakteriziv esas ke la produkto di vari diplazesis de hemal atmosfero a fabrikerii, ube per helpo di mashini povis esar produktata granda-skale. L'Industriala Revoluciono komencis en Anglia, stimulita da la kapitalo e chipa laboristi, en **idoiaaa te amamos** teknologial inventuri quale la vaporo-mashino, la mekanikala texo e nova gis-procedi en la metalindustrio. Lo efektigis la kresko di grand industrio-urbi e la komenco di klaso de fabrik-laboristi (proletario) qua ofte vivis ye la bordo di la maxim minima viv-existo.
# Paleolitiko

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

**Paleolitiko** esas la maxim anciena parto de la petroepoko. La petroepoko kustumale dividesas en tri diversa segmenti: paleolitiko, mezolitiko e neolitiko. Paleolitiko extensas su de 2,5 milioni yari ante nun a 10000 yari a K. Paleolitiko esas la parto de la petro-epoko kande la homi nutris su ipsa de chasado, peskado e kolektado de beri, nuci, e manjebla radiki. La tempo kande la unesma homi lernis agrokultivo esas la fino de paleolitiko.
# Harbin

|  |
| --- |
|  **Harbin**  |
|  |
| Kelk imaji pri Harbin. |
| Lando: |  PR Chinia |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 45°45'27"N |
| Longitudo: | 126°38'27"E |
| Altitudo: | 150 m |
| Surfaco: | 609 km² |
| Habitanti: | 5 115 000 (2018) |
| Denseso di habitantaro: | 8400 hab./km² |
| **Horala zono:** | UTC+8 |
| **Urbestro:** | Song Xibin |
| **Mapo:** |
|  |
| Oficala retosituo: |
| www.harbin.gov.cn |

**Harbin** esas la chef-urbo di la provinco Heilongjiang, che Popul-Republiko Chinia. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis 5 115 000 habitanti. Lua tota surfaco esas 609 km².
# General Interkonsento pri Tarifi e Komerco

La **General Interkonsento pri Tarifi e Komerco** (**GITKo**) esas internacion organizuro fondita kurte pos la Duesma Milito Mondal (1947) ed establisit en Genève, skope forigar komerc-impedi inter partoprenanta landi e promocar talamaniere internaciona libera komerco. En aprilo 1994 decidesis transformar la GITKo a Mondal Organizuro pri Komerco (MOK). Tale ol obtenis la sama stando kam l'Internaciona Monetala Fonduro e la Mondala Banko.
# Ekonomio di Liberia

| Ekonomio di Liberia |
| --- |
| Pekunio | dolaro di Liberia |
| Internaciona organizuri | MOK, Afrikana Uniono, ECOWAS, MRU, WAMZ |
| Statistiki  |
| Totala nacionala produkturo (TNP) | US$ 7 391 milioni (2021) |
| Rango TNP | 170ma maxim granda |
| Kresko di TNP | 4,99% (2021) |
| TNP po persono | US$ 1 400 (2021) |
| TNP segun sektoro | agrokultivo 34%, industrio 13,8%, servadi 52,2% (2017) |
| Inflaciono | 23,56% (2018) |
| Habitantaro sub la povreso-lineo | 50.9% (2016) |
| Laboro-povo | 2 289 000 (2021) |
| Laboro-povo segun okupo | agrokultivo 70%, industrio 8%, servadi 22% (2000) |
| **Chomeso** | 4,09% (2021) |
|  |  |
| Komercala parteneri  |
| Exportaci (US$) | 554 013 mil (2019) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Guyana 32%, Polonia 10%, Suisia 8%, Japonia 7%, Popul-Republiko Chinia 5% (2019) |
| Importaci (US$) | 124 400 mil (2019) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 41%, Japonia 21%, Sud-Korea 18% (2019) |
| Publika financi  |
| Extera debo | 1 036 milioni (2017) |
| Revenuo totala (US$) | 553,6 milioni (2017) |
| Spenso totala (US$) | 693,8 milioni (2017) |
| *Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari* |

Puero muelas sukrokano en Liberia.
Liberia esas lando kun basa revenuo qua dependas multe de exterala sokurso e de pekunio sendita da Liberiani qui rezidas exterlande. La lando subisas pokeso di nutrivi, nome en rurala zoni, granda povreso ed alta inflaciono. L'interna milito destruktis granda parto di lua ekonomio, nome substrukturi proxim lua chef-urbo, Monrovia. Multa entraprezi, kapitali ed expertizisti foriris la lando, ma kun la fino di la milito en 2006 kelki retroiris.

Lua TNP po persono esis un ek la min granda de la mondo: 500 dolari en 2009. La chomeso en 2003 atingis 85% de la laboro-povo. Tamen, la lando havas abundanta aquo, minerali, foresti e bona klimato favorebla ad agrokultivo. Ante la milito, la lando exportacis ligno e kauchuko.

## Referi

|  |
| --- |
| **Ekonomii di nedependanta landi en Afrika** |
| Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea-Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
# Ekonomio dil Unionita Araba Emirii

| Ekonomio di Unionita Araba Emirii |
| --- |
| Pekunio | Dirham dil Unionita Araba Emirii |
| Internaciona organizuri | MOK, ONEP, Koopero-konsilistaro dil Gulfo, BRICS |
| Statistiki  |
| Totala nacionala produkturo (TNP) | US$ 718 950 milioni (2023) |
| Rango TNP | 38ma maxim granda |
| Kresko di TNP | 3,62% (2023) |
| TNP po persono | US$ 68 600,00 (2023) |
| TNP segun sektoro | agrokultivo 0,7%, industrio 47,7%, servadi 51,6% (2023) |
| Inflaciono | 1,6% (2023) |
| Habitantaro sub la povreso-lineo | 19,50% (2003) |
| Laboro-povo | 7 077 000 (2024) |
| Laboro-povo segun okupo | agrokultivo 7%, industrio 15%, servadi 78% |
| **Chomeso** | 2,1% (2024) |
|  |  |
| Komercala parteneri  |
| Exportaci (US$) | 558 402 milioni (2023) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 11%, India 11%, Japonia 10%, Irak 6%, Tailando 4% (2023) |
| Importaci (US$) | 481 852 milioni (2023) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 19%, India 7%, Usa 6%, Turkia 4%, Japonia 4% (2023) |
| Publika financi  |
| Extera debo | 237,6 miliardi (2017) |
| Revenuo totala (US$) | 20 165 milioni (2022) |
| Spenso totala (US$) | 19 483 milioni (2022) |
| *Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari* |

Moderna edifici en Dubai.
L'Unionita Araba Emirii havas libera ekonomio kun alta TNP po persono. Pos sucesoza esforci pri diversigar lua ekonomio, nun l'exploto di petrolo reprezentas 30% de lua exportaci. Depos ke petrolo deskovresis en la regiono plua kam 60 yari ante nun, la regiono transformesis de povra princii meze dezerto, en moderna stato kun alta vivo-stando. En 2020, l'ekonomio afektesis serioze pro la pandemio di KOVID-19, e diminutis per 6,1% ta yaro. La rekupero komencis ye la sequanta yaro, e l'ekonomio kreskis per 4,35% en 2021, per 7,51% en 2022, ed en 2023 ol kreskis per 3,62%.

La guvernerio augmentis spenso kun skopo krear plusa employi e plubonigar la substrukturo, e nun stimulas l'augmento di privata koloko. Recente, turismo divenis un ek la maxim importanta fonti di revenui ultre petrolo. La konstrukto di imobli, l'industrio e la sektoro di servadi anke kreskis, e diversigis lokal ekonomio.

## Referi
# Ekonomio di Nederlando

| Ekonomio di Nederlando |
| --- |
| Pekunio | Euro |
| Internaciona organizuri | MOK, Europana Uniono, OKED |
| Statistiki  |
| Totala nacionala produkturo (TNP) | US$ 1 277 000 milioni (2023) |
| Rango TNP | 26ma maxim granda |
| Kresko di TNP | 0,07% (2023) |
| TNP po persono | US$ 71 400,00 (2023) |
| TNP segun sektoro | agrokultivo 1,7%, industrio 18,7%, servadi 69,6% (2023) |
| Inflaciono | 3,3% (2024) |
| Habitantaro sub la povreso-lineo | 14,5% (2021) |
| Laboro-povo | 10 316 000 (2024) |
| Laboro-povo segun okupo | agrokultivo 1.8%, industrio 17%, servadi 81.2% (2013) |
| **Chomeso** | 3,6% (2024) |
|  |  |
| Komercala parteneri  |
| Exportaci (US$) | 1 022 000 milioni (2023) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Germania 16%, Belgia 15%, Francia 11%, Italia 6%, Usa 6% (2023) |
| Importaci (US$) | 893 132 milioni (2023) |
|  |  |
| Precipua parteneri | Germania 16%, Belgia 10%, Popul-Republiko Chinia 10%, Usa 10%, Unionita Rejio 5% (2023) |
| Publika financi  |
| Extera debo | 4 345 miliardi (2019) |
| Revenuo totala (US$) | 399 616 milioni (2022) |
| Spenso totala (US$) | 398 696 milioni (2022) |
| *Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari* |

*Zuidas*, centrala quartero por aferi di Amsterdam.
La 6ma maxim granda ekonomio de Europana Uniono, Nederlando havas aperta e prospera ekonomio di merkato, kun basa chomeso ed inflaciono, e dependas forte de extera komerco. Sua sistemo di sociala sekureso esas un ek la maxim efikiva e forta inter la membri di OKED. La spensi kun sociala sekureso reprezentas cirkume 25,3% de la TNP.

En 1959, granda jaceyi di naturala gaso deskovresis che provinco Gronigen ed en altra regioni. Nun, cirkume 25% ek la jaceyi konocata di naturala gaso del Europana Uniono jacas en Nederlando. Kontraste, lua jaceyi di petrolo che Norda maro esas poke importanta.

Historiale, la Borso inventesis en Nederlando. Cirkume la duimo dil 17ma yarcento la lando ja esis dominacanta komercala povo en Europa. Dum la 20ma yarcento, Nederlando partoprenis en la kreado di Benelux, dil Europana Ekonomiala Komunitato e pose dil Europana Uniono, esanta un ek la landi qui unesme adoptis Euro kom monetaro, ye la 1ma di januaro 2002. Ol ank esis un ek la fonderi di OKED e di la Mondal organizuro pri komerco.

La lando havas la maxim importanta portuo del mondo: Rotterdam. Turismo ank esas importanta por l'ekonomio, nam ol originis 5,4% de la TNP di la lando ed employis 9,6% de la laboro-povo en 2012. La lando havas 9 loki judikata kom Mondala Patrimonii di la Homaro da UNESKO.

## Referi
# Ministro

**Ministro** esas viro (o muliero) a qua la povo leg-aplikanta konfid.is un ek la taski precipua di la guverno. membro di guvernerio komisita dil administrerio di granda publika servado.